Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DỊCH VỤ CÔNG TRỰC TUYẾN CẤP HUYỆN 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm về chất lượng Chất lượng hay đúng ra phẩm chất là một phạm trù phức tạp và có nhiều định nghĩa khác nhau. Có rất nhiều quan điểm khác nhau về chất lượng.
Hiện nay có một số định nghĩa về chất lượng đã được các chuyên gia chất lượng đưa ra như sau: " Chất lượng là sự phù hợp với nhu cầu" (theo Juran - một Giáo sư người Mỹ). " Chất lượng là sự phù hợp với các yêu cầu hay đặc tính nhất định" Theo Giáo sư Crosby. " Chất lượng là sự sự thoả mãn nhu cầu thị trường với chi phí thấp nhất" Theo Giáo sư người Nhật – Ishikawa. Trong mỗi lĩnh vực khác nhau, với mục đích khác nhau nên có nhiều quan điểm về chất lượng khác nhau.
Tuy nhiên, có một định nghĩa về chất lượng được thừa nhận ở phạm vi quốc tế, đó là định nghĩa của Tổ chức Tiêu chuẩn hoá Quốc tế.1 của tiêu chuẩn ISO 9000:2005 định nghĩa chất lượng là: "Mức độ đáp ứng các yêu cầu của một tập hợp có đặc tính vốn có"[45]. Như vậy, chất lượng là khái niệm đặc trưng cho khả năng thoả mãn nhu cầu của khách hàng. Vì vậy, sản phẩm hay dịch vụ nào không đáp ứng được nhu cầu của khách hàng thì bị coi là kém chất lượng cho dù trình độ công nghệ sản xuất ra có hiện đại đến đâu đi nữa. Đánh giá chất lượng cao hay thấp phải đứng trên quan điểm người tiêu dùng.
Cùng một mục đích sử dụng như nhau, sản phẩm nào thoả mãn nhu cầu tiêu dùng cao hơn thì có chất lượng cao hơn. Yêu cầu của khách hàng đối với sản phẩm hay dịch vụ thường là: tốt, đẹp, bền, sử dụng lâu dài, thuận lợi, giá cả phù hợp. Khái niệm dịch vụ công 9 1. Khái niệm Trong một nền văn minh hiện đại như ngày nay các dịch vụ công chính là công cụ thiết yếu của đảm bảo quyền lợi của con người, sự phát triển mạnh mẽ của đất nước.
Dịch vụ công là những dịch vụ do nhà nước thực hiện hoặc ủy quyền cơ quan khác thực hiện để phục vụ cộng đồng, nhằm bảo đảm những nhu cầu thiết yếu, cần thiết nhất của con người trong cuộc sống thường ngày. Tại Nghị định 32/2019/NĐ-CP cũng có đề cập tới khái niệm này cụ thể như sau: “Là dịch vụ thiết yếu đối với đời sống kinh tế - xã hội của đất nước, cộng đồng dân cư hoặc bảo đảm quốc phòng, an ninh mà Nhà nước phải tổ chức thực hiện”[9]. Như vậy, dịch vụ công là những hoạt động phục vụ nhu cầu thiết yếu của xã hội, vì lợi ích chung của cộng đồng, của xã hội, do Nhà nước trực tiếp đảm nhận hay ủy quyền và tạo điều kiện cho khu vực tư nhân thực hiện. Đặc điểm Dịch vụ công thể hiện qua những đặc điểm chính sau: Thứ nhất, dịch vụ công là hoạt động thực thi pháp luật.
Pháp luật hiện hành quy định những quy trình thủ tục trong hầu hết các quan hệ xã hội hiện nay. Và người thực thi các quy trình thủ tục đó là cơ quan nhà nước (trừ trường hợp cơ quan nhà nước ủy quyền cho tổ chức khác) dưới yêu cầu của các cá nhân hoặc tổ chức. Chính vì vậy việc thực hiện các hoạt động này là hoạt động thực thi của pháp luật. Thứ hai, không nhằm mục đích thu lợi nhuận.
Hiện nay, có nhiều dịch vụ công sau khi thực hiện các cá nhân, tổ chức có yêu cầu phải trả các lệ phí hoặc phí. Nhưng trên thực tế đó chỉ là khoản đóng góp để trả công cho người lao động thực hiện các dịch vụ công nói trên mà không tạo ra lợi nhuận. 10 Các phí và lệ phí của các dịch vụ được quy định rõ ràng và cụ thể trong quy định của pháp luật tùy thuộc vào các lĩnh vực khác nhau. Giá của các phí và lệ phí hiện nay được đánh giá là phải chăng thậm trí còn ở mức thấp.
Thứ ba, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện. Các dịch vụ công hiện nay đều do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện. Trừ một số trường hợp cụ thể được cơ quan nhà nước ủy quyền cho các tổ chức cá nhân khác thực hiện để giảm tải gánh nặng cho bộ máy nhà nước. Phân loại dịch vụ công Để phù hợp với thực tiễn xã hội và nhận thức chung hiện nay ở Việt Nam, dịch vụ công được xác định bao gồm các hoạt động quản lý của bộ máy nhà nước có tính chất giao dịch trực tiếp với người dân và các hoạt động cung cấp hàng hóa dịch vụ công cộng mà Nhà nước phải chịu trách nhiệm.
Khi giới hạn dịch vụ công như vậy, có thể phân dịch vụ công thành các loại cơ bản như: dịch vụ hành chính công, dịch vụ sự nghiệp công và dịch vụ công ích. - Dịch vụ hành chính công: Đây là những dịch vụ phục vụ cho mọi người dân, nhà nước phục vụ các quyền của người dân, có trách nhiệm cung cấp các giấy tờ hành chính, tư pháp như: giấy chứng nhận nhân thân, giấy phép các loại… theo quy định của pháp luật. Phạm vi dịch vụ hành chính bao gồm các hoạt động thực thi chính sách, pháp luật nói chung và việc bảo đảm các quyền và nghĩa vụ có tính pháp lý của các tổ chức và công dân như cấp các loại giấy phép, giấy khai sinh, chứng minh thư, xác nhận hộ tịch, hộ khẩu, bổ trợ tư pháp, thu thuế,… - Dịch vụ sự nghiệp công: đây là loại dịch vụ cung cấp các hàng hóa dịch vụ về giáo dục – đào tạo, chăm sóc sức khỏe, văn hóa và tinh thần.do các tổ chức sự nghiệp cung ứng, không thu tiền hoặc có thu một phần nhưng không vì mục tiêu lợi nhuận. Dịch vụ sự nghiệp công có những tính chất đặc thù như: 11 + Đáp ứng những nhu cầu cơ bản về phát triển cá nhân của con người.
Đây là dịch vụ chăm lo bảo đảm về thể lực, trí tuệ, văn hóa, tinh thần của con người, gắn chặt với nhu cầu cá nhân của mỗi người. + Do tổ chức chuyên ngành có chuyên môn sâu cung cấp. + Cung cấp chủ yếu là hàng hóa phi hiện vật. - Dịch vụ công ích: là hoạt động cung cấp các hàng hóa dịch vụ có tính chất kinh tế đáp ứng nhu cầu vật chất thiết yếu cho sinh hoạt của người dân, nó gắn liền với việc cung ứng của các cơ sở hạ tầng kỹ thuật cơ bản.
Dịch vụ công ích có vai trò quan trọng đối với xã hội. Chất lượng của dịch vụ công ích là một trong những yếu tố thể hiện chất lượng cuộc sống của mỗi quốc gia. Càng phát triển các dịch vụ công ích càng đặt ra một cách rõ ràng và đòi hỏi các quốc gia phải quan tâm nhiều hơn tới dịch vụ này. Khái niệm dịch vụ công trực tuyến * Chính phủ điện tử Xuất phát từ thực tiễn hoạt động của Chính phủ điện tử tại các quốc gia, Liên Hợp quốc định nghĩa: “Chính phủ điện tử là khái niệm về các cơ quan chính phủ sử dụng công nghệ thông tin như mạng diện rộng, internet, các phương tiện di động để quan hệ với người dân, với doanh nghiệp và bản thân các cơ quan chính phủ” [48].
Ngân hàng thế giới (World Bank) cũng định nghĩa: “Chính phủ điện tử là việc các cơ quan của chính phủ sử dụng một cách có hệ thống công nghệ thông tin - truyền thông để thực hiện quan hệ với người dân, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội, nhờ đó giao dịch của các cơ quan chính phủ với người dân và các tổ chức sẽ được cải thiện, nâng cao chất lượng. Lợi ích thu được sẽ là giảm thiểu tham nhũng, tăng cường tính công khai, sự tiện lợi, góp phần vào sự tăng trưởng và giảm chi phí” [48]. Theo Wikipedia, Chính phủ điện tử (e-Government) là việc ứng dụng công nghệ thông tin vào các hoạt động của chính phủ, cung cấp các dịch vụ 12 công cộng, thực hiện các hoạt động của chính phủ trên các nền tảng website. Với tiềm năng của Internet, chính phủ điện tử sẽ thay đổi một số phương thức, cấu trúc hoạt động của cơ quan Nhà nước để tạo ra nhiều cơ hội cho người dân có thể tương tác trực tiếp với chính phủ cũng như chính phủ có thể cung cấp các dịch vụ trực tiếp cho người dân của mình.
Có thể hiểu Chính phủ điện tử là chính phủ hiện đại, đổi mới, vì dân, hoạt động hiệu quả hơn, cung cấp dịch vụ tốt hơn trên nền tảng ứng dụng công nghệ thông tin – truyền thông. * Dịch vụ công trực tuyến Dịch vụ công trực tuyến của cơ quan nhà nước là dịch vụ hành chính công và các dịch vụ khác của cơ quan nhà nước được cung cấp cho các tổ chức, cá nhân trên môi trường mạng. Theo Nghị định 42/2022/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 24/6/2022 quy định về việc cung cấp thông tin và dịch vụ công trực tuyến của CQNN trên môi trường mạng thì DVCTT được chia làm 02 mức độ như sau [5]: - Dịch vụ công trực tuyến toàn trình: là dịch vụ bảo đảm cung cấp toàn bộ thông tin về TTHC, việc thực hiện và giải quyết TTHC, việc thực hiện và giải quyết TTHC đều được thực hiện trên môi trường mạng. Việc trả kết quả được thực hiện trực tuyến hoặc thông qua dịch vụ bưu chính công ích.
- Dịch vụ công trực tuyến một phần: là dịch vụ công trực tuyến không bảo đảm các điều kiện quy định tại điểm a khoản 1 Điều 11 Nghị định 42/2022/NĐ-CP. Như vậy, từ những điểm vừa nêu cho thấy dịch vụ công trực tuyến có vai trò rất quan trọng và việc ứng Dịch vụ công trực tuyến được xem là khâu quan trọng, then chốt trong tiến trình cải cách hành chính và triển khai Chính phủ điện tử. Sử dụng dịch vụ công trực tuyến sẽ giúp làm giảm thời gian, chi phí đi lại đối với việc gửi hồ sơ cũng như việc nhận kết quả của các tổ chức, cá nhân; đặc biệt là sử dụng dịch vụ công trực tuyến sẽ giúp cho bộ máy nhà nước trở nên hiệu quả như: tránh được tệ nhũng nhiễu, quan liêu, phiền hà từ một bộ 13 phận cán bộ công quyền, hách dịch; tăng tính công khai, minh mạch của thủ tục hành chính; nâng cao trách nhiệm, trình độ chuyên môn và kiến thức về công nghệ thông tin của cán bộ công chức được phân công xử lý hồ sơ thủ tục hành chính. qua đó, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương nói riêng và đất nước nói chung.