phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của đề án gồm có 4 chƣơng, cụ thể nhƣ sau: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận và pháp lý của đề án quản lý buôn bán hàng rong vỉa hè trong khu phố cổ Hội An tỉnh Quảng Nam Chƣơng 2. Thực trạng quản lý buôn bán hàng rong vỉa hè trong khu phố cổ Hội An, tỉnh Quảng Nam Chƣơng 3. Giải pháp của đề án quản lý buôn bán hàng rong vỉa hè trong khu phố cổ Hội An, tỉnh Quảng Nam Chƣơng 4: Tổ chức thực hiện.
CƠ SỞ LÝ LU N VÀ PHÁP LÝ CỦA ĐỀ ÁN QUẢN LÝ BUÔN BÁN HÀNG RONG VỈA HÈ 1. Các khái niệm liên quan đến quản lý buôn bán hàng rong vỉa hè 1. Khái niệm buôn bán hàng rong vỉa hè Nghị định số 39/2007/NĐ-CP đề cập về buôn bán rong, theo đó, “buôn bán rong là hoạt động mua bán không có địa điểm cố định (mua rong, bán rong hoặc vừa mua rong bán rong) bao gồm cả việc nhận sách báo, tạp chí, văn hoá phẩm của các thƣơng nhân đƣợc phép kinh doanh các sản phẩm này theo quy định của pháp luật để bán rong”. Có thể hiểu rằng, từ “bán rong” theo Nghị định số 39/2007/NĐ-CP có nội hàm kinh doanh không cố định.
Kinh doanh hàng rong chứa đựng trong nó một nội dung của nội hàm có tính chất “rong”. “Rong” ở đây để chỉ các hoạt động mua bán của ngƣời dân có “ liên quan đến vỉa hè, đƣờng hẻm khu vực đông dân cƣ (không phải là tại các chợ, nơi đƣợc quy hoạch chính thức). Buôn bán hàng rong có thể chia thành hai nhóm đối tƣợng hoạt động chính: nhóm cố định (có mặt tiền nhà kết hợp với không gian công cộng – vỉa hè) và nhóm lƣu động (không có mặt tiền nhà, buôn bán ngay lòng lề đƣờng, trên vỉa hè, đƣờng hẻm khu dân cƣ). Nói cách khác, đặc trƣng của kinh doanh hàng rong là diễn ra ở không gian mở - ngoài trời [1].
Có thể hiểu, buôn bán hàng rong vỉa hè là một dạng tổ chức kinh doanh của cá nhân hoạt động thương mại, được thực hiện ở khu vực không gian mở, c th c hoặc không c địa đi m cố định. Khái niệm quản lý buôn bán hàng rong vỉa hè Theo Phan Huy Đƣờng (2015), “Quản lý nhà nƣớc là một dạng quản lý do nhà nƣớc làm chủ thể, định hƣớng điều hành, chi phối,… để đạt đƣợc mục tiêu kinh tế - xã hội trong những giai đoạn lịch sử nhất định. Quản lý nhà 6 nƣớc là một dạng quản lý xã hội bằng quyền lực nhà nƣớc, ý chí nhà nƣớc, thông qua bộ máy nhà nƣớc làm thành hệ thống tổ chức điều khiển quan hệ xã hội và hành vi hoạt động của con ngƣời để đạt đƣợc mục tiêu kinh tế - xã hội nhất định, theo những thời gian nhất định với hiệu quả cao” [3, tr. Quản lý nhà nƣớc đối với buôn bán hàng rong vỉa hè là sự can thiệp bằng quyền lực của nhà nƣớc (bằng pháp luật, thông qua pháp luật, cơ chế, “ chính sách) vào hoạt động buôn bán hàng rong vỉa hè nhằm thay đổi hoặc duy trì hoạt động đó, với mục tiêu cuối cùng là phát triển đô thị, đất nƣớc theo định hƣớng nhất định mang tính tích cực.
Buôn bán hàng rong vỉa hè có đặc trƣng là hoạt động kinh doanh diễn ra ở nhiều địa điểm, khu vực đa dạng, nhiều trƣờng hợp diễn ra tại các khu vực công cộng, vỉa hè. Mà vỉa hè hay các khu vực công cộng khác lại là một bộ phận thuộc đƣờng bộ, cảnh quan đô thị, tức là hạ tầng kĩ thuật đô thị. Do đó, quản lý buôn bán hàng rong vỉa hè không chỉ đòi hỏi quản lý hoạt động kinh doanh của ngƣời bán, mà còn là quản lý đô thị với mục đích sử dụng cho kinh doanh. Nội dung quản lý buôn bán hàng rong vỉa hè 1.
Tổ chức bộ máy quản lý buôn bán hàng rong vỉa hè Cơ quan quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động buôn bán hàng rong vỉa hè là các cơ quan quản lý nhà nƣớc có thẩm quyền đƣợc tổ chức từ trung ƣơng đến địa phƣơng đƣợc tổ chức và hoạt động theo những nguyên tắc chung thống nhất nhằm thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của ngành, do nhà nƣớc quy định. Ở trung ƣơng, theo đó, các Bộ, ngành trong phạm vi nhiệm vụ, quyền “ hạn của mình, có trách nhiệm hƣớng dẫn cụ thể việc thực hiện quản lý nhà nƣớc về các hoạt động thƣơng mại của cá nhân hoạt động thƣơng mại nói chung và buôn bán hàng rong nói riêng. Nhƣ vậy, Bộ, ngành ở trung ƣơng chủ yếu quản lý vĩ mô đối với hoạt động buôn bán hàng rong [5]. 7 Ở địa phƣơng: - UBND cấp tỉnh, UBND cấp huyện thực hiện việc quản lý nhà nƣớc về các hoạt động buôn bán hàng rong tại địa phƣơng theo hƣớng dẫn và phân cấp của cơ quan quản lý nhà nƣớc cấp trên.
UBND cấp tỉnh hoặc cơ quan đƣợc UBND cấp tỉnh ủy quyền quy định thời gian và chỉ đạo việc lắp đặt biển cấm cá nhân thực hiện các hoạt động kinh doanh hàng rong tại các khu vực, tuyến đƣờng không đƣợc phép. UBND cấp tỉnh quy định cụ thể việc quy hoạch và cho phép cá nhân sử dụng tạm thời các khu vực, tuyến đƣờng và phần vỉa hè đƣờng bộ trên địa bàn để thực hiện các hoạt động buôn bán hàng rong phù hợp với điều kiện thực tế của địa phƣơng nhƣng không đƣợc làm ảnh hƣởng đến trật tự, an toàn giao thông. - UBND cấp xã, phƣờng chịu trách nhiệm trực tiếp quản lý các hoạt động buôn bán hàng rong trên địa bàn theo quy định pháp luật có liên quan. Trên thực tế, quản lý buôn bán hàng rong không thể do một cơ quan thực hiện riêng lẻ, mà đòi hỏi sự phối hợp giữa nhiều cơ quan, ban ngành.
Do vậy, cần có những quy định cụ thể về cơ chế phối hợp thực hiện giữa các cơ quan, ban ngành để đảm bảo công tác quản lý hiệu quả. Ban hành và tổ chức thực hiện văn bản qui phạm pháp luật về buôn bán hàng rong vỉa hè Văn bản qui phạm pháp luật đƣợc hiểu là văn bản do cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền ban hành, thể hiện ý chí của nhà nƣớc, nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội trong lĩnh vực quản lý nhà nƣớc thuộc phạm vi trách nhiệm của cơ quan nhà nƣớc đó. Ban hành văn bản qui phạm pháp luật về buôn bán hàng rong vỉa hè trên địa bàn cấp thành phố là hành động của cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền theo quy định của pháp luật nhằm tạo ra văn bản pháp luật mới hoặc sửa đổi, bổ sung văn bản pháp luật hiện hành về lĩnh vực buôn bán hàng rong vỉa hè 8 trên địa bàn thành phố [7]. Văn bản quy phạm pháp luật về buôn bán hàng rong vỉa hè đối với cấp thành phố đƣợc ban hành bởi UBND thành phố.
Văn bản quy phạm pháp luật đƣợc ban hành theo trình tự thủ tục sau Đề xuất ban hành văn bản quy phạm pháp luật; Thẩm định, lấy ý kiến về dự thảo văn bản quy phạm pháp luật; Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; Công khai văn bản quy phạm pháp luật. Nội dung ban hành các văn bản qui phạm pháp luật về buôn bán hàng rong vỉa hè trên địa bàn cấp thành phố gồm: - Quy định về đối tƣợng đƣợc phép buôn bán hàng rong vỉa hè: Bao gồm các loại mặt hàng đƣợc phép buôn bán, điều kiện kinh doanh, thời gian buôn bán, khu vực buôn bán,. - Quy định về trách nhiệm của các cơ quan chức năng: UBND thành phố, UBND quận, huyện, phƣờng, xã; Công an tỉnh; Sở Công thƣơng; Cấp Quận, huyện, thành phố thuộc tỉnh: Công an cấp huyện, phòng Kinh tế, Phòng Văn hóa- Thông tin Thành phố, phòng Quản lý Đô thị, các cơ quan chức năng khác liên quan [7]. - Quy định về các biện pháp quản lý: Cấp phép, kiểm tra, xử lý vi phạm,.
Trên cơ sở các văn bản đƣợc ban hành, chính quyền cấp thành phố tổ chức thực hiện, phân cấp, phân quyền cho các cơ quan, ban ngành có liên quan, tổ chức tuyên truyền, phổ biến văn bản quy phạm pháp luật đến cán bộ, công chức và nhân dân địa phƣơng để các lực lƣợng này nắm đƣợc, tuân thủ và thực hiện có hiệu quả. Tuyên truyền phổ biến pháp luật về hoạt động buôn bán hàng rong vỉa hè Tuyên truyền phổ biến pháp luật về hoạt động buôn bán hàng rong vỉa 9 hè nhằm nâng cao nhận thức của ngƣời dân về quy định pháp luật liên quan đến hoạt động buôn bán hàng rong vỉa hè; góp phần xây dựng trật tự đô thị văn minh, mỹ quan, an toàn giao thông; thúc đẩy hoạt động kinh doanh hàng rong phát triển theo hƣớng lành mạnh, bền vững [9]. Các nội dung tuyên truyền phổ biến pháp luật về hoạt động buôn bán hàng rong vỉa hè gồm: - Quy định pháp luật về hoạt động buôn bán hàng rong vỉa hè: uật Giao thông đƣờng bộ; Nghị định quy định hoạt động buôn bán rong; Quy định của địa phƣơng về quản lý trật tự đô thị, vỉa hè. - Tác hại của việc buôn bán hàng rong lấn chiếm vỉa hè: Gây mất trật tự đô thị, ảnh hƣởng đến mỹ quan thành phố; cản trở giao thông, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông; gây ô nhiễm môi trƣờng; gây mất an ninh trật tự.
- ợi ích của việc buôn bán hàng rong đúng quy định: Góp phần phát triển kinh tế, tạo việc làm; đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của ngƣời dân; góp phần xây dựng môi trƣờng kinh doanh lành mạnh, văn minh. Hình thức tuyên truyền mà chính quyền cấp thành phố có thể thực hiện đó là phát tờ rơi, áp phích, bảng tin; tổ chức hội thảo, tập huấn; sử dụng các phƣơng tiện truyền thông nhƣ: truyền hình, đài phát thanh, mạng xã hội và tuyên truyền trực tiếp tại khu vực buôn bán hàng rong. Quy hoạch và tổ chức không gian buôn bán hàng rong vỉa hè Quy hoạch không gian buôn bán hàng rong vỉa hè cấp thành phố là một tập hợp các quy định, định hƣớng về việc sắp xếp, bố trí các điểm buôn bán hàng rong trên vỉa hè trên địa bàn thành phố, nhằm đảm bảo thứ tự trật tự đô thị, hạn chế tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đƣờng, đảm bảo an toàn giao thông và mỹ quan đô thị; phát triển kinh tế, tạo điều kiện cho ngƣời dân buôn bán hàng rong, góp phần phát triển kinh tế, giải quyết việc làm; bảo vệ môi trƣờng, hạn chế rác thải sinh hoạt từ hoạt động buôn bán hàng rong, góp phần 10 bảo vệ môi trƣờng [10].