Quản Lý Chi Phí Nâng Cao Hiệu Quả Sản Xuất Kinh Doanh tại Lilama 69-1 - Luận Văn Thạc Sĩ

Tối ưu quản lý chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh tại Lilama 69-1. Giải pháp và kinh nghiệm thực tiễn giúp doanh nghiệp phát triển bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Thị Quế
• Người hướng dẫn: TS. Trần Đình Thao
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Quản Lý Chi Phí Nhằm Nâng Cao Hiệu Quả Sản Xuất Kinh Doanh Tại Công Ty Cổ Phần Lilama 69-1
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC KÝ HIỆU VIẾT TẮT, CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.2.1. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
• 1.2.1.1. Đối tƣợng nghiên cứu
• 1.2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2. Những đóng góp chủ yếu của luận văn
• 3. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI PHÍ SẢN XUẤT KINH DOANH TẠI DOANH NGHIỆP
• 1.1. Cơ sở lý luận chung về chi phí sản xuất
• 1.1.1. Khái niệm và bản chất của chi phí sản xuất kinh doanh
• 1.1.2. Phân loại chi phí sản xuất
• 1.2. Giá thành sản phẩm
• 1.3. Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất kinh doanh và giá thành sản phẩm
• 1.4. Các nhân tố chủ yếu ảnh hƣởng đến chi phí sản xuất kinh doanh và giá thành sản phẩm
• 1.5. Các biện pháp làm giảm chi phí sản xuất kinh doanh, hạ giá thành sản phẩm
• 1.6. Lý luận về công tác quản lý, quản lý chi phí, hiệu quả của quản lý
• 1.6.1. Khái niệm về quản lý
• 1.6.2. Khái niệm về quản lý, kiểm soát chi phí
• 1.6.3. Hiệu quả quản lý
• 1.7. Cơ sở thực tiễn về quản lý chi phí tại Công ty cổ phần Lilama 10
• 2. CHƢƠNG 2: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU SỬ DỤNG TRONG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI PHÍ
• 2.1. Các câu hỏi mà đề tài cần giải quyết
• 2.2. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phƣơng pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết
• 2.2.2. Phƣơng pháp phân loại, hệ thống hóa lý thuyết
• 2.2.3. Phƣơng pháp chọn điểm nghiên cứu
• 2.2.4. Phƣơng pháp thu thập số liệu
• 2.2.5. Phƣơng pháp phân tích thông tin
• 2.2.6. Một số phƣơng pháp khác nhƣ phƣơng pháp quan sát, nghiên cứu tài liệu
• 2.3. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu đánh giá tình hình quản lý chi phí tại Công ty cổ phần Lilama 69 -1
• 2.3.1. Nhóm các chỉ tiêu phản ánh mức phí, mức tiết kiệm chi phí và giá thành sản phẩm
• 2.3.2. Nhóm các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả sản xuất kinh doanh
• 2.3.3. Nhóm các chỉ tiêu định tính
• 3. CHƢƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHI PHÍ VÀ HIỆU QUẢ SẢN XUẤT KINH DOANH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN LILAMA 69-1
• 3.1. Khái quát về công ty cổ phần lilama 69 - 1
• 3.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển Công ty cổ phần Lilama 69-1
• 3.1.2. Ngành nghề kinh doanh, lĩnh vực hoạt động
• 3.1.3. Đặc điểm, sơ đồ bộ máy của Công ty
• 3.1.4. Tình hình về vốn, lao động tại Công ty
• 3.1.5. Kết quả sản xuất kinh doanh của Công ty cổ phần Lilama 69-1 giai đoạn 2010-2012
• 3.2. Thực trạng quản lý chi phí và hiệu quả sản xuất kinh doanh tại Công ty cổ phần Lilama 69 - 1
• 3.2.1. Tổ chức thực hiện lập dự toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm
• 3.2.2. Quản lý khoản mục chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm
• 3.2.3. Kết quả thanh tra, kiểm tra, kiểm toán
• 3.2.4. Hiệu quả sản xuất kinh doanh
• 3.3. Đánh giá thực trạng quản lý chi phí tại Công ty cổ phần LiLama 69-1
• 3.3.1. Nguyên nhân của hạn chế
• 4. CHƢƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP TĂNG CƢỜNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI PHÍ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ SẢN XUẤT KINH DOANH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN LILAMA 69-1
• 4.1. Mục tiêu, phƣơng hƣớng đối với công tác quản lý chi phí tại Công ty cổ phần Lilama 69 -1
• 4.1.1. Định hƣớng phát triển hoạt động kinh doanh của Công ty Cổ phần Lilama 69 - 1 trong thời gian tới
• 4.1.2. Mục tiêu, phƣơng hƣớng đối với công tác quản lý chi phí tại Công ty Cổ phần Lilama 69 -1
• 4.2. Các giải pháp chủ yếu để quản lý tốt chi phí, hạ giá thành sản phẩm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh
• 4.2.1. Nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực
• 4.2.2. Hoàn thiện chính sách chi phí tiền lƣơng
• 4.2.3. Tăng cƣờng biện pháp quản lý chi phí nguyên vật liệu
• 4.2.4. Chủ động nguồn cung nguyên vật liệu
• 4.2.5. Tiết kiệm chi phí sản xuất chung
• 4.2.6. Đảm bảo và rút ngắn tiến độ thi công, nâng cao chất lƣợng công trình, áp dụng linh hoạt các giải pháp thu hồi vốn để giảm chi phí tài chính
• 4.2.7. Áp dụng tối đa nguyên tắc khoán để tiết kiệm chi phí
• 4.2.8. Quản lý chi phí máy thi công
• 4.2.9. Phát huy vai trò của tài chính trong kiểm tra, giám sát việc sử dụng chi phí
• 4.3. Một số kiến nghị
• 4.3.1. Đối với cơ quản quản lý Nhà nƣớc
• 4.3.2. Đối với ban lãnh đạo Công ty
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Vai trò cốt lõi của quản lý chi phí tại Lilama 69 1

Trong môi trường kinh tế cạnh tranh, đặc biệt là lĩnh vực xây lắp cơ khí với biên lợi nhuận mỏng, quản lý chi phí không còn là một lựa chọn mà đã trở thành yếu tố sống còn. Đối với Công ty Cổ phần Lilama 69-1, một đơn vị hàng đầu trong ngành lắp máy Việt Nam, việc kiểm soát chặt chẽ các khoản mục chi phí là nền tảng để nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh (SXKD). Hiệu quả của công tác này ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành công trình, khả năng cạnh tranh khi đấu thầu và lợi nhuận cuối cùng của doanh nghiệp. Một hệ thống quản lý chi phí hiệu quả giúp doanh nghiệp nhận diện các khoản hao phí bất hợp lý, từ đó đưa ra các giải pháp kiểm soát chi phí kịp thời. Nó không chỉ là công việc của phòng tài chính - kế toán mà đòi hỏi sự tham gia của tất cả các cấp, từ ban lãnh đạo đến từng đội sản xuất tại công trường. Việc xây dựng một định hướng rõ ràng và các mục tiêu cụ thể trong quản lý chi phí là bước đi chiến lược, giúp Lilama 69-1 chủ động đối phó với biến động giá cả đầu vào và tối ưu hóa nguồn lực. Nghiên cứu của Nguyễn Thị Quế (2013) đã chỉ ra rằng, việc hệ thống hóa và áp dụng các phương pháp quản lý tiên tiến là cần thiết để doanh nghiệp đứng vững và phát triển bền vững.

1.1. Bối cảnh ngành xây lắp và sự cần thiết của kiểm soát chi phí

Ngành xây lắp là một ngành đặc thù với các dự án kéo dài, quy mô lớn và chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ các yếu tố vĩ mô như giá nguyên vật liệu, chính sách tín dụng và sự biến động của thị trường bất động sản. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng các giải pháp kiểm soát chi phí hiệu quả trở nên cấp thiết. Mỗi dự án tại Lilama 69-1 là một trung tâm chi phí độc lập, bao gồm hàng ngàn khoản mục từ chi phí nguyên vật liệu đến chi phí nhân công trực tiếp và máy thi công. Nếu không có một quy trình kiểm soát chặt chẽ, rủi ro vượt dự toán là rất lớn, có thể làm xói mòn toàn bộ lợi nhuận của dự án. Vì vậy, kiểm soát chi phí không chỉ giúp tối ưu lợi nhuận mà còn là công cụ quản trị rủi ro, đảm bảo tiến độ và chất lượng công trình, từ đó nâng cao uy tín của doanh nghiệp trên thị trường.

1.2. Mục tiêu chiến lược trong việc tối ưu hóa chi phí sản xuất

Mục tiêu hàng đầu của Lilama 69-1 là tối ưu hóa chi phí sản xuất nhưng không làm ảnh hưởng đến chất lượng và tiến độ công trình. Điều này đòi hỏi một cách tiếp cận toàn diện, bắt đầu từ khâu lập dự toán, lựa chọn nhà cung cấp, tổ chức thi công và nghiệm thu. Cụ thể, các mục tiêu bao gồm: giảm thiểu lãng phí vật tư tại công trường, nâng cao năng suất lao động thông qua đào tạo và áp dụng công nghệ, tối ưu hóa việc sử dụng máy móc thiết bị, và kiểm soát chặt chẽ chi phí sản xuất chung. Việc đạt được các mục tiêu này sẽ là cơ sở để hạ giá thành sản phẩm, tạo lợi thế cạnh tranh trong các gói thầu và gia tăng hiệu quả sử dụng vốn cho toàn công ty.

II. Thách thức lớn trong quản lý chi phí SXKD tại Lilama 69 1

Mặc dù nhận thức được tầm quan trọng của việc kiểm soát chi phí, Lilama 69-1 trong giai đoạn 2010-2012 vẫn đối mặt với không ít thách thức. Luận văn của Nguyễn Thị Quế (2013) đã chỉ ra một số hạn chế cố hữu trong hệ thống quản lý của công ty. Một trong những khó khăn lớn nhất đến từ đặc thù hoạt động theo dự án, địa bàn thi công phân tán, gây khó khăn cho công tác giám sát và tập hợp chi phí. Sự biến động không ngừng của giá chi phí nguyên vật liệu đầu vào như sắt, thép, xi măng... tạo ra áp lực lớn lên giá thành dự toán. Bên cạnh đó, công tác lập dự toán đôi khi chưa sát với thực tế thi công, dẫn đến tình trạng chi phí thực tế vượt dự toán. Việc quản lý và sử dụng máy móc, thiết bị thi công cũng là một bài toán phức tạp, ảnh hưởng đến chi phí sản xuất chung. Thêm vào đó, việc thiếu các công cụ quản lý chi phí hiện đại và hệ thống báo cáo chi phí hoạt động chưa kịp thời khiến ban lãnh đạo khó đưa ra quyết định điều chỉnh nhanh chóng. Giải quyết những thách thức này là yêu cầu bắt buộc để cải tiến quy trình SXKD một cách thực chất.

2.1. Phân tích biến động chi phí nguyên vật liệu và nhân công

Trong cơ cấu giá thành của Lilama 69-1, chi phí nguyên vật liệu trực tiếp chiếm tỷ trọng lớn nhất, thường từ 60-70%. Sự phụ thuộc vào thị trường khiến chi phí này rất khó kiểm soát. Giai đoạn 2010-2012 chứng kiến nhiều biến động giá, gây ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận. Tương tự, chi phí nhân công trực tiếp cũng là một khoản mục quan trọng. Mặc dù công ty đã có những chính sách tiền lương hợp lý, việc quản lý năng suất và định mức lao động tại các công trình xa vẫn còn những điểm chưa tối ưu, dẫn đến chi phí nhân công có xu hướng tăng. Việc phân tích giá thành sản phẩm chi tiết cho thấy sự chênh lệch giữa dự toán và thực tế ở hai khoản mục này là nguyên nhân chính gây sụt giảm hiệu quả kinh doanh.

2.2. Hạn chế trong hệ thống kiểm soát và báo cáo chi phí

Một trong những hạn chế được chỉ ra là hệ thống kiểm soát nội bộ và báo cáo chưa thực sự hiệu quả. Quy trình từ lập dự toán, phê duyệt, tạm ứng đến quyết toán chi phí còn tồn tại một số kẽ hở, dễ phát sinh các chi phí không hợp lý. Hệ thống báo cáo chi phí hoạt động thường có độ trễ, thông tin cung cấp cho nhà quản trị chưa đủ chi tiết để phân tích sâu và tìm ra nguyên nhân gốc rễ của các vấn đề lãng phí. Việc thiếu một hệ thống đo lường hiệu suất (KPIs) rõ ràng cho từng đội, từng dự án cũng làm giảm hiệu quả của công tác giám sát. Đây là những điểm cần cải tiến quy trình SXKD để thông tin quản trị được minh bạch và kịp thời hơn.

III. Phương pháp siết chặt các khoản mục chi phí trực tiếp

Để giải quyết các thách thức, việc tập trung vào các khoản mục chi phí có tỷ trọng lớn nhất là ưu tiên hàng đầu. Luận văn đã đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm siết chặt quản lý đối với ba loại chi phí cốt lõi: nguyên vật liệu, nhân công, và máy thi công. Đối với chi phí nguyên vật liệu, cần tăng cường công tác khảo sát giá, lựa chọn nhà cung cấp uy tín và ký kết hợp đồng dài hạn để ổn định giá. Đồng thời, áp dụng định mức tiêu hao vật tư nghiêm ngặt tại công trường và có chế tài xử lý các trường hợp gây lãng phí, thất thoát. Về chi phí nhân công trực tiếp, cần hoàn thiện chính sách tiền lương theo sản phẩm (khoán) để khuyến khích nâng cao năng suất lao động. Tổ chức các khóa đào tạo nâng cao tay nghề và ý thức kỷ luật lao động cũng là một giải pháp quan trọng. Đối với chi phí máy thi công, cần xây dựng kế hoạch điều phối và bảo dưỡng máy móc hợp lý để tối đa hóa hiệu suất sử dụng và giảm thiểu thời gian chết. Việc áp dụng đồng bộ các biện pháp này sẽ tạo ra một hệ thống quản lý chi phí dự án xây lắp chặt chẽ và hiệu quả hơn.

3.1. Giải pháp tối ưu hóa chi phí nguyên vật liệu và nhiên liệu

Giải pháp chính là xây dựng một quy trình cung ứng vật tư chuyên nghiệp. Điều này bao gồm việc chủ động tìm kiếm nguồn cung, đàm phán để có giá tốt nhất và các điều khoản thanh toán linh hoạt. Tại công trường, phải áp dụng nghiêm ngặt các quy định về bảo quản và cấp phát vật tư. Việc tận dụng phế liệu, phế phẩm có thể thu hồi cũng là một cách để giảm chi phí. Ngoài ra, việc ứng dụng phần mềm vào quản lý kho bãi và vật tư sẽ giúp theo dõi tồn kho chính xác, tránh tình trạng đặt hàng thừa hoặc thiếu, góp phần tối ưu hóa chi phí sản xuất một cách bền vững.

3.2. Cải thiện quản lý chi phí nhân công và máy móc thi công

Để kiểm soát chi phí nhân công trực tiếp, cần rà soát và hoàn thiện hệ thống định mức lao động cho từng công việc cụ thể. Áp dụng hình thức khoán gọn theo khối lượng công việc hoàn thành là biện pháp hữu hiệu nhất để gắn trách nhiệm của người lao động với kết quả cuối cùng. Đối với chi phí máy thi công, cần thực hiện bảo dưỡng định kỳ để máy móc luôn trong tình trạng hoạt động tốt, giảm chi phí sửa chữa đột xuất. Lập kế hoạch điều động máy móc khoa học giữa các dự án sẽ tránh được tình trạng máy nằm chờ việc, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư vào tài sản cố định.

IV. Bí quyết cải tiến quy trình SXKD để giảm giá thành sản phẩm

Ngoài việc kiểm soát các chi phí trực tiếp, cải tiến quy trình SXKD là một giải pháp mang tính chiến lược và dài hạn. Lilama 69-1 có thể học hỏi và áp dụng các nguyên tắc của Lean Manufacturing tại Lilama và Kaizen trong sản xuất để loại bỏ lãng phí trong mọi hoạt động. Các lãng phí này không chỉ là vật tư mà còn là thời gian chờ đợi, các thao tác thừa, vận chuyển không cần thiết, và sản xuất lỗi. Việc áp dụng cơ chế khoán một cách triệt để, từ khoán cho cả dự án đến khoán cho từng tổ đội, là một công cụ quản lý chi phí cực kỳ hiệu quả. Cơ chế này giao quyền tự chủ và gắn chặt lợi ích của người lao động với hiệu quả của công ty. Bên cạnh đó, việc tăng cường vai trò giám sát của bộ phận tài chính, đảm bảo mọi khoản chi đều được kiểm tra tính hợp lý, hợp lệ trước khi phê duyệt, sẽ giúp ngăn chặn thất thoát từ gốc. Đầu tư vào công nghệ thông tin để quản lý dự án, tài chính và nhân sự một cách tích hợp cũng là một hướng đi tất yếu để nâng cao hiệu quả quản trị.

4.1. Áp dụng Kaizen và Lean Manufacturing trong ngành xây lắp

Dù có nguồn gốc từ ngành sản xuất ô tô, các nguyên tắc của Kaizen trong sản xuất và Lean Manufacturing hoàn toàn có thể áp dụng tại Lilama. Trọng tâm là tạo ra một văn hóa cải tiến liên tục, nơi mọi nhân viên đều được khuyến khích đề xuất các sáng kiến để loại bỏ lãng phí và nâng cao hiệu quả công việc. Ví dụ, việc sắp xếp lại mặt bằng công trường một cách khoa học (5S) có thể giảm thời gian tìm kiếm dụng cụ và di chuyển vật tư. Việc chuẩn hóa các quy trình thi công giúp giảm thiểu sai sót và phải làm lại, trực tiếp giúp tối ưu hóa chi phí sản xuất.

4.2. Phát huy vai trò của cơ chế khoán và giám sát tài chính

Cơ chế khoán là một đặc sản trong quản lý tại Việt Nam và đặc biệt hiệu quả trong ngành xây lắp. Bằng cách giao khoán chi phí (vật tư, nhân công) cho các đội sản xuất, công ty đã chuyển từ cơ chế quản lý mệnh lệnh sang quản lý theo mục tiêu. Điều này thúc đẩy tính tự chủ, sáng tạo và tinh thần tiết kiệm của từng cá nhân. Để cơ chế này phát huy tối đa hiệu quả, cần có một hệ thống định mức khoán khoa học và một cơ chế giám sát tài chính chặt chẽ. Bộ phận tài chính không chỉ làm nhiệm vụ ghi chép mà phải trở thành đối tác chiến lược, tham gia vào quá trình phân tích giá thành sản phẩm và tư vấn cho ban lãnh đạo các giải pháp kiểm soát chi phí.

V. Phân tích hiệu quả quản lý chi phí tại Lilama 69 1 2010 2012

Kết quả nghiên cứu thực tiễn tại Lilama 69-1 giai đoạn 2010-2012 cung cấp một cái nhìn toàn cảnh về công tác quản lý chi phí. Dữ liệu từ Bảng 3.6 và 3.7 trong luận văn cho thấy cơ cấu chi phí sản xuất của công ty có sự thay đổi qua các năm. Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp luôn chiếm tỷ trọng cao nhất, dao động trên 70%, cho thấy sự phụ thuộc lớn vào giá cả thị trường. Đáng chú ý, tỷ suất chi phí trên doanh thu có sự biến động, phản ánh những nỗ lực và cả những khó khăn trong công tác kiểm soát. Việc phân tích giá thành sản phẩm xây lắp so với dự toán cho thấy vẫn còn tồn tại chênh lệch, đặc biệt ở các công trình có điều kiện thi công phức tạp. Tuy nhiên, các chỉ số về hiệu quả sản xuất kinh doanh như tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu và lợi nhuận trên vốn vẫn được duy trì ở mức chấp nhận được, thể hiện năng lực quản lý và sự nỗ lực của ban lãnh đạo trong bối cảnh kinh tế khó khăn. Những con số này là bằng chứng xác thực, là cơ sở để đánh giá điểm mạnh, điểm yếu và đề ra các giải pháp cải tiến trong tương lai.

5.1. Đánh giá cơ cấu chi phí và giá thành sản phẩm thực tế

Phân tích số liệu từ 2010-2012 cho thấy, bên cạnh chi phí nguyên vật liệu, các khoản mục chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung cũng chiếm tỷ trọng đáng kể. Sự gia tăng của chi phí quản lý doanh nghiệp qua các năm cũng là một điểm cần lưu ý, đòi hỏi các biện pháp tinh gọn bộ máy và tiết kiệm chi phí vận hành. So sánh giữa giá thành thực tế và giá thành kế hoạch (dự toán) là một chỉ số quan trọng để đánh giá hiệu quả quản lý. Mặc dù công ty đã nỗ lực, tỷ lệ vượt dự toán vẫn xảy ra ở một số dự án, cho thấy công tác lập dự toán và kiểm soát thi công cần được cải thiện hơn nữa.

5.2. Các chỉ số phản ánh hiệu quả sản xuất kinh doanh đạt được

Mặc dù chi phí có nhiều biến động, các chỉ số tài chính cốt lõi vẫn cho thấy sự ổn định tương đối của Lilama 69-1. Theo Bảng 3.11, các chỉ tiêu như tỷ suất lợi nhuận vốn kinh doanh và tỷ suất lợi nhuận doanh thu, dù có sụt giảm trong giai đoạn khó khăn, vẫn ở mức dương. Điều này chứng tỏ các giải pháp kiểm soát chi phí tuy chưa hoàn hảo nhưng đã phát huy tác dụng nhất định. Nó cũng cho thấy năng lực thi công và uy tín thương hiệu của công ty, giúp duy trì được nguồn công việc và doanh thu ổn định. Đây là nền tảng quan trọng để công ty tiếp tục thực hiện các biện pháp cải cách mạnh mẽ hơn trong giai đoạn tiếp theo.

VI. Định hướng tương lai cho quản lý chi phí tại Lilama 69 1

Để phát triển bền vững, Lilama 69-1 cần xây dựng một chiến lược quản lý chi phí dài hạn và toàn diện. Hướng đi tương lai không chỉ dừng lại ở việc cắt giảm chi phí đơn thuần mà phải tập trung vào việc cải tiến quy trình SXKD và nâng cao năng lực cạnh tranh. Một trong những ưu tiên hàng đầu là hoàn thiện hệ thống công cụ quản lý chi phí, có thể là việc triển khai một hệ thống ERP (Enterprise Resource Planning) để tích hợp dữ liệu từ các phòng ban và công trường. Điều này giúp thông tin được cập nhật theo thời gian thực, hỗ trợ ra quyết định nhanh chóng. Yếu tố con người cũng vô cùng quan trọng. Công ty cần tiếp tục đầu tư vào đào tạo, nâng cao trình độ chuyên môn và ý thức tiết kiệm cho toàn thể cán bộ công nhân viên. Việc xây dựng một văn hóa doanh nghiệp nơi nâng cao năng suất lao động và tiết kiệm chi phí được coi là trách nhiệm của mỗi cá nhân sẽ tạo ra sức mạnh cộng hưởng to lớn. Cuối cùng, việc không ngừng nghiên cứu và áp dụng công nghệ thi công mới, vật liệu mới sẽ là chìa khóa để tạo ra lợi thế cạnh tranh đột phá, giúp giảm giá thành và nâng cao chất lượng công trình.

6.1. Xây dựng hệ thống công cụ và báo cáo quản trị hiện đại

Trong tương lai, việc quản lý chi phí không thể chỉ dựa vào các phương pháp thủ công. Lilama 69-1 cần đầu tư vào một hệ thống phần mềm quản trị tổng thể. Hệ thống này phải có khả năng lập dự toán chính xác, theo dõi chi phí thực tế phát sinh tại từng dự án, phân tích các chênh lệch và tạo ra các báo cáo chi phí hoạt động một cách tự động. Các báo cáo này cần được thiết kế theo yêu cầu quản trị, trực quan, dễ hiểu, giúp ban lãnh đạo nắm bắt tình hình tức thì và đưa ra các chỉ đạo kịp thời. Đây là nền tảng để chuyển đổi số thành công trong công tác quản lý chi phí doanh nghiệp.

6.2. Nâng cao năng suất lao động và văn hóa tiết kiệm chi phí

Con người là trung tâm của mọi hoạt động. Để nâng cao năng suất lao động một cách bền vững, cần có chính sách đãi ngộ và đào tạo phù hợp. Hoàn thiện chính sách lương khoán, thưởng phạt công minh dựa trên hiệu suất là động lực trực tiếp. Bên cạnh đó, cần xây dựng một văn hóa doanh nghiệp mạnh mẽ, nơi mọi người đều hiểu rằng tiết kiệm một đồng chi phí cũng quan trọng như kiếm thêm một đồng doanh thu. Các chương trình thi đua, khen thưởng các sáng kiến tiết kiệm hiệu quả sẽ lan tỏa tinh thần này trong toàn công ty, biến việc tối ưu hóa chi phí sản xuất thành hành động tự giác của mỗi thành viên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những lý luận chung về chi phí sản xuất kinh doanh và công tác quản lý chi phí sản xuất kinh doanh tại doanh nghiệp Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng quản lý chi phí và hiệu quả sản xuất kinh doanh tại Công ty cổ phần Lilama 69-1 Chương 4: Một số giải pháp tăng cường công tác quản lý chi phí nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh tại Công ty cổ phần Lilama 69-1 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://lrc.vn 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI PHÍ SẢN XUẤT KINH DOANH TẠI DOANH NGHIỆP 1.1 Cơ sở lý luận chung về chi phí sản xuất 1.1 Khái niệm và bản chất của chi phí sản xuất kinh doanh Theo các nhà nghiên cứu kinh tế thế giới: “Mọi hoạt động của con ngƣời mà tạo ra thu nhập là hoạt động sản xuất, nền sản xuất của một quốc gia bao gồm các ngành sản xuất ra sản phẩm vật chất và các ngành sản xuất sản phẩm dịch vụ”. “Trong quá trình đó doanh nghiệp phải bỏ ra các hao phí về lao động sống và lao động vật hoá cho kinh doanh của mình, chi phí bỏ ra cho hoạt động sản xuất kinh doanh đƣợc gọi là chi phí sản xuất” (Phan Ngọc Thúy, 2010). “Các chi phí mà doanh nghiệp chi ra cấu thành nên giá trị của sản phẩm, lao vụ dịch vụ để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của xã hội. Giá trị sản phẩm gồm ba bộ phận là: C, V, m.

Trong đó: - C: Là toàn bộ giá trị tƣ liệu sản xuất đã tiêu hao trong quá trình tạo ra sản phẩm dịch vụ nhƣ: Khấu hao tài sản cố định, chi phí nguyên vật liệu, công cụ, năng lƣợng. Bộ phận này đƣợc gọi là hao phí vật chất. - V: Là chi phí tiền lƣơng, tiền công phải trả cho ngƣời lao động tham gia quá trình sản xuất tạo ra sản phẩm, dịch vụ, đƣợc gọi là hao phí lao động cần thiết. - m: Là giá trị mới do lao động sống tạo ra trong quá trình hoạt động sản xuất ra giá trị sản phẩm, dịch vụ.

Ăngghen, Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1993, tr 224). Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://lrc.vn 6 Nhƣ vậy, để có thể đi vào hoạt động sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp phải bỏ ra các hao phí về lao động sống và lao động vật hoá cho kinh doanh của mình, chi phí bỏ ra cho hoạt động sản xuất kinh doanh đƣợc gọi là chi phí sản xuất. Về vật chất đó là tiêu hao về vật tƣ, nguyên nhiên vật liệu, khấu hao TSCĐ,. Còn đối với lao động đƣợc thể hiện thông qua tiền lƣơng, phụ cấp cho ngƣời lao động và các khoản trích theo lƣơng,.

Tóm lại để thực hiện các mục tiêu của kinh doanh, doanh nghiệp phải bỏ ra những chi phí trong quá trình sản xuất kinh doanh. Chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp là biểu hiện bằng tiền toàn bộ các hao phí về vật chất và lao động mà doanh nghiệp bỏ ra để sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định. Nhƣ vậy, bản chất của chi phí trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp luôn đƣợc xác định là những hao phí về lao động sống, lao động vật hoá và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp phải chi ra gắn liền với mục đích kinh doanh trong một thời kỳ nhất định. Chi phí này bao gồm chi phí phí cho việc sản xuất sản phẩm, chi phí tổ chức tiêu thụ sản phẩm và những khoản tiền thuế gián thu nộp cho Nhà nƣớc theo luật thuế quy định.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp thuộc các ngành kinh tế - kỹ thuật khác nhau thì nội dung, cơ cấu chi phí sẽ không giống nhau. Điều quan trọng đối với tất cả các doanh nghiệp là phải luôn quan tâm đến việc quản lý chi phí, tiết kiệm chi phí, bởi vì nếu không hợp lý, không đúng với thực tế đều gây ra những trở ngại trong quản lý và làm giảm lợi nhuận của doanh nghiệp. Muốn tiết kiệm chi phí, doanh nghiệp phải tính toán trƣớc mọi chi phí sản xuất kinh doanh kỳ kế hoạch, phải xây dựng đƣợc ý thức thƣờng xuyên tiết kiệm để đạt đƣợc mục tiêu kinh doanh mà doanh nghiệp đề ra. Cần phân biệt rõ các loại chi phí trong hoạt động sản xuất kinh doanh để tăng cƣờng công tác kiểm tra, giám sát đối với từng loại chi phí đó.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://lrc.vn 7 Nhƣ vậy, có thể rút ra khái niệm: “Chi phí sản xuất kinh doanh là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về vật chất và lao động mà doanh nghiệp bỏ ra để thực hiện sản xuất, tiêu thụ sản phẩm trong một thời kỳ nhất định”. TS Nguyễn Đình Kiệm, tr. Về bản chất các chi phí sản xuất chính là sự chuyển dịch giá trị của các yếu tố nguồn lực sản xuất vào sản phẩm, hàng hóa đƣợc tạo ra. Chi phí sản xuất phát sinh thƣờng xuyên và gắn liền với hoạt động sản xuất của DN, nó là nhân tố cơ bản để xác định giá thành sản phẩm và cơ sở để xác định giá bán sản phẩm hợp lý.

Ngoài ra mức tiêu hao các chi phí sản xuất có ảnh hƣởng quyết định đến hiệu quả sản xuất kinh doanh của DN. Tiết kiệm chi phí sản xuất là con đƣờng cơ bản nhất để hạ giá thành sản phẩm, nâng cao lợi nhuận của DN. Cũng nhƣ các doanh nghiệp khác, các doanh nghiệp xây lắp trong quá trình hoạt động, doanh nghiệp phải huy động và sử dụng các nguồn tài lực, vật lực (lao động, vật tƣ, tiền vốn.) để thực hiện công việc sản xuất kinh doanh của mình từ công việc mua sắm các yếu tố đầu vào cho sản xuất, và tiêu thụ sản phẩm. Nhƣ vậy, trên góc độ doanh nghiệp chi phí kinh doanh là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống và lao động vật hoá mà doanh nghiệp bỏ ra trong một thời gian nhất định.

Trong nền kinh tế thị trƣờng đòi hỏi các doanh nghiệp phải quản lý chặt chẽ các khoản chi phí tìm ra các biện pháp để tiết kiệm chi phí hạ giá thành sản phẩm. Để quản lý sản xuất kinh doanh một cách chặt chẽ, quản lý thực hiện các định mức kinh tế - kĩ thuật tính toán đƣợc kết quả tiết kiệm chi phí ở từng khoản mục chi phí cần thiết phải phân loại chi phí sản xuất kinh doanh theo những tiêu thức nhất định.2 Phân loại chi phí sản xuất Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://lrc.1 Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung và tính chất kinh tế của chi phí (theo yếu tố chi phí) Theo cách phân loại này, ngƣời ta dựa vào công dụng kinh tế của chi phí phát sinh lần đầu (còn gọi là dựa vào hình thái nguyên thuỷ của chi phí phát sinh) chỉ căn cứ vào tính chất kinh tế của các khoản chi phí. Do đó những chi phí giống nhau đƣợc xếp vào một yếu tố: Chi phí nguyên liệu, vật liệu: Là giá trị toàn bộ nguyên vật liệu, nhiên liệu, động lực mà doanh nghiệp đã sử dụng vào hoạt động sản xuất kinh doanh trong một kỳ nhất định. Chi phí tiền lƣơng và các khoản phụ cấp có tính chất tiền lƣơng: Là toàn bộ tiền lƣơng, tiền công, chi phí có tính chất tiền lƣơng trả cho ngƣời tham gia vào quá trình sản xuất sản xuất sản phẩm.

Chi phí bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn. Chi phí khấu hao tài sản cố định: Trong quá trình sử dụng, tài sản cố định bị hao mòn. Một bộ phận tƣơng ứng với giá trị hao mòn đó chuyển dịch dần vào giá thành sản phẩm gọi là khấu hao tài sản cố định. Thông thƣờng, các doanh nghiệp trích khấu hao hàng năm theo phƣơng pháp tuyến tính cố định.

Mức trích khấu hao hàng năm đƣợc tính bằng cách lầy nguyên giá của từng loại tài sản cố định chia cho số năm sử dụng ƣớc tính của tài sản cố định đó. Sau đó cộng lại để xác định mức trích khấu hao của toàn doanh nghiệp trong năm Chi phí dịch vụ mua ngoài: Là các chi phí đã trả cho các tổ chức cá nhân doanh nghiệp về các dịch vụ thực hiện theo yêu cầu của doanh nghiệp nhƣ tiền điện, nƣớc, điện thoại, tƣ vấn, kiểm toán. và các dịch vụ khác. Chi phí khác bằng tiền: Là các khoản chi phí gồm thuế môn bài, thế sử dụng đất, chi tiếp tân giao dịch, chi phí tiếp tân, chi phí dự thầu, chi phí bàn giao Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://lrc.vn 9 quyết toán công trình.

Các khoản chi khác doanh nghiệp đƣợc phép tính vào chi phí sản xuất kinh doanh gồm các khoản dự phòng giảm giá theo quy định. Đặc điểm của cách phân loại này là dựa trên hình thái nguyên thuỷ bỏ vào chi phí sản xuất, không phân biệt chi phí đó đƣợc bỏ vào đâu, mục đích gì. Theo cách phân loại này có tác dụng trong công tác chi phí cho phép hiểu rõ cơ cấu, tỷ trọng của từng yếu tố chi phí là cơ sở để phân tích đánh giá tình hình thực hiện dự toán chi phí sản xuất, làm cơ sở cho việc dự trù hay xây dựng kế hoạch cung ứng vật tƣ, tiền vốn hay sử dụng lao động.2 Phân loại chi phí sản xuất theo khoản mục chi phí Theo cách phân loại này là sắp xếp các khoản mục chi phí có công dụng và địa điểm phát sinh giống nhau vào cùng một loại. Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Bao gồm toàn bộ các chi phí về nguyên vật liệu chính vật liệu phụ, nhiên liệu, phụ tùng.

tham gia trực tiếp vào sản xuất chế tạo sản phẩm, hay thực hiện lao vụ, dịch vụ (loại trừ giá trị vật tƣ dùng không hết nhập kho và phế liệu thu hồi). Chi phí nhân công trực tiếp: Gồm tiền lƣơng trả cho ngƣời lao động trực tiếp, các khoản phụ cấp có tính chất tiền lƣơng, các khoản trích bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn, bảo hiểm thất nghiệp, trích trên lƣơng cơ bản của công nhân sản xuất. Chi phí sản xuất chung: Là những chi phí phát sinh trong phạm vi phân xƣởng sản xuất (trừ chi phí vật liệu và nhân công trực tiếp).