Luận văn thạc sĩ quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi môn tiếng anh ở các trường trung học cơ sở thị xã đông triều tỉnh quảng ninh

Luận văn thạc sĩ phân tích quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi môn tiếng Anh tại các trường trung học cơ sở Đông Triều, Quảng Ninh.

• Tác giả: Phạm Thị Phú
• Người hướng dẫn: PGS. Phùng Thị Hằng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi môn tiếng Anh ở các trường trung học cơ sở thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Mục đích nghiên cứu
• Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• Giả thuyết khoa học
• Nhiệm vụ nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Cấu trúc của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI MÔN TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG THCS
• 1.1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
• 1.1.1. Trên thế giới
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài
• 1.2.1. Quản lý, quản lý giáo dục
• 1.2.2. Bồi dưỡng, hoạt động bồi dưỡng
• 1.2.3. Học sinh giỏi môn tiếng Anh, hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi môn tiếng Anh
• 1.2.4. Quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi môn tiếng Anh
• 1.3. Một số vấn đề cơ bản về quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi môn tiếng Anh ở trường THCS
• 1.3.1. Môn tiếng Anh trong chương trình dạy học ở trường THCS
• 1.3.2. Tầm quan trọng của hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi môn tiếng Anh ở trường THCS
• 1.3.3. Hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi môn tiếng Anh ở trường THCS
• 1.3.4. Quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi môn tiếng Anh ở trường THCS
• 1.3.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi môn tiếng Anh ở trường THCS
• 1.4. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI MÔN TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG THCS THỊ XÃ ĐÔNG TRIỀU, TỈNH QUẢNG NINH
• 2.1. Khái quát về các trường THCS ở thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh
• 2.1.1. Cơ sở vật chất và quy mô trường lớp các trường THCS
• 2.1.2. Thực trạng đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý
• 2.1.3. Kết quả học tập của học sinh các trường THCS thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh
• 2.2. Mục đích, nội dung và phương pháp khảo sát
• 2.2.1. Mục đích khảo sát
• 2.2.2. Nội dung khảo sát
• 2.2.3. Phương pháp khảo sát và phương thức xử lý số liệu
• 2.3. Kết quả khảo sát
• 2.3.1. Thực trạng về hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi môn tiếng Anh ở các trường THCS thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh
• 2.3.2. Thực trạng về quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi tiếng Anh ở các trường THCS thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh
• 2.3.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi môn Tiếng Anh ở các trường THCS thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh
• 2.3.4. Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi môn Tiếng Anh của Hiệu trưởng các trường THCS thị xã Đông Triều
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI MÔN TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG THCS THỊ XÃ ĐÔNG TRIỀU, TỈNH QUẢNG NINH
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa, tính thực tiễn
• 3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi
• 3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ
• 3.2. Các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi môn Tiếng Anh ở trường THCS
• 3.2.1. Nâng cao nhận thức cho CBQL, GV, HS về tầm quan trọng của hoạt động bồi dưỡng HS giỏi môn Tiếng Anh ở trường THCS
• 3.2.2. Chỉ đạo tổ chuyên môn, giáo viên phát triển chương trình bồi dưỡng HS giỏi môn Tiếng Anh theo hướng tăng cường kĩ năng nghe, nói, đọc, viết cho học sinh
• 3.2.3. Chỉ đạo tổ chuyên môn hướng dẫn giáo viên đổi mới phương pháp bồi dưỡng HS giỏi môn Tiếng Anh theo hướng tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh
• 3.2.4. Tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên tham gia bồi dưỡng HS giỏi môn Tiếng Anh ở trường THCS
• 3.2.5. Đổi mới phương thức kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng HS giỏi môn tiếng Anh ở trường THCS
• 3.2.6. Tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học phục vụ hoạt động bồi dưỡng, tạo động lực cho đội ngũ giáo viên tham gia hoạt động bồi dưỡng và HS giỏi môn Tiếng Anh ở trường THCS
• 3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất
• 3.4. Các bước tiến hành khảo nghiệm
• 3.5. Kết quả khảo nghiệm
• 3.6. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý bồi dưỡng học sinh giỏi môn tiếng Anh

Quản lý bồi dưỡng học sinh giỏi môn tiếng Anh tại trường THCS Đông Triều, Quảng Ninh là một nhiệm vụ quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Hoạt động này không chỉ giúp học sinh phát triển kỹ năng ngôn ngữ mà còn góp phần hình thành nhân cách và tư duy sáng tạo. Việc quản lý hiệu quả các hoạt động bồi dưỡng sẽ tạo ra môi trường học tập tích cực, khuyến khích học sinh phát huy tối đa tiềm năng của mình.

1.1. Tầm quan trọng của môn tiếng Anh trong giáo dục

Môn tiếng Anh đóng vai trò quan trọng trong việc trang bị cho học sinh kỹ năng giao tiếp và tiếp cận tri thức toàn cầu. Việc bồi dưỡng học sinh giỏi môn tiếng Anh không chỉ giúp nâng cao chất lượng giáo dục mà còn tạo điều kiện cho học sinh hội nhập quốc tế.

1.2. Đặc điểm của học sinh giỏi môn tiếng Anh

Học sinh giỏi môn tiếng Anh thường có khả năng tiếp thu nhanh, tư duy phản biện và sáng tạo. Họ cần được bồi dưỡng không chỉ về ngôn ngữ mà còn về văn hóa và kỹ năng sống để phát triển toàn diện.

II. Thách thức trong quản lý bồi dưỡng học sinh giỏi môn tiếng Anh

Quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi môn tiếng Anh tại trường THCS Đông Triều gặp nhiều thách thức. Những khó khăn này bao gồm cơ sở vật chất hạn chế, đội ngũ giáo viên chưa đủ kinh nghiệm và sự thiếu hụt tài liệu giảng dạy phù hợp. Những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng bồi dưỡng học sinh giỏi.

2.1. Cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học

Cơ sở vật chất tại các trường THCS Đông Triều còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến việc tổ chức các hoạt động bồi dưỡng. Thiếu phòng học chuyên biệt và thiết bị hiện đại làm giảm hiệu quả giảng dạy.

2.2. Đội ngũ giáo viên và phương pháp giảng dạy

Đội ngũ giáo viên chưa được đào tạo chuyên sâu về phương pháp bồi dưỡng học sinh giỏi. Nhiều giáo viên còn thiếu kinh nghiệm trong việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, dẫn đến hiệu quả bồi dưỡng chưa cao.

III. Phương pháp bồi dưỡng học sinh giỏi môn tiếng Anh hiệu quả

Để nâng cao chất lượng bồi dưỡng học sinh giỏi môn tiếng Anh, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại và phù hợp. Việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành sẽ giúp học sinh phát triển toàn diện các kỹ năng ngôn ngữ.

3.1. Phương pháp dạy học tích cực

Áp dụng các phương pháp dạy học tích cực như thảo luận nhóm, dự án và trò chơi ngôn ngữ sẽ giúp học sinh hứng thú hơn với việc học. Những phương pháp này khuyến khích sự sáng tạo và tư duy phản biện.

3.2. Tổ chức các hoạt động ngoại khóa

Các hoạt động ngoại khóa như câu lạc bộ tiếng Anh, hội thảo và giao lưu văn hóa sẽ tạo cơ hội cho học sinh thực hành ngôn ngữ trong môi trường thực tế. Điều này giúp củng cố kiến thức và kỹ năng giao tiếp của học sinh.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Việc áp dụng các biện pháp quản lý và bồi dưỡng học sinh giỏi môn tiếng Anh đã mang lại những kết quả tích cực. Nhiều học sinh đã đạt giải cao trong các kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh và quốc gia, chứng tỏ hiệu quả của các phương pháp bồi dưỡng.

4.1. Kết quả khảo sát thực trạng

Kết quả khảo sát cho thấy tỷ lệ học sinh giỏi môn tiếng Anh tại các trường THCS Đông Triều đã tăng lên đáng kể. Điều này cho thấy sự cần thiết và hiệu quả của các biện pháp bồi dưỡng đã được triển khai.

4.2. Đánh giá từ phụ huynh và học sinh

Phụ huynh và học sinh đều đánh giá cao các hoạt động bồi dưỡng. Họ nhận thấy sự tiến bộ rõ rệt trong khả năng sử dụng tiếng Anh của học sinh, từ đó tạo động lực cho các em tiếp tục phấn đấu.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Quản lý bồi dưỡng học sinh giỏi môn tiếng Anh tại trường THCS Đông Triều cần được tiếp tục cải thiện và phát triển. Các biện pháp quản lý cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn và nhu cầu của học sinh. Tương lai, việc bồi dưỡng học sinh giỏi sẽ góp phần quan trọng vào sự phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước.

5.1. Đề xuất các biện pháp cải tiến

Cần có các biện pháp cải tiến trong quản lý và bồi dưỡng học sinh giỏi, bao gồm nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và cải thiện cơ sở vật chất. Điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc học tập của học sinh.

5.2. Tầm nhìn cho tương lai

Tương lai, việc bồi dưỡng học sinh giỏi môn tiếng Anh sẽ không chỉ dừng lại ở việc đạt giải trong các kỳ thi mà còn giúp học sinh tự tin giao tiếp và hội nhập quốc tế. Đây là mục tiêu quan trọng trong giáo dục hiện đại.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, năng lực ngoại ngữ trở thành công cụ thiết yếu của nguồn nhân lực chất lượng cao. Tại thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh, ngành giáo dục địa phương đã duy trì quy mô phát triển ổn định với 23 trường trung học cơ sở, 253 lớp học và 8.574 học sinh trong năm học 2016 - 2017. Mặc dù tỷ lệ trường chuẩn quốc gia đạt 93% và tỷ lệ duy trì sĩ số đạt mức 99,6% đến 99,9%, chất lượng giáo dục mũi nhọn môn Tiếng Anh vẫn còn gặp nhiều thách thức. Tỷ lệ học sinh đạt học lực giỏi toàn cấp đạt khoảng 26,87%, nhưng số lượng học sinh đạt giải cao tại các kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh còn chiếm tỷ lệ khá khiêm tốn so với tiềm năng của địa phương.

Vấn đề cốt lõi nảy sinh từ việc thiếu hụt một hệ thống quản lý đồng bộ và khoa học đối với hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi môn Tiếng Anh. Đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục của tác giả Phạm Thị Phú, thực hiện năm 2018 tại Trường Đại học Sư phạm thuộc Đại học Thái Nguyên, tập trung giải quyết bài toán cấp thiết này. Mục tiêu nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát đánh giá toàn diện thực trạng công tác bồi dưỡng và quản lý bồi dưỡng học sinh giỏi Tiếng Anh tại 23 trường trung học cơ sở trên địa bàn thị xã Đông Triều giai đoạn 2014 - 2017.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp 6 nhóm giải pháp quản lý tối ưu giúp các nhà quản lý nâng cao chất lượng đào tạo mũi nhọn, phấn đấu đưa tỷ lệ học sinh giỏi môn Tiếng Anh tăng trưởng từ 15% đến 20% trong các năm học tiếp theo, đồng thời chuẩn hóa năng lực ngôn ngữ theo định hướng Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp các nền tảng lý thuyết quản lý giáo dục hiện đại và tâm lý học phát triển năng khiếu. Trọng tâm lý thuyết bao gồm:

Thứ nhất, mô hình phát triển tài năng của Francoys Gagné, nhấn mạnh quá trình chuyển hóa từ năng khiếu tự nhiên thành tài năng thực thụ thông qua môi trường giáo dục có định hướng, rèn luyện hệ thống và các yếu tố xúc tác tích cực từ nhà trường. Theo quan điểm này, khoảng 10% trẻ em trong cùng độ tuổi sở hữu năng khiếu trí tuệ cần được chăm sóc trong một môi trường học tập đặc thù để phát huy tối đa năng lực.

Thứ hai, lý thuyết chức năng quản lý trường học của Henri Fayol và các nhà khoa học giáo dục Việt Nam như Đặng Quốc Bảo, Trần Kiểm. Quá trình quản lý hoạt động bồi dưỡng được vận hành khép kín qua chu trình 4 chức năng cốt lõi: kế hoạch hóa, tổ chức thực hiện, chỉ đạo và kiểm tra, đánh giá.

Khung khái niệm của đề tài làm rõ 4 thuật ngữ then chốt: quản lý giáo dục, bồi dưỡng học sinh giỏi môn Tiếng Anh, năng lực giao tiếp ngôn ngữ chuẩn theo Bậc 2 khung ngoại ngữ Việt Nam đối với cấp trung học cơ sở, và vai trò người đứng đầu cơ sở giáo dục theo Điều 54 Luật Giáo dục. Hoạt động bồi dưỡng được xác định là quá trình tác động có hệ thống nhằm nâng cao tri thức, hoàn thiện 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết, rèn luyện tư duy phản biện và phẩm chất học tập độc lập cho học sinh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp tiếp cận đa chiều, kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu lý luận và khảo sát thực tiễn:

• Khách thể và cỡ mẫu khảo sát: Tổng số mẫu điều tra gồm 321 khách thể, bao gồm 49 cán bộ quản lý (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng), 122 giáo viên giảng dạy môn Tiếng Anh và 150 học sinh thuộc đội tuyển học sinh giỏi tại 23 trường trung học cơ sở trên địa bàn thị xã Đông Triều. Mẫu khảo sát được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu phân tầng toàn diện nhằm bảo đảm tính đại diện cao cho toàn bộ mạng lưới trường lớp tại địa phương.

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Sử dụng phối hợp 5 phương pháp chính gồm điều tra bằng bảng hỏi cấu trúc, phỏng vấn sâu cán bộ quản lý và giáo viên cốt cán, quan sát giờ dạy thực tế, phương pháp chuyên gia lấy ý kiến đánh giá tính cần thiết và tính khả thi, cùng phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục. Dữ liệu thực tiễn được thu thập liên tục trong 3 năm học từ 2014 - 2015 đến 2016 - 2017.

• Phương pháp xử lý và phân tích số liệu: Áp dụng phương pháp thống kê toán học với phần mềm chuyên dụng để tính toán tần số, tỷ lệ phần trăm và điểm trung bình cộng trên thang đo khoảng cách Likert 3 mức độ. Quy ước đánh giá gồm: điểm trung bình dưới 2,0 thuộc mức độ thấp; từ 2,0 đến dưới 2,5 thuộc mức độ trung bình; từ 2,5 đến 3,0 thuộc mức độ cao. Việc lựa chọn phương pháp phân tích định lượng kết hợp định tính giúp lượng hóa chính xác thực trạng, xác định đúng thứ bậc ưu tiên và làm căn cứ vững chắc cho các đề xuất quản lý.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích dữ liệu khảo sát từ 321 cán bộ, giáo viên và học sinh tại 23 trường trung học cơ sở thị xã Đông Triều ghi nhận 4 phát hiện quan trọng:

Một là, nhận thức về tầm quan trọng của công tác bồi dưỡng học sinh giỏi Tiếng Anh đạt mức cao với điểm trung bình chung là 2,50 trên thang điểm 3,0. Trong đó, tiêu chí giúp học sinh nâng cao kỹ năng học tập đạt điểm cao nhất với 2,64 (tương ứng 70,18% đánh giá rất quan trọng), tiêu chí nâng cao nhận thức vị trí môn học đạt 2,54 (61,40%). Tuy nhiên, tiêu chí tạo hứng thú học tập chỉ đạt mức trung bình với 2,35 điểm (55,56%), cho thấy hoạt động bồi dưỡng hiện tại còn mang nặng áp lực thi cử hơn là khơi gợi niềm đam mê ngôn ngữ.

Hai là, quy mô giáo dục THCS của thị xã tăng trưởng đều qua từng năm, từ 8.334 học sinh (248 lớp) năm học 2014 - 2015 lên 8.574 học sinh (253 lớp) năm học 2016 - 2017. Tỷ lệ học sinh xếp loại hạnh kiểm tốt đạt trên 87%, học lực khá giỏi đạt trên 68% (học lực giỏi tăng nhẹ từ 25,86% lên 26,87%, học lực khá chiếm 41,17%). Đội ngũ gồm 520 giáo viên đạt tỷ lệ chuẩn hóa 100%, song tỷ lệ cán bộ, giáo viên có trình độ sau đại học còn rất thấp, dẫn đến sự thiếu đồng đều về năng lực bồi dưỡng mũi nhọn giữa các trường trung tâm và trường vùng ven.

Ba là, nội dung và phương pháp bồi dưỡng còn bộc lộ sự mất cân đối rõ rệt. Dữ liệu cho thấy hoạt động bồi dưỡng chủ yếu tập trung vào ngữ pháp, từ vựng và kỹ năng đọc hiểu nhằm phục vụ các bài thi viết truyền thống. Kỹ năng nghe và nói chưa được đầu tư đúng mức do thiếu phòng học chức năng hiện đại và giáo trình chuẩn hóa. Giáo viên chủ yếu áp dụng phương pháp thuyết trình và giải bài tập mẫu, trong khi các phương pháp tích cực như dạy học theo dự án, thảo luận nhóm hay tổ chức câu lạc bộ tiếng Anh chỉ đạt mức thực hiện trung bình.

Bốn là, công tác kiểm tra, đánh giá và chính sách tạo động lực chưa thực sự đồng bộ. Khoảng 78% giáo viên phản ánh họ phải tự tìm kiếm, biên dịch và biên soạn tài liệu bồi dưỡng theo kinh nghiệm cá nhân mà chưa có ngân hàng đề thi chung của toàn thị xã. Chế độ khen thưởng và hỗ trợ kinh phí bồi dưỡng còn hạn hẹp, chưa tạo được động lực đột phá cho đội ngũ giáo viên nòng cốt.

Thảo luận kết quả

Khi đối chiếu với các công trình nghiên cứu quản lý giáo dục tại một số địa phương khác như huyện Giao Thủy (Nam Định) hay quận Kiến An (Hải Phòng), thực trạng tại Đông Triều cho thấy sự tương đồng về rào cản cơ sở vật chất và áp lực kiêm nhiệm của giáo viên. Đa số giáo viên dạy bồi dưỡng vừa phải gánh vác chỉ tiêu chất lượng đại trà, vừa phải đảm bảo thành tích mũi nhọn, khiến quỹ thời gian đầu tư cho nghiên cứu chuyên sâu bị giới hạn nghiêm trọng.

Những dữ liệu trên hoàn toàn có thể được biểu diễn trực quan qua biểu đồ cột so sánh kết quả học lực giai đoạn 2014 - 2017 và sơ đồ mạng nhện thể hiện mối tương quan giữa 4 kỹ năng ngôn ngữ trong chương trình bồi dưỡng. Kết quả nghiên cứu khẳng định rằng việc nâng cao thành tích học sinh giỏi Tiếng Anh không thể chỉ dựa vào nỗ lực đơn lẻ của từng giáo viên, mà bắt buộc phải có sự chuyển dịch trong tư duy quản lý của Hiệu trưởng, từ quản lý hành chính thụ động sang kiến tạo môi trường sư phạm truyền cảm hứng, chuẩn hóa tài liệu và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên nguyên tắc đảm bảo tính mục đích, tính thực tiễn, tính khả thi và tính đồng bộ, luận văn đề xuất 6 biện pháp quản lý trọng tâm:

1. Nâng cao nhận thức cho toàn thể cán bộ quản lý, giáo viên, phụ huynh và học sinh về tầm quan trọng của môn Tiếng Anh trong giai đoạn hội nhập. Hiệu trưởng các trường THCS chủ trì quán triệt kế hoạch giáo dục mũi nhọn ngay từ tháng 8 hàng năm, phấn đấu 100% cán bộ và giáo viên nắm vững mục tiêu đổi mới.

2. Chỉ đạo tổ chuyên môn phát triển chương trình và biên soạn tài liệu bồi dưỡng theo hướng tăng cường cân đối 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết. Tổ trưởng chuyên môn phối hợp cùng giáo viên cốt cán hoàn thành khung phân phối chương trình nâng cao trước ngày 15 tháng 9, nâng tỷ lệ thời lượng luyện kỹ năng nghe và nói lên mức 40% đến 50% tổng thời lượng bồi dưỡng.

3. Chỉ đạo đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng tích cực hóa hoạt động học tập. Giáo viên bộ môn Tiếng Anh triệt để áp dụng phương pháp dạy học theo dự án, thảo luận tình huống, đóng vai và duy trì sinh hoạt câu lạc bộ tiếng Anh ít nhất 2 lần mỗi tháng tại mỗi trường học.

4. Tổ chức đào tạo và bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ giáo viên dạy đội tuyển. Phòng Giáo dục và Đào tạo phối hợp Ban giám hiệu các trường tổ chức các đợt tập huấn định kỳ 2 lần mỗi năm học, hướng tới mục tiêu 100% giáo viên tham gia bồi dưỡng học sinh giỏi đạt trình độ năng lực tiếng Anh từ B2 đến C1 theo chuẩn châu Âu.

5. Đổi mới phương thức kiểm tra, đánh giá kết quả bồi dưỡng. Ban giám hiệu chỉ đạo xây dựng ngân hàng đề thi khảo sát trực tuyến đồng bộ cho 23 trường THCS, định kỳ tổ chức thi thử 3 lần trước các kỳ thi chính thức nhằm đánh giá chính xác năng lực thực tế của học sinh.

6. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, phòng lab chuyên dụng và xây dựng quy chế thi đua khen thưởng đột phá. Nhà trường trích từ 15% đến 20% nguồn quỹ khuyến học để khen thưởng kịp thời giáo viên và học sinh đạt giải, tạo động lực cống hiến lâu dài.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và tính ứng dụng cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Cán bộ quản lý giáo dục (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng các trường phổ thông): Nắm vững quy trình 4 bước lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm soát hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi môn ngoại ngữ để áp dụng trực tiếp vào công tác quản trị trường học hàng năm.

• Giáo viên giảng dạy Tiếng Anh và tổ trưởng chuyên môn cấp THCS: Sử dụng làm tài liệu tham khảo để cấu trúc lại bài giảng, đa dạng hóa phương pháp giảng dạy tích cực, cân đối thời lượng rèn luyện 4 kỹ năng và thiết kế đề kiểm tra theo chuẩn đánh giá năng lực.

• Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục: Khảo sát một mô hình nghiên cứu thực chứng hoàn chỉnh với bộ công cụ điều tra 321 mẫu, hệ thống chỉ số thống kê rõ ràng và khung lý luận vững chắc để phát triển các đề tài liên quan.

• Chuyên viên Phòng Giáo dục và Đào tạo, các nhà hoạch định chính sách giáo dục địa phương: Sử dụng các số liệu khảo sát thực tế để xây dựng chiến lược phát triển giáo dục mũi nhọn, phân bổ nguồn lực trang thiết bị phòng học ngoại ngữ và ban hành cơ chế chính sách đãi ngộ giáo viên phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Mục tiêu trọng tâm của luận văn nghiên cứu về vấn đề gì? Trả lời: Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng và đề xuất 6 biện pháp quản lý khoa học của Hiệu trưởng nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi môn Tiếng Anh tại 23 trường THCS thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2014 - 2017.

Câu hỏi 2: Cỡ mẫu và phạm vi khảo sát thực tế của nghiên cứu được thực hiện ra sao? Trả lời: Nghiên cứu tiến hành khảo sát trên 321 khách thể gồm 49 cán bộ quản lý, 122 giáo viên dạy Tiếng Anh và 150 học sinh đội tuyển tại 23 trường THCS thị xã Đông Triều, thu thập số liệu phát triển giáo dục từ 8.574 học sinh trong giai đoạn 3 năm học.

Câu hỏi 3: Những rào cản lớn nhất trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi Tiếng Anh tại địa phương là gì? Trả lời: Rào cản chính gồm việc thiếu giáo trình bồi dưỡng chuẩn hóa, chương trình thiên nặng về ngữ pháp đọc hiểu mà xem nhẹ kỹ năng nghe nói, giáo viên chịu nhiều áp lực kiêm nhiệm và cơ sở vật chất phòng học ngoại ngữ chưa đồng bộ.

Câu hỏi 4: Biện pháp đổi mới phương pháp giảng dạy bồi dưỡng được đề xuất như thế nào? Trả lời: Luận văn khuyến nghị chuyển đổi từ lối dạy truyền thụ một chiều sang phương pháp tích cực như dạy học theo dự án, thảo luận giải quyết vấn đề, ứng dụng công nghệ thông tin và tăng cường sinh hoạt câu lạc bộ tiếng Anh định kỳ 2 lần mỗi tháng.

Câu hỏi 5: Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng cho các địa phương khác không? Trả lời: Khung giải pháp quản lý gồm 6 biện pháp có tính khái quát hóa và độ khả thi cao, hoàn toàn có thể chuyển giao và áp dụng linh hoạt cho các trường THCS tại các huyện, thị xã có điều kiện kinh tế - xã hội tương đồng trên cả nước.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi môn Tiếng Anh cấp trung học cơ sở dựa trên chu trình 4 chức năng quản trị hiện đại.
• Đánh giá chân thực thực trạng giáo dục tại 23 trường THCS thị xã Đông Triều với cỡ mẫu 321 khách thể, chỉ rõ khoảng cách giữa tỷ lệ 100% giáo viên đạt chuẩn và hiệu quả bồi dưỡng mũi nhọn thực tế.
• Đề xuất hệ thống 6 nhóm giải pháp quản lý đồng bộ từ phát triển chương trình, đổi mới phương pháp, nâng chuẩn giáo viên đến kiểm tra đánh giá và đầu tư cơ sở vật chất.
• Kết quả khảo nghiệm chuyên gia khẳng định tính cần thiết và tính khả thi vượt trội của các giải pháp, mở ra hướng đi mới cho việc nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn môn ngoại ngữ.
• Kế hoạch hành động khuyến nghị các cơ sở giáo dục áp dụng ngay khung giải pháp từ đầu năm học mới nhằm tạo bước chuyển biến vững chắc cho nguồn nhân lực địa phương.

Quý độc giả, cán bộ quản lý và các thầy cô giáo quan tâm có thể khai thác chi tiết các bảng số liệu thống kê, phiếu khảo sát và khung chương trình bồi dưỡng trong toàn văn luận văn thạc sĩ của tác giả Phạm Thị Phú để ứng dụng hiệu quả vào thực tiễn giảng dạy và quản trị nhà trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI MÔN TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG THCS 1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 1. Trên thế giới Trên thế giới, việc phát hiện và bồi dưỡng HS giỏi đã có từ rất lâu và có lịch sử phối hợp nghiên cứu ở các quốc gia. Ngay từ thời cổ đại vấn đề bồi dưỡng học sinh giỏi đã được nhiều nhà giáo dục ở cả phương Tây và phương Đông đề cập đến, có thể kể đến các tư tưởng và công trình nghiên cứu sau: Theo V.Lêvi, nhà tâm lý học người Nga, “thiên tài (génie) là người đã thực hiện được một điều rất quan trọng, quý giá, phi thường,… người được tự nhiên phú cho những khả năng xuất chúng, một hiện tượng tâm thần bí ẩn” [dẫn theo 14] Quan điểm tiêu biểu của Gagné (1985, trong NAGC, 2011) trong đó ông phân biệt năng khiếu như là việc có khả năng thiên phú (natural abilities) ở ít nhất một khía cạnh năng lực cơ bản (về trí tuệ hoặc thể chất ở dạng tiềm năng) và tỉ lệ % số trẻ em được coi là năng khiếu trong cùng độ tuổi là khoảng 10% [dẫn theo 10].

Trong khi đó, tài năng được ông chỉ ra là có năng lực một cách hệ thống hay kĩ năng, kiến thức nổi trội được xác định bằng thành tựu (performance) trong một hoặc một vài lĩnh vực cụ thể, với khoảng 10% số lượng người được coi là tài năng so với tổng số trong cùng độ tuổi. Gagné cũng là tác giả tiêu biểu chỉ rõ tiến trình phát triển tài năng (talent development) từ khả năng tự nhiên (năng khiếu) tới thành tựu (tài năng), trong đó các yếu tố xúc tác từ môi trường và bản thân cá nhân năng khiếu đều tác động lên quá trình này. Nhìn chung các nước đều dùng hai thuật ngữ chính là gift (giỏi, có năng khiếu) và talent (tài năng), Luật bang Georgia (Hoa Kỳ) định nghĩa HS giỏi như sau: “HS giỏi là học sinh chứng minh được trí tuệ ở trình độ cao/và có khả năng sáng tạo, thể hiện một động cơ học tập mãnh liệt/ và đạt xuất sắc trong lĩnh vực lý thuyết/khoa học; người cần một sự giáo dục đặc biệt/ và sự phục vụ đặc biệt để đạt được trình độ tương ứng với năng lực của người đó” - (Georgia Law) [dẫn theo 15] Cơ quan GD Hoa Kỳ miêu tả khái niệm “HS giỏi”: Đó là những học sinh có khả năng thể hiện xuất sắc hoặc năng lực nổi trội trong các lĩnh vực trí tuệ, sự sáng tạo, khả năng lãnh đạo, nghệ thuật, hoặc các lĩnh vực lí thuyết chuyên biệt. Những HS này thể hiện tài năng đặc biệt của mình từ tất cả các bình diện xã hội, văn hóa và kinh tế” [dẫn theo 14].

6 Nhân tài (talent), nói chung, là những người vừa có lý tưởng cao đẹp vừa có trí tuệ phát triển và giàu tính sáng tạo, có thể đóng góp xuất sắc vào kho tàng trí tuệ của đất nước, của nhân loại. Nhân tài là người có kiến thức sâu sắc, đề xuất nhiều ý tưởng, giải pháp mới, biết tổ chức các nguồn lực để tạo ra nhiều lợi ích cho doanh nghiệp, địa phương, đất nước [dẫn theo 16]. Các chuyên gia về giáo dục nhận định: “Muốn có nhân tài phải lo bồi dưỡng sớm, từ khi phát hiện năng khiếu. Muốn thế, chúng ta phải tìm mọi cách để các mầm tài năng khi được phát hiện có đất tốt để ươm” [dẫn theo 2].

Nhiều nước quan niệm HS giỏi là những đứa trẻ có năng lực trong các lĩnh vực trí tuệ, sáng tạo, nghệ thuật và năng lực lãnh đạo hoặc lĩnh vực lí thuyết. Những học sinh này cần có sự phục vụ và những hoạt động không theo những điều kiện thông thường của nhà trường nhằm phát triển đầy đủ các năng lực vừa nêu trên. Nhiều tài liệu khẳng định HS giỏi có thể học bằng nhiều cách khác nhau và tốc độ nhanh hơn so với các bạn cùng lớp vì thế cần có một Chương trình HS giỏi để phát triển và đáp ứng được tài năng của họ. Ở một số nước trên thế giới giáo dục HS giỏi (gifted education) ứng dụng các hình thức sau đây: - Lớp riêng biệt (Separate classes): HS giỏi được rèn luyện trong một lớp hoặc một trường học riêng, thường gọi là lớp chuyên, lớp năng khiếu.

Nhưng lớp hoặc trường chuyên (độc lập) này có nhiệm vụ hàng đầu là đáp ứng các đòi hỏi cho những HS giỏi về lí thuyết (academically). Hình thức này đòi hỏi ở nhà trường rất nhiều điều kiện (không dựa vào được các gia đình phụ huynh) từ việc bảo vệ HS, giúp đỡ và đào tạo phát triển chuyên môn cho giáo viên đến việc biên soạn chương trình, bài học. - Phương pháp Mông-te-xơ-ri (Montessori method): Trong một lớp HS chia thành ba nhóm tuổi, nhà trường mang lại cho HS những cơ hội vượt lên so với các bạn cùng nhóm tuổi. Phương pháp này đòi hỏi phải xây dựng được các mức độ khá tự do, nó hết sức có lợi cho những HS giỏi trong hình thức học tập với tốc độ cao.

- Tăng gia tốc (Acceleration): Những HS xuất sắc xếp vào một lớp có trình độ cao với nhiều tài liệu tương ứng với khả năng của mỗi HS. Một số trường Đại học, Cao đẳng đề nghị hoàn thành chương trình nhanh hơn để HS có thể học bậc học trên sớm hơn. Nhưng hướng tiếp cận giới thiệu HS giỏi với những tài liệu lí thuyết tương ứng với khả năng của chúng cũng dễ làm cho HS xa rời xã hội. - Học tách rời (Pull-out) một phần thời gian theo lớp HS giỏi, phần còn lại học lớp thường.

7 - Làm giàu tri thức (Enrichment) toàn bộ thời gian HS học theo lớp bình thường, nhưng nhận tài liệu mở rộng để thử sức, tự học ở nhà. - Dạy ở nhà (Homeschooling) một nửa thời gian học tại nhà học lớp, nhóm, học có cố vấn (mentor) hoặc một thầy một trò (tutor) và không cần dạy. - Trường mùa hè (Summer school) bao gồm nhiều course học được tổ chức vào mùa hè. - Sở thích riêng (Hobby) một số môn thể thao như cờ vua được tổ chức dành để cho HS thử trí tuệ sau giờ học ở trường.

Phần lớn các nước đều chú ý bồi dưỡng HS giỏi từ Tiểu học. Cách tổ chức dạy học cũng rất đa dạng: Có nước tổ chức thành lớp, trường riêng. một số nước tổ chức dưới hình thức tự chọn hoặc course học mùa hè, một số nước do các trung tâm tư nhân hoặc các trường đại học đảm nhận. Có thể điểm qua một số hình thức bồi dưỡng HS giỏi của các nước như sau: Ở Trung Quốc, từ đời nhà Đường những trẻ em có tài đặc biệt được mời đến sân Rồng để học tập và được giáo dục bằng những hình thức đặc biệt.

Từ năm 1985, Trung Quốc thừa nhận phải có một chương trình GD đặc biệt dành cho hai loại đối tượng HS yếu kém và HS giỏi, trong đó cho phép các HS giỏi có thể học vượt lớp. Nước Anh thành lập cả một Viện hàn lâm quốc gia dành cho học sinh giỏi và tài năng trẻ và Hiệp hội quốc gia dành cho học sinh giỏi, bên cạnh Website hướng dẫn GV dạy cho HS giỏi và HS tài năng. Nhật Bản, phát triển rất nhanh, tạo nên một bước đột phá về kinh tế nổi tiếng thế giới, vì chiến lược giáo dục của họ là hướng vào cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật và sự phát triển kinh tế, đã tạo nên “Sự thần kỳ Nhật Bản”. Nhật Bản từ lâu đã nhận thức sâu sắc rằng:“Bồi dưỡng một thế hệ thanh niên có đạo đức, có tài năng, có sức sáng tạo để gánh vác trọng trách của đất nước trong thế kỷ XXI chính là vận mệnh của đất nước Nhật Bản trong tương lai”.

Giáo dục phổ thông Hàn Quốc có một chương trình đặc biệt dành cho HS giỏi nhằm giúp chính quyền phát hiện học sinh tài năng từ rất sớm. Năm 1994 có khoảng 57/174 cơ sở giáo dục ở Hàn Quốc có chương trình đặc biệt dành riêng cho HS giỏi. Có thể nói, hầu như tất cả các nước trên thế giới đều coi trọng vấn đề phát hiện, đào tạo và bồi dưỡng HS giỏi, nhìn chung mục tiêu chính của chương trình dành cho HS giỏi và HS tài năng của các nước đều khá giống nhau đây là một trong những mục tiêu quan trọng trong chiến lược phát triển chương trình giáo dục phổ thông của mỗi quốc gia. Họ coi công tác phát hiện và bồi dưỡng HS giỏi để đào tạo những con 8 người tài năng là quốc sách để phát triển bền vững đất nước.

Nhiều nước coi đó là một dạng của giáo dục đặc biệt hoặc chương trình giáo dục đặc biệt. Ở Việt Nam Nước Việt Nam với lịch sử nghìn năm văn hiến cũng không ngoại lệ, từ xa xưa vấn đề bồi dưỡng người tài đã được nhiều triều đại Việt Nam coi là công việc hàng đầu của đất nước và đúc rút thành kinh nghiệm quý báu: “Hiền tài là nguyên khí quốc gia”. Khi cách mạng tháng Tám thành công, ngày 20/11/1946, trong bài viết “Tìm người tài đức”, Hồ Chủ Tịch khẳng định: “Nước nhà cần phải kiến thiết, kiến thiết phải có người tài, trong số 20 triệu đồng bào chắc không thiếu gì người có tài, có đức…” [dẫn theo 16, tr. Kế thừa truyền thống hiếu học, trọng giáo dục, trọng nhân tài của dân tộc Việt Nam, trong nhiều thập kỷ qua, kể cả trong hoàn cảnh hết sức khó khăn của các cuộc kháng chiến chống xâm lược và can thiệp của nước ngoài, nhân dân ta, Đảng và Nhà nước ta luôn coi trọng sự nghiệp GD&ĐT, quan tâm đến nhân tố con người và bồi dưỡng người tài.

Đặc biệt là những năm gần đây, từ khi có nghị quyết trung ương 2 khóa VIII thì vấn đề nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài càng được coi trọng. Với quan điểm “Giáo dục là quốc sách hàng đầu” chất lượng giáo dục của Việt nam có nhiều chuyển biến, HS giỏi ngày càng nhiều. Vị thế HS giỏi quốc tế của Việt Nam đã được khẳng định và xứng tầm, sánh vai với các nền giáo dục tiên tiến trên thế giới. Thực tế cho thấy rất rõ công tác phát hiện và bồi dưỡng nguồn nhân lực, nhân tài cho phát triển xã hội là vấn đề quan tâm của mọi thời đại; đây là một yêu cầu sống còn của phát triển xã hội.