Luận án Tiến sĩ về Quản lý Chuỗi Cung Ứng Nông Sản Xanh tại Tỉnh Bắc Ninh

Luận án tiến sĩ phân tích quản lý chuỗi cung ứng nông sản xanh trên địa bàn tỉnh bắc ninh, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm, đóng góp tri thức mới cho ngành.

• Tác giả: Trịnh Đình Uyên
• Người hướng dẫn: TS Đặng Thị Phương Hoa
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản Lý Chuỗi Cung Ứng Nông Sản Xanh Tại Bắc Ninh
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ QUẢN LÝ CHUỖI CUNG ỨNG XANH NÔNG SẢN
• 1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu về chuỗi cung ứng và chuỗi cung ứng xanh
• 1.1.1. Các nghiên cứu về chuỗi cung ứng
• 1.1.2. Các nghiên cứu chuỗi cung ứng xanh
• 1.2. Tổng quan các nghiên cứu về quản lý chuỗi cung ứng xanh
• 1.2.1. Các nghiên cứu về quản lý chuỗi cung ứng
• 1.2.2. Các nghiên cứu về quản lý chuỗi cung ứng xanh
• 1.2.3. Các nghiên cứu về quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản
• 1.3. Khoảng trống nghiên cứu
• 1.4. Tiểu kết Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHUỖI CUNG ỨNG XANH NÔNG SẢN CẤP TỈNH/THÀNH
• 2.1. Khái niệm, vai trò chuỗi cung ứng xanh nông sản và quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản
• 2.1.1. Chuỗi cung ứng
• 2.1.2. Chuỗi cung ứng xanh
• 2.1.3. Khái niệm quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản
• 2.2. Nội dung quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản ở cấp tỉnh/thành
• 2.2.1. Lập kế hoạch quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản
• 2.2.2. Kiện toàn bộ máy quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản
• 2.2.3. Tổ chức tuyên truyền, phổ biến, quán triệt chính sách quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản
• 2.2.4. Thực hiện quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản
• 2.2.5. Kiểm tra, giám sát hoạt động quản lý đối với chuỗi cung ứng xanh nông sản
• 2.3. Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản
• 2.3.1. Thể chế nhà nước và tính định hướng trong quy định quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản trên toàn quốc
• 2.3.2. Nhận thức của chủ thể quản lý
• 2.3.3. Nguồn lực thực hiện cung ứng xanh nông sản của các thành viên tham gia chuỗi
• 2.3.4. Hiểu biết của các đối tượng tham gia vào hoạt động quản lý chuỗi cung ứng xanh ở cấp tỉnh/thành
• 2.4. Các tiêu chí đánh giá hoạt động quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản
• 2.5. Kinh nghiệm quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản
• 2.5.1. Kinh nghiệm quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản tại một số địa phương thuộc một số quốc gia trên thế giới
• 2.5.2. Kinh nghiệm quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản từ một số địa phương trong nước
• 2.5.3. Bài học kinh nghiệm được rút ra
• 2.6. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3 THIẾT KẾ VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thiết kế nghiên cứu
• 3.1.1. Xác định các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý chuỗi cung ứng và giả thuyết nghiên cứu
• 3.1.2. Một số tham khảo
• 3.1.3. Khung nghiên cứu đề xuất
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu định tính
• 3.2.1. Mục tiêu và nội dung của nghiên cứu định tính
• 3.2.2. Kết quả nghiên cứu định tính
• 3.2.3. Các biến và thang đo
• 3.3. Nghiên cứu định lượng
• 3.3.1. Thiết kế bảng hỏi
• 3.3.2. Kết quả nghiên cứu định lượng với các biến
• 3.3.3. Nghiên cứu định lượng chính thức
• 3.3.3.1. Thiết kế mẫu và phương pháp chọn mẫu
• 3.3.3.2. Thu thập dữ liệu
• 3.3.3.3. Phân tích dữ liệu
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHUỖI CUNG ỨNG XANH NÔNG SẢN TẠI TỈNH BẮC NINH
• 4.1. Khái quát thực trạng kinh tế - xã hội và tình hình phát triển nông nghiệp tỉnh Bắc Ninh
• 4.1.1. Tình hình kinh tế - xã hội tỉnh Bắc Ninh
• 4.1.2. Tình hình phát triển ngành nông nghiệp tại tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2018-2022
• 4.1.3. Xây dựng nông thôn mới và chương trình OCOP
• 4.1.4. Phát triển hợp tác xã, kinh tế trang trại, ngành nghề nông thôn
• 4.2. Thực trạng quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh
• 4.2.1. Lập kế hoạch quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh
• 4.2.2. Hoàn thiện bộ máy quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh
• 4.2.3. Phương thức tuyên truyền, phổ biến, quán triệt chính sách quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản
• 4.2.4. Thực hiện quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh
• 4.2.5. Kiểm tra, giám sát hoạt động quản lý đối với chuỗi cung ứng xanh nông sản
• 4.3. Kết quả phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới kết quả quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản tại tỉnh Bắc Ninh
• 4.3.1. Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu
• 4.3.2. Kiểm định độ tin cậy của các thang đo
• 4.3.3. Kết quả phân tích nhân tố khám phá
• 4.3.4. Kết quả phân tích tương quan và hồi quy
• 4.4. Đánh giá chung thực trạng quản lý chuỗi cung xanh nông sản tại tỉnh Bắc Ninh
• 4.4.1. Kết quả quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản trên địa bàn
• 4.4.2. Hạn chế và nguyên nhân
• 4.5. Tiểu kết Chương 4
• 5. CHƯƠNG 5 BỐI CẢNH, ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM GÓP PHẦN HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ VÀ PHÁT TRIỂN CHUỖI CHO NÔNG SẢN TẠI TỈNH BẮC NINH
• 5.1. Bối cảnh quốc tế và trong nước ảnh hưởng tới quản lý và phát triển chuỗi cung ứng xanh nông sản trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh
• 5.2. Chủ trương, định hướng nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng xanh nông sản trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh đến năm 2030
• 5.3. Các giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện công tác quản lý và phát triển chuỗi cung ứng xanh nông sản trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh
• 5.3.1. Hoàn thiện công tác lập kế hoạch, ban hành các chính sách quản lý và phát triển chuỗi cung ứng xanh nông sản
• 5.3.2. Hoàn thiện bộ máy quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản
• 5.3.3. Hoàn thiện phương thức tuyên truyền, phổ biến, quán triệt chính sách quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản
• 5.3.4. Hoàn thiện công tác quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh
• 5.3.5. Nâng cao hiệu quả của hoạt động kiểm tra, giám sát trong công tác quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản
• 5.4. Kiến nghị với chính phủ
• 5.5. Kiến nghị với tỉnh Bắc Ninh
• 5.6. Tiểu kết Chương 5
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về quản lý chuỗi cung ứng nông sản xanh tại Bắc Ninh

Quản lý chuỗi cung ứng nông sản xanh tại Bắc Ninh là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Quản lý chuỗi cung ứng không chỉ giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất mà còn đảm bảo tính bền vững cho môi trường. Tỉnh Bắc Ninh, với sự chuyển mình từ nông nghiệp sang công nghiệp, đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc duy trì và phát triển nông sản xanh. Việc áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại trong chuỗi cung ứng nông sản sẽ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Theo nghiên cứu, việc phát triển chuỗi cung ứng xanh không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Chính quyền tỉnh Bắc Ninh đã nhận thức rõ tầm quan trọng của việc này và đang tích cực triển khai các chính sách hỗ trợ.

1.1. Tình hình nông nghiệp tại Bắc Ninh

Tình hình nông nghiệp tại Bắc Ninh đã có nhiều thay đổi trong những năm qua. Từ một tỉnh thuần nông, Bắc Ninh đã chuyển mình thành một tỉnh công nghiệp phát triển. Tuy nhiên, nông sản xanh vẫn đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế địa phương. Việc phát triển nông nghiệp xanh không chỉ giúp cải thiện đời sống người dân mà còn bảo vệ môi trường. Các sản phẩm nông sản như rau củ, trái cây được sản xuất theo tiêu chuẩn nông sản sạch đang ngày càng được ưa chuộng. Tuy nhiên, việc quản lý chuỗi cung ứng nông sản vẫn còn nhiều hạn chế, từ khâu sản xuất đến tiêu thụ. Cần có những giải pháp đồng bộ để nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển bền vững cho chuỗi cung ứng nông sản xanh.

II. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý chuỗi cung ứng nông sản xanh

Quản lý chuỗi cung ứng nông sản xanh tại Bắc Ninh chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau. Đầu tiên, công nghệ trong nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Việc áp dụng công nghệ cao trong sản xuất nông sản giúp giảm thiểu ô nhiễm và tăng cường hiệu quả sử dụng tài nguyên. Thứ hai, nhận thức của người dân về lợi ích của nông sản xanh cũng ảnh hưởng đến việc tiêu thụ sản phẩm. Nếu người tiêu dùng hiểu rõ giá trị của sản phẩm sạch, họ sẽ sẵn sàng chi trả nhiều hơn. Thứ ba, chính sách của nhà nước cũng là một yếu tố quyết định. Các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển chuỗi cung ứng xanh. Cuối cùng, hệ thống phân phối nông sản cần được cải thiện để đảm bảo sản phẩm đến tay người tiêu dùng một cách nhanh chóng và hiệu quả.

2.1. Vai trò của công nghệ trong quản lý chuỗi cung ứng

Công nghệ đóng vai trò then chốt trong việc quản lý chuỗi cung ứng nông sản xanh. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý giúp theo dõi và kiểm soát quy trình sản xuất, từ khâu trồng trọt đến thu hoạch và phân phối. Hệ thống logistics nông sản hiện đại sẽ giúp giảm thiểu thời gian và chi phí vận chuyển, đồng thời đảm bảo chất lượng sản phẩm. Các công nghệ như IoT, AI cũng đang được áp dụng để tối ưu hóa quy trình sản xuất và phân phối. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn bảo vệ môi trường, giảm thiểu lượng rác thải và ô nhiễm. Như vậy, việc đầu tư vào công nghệ là một yếu tố không thể thiếu trong việc phát triển chuỗi cung ứng nông sản xanh tại Bắc Ninh.

III. Thực trạng quản lý chuỗi cung ứng nông sản xanh tại Bắc Ninh

Thực trạng quản lý chuỗi cung ứng nông sản xanh tại Bắc Ninh hiện nay cho thấy nhiều điểm mạnh và điểm yếu. Mặc dù tỉnh đã có những bước tiến trong việc phát triển nông sản sạch, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các sản phẩm nông sản chưa được kết nối chặt chẽ với thị trường tiêu thụ, dẫn đến tình trạng sản xuất không ổn định. Hệ thống phân phối nông sản còn nhiều bất cập, chưa đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng. Hơn nữa, việc quản lý chất lượng sản phẩm cũng chưa được thực hiện một cách đồng bộ. Cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình này, từ việc nâng cao nhận thức của người dân đến việc hoàn thiện hệ thống phân phối. Việc xây dựng một chuỗi cung ứng nông sản xanh hiệu quả sẽ góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và bảo vệ môi trường.

3.1. Đánh giá hiệu quả quản lý chuỗi cung ứng

Đánh giá hiệu quả quản lý chuỗi cung ứng nông sản xanh tại Bắc Ninh cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Các chỉ số về năng suất và chất lượng sản phẩm chưa đạt yêu cầu, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh trên thị trường. Hệ thống kiểm tra, giám sát chất lượng sản phẩm cũng cần được cải thiện để đảm bảo an toàn thực phẩm. Việc thiếu thông tin và dữ liệu về thị trường cũng là một rào cản lớn trong việc phát triển nông sản xanh. Cần có những biện pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả quản lý, từ việc cải thiện quy trình sản xuất đến việc xây dựng hệ thống phân phối hiệu quả. Chỉ khi có sự đồng bộ trong quản lý, chuỗi cung ứng nông sản xanh mới có thể phát triển bền vững.

IV. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý chuỗi cung ứng nông sản xanh

Để nâng cao hiệu quả quản lý chuỗi cung ứng nông sản xanh tại Bắc Ninh, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần tăng cường đào tạo và nâng cao nhận thức cho người dân về lợi ích của nông sản sạch. Việc tổ chức các khóa đào tạo về kỹ thuật sản xuất và quản lý sẽ giúp người dân nâng cao năng lực sản xuất. Thứ hai, cần cải thiện hệ thống logistics nông sản để đảm bảo sản phẩm được vận chuyển nhanh chóng và an toàn. Việc đầu tư vào công nghệ thông tin sẽ giúp theo dõi và quản lý quy trình sản xuất một cách hiệu quả. Cuối cùng, chính quyền cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể cho các doanh nghiệp trong việc phát triển chuỗi cung ứng xanh. Chỉ khi có sự đồng bộ giữa các bên liên quan, chuỗi cung ứng nông sản xanh mới có thể phát triển bền vững.

4.1. Đề xuất chính sách hỗ trợ

Đề xuất chính sách hỗ trợ cho chuỗi cung ứng nông sản xanh tại Bắc Ninh là rất cần thiết. Chính quyền cần xây dựng các chương trình hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp sản xuất nông sản sạch. Việc tạo ra các quỹ hỗ trợ sẽ giúp các doanh nghiệp có thêm nguồn lực để đầu tư vào công nghệ và nâng cao chất lượng sản phẩm. Bên cạnh đó, cần có các chính sách khuyến khích người dân tham gia vào sản xuất nông sản xanh. Việc tổ chức các hội chợ, triển lãm nông sản sẽ giúp người tiêu dùng nhận biết và ưa chuộng sản phẩm sạch. Chính quyền cũng cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát để đảm bảo chất lượng sản phẩm nông sản trên thị trường. Những chính sách này sẽ góp phần thúc đẩy phát triển chuỗi cung ứng nông sản xanh tại Bắc Ninh.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Đề tài luận án tiến sĩ: "Quản lý chuỗi cung ứng nông sản xanh trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh" (từ khóa làm việc được thống nhất là Quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản), chuyên ngành Quản lý kinh tế (mã số: 9340410.01), do nghiên cứu sinh Trịnh Đình Uyên thực hiện tại Trường Đại học Kinh tế – Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2023, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Đặng Thị Phương Hoa và PGS.TS. Nguyễn Thu Hà.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Bối cảnh toàn cầu ghi nhận áp lực ngày càng gia tăng từ biến đổi khí hậu, với các thỏa thuận quốc tế như Hội nghị COP26, COP28 và Thỏa thuận Xanh Châu Âu (European Green Deal - EGD) đặt ra các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về giảm phát thải khí nhà kính và kiểm soát nguồn gốc sản phẩm. Tại Việt Nam, Chính phủ đã ban hành các khung pháp lý như Nghị định số 06/2022/NĐ-CP, Nghị định số 08/2022/NĐ-CP, Quyết định số 01/2022/QĐ-TTg, cùng Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn 2050 nhằm hiện thực hóa cam kết "Net Zero" vào năm 2050. Ngành nông nghiệp hiện chiếm khoảng 30% tổng phát thải khí nhà kính quốc gia, với mục tiêu cam kết giảm 10% phát thải đến năm 2030.

Tại tỉnh Bắc Ninh, quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh chóng khiến diện tích đất nông nghiệp đến năm 2022 bị thu hẹp chỉ còn 47% diện tích đất tự nhiên. Mặc dù địa phương đã bước đầu hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung và phát triển chăn nuôi trang trại ứng dụng công nghệ cao, nhưng hiệu quả kinh tế nhìn chung còn thấp. Tỉnh chưa thu hút được nhiều doanh nghiệp quy mô lớn đầu tư vào lĩnh vực chế biến sâu và kinh doanh nông sản; việc tích tụ, mở rộng quy mô sản xuất còn gặp vướng mắc về thủ tục giao đất dài hạn; các mắt xích sản xuất và tiêu thụ nông sản trên địa bàn chưa liên kết chặt chẽ theo các tiêu chuẩn của chuỗi cung ứng xanh.

Tổng quan tình hình nghiên cứu cho thấy phần lớn các công trình trong và ngoài nước tiếp cận quản lý chuỗi cung ứng xanh dưới giác độ quản trị nội bộ doanh nghiệp. Rất ít công trình nghiên cứu quản lý chuỗi cung ứng xanh dưới góc độ quản lý nhà nước cấp địa phương, đặc biệt là trong ngành nông sản. Đồng thời, chưa có công trình nào đánh giá định lượng tác động tổng thể của các yếu tố thể chế, nhân lực, công nghệ và doanh nghiệp tới kết quả quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản tại tỉnh Bắc Ninh.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục tiêu tổng quát của luận án gồm 4 nội dung:

1. Luận giải cơ sở lý luận về quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản ở cấp tỉnh/thành phố.
2. Xác định các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.
3. Đánh giá thực trạng quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2018–2022.
4. Đề xuất các nhóm giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý và phát triển chuỗi cung ứng xanh nông sản tại tỉnh Bắc Ninh giai đoạn đến năm 2030.

Để hoàn thành các mục tiêu trên, luận án thực hiện 5 nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Tổng quan các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến chuỗi cung ứng, chuỗi cung ứng xanh và quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản; chỉ ra khoảng trống nghiên cứu.
2. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và tổng kết bài học kinh nghiệm thực tiễn về quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản ở cấp địa phương.
3. Thiết kế mô hình, xây dựng thang đo và kiểm định định lượng các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản tại tỉnh Bắc Ninh.
4. Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản tại tỉnh Bắc Ninh, chỉ rõ kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân.
5. Định hướng và đề xuất hệ thống giải pháp, kiến nghị đối với Chính phủ và UBND tỉnh Bắc Ninh nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Chuỗi cung ứng xanh nông sản và hoạt động quản lý nhà nước đối với chuỗi cung ứng xanh nông sản.
• Phạm vi nội dung: Quản lý nhà nước đối với chuỗi cung ứng xanh nông sản ở cấp tỉnh trên các phương diện: lập kế hoạch và ban hành chính sách; kiện toàn bộ máy tổ chức; tuyên truyền, phổ biến pháp luật; tổ chức thực hiện (an toàn vệ sinh thực phẩm, phát triển công nghệ, quản lý môi trường); kiểm tra và giám sát. Xem xét 4 nhóm yếu tố ảnh hưởng: chính sách quản lý, đội ngũ cán bộ quản lý, ứng dụng công nghệ, bộ phận/doanh nghiệp cấu thành chuỗi (không phân tích các yếu tố tự nhiên, biến đổi khí hậu).
• Phạm vi không gian: Địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Khảo sát thực tế tại các cơ quan quản lý nhà nước (Ban Quản lý An toàn Thực phẩm tỉnh, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Sở Công Thương, Chi cục Bảo vệ Môi trường thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Thông tin và Truyền thông) và các doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất kinh doanh nông sản trên địa bàn.
• Phạm vi thời gian: Đánh giá thực trạng giai đoạn 2018–2022; dữ liệu sơ cấp điều tra từ tháng 3 đến tháng 6 năm 2023; định hướng và giải pháp đề xuất giai đoạn 2023–2030, tầm nhìn 2035.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã hệ thống hóa các nhóm công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế theo 3 nhóm chủ đề chính:

Nhóm chủ đề	Tác giả, công trình tiêu biểu	Luận điểm chính được điểm lại
Nghiên cứu về chuỗi cung ứng và sự hợp tác chuỗi	Barratt (2004); Mohamed và cs. (2006); Reddy và cs. (2010); Simatupang và cs. (2002); Handfield & Bechtel (2002); Vereecke & Muylle (2006); Frazier và cs. (2009); Negi & Anand (2014, 2015); Lee và cs. (2010); Hà và cs. (2010); Wu và cs. (2018); Hudnurkar và cs. (2013); Huỳnh Thị Thu Sương (2013).	Làm rõ cấu trúc chuỗi cung ứng, bản chất hợp tác theo chiều dọc và chiều ngang. Nhấn mạnh vai trò của niềm tin, sự minh bạch thông tin, cam kết chia sẻ rủi ro và hạ tầng công nghệ thông tin trong việc giảm chi phí giao dịch và hạn chế hiệu ứng bullwhip.
Nghiên cứu về chuỗi cung ứng xanh (GSCM)	Carter & Rogers (2008); Gilbert (2001); Srivastava (2007); Wang & Gupta (2011); Zhu & Sarkis (2004, 2005); Rao & Holt (2005); Tseng và cs. (2017); Sarkis và cs. (2017); Lưu Quốc Đạt và cs. (2017); Đỗ Thị Bình (2021); Nguyễn Thành Hiếu và cs. (2017); Trần Thị Thúy Hằng (2020); Đỗ Anh Đức và cs. (2020); Lục Mạnh Hiển và cs. (2021).	Phân tích quy trình tích hợp yếu tố môi trường vào các khâu: thu mua xanh, thiết kế sinh thái, sản xuất sạch, logistics xuôi và logistics ngược (3R: Reuse - Remanufacture - Recycle). Xác định các áp lực từ thể chế, khách hàng và nhận thức nội bộ thúc đẩy doanh nghiệp thực hành GSCM.
Nghiên cứu về chuỗi cung ứng xanh nông sản	Vasileiou & Morris (2006); Blackburn & Scudder (2009); Lê Thị Hoa Sen & Hồ Thị Hồng (2012); Nguyễn Anh Minh & Nguyễn Tuấn Sơn (2017); Nguyễn Quang Phục & Nguyễn Đức Kiên (2021); Nguyễn Thị Yến (2020); Lê Báo Toàn & Bùi Văn Trịnh (2018).	Nhận diện đặc thù nông sản là hàng hóa dễ hư hỏng, phụ thuộc chi phí thời gian cận biên và chuỗi cung ứng lạnh. Chỉ ra các rào cản trong thực tiễn tiêu thụ nông sản an toàn (VietGAP) tại Việt Nam như thiếu chứng nhận minh bạch, quy mô manh mún và liên kết lỏng lẻo.

Khoảng trống nghiên cứu được luận án giải quyết

1. Khoảng trống về góc độ tiếp cận: Các nghiên cứu hiện có chủ yếu phân tích chuỗi cung ứng xanh dưới góc nhìn quản trị vi mô tại doanh nghiệp. Luận án chuyển trọng tâm sang góc độ quản lý kinh tế và quản lý nhà nước ở cấp chính quyền địa phương (cấp tỉnh).
2. Khoảng trống về mô hình đánh giá tổng thể: Các nghiên cứu trước thường xem xét tác động đơn lẻ của chính sách hoặc công nghệ. Luận án xây dựng mô hình định lượng tích hợp 4 nhóm nhân tố tác động đến kết quả quản lý nhà nước đối với chuỗi nông sản xanh.
3. Khoảng trống về địa bàn thực tiễn: Chưa có nghiên cứu chuyên sâu nào đánh giá thực trạng và lượng hóa các yếu tố tác động đến hoạt động quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản tại địa bàn tỉnh Bắc Ninh – một địa phương có tốc độ chuyển đổi cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp sang công nghiệp hàng đầu Việt Nam.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

Luận án dựa trên lý thuyết thể chế, quan điểm dựa vào nguồn lực (Resource-Based View), lý thuyết quản lý chuỗi cung ứng và lý thuyết quản lý nhà nước về kinh tế.

Theo tác giả, Quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản ở cấp tỉnh/thành là sự tác động có tổ chức của chính quyền địa phương vào các mắt xích của chuỗi cung ứng nông sản (từ cung ứng giống, vật tư, sản xuất, thu gom, chế biến, bảo quản, vận chuyển đến phân phối và xử lý phụ phẩm) nhằm đạt được mục tiêu kép về phát triển kinh tế nông nghiệp và bảo vệ môi trường sinh thái.

Khung nội dung quản lý nhà nước gồm 5 thành tố:

1. Lập quy hoạch, kế hoạch và ban hành chính sách quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản.
2. Kiện toàn bộ máy tổ chức và phân công trách nhiệm quản lý.
3. Tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn và quán triệt các quy định, chính sách.
4. Tổ chức thực thi quản lý (quản lý chất lượng ATTP, tiêu chuẩn VietGAP/GlobalGAP, ứng dụng KHCN, cấp mã số vùng trồng, kiểm soát môi trường).
5. Kiểm tra, thanh tra, giám sát và xử lý vi phạm trong chuỗi cung ứng.

Mô hình nghiên cứu định lượng đề xuất mối quan hệ tác động giữa 4 nhóm biến độc lập tới 1 biến phụ thuộc:

• Biến phụ thuộc: Kết quả hoạt động quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản (KQ_QL).
• 4 nhóm biến độc lập:
  1. Tính định hướng trong quy định/chính sách quản lý chuỗi cung ứng xanh trên toàn quốc (CS).
  2. Nhận thức của chủ thể quản lý / Đội ngũ cán bộ quản lý (NT).
  3. Nguồn lực thực hiện cung ứng xanh của các thành viên tham gia chuỗi / Ứng dụng công nghệ (NL).
  4. Hiểu biết và năng lực của các bộ phận/doanh nghiệp cấu thành chuỗi (DN).

Phương pháp nghiên cứu

Luận án kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và phương pháp nghiên cứu định lượng.

Quy trình nghiên cứu của luận án:
Tổng quan lý thuyết & thực tiễn -> Nghiên cứu định tính (Chuyên gia, phỏng vấn sâu) -> Hiệu chỉnh mô hình & thang đo -> Nghiên cứu định lượng sơ bộ -> Nghiên cứu định lượng chính thức (Khảo sát bảng hỏi) -> Phân tích dữ liệu (Cronbach's Alpha, EFA, Hồi quy) -> Đánh giá thực trạng & Đề xuất giải pháp

• Nghiên cứu định tính: Tổng hợp tài liệu thứ cấp, văn bản quy phạm pháp luật, kết hợp phỏng vấn sâu các chuyên gia, cán bộ quản lý thuộc các sở ngành tỉnh Bắc Ninh và đại diện hợp tác xã, doanh nghiệp nhằm điều chỉnh thang đo phù hợp với thực tiễn địa phương.
• Nghiên cứu định lượng:
  • Thu thập dữ liệu sơ cấp: Thực hiện khảo sát bằng bảng hỏi cấu trúc sử dụng thang đo Likert 5 mức độ trong thời gian từ tháng 3 đến tháng 6 năm 2023. Đối tượng khảo sát là cán bộ thuộc các cơ quan quản lý nhà nước cấp tỉnh, huyện và đại diện các doanh nghiệp, hợp tác xã nông nghiệp tại Bắc Ninh.
  • Kỹ thuật phân tích dữ liệu: Dữ liệu được làm sạch và xử lý trên phần mềm SPSS. Các kỹ thuật thống kê được áp dụng gồm: Thống kê mô tả; Kiểm định độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach's Alpha; Phân tích nhân tố khám phá (EFA) với kiểm định KMO và Bartlett, phép xoay Varimax; Phân tích hệ số tương quan Pearson; Phân tích hồi quy tuyến tính bội (kiểm định đa cộng tuyến qua hệ số VIF, kiểm định tự tương quan qua hệ số Durbin-Watson, đánh giá mức độ giải thích qua $R^2$ hiệu chỉnh và kiểm định F).
• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Các niên giám thống kê của Cục Thống kê tỉnh Bắc Ninh; báo cáo tổng kết giai đoạn 2018–2022 của UBND tỉnh Bắc Ninh, Ban Quản lý An toàn Thực phẩm, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Ninh; các nghị quyết, quyết định, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

---

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ QUẢN LÝ CHUỖI CUNG ỨNG XANH NÔNG SẢN

Chương này tổng thuật chi tiết các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về chuỗi cung ứng, quản lý chuỗi cung ứng xanh và chuỗi cung ứng xanh nông sản. Tác giả phân loại các luồng nghiên cứu theo các tiêu chí: tính hợp tác giữa các tác nhân, các mô hình tối ưu hóa vận hành, quản trị chất lượng và tác động môi trường.

Chương 1 chỉ ra rằng các tài liệu quốc tế tập trung nhiều vào các công cụ tối ưu hóa GSCM trong công nghiệp và thương mại bán lẻ (như Tseng et al., 2017; Sarkis et al., 2017), trong khi các nghiên cứu tại Việt Nam (như Huỳnh Thị Thu Sương, 2013; Nguyễn Thành Hiếu và cs., 2017; Đỗ Thị Bình, 2021) chủ yếu khảo sát ở quy mô doanh nghiệp riêng lẻ. Từ đó, chương 1 khẳng định khoảng trống học thuật về quản lý nhà nước cấp tỉnh đối với chuỗi nông sản xanh, xác lập tính cấp thiết cho các chương tiếp theo.

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHUỖI CUNG ỨNG XANH NÔNG SẢN CẤP TỈNH/THÀNH

Chương 2 làm rõ hệ thống khái niệm, đặc điểm và vai trò của chuỗi cung ứng xanh nông sản. Tác giả phân tích 5 nội dung quản lý nhà nước cấp tỉnh: (1) Lập kế hoạch quản lý; (2) Kiện toàn bộ máy; (3) Tuyên truyền, quán triệt chính sách; (4) Tổ chức thực hiện; (5) Kiểm tra, giám sát. Đồng thời, chương 2 phân tích 4 nhóm yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động này và xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá kết quả quản lý chuỗi nông sản xanh.

Chương này cũng tổng hợp kinh nghiệm quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản từ một số quốc gia trên thế giới (Châu Âu, Nhật Bản, Malaysia) và các địa phương trong nước (như Hà Nội, Lâm Đồng, Thừa Thiên Huế), từ đó rút ra bài học cho tỉnh Bắc Ninh về hoàn thiện quy hoạch vùng sản xuất tập trung, xây dựng bộ máy chuyên trách an toàn thực phẩm, và thúc đẩy liên kết doanh nghiệp đầu tàu với các hợp tác xã.

CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Chương 3 trình bày toàn bộ quy trình nghiên cứu khoa học, mô hình nghiên cứu lý thuyết và các giả thuyết kiểm định. Tác giả thiết kế hệ thống biến quan sát và thang đo sơ bộ cho các biến độc lập (CS, NT, NL, DN) và biến phụ thuộc (KQ_QL).

Chương này mô tả chi tiết phương pháp chọn mẫu, quy trình phỏng vấn thử nghiệm để hiệu chỉnh thang đo, thiết kế bảng câu hỏi chính thức và các tiêu chuẩn kiểm định định lượng (Cronbach's Alpha > 0.6; hệ số tương quan biến - tổng > 0.3; KMO từ 0.5 đến 1.0; Sig. Bartlett < 0.05; Eigenvalue > 1; tổng phương sai trích > 50%).

CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHUỖI CUNG ỨNG XANH NÔNG SẢN TẠI TỈNH BẮC NINH

Chương 4 phân tích bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2018–2022, sự chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp, chương trình OCOP và phát triển kinh tế trang trại. Chương này đi sâu đánh giá thực trạng quản lý theo 5 nội dung quản lý nhà nước của địa phương:

• Đã ban hành các văn bản chỉ đạo, đề án nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, an toàn thực phẩm.
• Ban Quản lý An toàn Thực phẩm tỉnh Bắc Ninh được thành lập và duy trì hoạt động như một mô hình quản lý chuyên trách tập trung.
• Triển khai các lớp tập huấn, tuyên truyền về VietGAP, an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường nông thôn.
• Thống kê các số liệu về công tác cấp phép, thanh tra, kiểm tra, hậu kiểm và giám sát mối nguy ô nhiễm trên địa bàn tỉnh.

Bên cạnh phân tích định tính, chương 4 công bố kết quả xử lý dữ liệu định lượng:

• Kiểm định độ tin cậy thang đo (Cronbach's Alpha): Các thang đo sau các lần phân tích đạt độ tin cậy theo quy chuẩn học thuật.
• Phân tích nhân tố khám phá (EFA): Các biến quan sát hội tụ vào 4 nhóm nhân tố độc lập và 1 nhân tố phụ thuộc, giá trị KMO đạt yêu cầu, kiểm định Bartlett có ý nghĩa thống kê ($p < 0.05$), ma trận xoay phản ánh rõ cấu trúc các biến.
• Phân tích tương quan và hồi quy tuyến tính bội: Mô hình hồi quy xác nhận 4 nhân tố đều có ảnh hưởng cùng chiều, có ý nghĩa thống kê tới kết quả quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản (KQ_QL), trong đó yếu tố Tính định hướng trong quy định/chính sách (CS) có tác động lớn nhất, tiếp theo là Hiểu biết của doanh nghiệp/bộ phận trong chuỗi (DN), Nhận thức của chủ thể quản lý (NT) và Nguồn lực/ứng dụng công nghệ (NL).
• Đánh giá hạn chế: Tỷ lệ nông sản sản xuất theo chuỗi xanh còn thấp; chế tài xử lý vi phạm chưa đủ sức răn đe; cơ sở hạ tầng logistics và chuỗi lạnh bảo quản sau thu hoạch còn thiếu hụt; sự liên kết giữa chính quyền, doanh nghiệp chế biến và nông dân chưa chặt chẽ.

CHƯƠNG 5: BỐI CẢNH, ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM GÓP PHẦN HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ VÀ PHÁT TRIỂN CHUỖI CHO NÔNG SẢN TẠI TỈNH BẮC NINH

Chương 5 phân tích bối cảnh hội nhập quốc tế và các cam kết giảm phát thải của Việt Nam tác động đến địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Trên cơ sở mục tiêu phát triển nông nghiệp sinh thái đến năm 2030, tác giả đề xuất 5 nhóm giải pháp cụ thể gắn liền với kết quả nghiên cứu:

1. Hoàn thiện công tác lập kế hoạch, ban hành chính sách: Xây dựng quy hoạch vùng nông sản xanh chuyên canh, ban hành cơ chế khuyến khích tích tụ ruộng đất và ưu đãi tín dụng xanh.
2. Kiện toàn bộ máy quản lý: Nâng cao năng lực chuyên môn và quy chế phối hợp liên ngành giữa Ban Quản lý ATTP, Sở NN&PTNT, Sở Công Thương và Sở TN&MT.
3. Đổi mới phương thức tuyên truyền, giáo dục: Đa dạng hóa các kênh truyền thông, nâng cao nhận thức của chủ thể quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng về tiêu chuẩn nông sản xanh.
4. Nâng cao hiệu quả thực hiện quản lý: Đẩy mạnh chuyển giao ứng dụng công nghệ cao, hỗ trợ cấp mã vùng trồng, tem truy xuất nguồn gốc QR code, phát triển hạ tầng logistics nông nghiệp.
5. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát: Áp dụng công nghệ số trong giám sát an toàn thực phẩm, xử lý nghiêm minh các vi phạm về môi trường và an toàn vệ sinh trong chuỗi.

Chương 5 kết thúc bằng các kiến nghị cụ thể gửi Chính phủ (hoàn thiện khung pháp lý về chuỗi cung ứng xanh quốc gia) và UBND tỉnh Bắc Ninh (bố trí nguồn vốn ngân sách và chính sách thu hút đầu tư).

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

1. Hệ thống hóa và luận giải cơ sở lý luận về quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản theo giác độ quản lý kinh tế và quản lý nhà nước cấp địa phương.
2. Xác định rõ khung nội dung quản lý nhà nước cấp tỉnh bao gồm 5 khâu: lập kế hoạch/chính sách; kiện toàn bộ máy; tuyên truyền phổ biến; tổ chức thực thi; kiểm tra, giám sát.
3. Xây dựng và kiểm định hệ thống thang đo đánh giá các nhân tố ảnh hưởng (CS, NT, NL, DN) và thang đo kết quả hoạt động quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản (KQ_QL).

Đóng góp về mặt thực tiễn

1. Lượng hóa mức độ ảnh hưởng của các nhân tố: Luận án chứng minh thực nghiệm rằng kết quả quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản tại Bắc Ninh chịu tác động đồng thời của 4 nhóm yếu tố. Thứ tự mức độ ảnh hưởng từ mạnh nhất đến thấp nhất là: $$\text{Tính định hướng trong quy định/chính sách (CS)} > \text{Hiểu biết của doanh nghiệp (DN)} > \text{Nhận thức của chủ thể quản lý (NT)} > \text{Nguồn lực thực hiện/Công nghệ (NL)}$$
2. Đánh giá toàn diện thực trạng tại Bắc Ninh: Phản ánh bức tranh thực tế về sản xuất, quản lý an toàn thực phẩm, tình hình tổ chức bộ máy quản lý chuyên trách (Ban Quản lý ATTP tỉnh) và các điểm nghẽn về đất đai, chuỗi lạnh, liên kết doanh nghiệp trong giai đoạn 2018–2022.
3. Hệ thống giải pháp đồng bộ 2023–2030: Đề xuất 5 nhóm giải pháp quản lý nhà nước có tính khả thi cao, gắn liền với các kiến nghị chính sách cụ thể đối với Chính phủ và chính quyền tỉnh Bắc Ninh.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài

• Phạm vi không gian và đối tượng: Nghiên cứu được thực hiện giới hạn trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, một tỉnh có diện tích tự nhiên nhỏ và mức độ công nghiệp hóa cao, do đó một số phát hiện có thể mang tính đặc thù địa phương.
• Phạm vi nội dung: Luận án tập trung vào các yếu tố thể chế, nhân lực, công nghệ và doanh nghiệp; chưa lượng hóa tác động trực tiếp của các biến số tự nhiên, điều kiện thủy văn, đất đai và rủi ro thời tiết cực đoan/biến đổi khí hậu tới chuỗi cung ứng.
• Thời gian thu thập dữ liệu: Dữ liệu khảo sát sơ cấp được thu thập trong khoảng thời gian ngắn (tháng 3 đến tháng 6 năm 2023).

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Mở rộng phạm vi khảo sát sang các tỉnh, thành phố khác thuộc vùng Đồng bằng sông Hồng hoặc các vùng nông nghiệp chuyên canh lớn trên cả nước để kiểm chứng và so sánh mô hình.
• Nghiên cứu bổ sung tác động của các rào cản tự nhiên, dịch bệnh, và các biến số kinh tế vĩ mô quốc tế tới tính bền vững của chuỗi cung ứng xanh nông sản.
• Phát triển các mô hình đo lường hiệu quả chuỗi lạnh và logistics số trong quản lý truy xuất nguồn gốc nông sản xanh.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo khoa học có giá trị đối với nhiều đối tượng:

• Cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương: Cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho UBND tỉnh Bắc Ninh, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Ban Quản lý An toàn Thực phẩm, Sở Công Thương trong việc hoạch định chính sách, lập quy hoạch phát triển vùng nông nghiệp xanh và hoàn thiện quy chế phối hợp liên ngành.
• Nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên: Cung cấp khung lý thuyết tiếp cận quản lý kinh tế đối với chuỗi cung ứng xanh, hệ thống bảng hỏi, thang đo và quy trình phân tích định lượng (Cronbach's Alpha, EFA, hồi quy tuyến tính) phục vụ giảng dạy và nghiên cứu chuyên sâu về kinh tế nông nghiệp, chuỗi cung ứng.
• Doanh nghiệp và Hợp tác xã nông nghiệp: Giúp các tác nhân trong chuỗi hiểu rõ các yêu cầu về tiêu chuẩn xanh, an toàn thực phẩm và định hướng chính sách của Nhà nước để chủ động điều chỉnh chiến lược sản xuất kinh doanh và tăng cường liên kết chuỗi.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án tiếp cận khái niệm chuỗi cung ứng xanh nông sản dưới góc độ nào?
Luận án tiếp cận dưới góc độ quản lý kinh tế và quản lý nhà nước cấp địa phương. Quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản được định nghĩa là sự tác động có tổ chức của chính quyền cấp tỉnh vào toàn bộ các giai đoạn của chuỗi (từ đầu vào giống, phân bón, canh tác, thu hoạch, chế biến, phân phối đến xử lý phụ phẩm) theo chu trình quản lý thống nhất nhằm đảm bảo hiệu quả kinh tế gắn liền với bảo vệ môi trường.

2. Bốn nhóm yếu tố ảnh hưởng tới kết quả quản lý chuỗi cung ứng xanh nông sản tại Bắc Ninh gồm những gì và yếu tố nào tác động mạnh nhất?
Bốn nhóm yếu tố gồm: (1) Tính định hướng trong quy định quản lý chuỗi cung ứng xanh trên toàn quốc (CS); (2) Nhận thức của chủ thể quản lý (NT); (3) Nguồn lực thực hiện cung ứng xanh của các thành viên tham gia chuỗi (NL); (4) Hiểu biết của các doanh nghiệp cấu thành chuỗi (DN). Kết quả phân tích hồi quy cho thấy yếu tố Tính định hướng trong quy định/chính sách (CS) có tác động mạnh nhất, tiếp theo là DN, NT và NL.

3. Bối cảnh thực tế của nông nghiệp tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2018–2022 được luận án chỉ ra như thế nào?
Đất nông nghiệp tại Bắc Ninh bị thu hẹp đáng kể (năm 2022 chỉ còn chiếm 47% diện tích đất tự nhiên) do tập trung phát triển công nghiệp và đô thị. Lực lượng lao động trẻ dịch chuyển mạnh sang công nghiệp - dịch vụ. Mặc dù địa phương đã có các vùng sản xuất tập trung và phát triển OCOP, nhưng quy mô trang trại còn nhỏ lẻ, hiệu quả chưa cao, thiếu các doanh nghiệp lớn đầu tư chế biến sâu và việc liên kết tiêu thụ theo chuỗi xanh còn lỏng lẻo.

4. Luận án đề xuất mấy nhóm giải pháp hoàn thiện công tác quản lý tại Bắc Ninh đến năm 2030?
Luận án đề xuất 05 nhóm giải pháp: (1) Hoàn thiện công tác lập kế hoạch và ban hành chính sách; (2) Kiện toàn bộ máy quản lý (phát huy vai trò Ban Quản lý ATTP và phối hợp liên ngành); (3) Hoàn thiện phương thức tuyên truyền, giáo dục chính sách; (4) Hoàn thiện công tác tổ chức thực hiện quản lý; (5) Nâng cao hiệu quả kiểm tra, giám sát.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của Trịnh Đình Uyên đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý nhà nước đối với chuỗi cung ứng xanh nông sản ở cấp tỉnh/thành phố và phân tích thực trạng tại tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2018–2022. Thông qua phương pháp kết hợp định tính và định lượng, luận án đã xác định và lượng hóa 4 nhóm yếu tố ảnh hưởng tới kết quả quản lý chuỗi nông sản xanh, khẳng định vai trò quyết định của hệ thống thể chế, chính sách và sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp. Trên cơ sở đó, luận án đề xuất 5 nhóm giải pháp đồng bộ và các kiến nghị cụ thể nhằm hỗ trợ chính quyền tỉnh Bắc Ninh phát triển nền nông nghiệp bền vững, đáp ứng cam kết tăng trưởng xanh và giảm phát thải của quốc gia giai đoạn đến năm 2030.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ QUẢN LÝ CHUỖI CUNG ỨNG XANH NÔNG SẢN 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu về chuỗi cung ứng và chuỗi cung ứng xanh Chuỗi cung ứng là một hệ thống liên kết các đơn vị kinh doanh từ giai đoạn sản xuất, gia công, đóng gói, phân phối cho đến tiêu dùng cuối cùng. Chuỗi cung ứng bao gồm tất cả các hoạt động và quá trình liên quan đến sản xuất và phân phối sản phẩm từ nguyên vật liệu đến khách hàng cuối cùng. Nó là một mạng lưới các công ty và tổ chức liên kết với nhau để sản xuất và cung cấp hàng hoá và dịch vụ cho khách hàng.

Chuỗi cung ứng hiện nay là một trong những khái niệm quan trọng nhất trong ngành kinh doanh và có tầm ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển và cạnh tranh của các doanh nghiệp. Các công trình nghiên cứu về chuỗi cung ứng được thực hiện trên nhiều khía cạnh khác nhau nhưng thường tập trung vào hai nội dung chính là (i) tính hợp tác trong chuỗi cung ứng (ii) vai trò của chuỗi cung ứng. Các nghiên cứu về chuỗi cung ứng Nghiên cứu chuỗi cung ứng là một lĩnh vực quan trọng trong kinh tế học và quản lý doanh nghiệp. Nó tập trung vào việc nghiên cứu và phân tích các hoạt động và quy trình trong chuỗi cung ứng, từ nhà cung cấp đến khách hàng cuối cùng.

Việc nghiên cứu về chuỗi cung ứng đã giúp các doanh nghiệp hiểu rõ hơn về hoạt động chuỗi cung ứng của mình và đưa ra các giải pháp để tối ưu hoá hoạt động này. Các nghiên cứu chuỗi cung ứng thường tập trung vào các yếu tố như quản lý đơn đặt hàng, quản lý kho, quản lý vận chuyển, quản lý nhà cung cấp, quản lý thông tin và quản lý rủi ro. Các nghiên cứu này có thể được áp dụng cho nhiều ngành công nghiệp khác nhau, từ sản xuất, bán lẻ, du lịch đến dịch vụ khác. Nghiên cứu về chuỗi cung ứng đã được các nhà khoa học sớm nghiên cứu và sau đây là một số nghiên cứu tiêu biểu trên thế giới như: Một số nghiên cứu tập trung làm rõ nội hàm, đặc điểm và sự vận hành của chuỗi cung ứng.

Barratt (2004) đã chỉ ra khái niệm và các cách tiếp cận khác nhau về chuỗi 9 cung ứng hợp tác, sự cần thiết phải hiểu rõ về sự hợp tác trong chuỗi cũng như sự cần thiết nâng cao sự hợp tác trong chuỗi cung ứng. Theo tác giả thì cách tiếp cận dựa trên mối quan hệ về nhu cầu và hành vi của người tiêu dùng sẽ là khái niệm chính xác nhất về hợp tác. Hợp tác trong chuỗi bao gồm sự hợp tác theo chiều ngang và hợp tác theo chiều dọc, bên cạnh đó tác giả cũng chỉ ra rằng quá trình hợp tác giữa các thành viên trong chuỗi không phải là việc dễ dàng. Tuy nhiên nghiên cứu mới chỉ tiếp cận từ người tiêu dùng, do đó cần có các nghiên cứu tiếp cận từ các thành phần khác của chuỗi cung ứng.

Mohamed và các cộng sự (2006) đã chỉ ra rằng có khoảng 1/3 lượng rau quả được người sản xuất bán trực tiếp cho người tiêu dùng nhờ các <chương trình hỗ trợ hoặc chợ đêm= do chính quyền và hiệp hội địa phương hoặc FAMA hỗ trợ; 2/3 lượng rau quả còn lại được tiêu thụ thông qua các trung gian phân phối. Con đường đi của rau quả sau thu hoạch cũng rất dài. Những hạn chế này khiến chuỗi khó tìm kiếm giá trị gia tăng (GTGT) và nâng cao chất lượng. Các nhà tổ chức chuỗi Malaysia đã thực hiện một cuộc cải tổ lớn trong ngành hàng rau quả, đó là dần thay thế chuỗi truyền thống bằng chuỗi hiện đại, tập trung nâng cao chất lượng rau quả và vận hành theo cơ chế linh hoạt, thống nhất.

Chuỗi mới vận hành trên cơ sở vai trò lãnh đạo và điều phối của các nhà bán lẻ có quy mô lớn. Điều này làm giảm đáng kể số lượng các trung gian bán buôn giúp chuỗi gọn nhẹ, ít xung đột, giá thành rau quả được giảm đáng kể, chất lượng gia tăng do không phải chờ đợi quá lâu trong khi chờ tiêu thụ. Ngoài ra, các nhà bán lẻ này còn tích hợp cả chức năng bán buôn vào chuỗi siêu thị/đại siêu thị/chuỗi cửa hàng tiện ích. Phương thức hoạt động chuyên nghiệp cộng với quy mô lớn, các chuỗi bán lẻ thực hiện các kết nối với nhà sản xuất và các đối tác thông qua hợp đồng, điều này giúp người nông dân tránh được các rủi ro thị trường.

Đồng thời chuỗi nhà bán lẻ còn cung cấp cho các đối tác các sáng kiến thoả mãn thị trường,giải pháp tiết kiệm chi phí, ban hành các tiêu chuẩn chất lượng tư nhân. Reddy và các cộng sự (2010) đã đưa ra các cách thức để tạo ra GTGT cho chuỗi giá trị: Khác biệt hóa sản phẩm trên cơ sở gia tăng chất lượng, áp dụng mức giá cạnh tranh với từng đối tượng khách hàng. Chế biến sâu sản phẩm để có thể tiêu dùng trực tiếp. Áp dụng công nghệ bảo quản hiện đại giữ rau quả tươi lâu, chất lượng ổn định.

Ở Andhra Pradesh, ngành bán lẻ chủ yếu theo 10 kiểu truyền thống, nhưng các cửa hàng theo mô hình hiện đại đang ngày càng phổ biến. Sự có mặt của chuỗi bán lẻ hiện đại tạo ra bình diện cạnh tranh công bằng cho nhiều chuỗi khác, giúp giảm thiểu các rủi ro về giá cả và sản xuất, từ đó tăng lợi nhuận cho người sản xuất nông nghiệp. Nhu cầu của người tiêu dùng về các sản phẩm có tiêu chuẩn chất lượng, an toàn. đang dần xóa bỏ mô hình sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ.

Các cửa hàng bán lẻ hiện đại giúp khách hàng có cơ hội được sử dụng sản phẩm có chất lượng, thuận tiện hơn. Ở Andhra Pradesh đã xuất hiện mô hình với các tổ chức và cơ chế tăng cường sự tham gia của các hộ sản xuất nhỏ vào chuỗi giá trị thực phẩm hiện đại. Nhu cầu về giảm trung gian phân phối cũng được lưu tâm nhằm gia tăng giá trị cho các thành viên chuỗi. Một số nghiên cứu đã làm rõ mối quan hệ hợp tác giữa các chủ thể trong chuỗi cung ứng cũng như các yếu tố ảnh hưởng tới đến việc chia sẻ thông tin và sự cộng tác trong chuỗi cung ứng.

Simatupang và các cộng sự (2002) đã tìm hiểu về mối quan hệ hợp tác giữa các chủ thể trong chuỗi cung ứng để đi đến thiết lập cách thức phân loại toàn diện cho các mô hình hợp tác này. Bốn mô hình hợp tác được đề cập đến trong nghiên cứu, bao gồm: đồng bộ hóa các dữ liệu thống kê, chia sẻ thông tin, thúc đẩy liên kết và nghiên cứu tổng hợp. Nhóm nghiên cứu đã dùng phương pháp lấy mẫu thực tế để kiểm nghiệm các giả thuyết đưa ra. Mẫu thực tế là một số doanh nghiệp thương mại hoạt động trong lĩnh vực phân phối.

Nghiên cứu tạo ra sự vận dụng và kết hợp sáng tạo những kiến thức về mạng lưới hợp tác trong chuỗi cung ứng. Kết quả nghiên cứu mở đường cho hướng tiếp cận mới về quan hệ phối hợp giữa các chủ thể trong kênh phân phối cũng như giải pháp làm thế nào để thúc đẩy quan hệ hợp tác và đi đến mục tiêu chung. Kết quả nghiên cứu cũng gợi mở về mô hình nghiên cứu trong tương lai, tập trung vào nghiên cứu thực nghiệm để đánh giá tác động của các mô hình hợp tác chính trong chuỗi cung ứng, từ đó xác định được cơ hội cũng như thách thức cho doanh nghiệp trong kênh phân phối. Handfield và Bechtel (2002) đã đưa ra mô hình nhằm xây dựng các mối quan hệ chủ yếu giữa nhà cung cấp và người mua dựa vào sự tín nhiệm, các nhà cung cấp buộc phải đầu tư vào tài lực và nguồn nhân lực, những người mua phải vận dụng các hợp đồng một cách thận trọng để kiểm soát các mức độ phụ 11 thuộc liên quan đến mối quan hệ.

Mô hình đưa ra biến phụ thuộc là trách nhiệm của các thành viên trong chuỗi cung ứng thông qua các biến độc lập là mức độ tín nhiệm và sự phụ thuộc vào người mua, hợp đồng, mức độ đầu tư vào tài sản cố định, nguồn nhân lực…Các tác giả cũng đưa ra giả định rằng tất cả các biến phụ thuộc có quan hệ thuận với trách nhiệm chuỗi cung ứng ngoại trừ sự phụ thuộc của người mua thông qua 9 giả thuyết. Kết quả cho thấy rằng thậm chí trong những trường hợp khi lượng cầu vượt quá khả năng cung ứng của nhà cung cấp (lượng cung), sự khan hiếm xảy ra và khi đó hợp tác để xây dựng lòng tin - sự tín nhiệm (trust) trong mối quan hệ chuỗi có thể cải tiến được trách nhiệm nhà cung cấp và nâng cao sự hợp tác trong chuỗi cung ứng. Vereecke và Muylle (2006) tập trung xem xét mối quan hệ giữa sự hợp tác trong chuỗi và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp tại các doanh nghiệp nghiên cứu ở Châu Âu. Nghiên cứu này chỉ ra rằng tính hợp tác cao trong chuỗi càng cao sẽ đem lại hiệu quả hoạt động tốt hơn của doanh nghiệp, và sự hợp tác trong chuỗi không có tác động ngược đến hiệu quả hoạt động; và mặc dù chuỗi cung ứng hợp tác không đảm bảo cho thành công của doanh nghiệp nhưng nó là một thước đo quan trọng trong đánh giá mối quan hệ với khách hàng và nhà cung ứng.

Nghiên cứu đã chỉ ra được vai trò thuận chiều giữa tính hợp tác với hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp, tuy nhiên nghiên cứu giới hạn ở các doanh nghiệp ở Châu Âu. Frazier và các cộng sự (2009) đã xem xét mối quan hệ giữa doanh nghiệp bán lẻ và doanh nghiệp cung cấp, thể hiện qua việc chia sẻ các thông tin chiến lược nhằm tăng tính cạnh tranh và phát triển sản xuất dựa trên sự tin tưởng và hiểu biết lẫn nhau. Tác giả thu thập dữ liệu từ các doanh nghiệp bán lẻ, phỏng vấn các nhà quản lý bởi họ thường là người chịu trách nhiệm chia sẻ các thông tin chiến lược. Sau đó tác giả tiến hành khảo sát, thu thập dữ liệu về các thông tin bên ngoài và thông tin nội bộ.

Nhóm tác giả đưa ra kết luận rằng việc chia sẻ thông tin chiến lược giữa doanh nghiệp bán lẻ với doanh nghiệp cung cấp là một khâu quan trọng trong công tác hoạch định chiến lược dài hạn cho cả hệ thống. Quá trình chia sẻ thông tin phụ thuộc vào vị trí của doanh nghiệp bán lẻ và mức độ phụ thuộc của họ vào doanh nghiệp cung cấp.