CHƯƠNG 1: SỰ NGHIỆP GIÁO DỤC VÀ QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO SỰ NGHIỆP GIÁO DỤC 1.Vai trò của sự nghiệp giáo dục đối với sự phát triển kinh tế - xã hội. Sự nghiệp giáo dục. Giáo dục là quá trình được tổ chức có ý thức, hướng tới mục đích khơi gợi hoặc biến đổi nhận thức, năng lực, tình cảm, thái độ của người dạy và người học theo hướng tích cực. Hay nói cách khác, giáo dục là quá trình bồi dưỡng, nâng đỡ sự trưởng thành về nhận thức của con người, tạo ra những con người có đầy đủ kiến thức, năng lực hành vi, có năng lực sáng tạo.
Ở góc độ hẹp hơn, giáo dục được hiểu là việc trang bị những kiến thức và hình thành nhân cách con người. Giáo dục có vai trò quyết định đối với việc hình thành quy mô và chất lượng nguồn nhân lực của đất nước. Giáo dục là sự nghiệp chung, Nhà nước chăm lo xây dựng kế hoạch phát triển giáo dục và ban hành những chính sách phù hợp với trình độ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước; mọi người có trách nhiệm tích cực góp phần vào sụ nghiệp phát triển giáo dục, đóng góp trí tuệ, nhân lực, vật lực, tài lực cho giáo dục để tạo điều kiện phổ cập hóa giáo dục phổ thông và mọi người có cơ hội tiếp cận các cơ hội nghề nghiệp. Với chủ trương đổi mới trong giáo dục, đa dạng hóa các hình thức đào tạo, dân chủ hóa công tác quản lý trường học và hiện đại hóa nội dung phương pháp giảng dạy, đến nay nước ta đã xây dựng được một hệ thống giáo dục quốc dân thống nhất, hoàn chỉnh với đầy đủ các cấp bậc, trình độ đào tạo và loại hình nhà trường.
Hệ thống giáo dục ở nước ta hiện nay gồm các cấp và các loại hình sau: - Giáo dục mầm non: bao gồm nhà trẻ và mẫu giáo, dành cho trẻ em từ 3 đến 5 tuổi. Đây là giai đoạn học hỏi, tiếp thu nhiều nhất trong cuộc đời, giai 4 Sinh viên: Lê Thị Hằng Lớp: CQ50/01.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện Tài chính Luận văn tốt nghiệp đoạn này dạy cho trẻ biết các quy ước trong cuộc sống, các kỹ năng cơ bản thông qua các trò chơi. - Giáo dục phổ thông: Kéo dài 12 năm bao gồm giáo dục cơ sở(giáo dục tiểu học, giáo dục THCS) và giáo dục trung học phổ thông. + Giáo dục tiểu học: Cấp tiểu học hay còn gọi là cấp I tuổi vào học chính thức thường là 6 tuổi, thời gian học thường là 5 năm.
Đây là cấp học phổ cập và thường bắt buộc với mọi học sinh. Ở giai đoạn này dạy cho các em những kiến thức cơ bản nhu đọc viết, tính toán, tri thức về tự nhiên và xã hội. + Giáo dục THCS (hay còn gọi là cấp II):Bậc học này đào tạo trong thời gian 4 năm, giáo dục cho học sinh nâng cao những kiến thức của mình và học tập các kỹ năng sống, kỹ năng nghề nghiệp cơ bản. + Giáo dục trung học phổ thông (cấp III): Bậc học này được đào tạo trong thời gian 3 năm.
- Giáo dục nghề nghiệp có trung cấp chuyên nghiệp và dạy nghề; - Giáo dục đại học và sau đại học (sau đây gọi là giáo dục đại học) đào tạo trình độ cao đẳng, trình độ đại học, trình độ thạc sĩ, trình độ tiến sĩ. Hoạt động trong lĩnh vực giáo dục – đào tạo hiện nay rất đa dạng và toàn diện, ở nhiều cấp ngành học với nhiều lĩnh vực khác nhau để nhằm mục tiêu đào tạo con người phát triển toàn diện, có đạo đức, có tri thức, có sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Vì vậy, sự nghiệp giáo dục và đào tạo có vai trò cực kỳ to lớn trong sự phát triển kinh tế của mỗi quốc gia.Vai trò của sự nghiệp giáo dục đối với quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Giáo dục là một lĩnh vực hoạt động đặc biệt, có vai trò rất quan trọng trong đời sống xã hội, sản phẩm của giáo dục là tạo ra những con người có 5 Sinh viên: Lê Thị Hằng Lớp: CQ50/01.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện Tài chính Luận văn tốt nghiệp kiến thức, năng lực, hành vi phù hợp với yêu cầu xã hội và mục tiêu kinh tế trong từng giai đoạn cụ thể.
Phát triển giáo dục là một trong những nền tảng và động lực quan trọng thúc đấy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người – yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững. Ngày nay giáo dục đang trở thành một bộ phận đặc biệt của cấu trúc hạ tầng xã hội, là tiền đề quan trọng cho sự phát triển của tất cả các lĩnh vực xã hội như chính trị, văn hóa, quốc phòng và an ninh, bởi lẽ, con người được giáo dục tốt và biết tự giáo dục thường xuyên mới có khả năng giải quyết một cách có sáng tạo và có hiệu quả những vấn đề do sự phát triển của xã hội đặt ra. Con người được giáo dục và biết tự giác giáo dục được coi là nhân tố quan trọng nhất cho sự phát triển bền vững của xã hội. Chính bởi vậy, giáo dục chính là một bộ phận hữu cơ quan trọng nhất trong chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, trong đó mục tiêu giáo dục phải được coi là một trong những mục tiêu quan trọng nhất của sự phát triển.
Giáo dục đóng vai trò trong việc phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Cùng với khoa học – công nghệ, vốn đầu tư, nguồn lực con nghười đóng vai trò quyết định đến sự thành công của sự nghiệp đổi mới toàn diện kinh tế - xã hội. Kinh tế nước ta có khả năng cạnh tranh với các nước trong khu vực và thế giới, thu hút được mạnh mẽ các nguồn đầu tư đều phụ thuộc phần lớn vào nguồn nhân lực. Nguồn nhân lực là nguồn lực con người và là một trong những nguồn lực rất quan trọng đối với quá trình CNH – HĐH đất nước.
Nói đến phát triển nguồn lực chính là phát triển nguồn lực con người về số lượng và chất lượng để đảm bảo phát triển bền vững nền kinh tế. Như vậy vấn đề đặt ra là ở mỗi một cấp học cụ thể, một giai đoạn cụ thể phải đào tạo những gì? Cung cấp những kiến thức gì? Định hướng nghề nghiệp như thế nào để giảm bớt tình 6 Sinh viên: Lê Thị Hằng Lớp: CQ50/01.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện Tài chính Luận văn tốt nghiệp trạng nguồn nhân lực dồi dào nhưng chất lượng lao động còn thấp. Vì vậy, một nền giáo dục phát triển toàn diện sẽ góp tạo ra một đội ngũ lao động có đủ phẩm chất, trình độ, ký thuật nghề nghiệp có khả năng tiếp thu khoa học – công nghệ của nền sản xuất hiện đại. Đối với lĩnh vực khoa học công nghệ: Trong xã hội hiện đại hiện nay, khi khoa học công nghệ phát triển mạnh mẽ thì lực lượng lao động, nhất là lực lượng lao động kỹ thuật có tay nghề cao càng có ý nghĩa to lớn đối với việc tăng trưởng kinh tế.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế, với đường lối đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế, nước ta có cơ hội thuận lợi để tiếp thu và áp dụng phương tiện ỹ thuật hiện đại của các nước trên thế giới để áp ứng yêu cầu phát tiển kinh tế - xã hội. Tận dụng những thành tựu của cách mạng khoa học – công nghệ hiện đại để rút ngắn quá trình CNH – HĐH và khoảng cách phát triển kinh tế đối với các nước đi trước. Do vây, giáo dục phát triển tạo ra nguồn nhân lực có trình độ đáp ứng sự phát triển của khoa học – công nghệ. Đồng thời để thúc đẩy đổi mới công nghệ trong nền kinh tế, nhất là trước sức ép cạnh tranh trong điều kiện hội nhập khu vực và quốc tế thì nguồn nhân lực chất lượng cao đóng vai trò rất quan trọng.
Qua đó thấy được vai trò của giáo dục đối với việc phát tiển khoa học – công nghệ. Do đó để tăng cường tri thức cho khoa học – công nghệ đòi hỏi chúng ta phải đầu tư phát triển nguồn lực con người. Việc đào tạo đội ngũ tri thức có đủ trình độ để áp dụng những kỹ thuật hiện đại của các nước đồng thời phát triển đội ngũ khoa học – công nghệ ở Việt Nam hiện nay là rất cần thiết. Đới với sự nghiệp văn hóa: giáo dục có vai trò cực kí quan trọng, nó giúp cho con người lưu giữ được các văn hóa kết tinh qua các thời kỳ từ những gì đã được rèn luyện qua các cấp học.
Văn hóa mang đến cho giáo dục những nội dung thiết yếu, những hiểu biết cần truyền đạt là yếu tố quan trọng để phát triển tri thức con người một cách toàn diện hơn. Sự sáng tọa trong 7 Sinh viên: Lê Thị Hằng Lớp: CQ50/01.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện Tài chính Luận văn tốt nghiệp giáo dục làm phong phú thêm những giá trị văn hóa vốn có và làm nảy sinh những giá trị văn hóa mới. Quan trọng hơn nữa là nó tạo ra được những thế hệ mới có khả năng sáng tạo không chỉ trong lĩnh vực văn hóa. Như vậy, giáo dục có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội: như góp phần tạo nguồn lực con người, nguồn lực đó là con người lao động có trí tuệ cao, có tay nghề cao, có phảm chất tốt đẹp.
Từ đó tọa nguồn lực cho đất nước, đội ngũ lao động hiện đại. Bên cạnh đó, giáo dục còn có ý nghĩa rất lớn đối với hoạt động xã hội và chính trị tạo nên một xã hội lành mạnh, văn minh và ổn định.Chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước cho sự nghiệp giáo dục 1.Khái niệm, đặc điểm chi thường xuyên NSNN cho sự nghiệp giáo dục. Chi thường xuyên là quá trình phân phối và sử dụng vốn từ quỹ NSNN để đáp ứng các nhu cầu chi gắn với việc thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của nhà nước về quản lí kinh tế - xã hội. Xét theo lĩnh vực chi, chi thường xuyên bao gồm: - Chi cho các đơn vị sự nghiệp.