phần Mở đầu, Kết luận, kết cấu của luận văn gồm 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc trên địa bàn cấp tỉnh. Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu. Chƣơng 3:Thực trạng quản lý chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc trên địa bàn tỉnh Hà Nam. Chƣơng 4: Giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc trên địa bàn tỉnh Hà Nam trong thời gian tới.
4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CHI THƢỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC TRÊN ĐỊA BÀN CẤP TỈNH 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu Trong những năm gần đây đã có nhiều công trình nghiên cứu về quản lý ngân sách nhà nƣớc từ quy mô quốc gia cho đến quy mô cấp huyện, cấp xã ở Việt Nam, trong đó có thể kể đến một số công trình tiêu biểu nhƣ: - Đề tài luận văn thạc sỹ quản trị Kinh doanh tại Trƣờng Đại học Đà Nẵng về "Hoàn thiện công tác kiểm soát chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc qua kho bạc nhà nƣớc Gia Lai" của tác giả Thân Tùng Lâm. Trong công trình nghiên cứu này, dƣới giác độ chuyên ngành quản tri kinh doanh, tác giả đã đi sâu nghiên cứu về thực trạng kiểm soát chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc qua kho bạc nhà nƣớc Gia Lai. Trên cơ sở đó tác giả đề xuất những biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác kiểm soát chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc qua kho bạc nhà nƣớc Gia Lai gồm: đổi mới phƣơng thức lập và phê duyệt dự toán chi ngân sách; hoàn thiện tổ chức bộ máy kiểm soát chi; cải tiến phƣơng thức cấp phát, thanh toán; cải tiến công tác giám sát chi tiêu ngân sách; hoàn thiện hệ thống kế toán nhà nƣớc trên cơ sở hiện đại hoá công nghệ thông tin. - Đề tài luận án tiến sỹ kinh tế tại Học viện Tài chính " Ho n t ện quản lý c n n s c n n c tỉn H Tĩn " của tác giả Bùi thị Quỳnh Thơ.
Trong công trình nghiên cứu này, tác giả đã hệ thống hóa khá toàn diện về quản lý chi từ NSNN. Trên cơ sở đó, tác giả đánh giá thực trạng quản lý chi NSNN tại tỉnh Hà Tĩnh và đã đề xuất các nhóm giải pháp để hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nƣớc tỉnh Hà Tĩnh, nhƣ lựa chọn, quyết định danh mục và thứ tự ƣu tiên các sản phẩm đầu ra, các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội 5 và các hoạt động cần triển khai để phân bổ tối ƣu nguồn lực tài chính địa phƣơng; hoàn thiện hệ thống định mức phân bổ, định mức chi ngân sách nhà nƣớc, nhóm giải pháp này tạo cơ sở cho việc quản lý chi NSNN tỉnh Hà Tĩnh đúng chuẩn mực và công bằng hơn; áp dụng quy trình lập dự toán và phân bổ ngân sách trên cơ sở khuôn khổ chi tiêu trung hạn (MTEF) hƣớng theo kết quả đầu ra nhằm gắn kết chính sách, kế hoạch với ngân sách…. - Bài báo “Một số vấn đề p p lý về p n cấp quản lý N ns c N n c ở V ệt Nam tron a đo n ện na ” của tác giả Lê Thị Thu Thủy đăng trên tạp chí Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, chuyên san Luật học số 26 (2010). Trong công trình nghiên cứu này, tác giả tập trung nghiên cứu sâu thực trạng pháp luật về phân cấp quản lý NSNN ở Việt Nam và trên cơ sở đó đƣa ra những kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật về vấn đề này nhƣ cần có các qui định thể hiện sự phân cấp quản lý về ngân sách nhiều hơn, rộng hơn cho các cấp chính quyền địa phƣơng hay quy định về thời hạn của NSNN là trung hạn (5 năm) thay vì một năm nhƣ hiện nay.
- Bài báo nhìn lại năm 2015: Trăn chở vì nợ công của tác giả Xuân Dũng đăng trên Thông tấn xã Việt nam tháng 2/2016 tác giả đã cho biết: Phó thủ tƣớng Vũ Văn Ninh thẳng thắn, ông "giật mình" với cơ cấu ngân sách hiện tại. Theo Phó thủ tƣớng, thu ngân sách năm nào cũng vƣợt kế hoạch, năm sau thu cao hơn năm trƣớc nhƣng cân đối ngân sách quốc gia vẫn trong tình trạng rất khó. Phó thủ tƣớng đặt ra câu hỏi "vậy thì vấn đề ở đây là gì" động viên ngân sách hay cơ cấu chi ngân sách chƣa hợp lý. Theo ông, việc chi thƣờng xuyên tăng nhanh trong thời gian qua là một phần nguyên nhân khiến ngân sách gặp khó.
Bộ trƣởng Đinh Tiến Dũng chỉ rõ, những khoản chi thƣờng xuyên nhất quyết phải tiết kiệm là chi khánh tiết, hội nghị, hội thảo, lễ hội, động thổ, khởi công, khánh thành công trình và đi công tác nƣớc ngoài,. - Đề tài luận văn thạc sỹ kinh tế tại Trƣờng Đại học Kinh tế - ĐHQGHN 6 về "Quản lý v sử dụn k n p í n n s c địa p ơn t c c cơ quan n c ín n n c đơn vị s n ệp tr n địa b n L m Đồn " của tác giả Nguyễn Văn Ngọc. Trong công trình nghiên cứu này, dƣới giác độ chuyên ngành tài chính – ngân hàng, tác giả đã đi sâu nghiên cứu về thực trạng quản lý sử dụng kinh phí từ nguồn ngân sách nhà nƣớc trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng. Trên cơ sở đó tác giả đề xuất những biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý ngân sách tại tỉnh Lâm Đồng bao gồm: đổi mới phƣơng thức lập và phê duyệt dự toán chi ngân sách; cải tiến phƣơng thức cấp phát, thanh toán; cải tiến công tác giám sát chi tiêu ngân sách; hoàn thiện hệ thống kế toán nhà nƣớc trên cơ sở hiện đại hoá công nghệ thông tin.
- Luận văn thạc sĩ của tác giả Tạ Xuân Quang (2011) tại Đại học Đà Nẵng về Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách tỉnh Quảng Nam. Luận văn đã tập trung phân tích hoạt động quản lý ngân sách trên địa bàn tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2007 – 2010 để chỉ ra những tồn tại, hạn chế của hoạt động quản lý ngân sách. Trên cơ sở đó, luận văn cho rằng muốn tiếp tục hoàn thiện quản lý ngân sách thì điều kiện trƣớc hết là phải thực hiện đổi mới một cách toàn diện và đồng bộ hệ thống tổ chức các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp và xác định rõ chức năng, nhiệm vụ của mỗi cấp chính quyền, đảm bảo tự chủ, tự chịu trách nhiệm của từng cấp chính quyền trong quá trình lập và quyết toán ngân sách địa phƣơng. Phƣơng hƣớng hoàn thiện quản lý ngân sách trong thời gian tới là: phân bổ vốn ñầu tƣ xây dựng cơ bản gắn với kế hoạch vốn, tránh dàn trải, lãng phí, tập trung bố trí vốn cho các công trình trọng tâm, trọng điểm; thực hiện xã hội hóa các hoạt động sự nghiệp, từng bƣớc giảm chi ngân sách; hoàn thiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm đối với các đơn vị sự nghiệp công lập, phân bổ ngân sách theo hƣớng cân đối tổng thể, không phân nguồn kinh phí tự chủ và kinh phí không tự chủ; xây dựng phần mềm dùng chung, ban hành thống nhất hệ thống kế toán ngân sách 7 nhà nƣớc dùng chung cho các cấp ngân sách; hoàn thiện phân cấp thu theo hƣớng xóa dần các khoản thu phân chia theo tỷ lệ phần trăm cho ngân sách huyện, xã đồng thời nâng dần các khoản thu mà các cấp ngân sách đƣợc hƣởng 100%.
Có thể nói các đề tài trên đã có đóng góp rất nhiều cho việc nghiên cứu về hoạt động quản lý ngân sách nhà nƣớc nói chung và quản chi thƣờng xuyên ngân sách nói riêng, tuy nhiên do mục đích và yêu cầu khác nhau nên các công trình nghiên cứu trên chƣa đề cập đến hoạt động quản lý chi thƣờng xuyên, đặc biệt là chƣa có công trình nào viết hay nghiên cứu về quản lý chi thƣờng xuyên ngân sách của tỉnh Hà Nam. Với đặc thù là một tỉnh ở đồng bằng sông Hồng, của ngõ phía Nam của Thủ đô Hà Nội, nằm trong vùng trọng điểm kinh tế và là tỉnh đang có nhiều hoạt động kinh tế sôi động nhất là việc xây dựng kết cấu hạ tầng phục vụ phát triển kinh tế do vậy hoạt động quản lý chi thƣờng xuyên NSNN, cũng nhƣ việc thực thi luật ngân sách nhà nƣớc, cũng có rất nhiều đặc điểm riêng, khác biệt. Chính vì thế, đề tài học viên lựa chọn mặc dù có tính kế thừa, nhƣng nó cũng thể hiện các quan điểm nghiên cứu độc lập của tác giả. Cơ sở lý luận về quản lý chi thƣờng xuyên Ngân sách Nhà nƣớc 1.1 hi thường xuyên Ngân sách Nhà nước 1211K n ệm Chi thƣờng xuyên NSNN là quá trình phân phối và sử dụng các nguồn tài chính đã tập trung đƣợc vào NSNN để đáp ứng cho các nhu cầu chi giúp bộ máy nhà nƣớc vận hành và thực hiện nhiệm vụ của mình đồng thời đảm bảo chi cho các hoạt động sự nghiệp nhằm cung ứng các hàng hoá công cộng gắn với việc thực hiện các nhiệm vụ quản lý kinh tế - xã hội.
1 2 1 2 Đặc đ ểm c t n u nn nsc n n c - Chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc gắn với quyền lực nhà nƣớc, 8 mang tích chất pháp lí cao. - Các khoản chi thƣờng xuyên NSNN mang tính ổn định. - Phạm vi, mức độ chi thƣờng xuyên NSNN gắn với cơ cấu, tổ chức và hiệu lực hoạt động của bộ máy nhà nƣớc. - Các khoản chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc mang tính chất không hoàn trả trực tiếp; - Xét theo cơ cấu chi ở từng niên độ và mục đích cuối cùng của vốn cấp phát thì chi thƣờng xuyên của NSNN cho các hoạt động sự nghiệp có hiệu lực tác động trong khoảng thời gian ngắn và mang tính chất tiêu dùng xã hội.
- Các chính sách, chế độ về chi thƣờng xuyên của NSNN cho các cơ quan nhà nƣớc thƣờng chậm thay đổi và có nguy cơ tụt hậu so với nhu cầu thực tiễn. 1 2 1 3 Nộ dun c t n u nn nsc n n c Chi thƣờng xuyên là một bộ phận của chi NSNN, nó phản ánh quá trình phân phối và sử dụng quỹ NSNN để thực hiện các nhiệm vụ thƣờng xuyên về quản lý kinh tế - xã hội của Nhà nƣớc.