CHƯƠNG I: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHI NGÂN SÁCH CẤP HUYỆN. Ngân sách nhà nước: 1. Khái niệm về Ngân sách Nhà nước. Trong hệ thống tài chính Nhà nước, NSNN là một bộ phận quan trọng nhất.
Nó ra đời tồn tại và phát triển gắn liền với sự ra đời hệ thống quản lý nhà nước và sự phát triển của nền kinh tế hàng hóa tiền tệ đến nay. “ Ngân sách nhà nước” được sử dụng rộng rãi trên mọi quốc gia. Tùy theo nghiên cứu và mục đích khác nhau nên có nhiều định nghĩa về NSNN không giống nhau. Song trong chuyên đề này thống nhất sử dụng định nghĩa theo Luật Ngân sách Nhà nước : “Ngân sách Nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”.
Vai trò của Ngân sách Nhà nước. - Trong nền kinh tế thị trường, vai trò của Ngân sách Nhà nước là đảm bảo nguồn tài chính để thực hiện chức năng Nhà nước công quyền, duy trì sự tồn tại của hệ thống chính trị từ Trung ương tới địa phương. Ngân sách Nhà nước là công cụ quan trọng để thúc đẩy sự phát triển về kinh tế, tạo đà tăng trưởng và ổn định nền kinh tế vĩ mô của Nhà nước, bù đắp những khiếm khuyết của nền kinh tế thị trường, thực hiện tiến trình công bằng xã hội, bảo vệ môi trường. - Ngân sách Nhà nước đảm bảo chi thường xuyên cho sự hoạt động của bộ máy hành chính, đảm bảo công bằng xã hội, xây dựng cơ sở hạ tầng, cải thiện môi trường sinh thái, giữ gìn an ninh, quốc phòng, bảo vệ chủ quyền đất nước và trật tự xã hội.
- Ngân sách Nhà nước đầu tư cho sự phát triển, thúc đẩy sự tăng trưởng ổn định và điều khiển nền kinh tế vĩ mô của Nhà nước. Ngoài việc đảm bảo ngân sách cho chi thường xuyên. Nhà nước cần phải tác động vào quá trình phát triển kinh tế bằng các kế hoạch ngắn hạn, trung hạn hoặc kế hoạch dài hạn. Với ý nghĩa đó, tiềm lực tài chính của Nhà nước phải đủ mạnh đảm bảo cho Nhà nước chủ động thực hiện chính sách tài khoá nới lỏng hoặc thắt chặt, thực hiện kích cầu đầu tư, tiêu dùng nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
- Hiện nay trong nền kinh tế năng động, thời kỳ kinh tế Việt Nam hội nhập với các nền kinh tế trên toàn cầu, việc sử dụng Ngân sách Nhà nước để tác động vào SV: Hoàng Thị Minh Thoan MSV: 11125048 Chuuyên đề thực tập 5 GVHD: PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng nền kinh tế là hết sức quan trọng. Do đó, Luật ngân sách cũng cần phải được sửa đổi, bổ sung cho hoàn thiện để đáp ứng đúng yêu cầu là vài trò thúc đẩy sự phát triển và ổn định cho một nền kinh tế năng động của nước ta hiện nay. Ngân sách Nhà nước với tư cách là một công cụ tài chính vĩ mô sắc bén, nhạy cảm, hiệu quả để Nhà nước can thiệp, điều chỉnh nền kinh tế. Do vậy, Nhà nước cần phải nắm chắc cơ chế tác động của thu, chi ngân sách đối với kinh tế thông qua nhận thức đầy đủ và làm chủ cơ chế tác động của hiệu ứng kích thích kinh tế của Ngân sách Nhà nước để tăng cường vai trò thúc đẩy tăng trưởng, ổn định và điều khiển kinh tế vĩ mô của Ngân sách Nhà nước.
- Song song với việc chi đảm bảo cho hoạt động của hệ thống chính trị, đầu tư cho phát triển đem lại những thành tựu to lớn. Nhiệm vụ quan trọng không kém là những khiếm khuyết mà nền kinh tế thị trường đã tạo ra là môi trường sinh thái ô nhiễm, sự mất cân đối về cơ hội phát triển kinh tế - xã hội, sự chênh lệch giữa các vùng miền trong cả nước. Vì vậy để giảm bớt tình trạng ô nhiễm môi trường và đảm bảo công bằng xã hội thì Ngân sách Nhà nước cần có các biện pháp nhằm giải quyết các hậu quả do nền kinh tế thị thường đã đem lại cho xã hội. Quản lý chi Ngân sách cấp huyện: 1.
Khái niệm, vai trò của Ngân sách cấp huyện: Ngân sách huyện với tư cách là một bộ phận hữu cơ của Ngân sách Nhà nước, cũng ra đời, tồn tại và phát triển cùng với sự tồn tại phát triển của hệ thống ngân sách Nhà nước, đảm bảo chức năng là cấp ngân sách trung gian giữa ngân sách cấp tỉnh và ngân sách cấp xã, phường cùng một số nhiệm vụ được uỷ quyền từ ngân sách Trung ương. Quản lý chi Ngân sách cấp huyện là quá trình các cấp chính quyền địa phương vận dụng các quy luật khách quan, sử dụng các hệ thống phương pháp, thực hiện các chính sách tác động và điều chỉnh đến các hoạt động chi Ngân sách trên địa bàn huyện. Vai trò của ngân sách cấp huyện. Ngân sách cấp huyện có vai trò của ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện.
Đảm bảo thực hiện vai trò của Nhà nước, bảo vệ quốc phòng và an ninh trật tự cấp huyện: cấp huyện là một cấp chính quyền, do đó cấp huyện cũng tổ chức cho mình một hệ thống các cơ quan, đoàn thể mục đích thực hiện chức năng của Nhà nước. Cơ quan, đoàn thể ấy cần có quỹ tài chính nhằm chủ động trong việc thực hiện chức năng Nhà nước. Cơ quan, đoàn thể ấy cần có quỹ tài chính nhằm chủ động trong việc thực hiện chức năng Nhà nước trên địa bàn huyện. Ngân sách SV: Hoàng Thị Minh Thoan MSV: 11125048 Chuuyên đề thực tập 6 GVHD: PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng huyện cần quản lý chặt chẽ, cấp phát đúng chính sách, chế độ, hạn mức nhằm giúp cho bộ máy Nhà nước hoạt động có hiệu quả và tiết kiệm.
Bảo vệ quốc phòng an ninh trậ tự cấp huyện đóng vai trò rất quan trọng, góp phần giữ vững độc lập, chủ quyền, thống nhất,toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc và chế độ XHCN, bảo đảm sự ổn định chính trị cũng như xã hội, môi trường hòa bình, hợp tác và tạo động lực cho sự phát triển của đất nước. Đây là công cụ quyền lực của Nhà nước, tạo điều kiện để Huyện phát triển về mọi mặt. Do đó, để đảm bảo chức năng này thì NS huyện cần có kế hoạch cụ thể và các khoản dự phòng hợp lý. Là công cụ thúc đẩy và phát triển ổn định kinh tế: Trong thời gian qua, cùng với sự năng động của chính quyền cấp cơ sở đã giúp cho kinh tế nhiều địa phương phát triển mạnh mẽ.
Để thực hiện tốt vai trò của mình thì cấp Huyện cần sử dụng các công cụ có sẵn để điều tiết, định hướng, phải căn cứ vào những thế mạnh của địa phương để phát huy nội lực, khai thác hiệu quả những tiềm năng,… để kích thích phát triển ( thuế là công cụ đắc lực trong điều tiết vĩ mô của kinh tế Huyện, có thể sự dụng công cụ này để điều tiết. Ngoài ra, Huyện cần xây dựng cho mình một tiềm lực kinh tế đó là các doanh nghiệp Nhà nước do cấp Huyện quản lý). Song song với việc đó thì Huyện cũng phải cung cấp kinh phí, vốn đầu tư, hỗ trợ cơ sở hạ tầng tạo môi trường thuận lơi cho các doanh nghiệp trên địa bàn huyện hoạt động. Về xã hội là phương tiện bù đắp khiếm khuyết thị trường: Trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, ngân sách huyện có vai trò hết sức quan trọng.
Nó có tác dụng xoa dịu nền kinh tế thị trường. Kinh tế thị trường là chạy theo lợi nhuận do đó đã để lại các hậu quả như: thất nghiệp, phân biệt giàu nghèo, các tệ nạn xã hội, đời sống người dân không được quan tâm như không quan tâm đến người già, trẻ em, chăm sóc sức khỏe y tế cộng đồng, ô nhiễm môi trường… Những điều này đã tạo ra nền kinh tế xã hội đang tụt dốc. Do đó, Huyện cần theo dõi, giám sát các báo cáo từ các xã để có biện pháp giải quyết kịp thời. Về môi trường: Bên cạnh việc quan tâm đến đời sống người lao động thì Huyện phải thường xuyên quan tâm đến đời sống văn hóa, tinh thần, tại sân chơi, phương tiện giải trí lành mạnh.
Các dịch vụ công cộng như Giáo dục, y tế phải giảm được chi phí cho nhân dân để đảm bảo cho trẻ em trong độ tuổi đến trường đi học đầy đủ, chăm sóc sức khỏe đầy đủ. SV: Hoàng Thị Minh Thoan MSV: 11125048 Chuuyên đề thực tập 7 GVHD: PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng 1. Nội dung của quản lý chi Ngân sách huyện: Ngân sách cấp huyện là một cấp Ngân sách địa phương,theo Luật Ngân sách năm 2002 có nội dung thu phân định nhiệm vụ thu, chi cụ thể gắn với việc thực hiện các chức năng nhiệm vụ của cấp mình như sau: 1.1 Về thu ngân sách: Thu Ngân sách cấp huyện là toàn bộ các khoản thu mà chính quyền địa phương huy động vào quỹ ngân sách trong một thời kỳ để đáp ứng nhu cầu chi tiêu cảu Nhà nước; nó chỉ bao gồm những khoản thu mà chính quyền địa phương huy động vào ngân sách và không bị ràng buộc bởi trách nhiệm hoàn trả cho đối tượng nộp. Nguồn thu Ngân sách cấp huyện bao gồm: Các nguồn thu ngân sách địa phương được hưởng 100%: + Thuế Nhà đất.
+ Thuế môn bài. + Thuế chuyển quyền sử dụng đất. + Thuế sử dụng đất nông nghiệp. + Tiền sử dụng đất.
+ Tiền cho thuê hoặc bán nhà thuộc sở hữu Nhà nước. + Lệ phí trước bạ. + Thu từ hoạt động xổ số kiến thiết. + Thu hồi vốn của ngân sách địa phương tại các tổ chức kinh tế, thu từ quỹ dự trữ tài chính của địa phương, thu nhập từ quỹ đóng góp của địa phương.
+ Viện trợ không hoàn lại của các tổ chức quốc tế, các tổ chức khác, các cá nhân nước ngoài trực tiếp cho địa phương. + Các khoản phí, lệ phí, thu từ các hoạt động sự nghiệp và các khoản thu khác nộp vào ngân sách Nhà nước của địa phương theo quy định của pháp luật. + Thu từ quỹ đất công ích và thu hoa lợi công sản khác. + Huy động từ các tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật.
+ Đóng góp của các tổ chức, cá nhân ở trong nước và ngoài nước theo luật định. + Thu kết dư ngân sách địa phương. + Các khoản thu khác theo quy định của pháp luật. Các khoản thu phân chia theo tỷ lệ %: + Thuế giá trị gia tăng (Không kể hàng hoá nhập khẩu) + Thuế thu nhập doanh nghiệp.
Thu bổ sung cân đối ngân sách.