CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN TIỂU HỌC THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP 1.Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề bồi dưỡng và quản lý bồi dưỡng giáo viên Tiểu học Trong những năm gần đây, tầm quan trọng về đội ngũ GV trong việc giải bài toán chất lượng giáo dục đã được nhận thức sâu sắc ở hầu hết các quốc gia trên thế giới. Khi đề cập đến phát triển đội ngũ GV ngoài sự thống nhất về nội dung các nhiệm vụ với phát triển nguồn nhân lực, thời gian gần đây các nghiên cứu đều đề cao việc thúc đẩy phát triển bền vững và thích ứng nhanh của mỗi GV và của cả đội ngũ. Ở nước ta, khoa học giáo dục tuy còn non trẻ nhưng đã có những thành tựu đáng kể nhằm nâng cao chất lượng giáo dục nói chung, chất lượng đội ngũ GV nói riêng. Nhiều công trình nghiên cứu khoa học, nhiều tài liệu về vấn đề này được công bố.
Đó là các báo cáo khoa học, các luận văn nghiên cứu về các biện pháp phát triển đội ngũ GV, biện pháp quản lý bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ GV ở tất cả các cấp, bậc học. Các công trình tập trung nghiên cứu những vấn đề nhằm thiết lập cơ sở cho việc xây dựng chương trình và chiến lược đào tạo GV; khẳng định những tố chất về nhân cách người GV, đề xuất các biện pháp nâng cao chất lượng đội ngũ GV với các tên tuổi gắn liền với khoa học giáo dục như: Phạm Minh Hạc, Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Thị Mỹ Lộc. Đặc biệt, liên quan đến cấp Tiểu học đã có những công trình nghiên cứu lớn như : “Dự án phát triển Giáo vên Tiểu học”. Mục tiêu của dự án đề cập đến vấn đề đổi mới quản lý giáo dục Tiểu học vì sự phát triển bền vững.
Dự án tập trung nghiên cứu theo các nội dung sau: - Xây dựng chuẩn nghề nghiệp GVTH; -Xây dựng chương trình đào tạo GVTH dựa trên chuẩn nghề nghiệp GVTH; 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com - Xây dựng hệ thống đảm bảo chất lượng và kiểm định chất lượng các chương trình đào tạo GVTH; -Xây dựng hệ thống đánh giá và xếp loại GV và HS Tiểu học. Một số những luận văn thạc sỹ đã nghiên cứu về vấn đề về nâng cao đội ngũ GVTH trên cơ sở thực trạng từng địa phương cụ thể có hiệu quả thiết thực. Có thể kể đến những đề tài sau: * Một số biện pháp quản lý nâng cao năng lực chuyên môn GVTH quận Ngô Quyền, Hải Phòng nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục Tiểu học, tác giả Vũ Nguyên Nhung ( năm 2005). Trên cơ sở nghiên cứu các vấn đề lý luận có liên quan và phân tích thực trạng công tác quản lý giáo dục Tiểu học quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng, tác giả đã đề xuất nhóm các biện pháp quản lý nâng cao năng lực chuyên môn GVTH như sau: - Nhóm các biện pháp sư phạm: + Củng cố tăng cường nề nếp, kỷ cương chuyên môn.
+ Bồi dưỡng đội ngũ GV tại chỗ và nâng cao năng lực tự học, bồi dưỡng của GV. + Hoàn thiện, cải tiến phương pháp, cách thức tổ chức công tác bồi dưỡng GV. + Bồi dưỡng nâng cao năng lực sử dụng máy vi tính cho GVTH. - Nhóm các biện pháp bổ trợ: + Thực hiện giáo dục tư tưởng, nâng cao nhận thức cho GV.
+ Thực hiện công tác dân chủ hóa, xã hội hóa. + Thực hiện luân chuyển CBQL và GV. + Đổi mới công tác kiểm tra, thanh tra. + Tuyển mộ GV trẻ thay thế đội ngũ GVTH cao tuổi năng lực yếu.
* Tác giả Dương Văn Đức trong đề tài “Những biện pháp quản lý công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên Tiểu học ở huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay” ( năm 2006) đã nhấn mạnh: để chất lượng đội ngũ GVTH huyện Yên 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Dũng, tỉnh Bắc Giang đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay cần thực hiện các biện pháp quản lý công tác đào tạo, bồi dưỡng như sau: - Nâng cao nhận thức về phát triển và đổi mới sự nghiệp giáo dục. - Xây dựng và thực hiện tốt công tác quy hoạch phát triển đội ngũ GVTH huyện Yên Dũng. - Chỉ đạo thực hiện đổi mới quản lý công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ GVTH. - Đa dạng hóa các nội dung và cách thức tổ chức đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ GVTH.
- Xây dựng và thực hiện tốt các chế độ, chính sách về đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ GV. - Thực hiện tốt công tác kiểm tra, đánh giá công tác đào tạo bồi dưỡng đội ngũ GV. * Luận văn “Quản lý chất lượng đội ngũ Giáo viên Tiểu học Quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh , tác giả Phạm Văn Huấn (năm 2008) đã đưa ra 7 biện pháp nhằm quản lý chất lượng đội ngũ GVTH: - Biện pháp quản lý đào tạo bồi dưỡng. - Biện pháp quản lý bồi dưỡng để chuẩn hoá đội ngũ giáo viên.
- Biện pháp quản lý bồi dưỡng theo yêu cầu kế hoạch thay sách. - Biện pháp quản lý bồi dưỡng thường xuyên. - Biện pháp quản lý về tuyển dụng và sử dụng giáo viên. - Biện pháp quản lý việc kiểm tra đánh giá giáo viên.
- Biện pháp quản lý việc thực hiện chính sách đối với giáo viên. Tại tỉnh Nam Định, ở cấp Tiểu học đã có công trình nghiên cứu về đội ngũ GV trong giai đoạn đổi mới giáo dục hiện nay. Đó là Luận văn thạc sỹ của tác giả Nguyễn Mạnh Tuân nghiên cứu về: “Phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định đáp ứng chuẩn nghề nghiệp GVTH”. Quá trình nghiên cứu, tác giả đã đưa ra các giải pháp: - Xây dựng kế hoạch phát triển đội ngũ GVTH theo chuẩn nghề nghiệp.
10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com - Các giải pháp chuyên môn: + Cải tiến công tác đào tạo, bồi dưỡng GV. Nội dung bồi dưỡng bám sát Chuẩn nghề nghiệp GVTH, hình thức bồi dưỡng đa dạng phong phú. + Đánh giá xếp loại GVTH theo Chuẩn nghề nghiệp. - Các giải pháp về chế độ chính sách: + Chế độ đãi ngộ đối với người lao động lương và phụ cấp.
+ Thi đua khen thưởng, khích lệ động viên. + Chính sách thu hút người tài về công tác tại địa phương. - Biện pháp quản lý đào tạo bồi dưỡng. - Biện pháp quản lý bồi dưỡng để chuẩn hóa đội ngũ GV.
- Biện pháp quản lý bồi dưỡng theo kế hoạch thay sách. - Biện pháp quản lý bồi dưỡng thường xuyên. - Biện pháp quản lý về tuyển dụng và sử dụng GV. - Biện pháp quản lý việc thực hiện chính sách đối với GV.
Từ những nội dung đã trình bày trên, có thể nhận thấy: Vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ GVTH với tư cách là nguồn nhân lực của các cấp học là một nội dung quan trọng, cấp thiết, thu hút sự nghiệp nghiên cứu của nhiều cơ quan và nhà khoa học. Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu và có những thành tựu quan trọng về vấn đề này. Tuy nhiên, đi sâu nghiên cứu về vấn đề quản lý công tác bồi dưỡng GVTH đáp ứng Chuẩn nghề nghiệp vẫn chưa được đề cập đến. Đó là nội dung chính mà đề tài tiếp tục nghiên cứu để làm sáng tỏ, nhằm góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ GVTH thành phố Nam Định đáp ứng yêu cầu của thời đại mới.
Các khái niệm cơ bản của đề tài 1. Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường 1. Quản lý Từ khi xuất hiện xã hội loài người, trước nhu cầu sinh tồn và phát triển, con người đã biết quy tụ thành bầy, thành nhóm để tồn tại và phát triển. Từ lao động đơn lẻ đến lao động phối hợp, phức tạp, con người đã biết phân công, 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com hợp tác với nhau trong cộng đồng nhằm đạt được năng suất lao động cao hơn.
Sự phân công, hợp tác đó đòi hỏi phải có sự chỉ huy, phối hợp, điều hành … đó chính là hoạt động quản lý. Xã hội phát triển ngày càng cao thì vai trò quản lý càng quan trọng, nội dung quản lý ngày càng phong phú và phức tạp. Các Mác đã viết : “ Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn thì ít nhiều cũng cần có sự chỉ đạo, điều hòa những hoạt động cá nhân nhằm thực hiện những chức năng chung phát sinh từ vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó. Một người độc tấu vĩ cầm tự điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng ” [9,tr.480] Với nhiều cách tiếp cận ở các góc độ kinh tế, xã hội, giáo dục.
các nhà khoa học trong và ngoài nước đã đưa ra những định nghĩa tương đối đồng nhất về khái niệm về quản lý. - Quản lý là sự bảo đảm hoạt động của hệ thống trong điều kiện có biến đổi liên tục của hệ thống và môi trường, là chuyển hệ thống đến trạng thái mới thích ứng với hoàn cảnh mới; - Quản lý là thiết kế và duy trì một môi trường mà trong đó các cá nhân làm việc với nhau trong các nhóm có thể hoàn thành các nhiệm vụ và các mục tiêu đã định; - Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng, của chủ thể quản lý (người quản lý hay tổ chức quản lý) trên khách thể quản lý (đối tượng). Quản lý về mặt chính trị, văn hoá, xã hội, kinh tế bằng một hệ thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng; Theo nhà khoa học người Mỹ W.Taylor (1856 – 1915) người được hậu thế coi là “cha đẻ của thuyết quản lý khoa học” thì “Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng chính xác cái gì cần làm và làm cái đó thế nào bằng phương pháp tốt nhất và rẻ nhất” [10, tr. 12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Henry Fayol, nhà nghiên cứu người Pháp (1841 – 1925) cho rằng : “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động : kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra”.