MỞ ĐẦU Lý do nghiên cứu của đề tài [Sức khỏe là nhân tố có ý nghĩa quan trọng đến cuộc sống của con ngƣời, sự phát triển KTXH của quốc gia và sự tồn vong của nhân loại. Vì vậy, y tế đƣợc sử dụng nhƣ một chìa khoá để thực hiện việc bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe cho con ngƣời. Các quốc gia trên thế giới bất kể đó là nƣớc phát triển hay đang phát triển đều xem y tế là một lĩnh vực đƣợc đặc biệt quan tâm. Đảng và Nhà nƣớc ta luôn ƣu tiên đầu tƣ ngân sách cho chăm sóc sức khoẻ nhân dân, đảm bảo tăng tỷ lệ chi ngân sách hằng năm cho sự nghiệp y tế và tốc độ tăng chi cho y tế cao hơn tốc độ tăng chi bình quân chung của NSNN, phấn đấu đạt ít nhất 10% tổng chi NSNN dành cho y tế.
Trong đó, chi thƣờng xuyên NSNN cho y tế có ảnh hƣởng trực tiếp đến phạm vi, nội dung cung cấp dịch vụ y tế của Nhà nƣớc và tác động đến chất lƣợng chăm sóc sứa khỏe cho ngƣời dân. Thời gian qua, chi thƣờng xuyên NSNN đã góp phần tích cực trong thực hiện các nhiệm vụ của ngành y tế về bao phủ chăm sóc sứa khỏe toàn dân, phòng bệnh, KCB, cung cấp các dịch vụ y tế có chất lƣợng ngày càng cao cho xã hội, đảm bảo công bằng trong y tế và đạt đƣợc các mục tiêu phát triển bền vững về sức khỏe. Bên cạnh những kết quả đạt đƣợc, quản lý chi thƣờng xuyên NSNN cho y tế, nhất là tính cấp bách trong tình hình dịch bệnh Covid-19 còn tồn tại một số hạn chế nhƣ phân bổ chƣa hợp lý giữa y tế dự phòng và khám chữa bệnh ở các khu cách ly, y tế cơ sở chƣa thực sự đƣợc chú trọng và phát triển, quản lý trang thiết bị y tế thiếu chặt chẽ,… Trƣớc áp lực về nguồn lực NSNN có hạn và yêu cầu đổi mới về cơ chế, chính sách phù hợp với phƣơng thức quản lý NSNN theo hƣớng hiện đại, trong đó quản lý chi thƣờng xuyên NSNN cho y tế là một trọng tâm thì hoàn thiện quản lý chi thƣờng xuyên NSNN cho y tế là cần thiết, có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn. Các công trình nghiên cứu trong nƣớc và nƣớc ngoài liên quan đến đề tài đã nghiên cứu một hoặc một số nội dung về quản lý chi NSNN, chính sách tài chính cho y tế và quản lý tài chính y tế tại các bệnh viên công.
Tuy nhiên, trong nghiên 2 cứu còn thiếu vắng các công trình mang tính lý luận về quản lý chi thƣờng xuyên NSNN cho y tế và thực tiễn quản lý chi thƣờng xuyên NSNN cho y tế ở đặc biệt là chi thƣờng xuyên cho sự nghiệp y tế trong tình hình dịch bệnh Covid-19. Nhận thức đƣợc tầm quan trọng của chi thƣờng xuyên NSNN cho sự nghiệp y tế trong điều kiện hiện nay, trƣớc những khó khăn, tồn tại trong quản lý chi thƣờng xuyên NSNN cho sự nghiệp y tế trong tình hình dịch bệnh Covid-19 tại tỉnh Cà Mau, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên từ ngân sách Nhà nước cho sự nghiệp y tế trong tình hình dịch bệnh Covid-19 tại tỉnh Cà Mau” làm luận văn tốt nghiệp cao học ngành quản lý kinh tế.] [Mục tiêu nghiên cứu - Mục tiêu chung: Mục tiêu chung của đề tài là phân tích thực trạng công tác quản lý kinh phí chi thƣờng xuyên từ NSNN cho sự nghiệp y tế tại tỉnh Cà Mau trong thời gian qua, nhất là trong tình hình dịch bệnh Covid-19, từ đó đƣa ra những quan điểm và một số giải pháp cơ bản nhằm hoàn thiện công tác quản lý kinh phí chi thƣờng xuyên từ NSNN cho sự nghiệp y tế tại tỉnh Cà Mau trong thời gian tới. - Mục tiêu cụ thể: Phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý kinh phí chi thƣờng xuyên từ NSNN cho sự nghiệp y tế tại tỉnh Cà Mau giai đoạn năm 2017 – 2021, trong đó có việc thực hiện cơ chế tự chủ đối với đơn vị sự nghiệp theo Nghị định 16/2015/NĐ- CP của Chính phủ. Những tồn tại, hạn chế cần khắc phục trong công tác quản lý kinh phí chi thƣờng xuyên từ NSNN cho sự nghiệp y tế tại tỉnh Cà Mau.
Nghiên cứu và đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cƣờng hoàn thiện công tác quản lý kinh phí chi thƣờng xuyên từ NSNN cho sự nghiệp y tế tại tỉnh Cà Mau trong những năm tiếp theo.] [Câu hỏi nghiên cứu - Thực trạng tình hình công tác quản lý kinh phí chi thƣờng xuyên cho sự nghiệp y tế ở tỉnh Cà Mau trong giai đoạn 2017 – 2021 nhƣ thế nào? 3 - Có những khuyến nghị nhƣ thế nào để hoàn thiện Công tác quản lý nguồn vốn sự nghiệp y tế tại tỉnh Cà Mau?] [Đối tƣợng nghiên cứu Lý luận và thực tiễn công tác quản lý kinh phí chi thƣờng xuyên từ NSNN cho sự nghiệp y tế tại tỉnh Cà Mau giai đoạn 2017 – 2021. Phạm vi nghiên cứu Phạm vi nội dung: Nghiên cứu công tác quản lý chi thƣờng xuyên từ NSNN cho sự nghiệp y tế tại tỉnh Cà Mau, giai đoạn năm 2017 – 2021. Phạm vi thời gian: Đề tài nghiên cứu từ năm 2017 đến năm 2021, do đó dữ liệu nghiên cứu tập trung từ năm 2017 đến năm 2021. Phạm vi không gian: tại tỉnh Cà Mau.
Thời gian thực hiện đề tài: Từ tháng 10/2021 đến tháng 9/2022.] Ý nghĩa thực tiễn của đề tài [Trong thời đại ngày nay cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ, một trong những chiến lƣợc quan trọng hàng đầu của tất cả các quốc gia trên thế giới là chiến lƣợc phát triển con ngƣời. Nhân tố con ngƣời luôn giữ vai trò quyết định, nó vừa là mục tiêu vừa là động lực đồng thời cũng là nguồn lực năng động nhất trong mọi nguồn lực của sự phát triển. Để phát huy hết vai trò và ƣu điểm của nguồn lực này, việc chăm sóc bồi dƣỡng nâng cao chất lƣợng đối với con ngƣời là điều rất cần thiết trong đó sức khỏe của con ngƣời đƣợc ƣu tiên hơn cả, bởi vì có sức khỏe con ngƣời mới có thể học tập, nghiên cứu, lao động. để tạo ra những sản phẩm có ích phục vụ cho quá trình phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia.
Nhận rõ đƣợc tầm quan trọng của sức khỏe và vai trò của ngành y tế trong việc chăm sóc và bảo vệ sức khỏe, hằng năm Nhà nƣớc đã dành một phần từ NSNN cho sự nghiệp y tế. Nhƣng do NSNN còn hạn hẹp với chủ trƣơng xóa bỏ nền kinh tế tập trung bao cấp chuyển sang nền kinh tế thị trƣờng có sự quản lý của Nhà nƣớc theo định hƣớng xã hội chủ nghĩa thì chi NSNN cho sự nghiệp y tế cũng có những thay đổi theo hƣớng “Giảm dần các khoản chi có tính bao biện từ NSNN chi có trọng tâm trọng điểm” nhƣng vẫn đảm bảo mục tiêu của Đảng và Nhà nƣớc ta là “Nâng cao tính công bằng 4 và hiệu quả trong việc tiếp cận và sử dụng các dịch vụ chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân”. Trong những năm qua, ngành y tế Cà Mau đứng trƣớc nhiều thử thách do diễn biến phức tạp của thời tiết, bệnh dịch, đặc biệt là dịch bệnh Covid-19 cũng nhƣ tình hình kinh tế - xã hội, nhƣng cán bộ nhân viên ngành y tế Cà Mau với tinh thần trách nhiệm, yêu ngành, yêu nghề tận tụy với việc chăm sóc sức khoẻ nhân dân. Tiếp tục phát huy những thành quả đã đạt đƣợc không ngừng tăng cƣờng công tác quản lý Nhà nƣớc đa dạng hoá các loại hình phục vụ, đổi mới trang thiết bị, nâng cao kỹ thuật chuyên môn, đáp ứng kịp thời nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao của nhân dân.
Tuy nhiên trong quá trình hoạt động, ngành y tế Cà Mau còn một số tồn tại nhƣ: Trang thiết bị hiện nay chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu phát triển của ngành, nguồn cán bộ có tay nghề chuyên môn cao còn thiếu nhiều, đặc biệt là cán bộ Dƣợc. Phần NSNN cho hoạt động y tế, trong quá trình phân bổ, quản lý và sử dụng còn nhiều kẻ hở dẫn đến lãng phí và giảm hiệu quả. Những tồn tại trên đòi hỏi phải có những biện pháp khắc phục để nâng cao hiệu quả chi NSNN cho hoạt động y tế. Qua công tác thực tiễn về tầm quan trọng của chi thƣờng xuyên từ NSNN cho sự nghiệp y tế và đứng trƣớc những khó khăn tồn tại trong quản lý chi thƣờng xuyên từ NSNN cho sự nghiệp y tế trên địa bàn tỉnh Cà Mau từ đó đƣa ra những giải pháp, kiến nghị nhằm để tăng cƣờng hoàn thiện đổi mới công tác quản lý chi thƣờng xuyên cho sự nghiệp Y tế tại tỉnh Cà Mau.] Tình hình nghiên cứu và các nghiên cứu trƣớc đó có liên quan Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu, đề tài, đề cập tới vấn đề Hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên từ ngân sách Nhà nước: Các nghiên cứu trên đã cung cấp những thông tin có ý nghĩa về cơ sở lý luận về công tác quản lý chi thƣờng xuyên từ ngân sách nói chung.
Tuy nhiên, với mỗi địa phƣơng có cách quản lý khác nhau nhƣng không trái với quy định của pháp luật thì việc tiếp cận và áp dụng là khác nhau, các nghiên cứu trên cũng chƣa phân tích rõ những tồn tại, hạn chế trong công tác quản lý kinh phí chi thƣờng xuyên từ NSNN cho sự nghiệp y tế theo cơ chế tự chủ tài chính mới tại nghị đinh số 5 16/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015 của Chính phủ, và đặc biệt là việc lập, quản lý và sử dụng kinh phí chi thƣờng xuyên cho sự nghiệp y tế trong tình hình dịch bệnh Covid-19, và tình hình triển khai nghị định còn gây nhiều tồn tại gây bức xúc dƣ luận xã hội vì đã không thực hiện đúng các quy định của Nhà nƣớc về quản lý chi thƣờng xuyên từ NSNN cho sự nghiệp y tế nói chung và ở các địa phƣơng nói riêng. Dựa trên những cơ sở lý luận từ các công trình nghiên cứu này kết hợp với công tác đang đảm trách, cũng nhƣ những tồn tại trong công tác quản lý kinh phí chi thƣờng xuyên, vì vậy tôi lựa chọn đề tài luận văn Thạc sỹ chuyên ngành quản lý kinh tế là: “Hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên từ ngân sách Nhà nước cho sự nghiệp y tế trong tình hình dịch bệnh Covid-19 tại tỉnh Cà Mau”.