CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TIỂU HỌC 1. Tổng quan nghiên cứu về vấn đề quản lý BDĐNGVTH 1. Nghiên cứu ngoài nước Sự phát triển của GD phổ thông đặt ra những yêu cầu ngày càng cao với GV – những chủ thể quan trọng của quá trình dạy học và GD trong nhà trường. Do vậy các nghiên cứu về GV và ĐNGV ngày càng được quan tâm.
Ngay từ khi bắt tay vào xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa, V. Lê nin đã rất coi trọng việc xây dựng ĐNGV. Người viết: “Chúng ta phải làm cho GV ở nước ta có một địa vị mà trước đây họ chưa từng có, hiện nay vẫn không có và không thể có được trong xã hội tư sản”. Lê nin yêu cầu phải “Nâng cao một cách có hệ thống, kiên nhẫn, liên tục.nhưng điều chủ yếu, chủ yếu và chủ yếu là cải thiện đời sống vật chất cho họ” [34, tr.
241] Ở các nước phát triển, yêu cầu và tiêu chí của chất lượng GV cũng được đặt ra theo yêu cầu của sự phát triển giáo dục - đào tạo và nhu cầu tăng trưởng kinh tế. Vì thế chất lượng ĐNGV đã được nhiều nước trên thế giới quan tâm. Công trình nghiên cứu chung của các thành viên OCECD đã chỉ ra yêu cầu đối với một GV cần có các phẩm chất và năng lực sau: - Kiến thức phong phú về phạm vi chương trình và nội dung bộ môn mình dạy - Kỹ năng sư phạm, kể cả việc có được kiến thức và kỹ năng phong phú về phương pháp dạy học, về năng lực sử dụng các phương pháp đó. - Có tư duy phản ánh trước mỗi vấn đề và có năng lực tự phê, nét rất đặc trưng của nghề dạy học - Biết cảm thông và cam kết tôn trọng phẩm giá của người học, đồng nghiệp.
- Có năng lực quản lý, kể cả trách nhiệm quản lý HS và quản lý hoạt động dạy học trong và ngoài lớp học. Trong báo cáo tại Hội thảo ASD Armidele năm 1995 do UNESCO tổ chức đã nói đến vai trò của người GV trong thời đại mới, đó là: Vai trò người thiết kế, vai trò người tổ chức, vai trò người cổ vũ, vai trò người canh tân. Để 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com thực hiện những vai trò này thì phải có những biện pháp nâng cao chất lượng người GV như: - Các chương trình đào tạo GV cần triệt để sử dụng các thiết bị và phương pháp giảng dạy mới nhất. - GV phải được đào tạo để trở thành nhà GD hơn là người thợ dạy (chuyên gia truyền đạt kiến thức) - Việc dạy học phải thích nghi với người học chứ không buộc người học tuân theo quy định đặt sẵn từ trước theo thông lệ, kinh nghiệm cổ truyền.
Một trong những yếu tố then chốt quyết định thành công trong đổi mới GD của các quốc gia trên thế giới là chú trọng sự phát triển nghề nghiệp của ĐNGV. Hầu hết các quốc gia đều nhận thức được rằng GV không chỉ là những đối tượng cần thay đổi để phát triển sự nghiệp GD mà GV còn là lực lượng tạo nên sự thay đổi quan trọng nhất trong công cuộc đổi mới, chấn hưng GD của đất nước. Vì vậy muốn đổi mới được căn bản, toàn diện sự nghiệp GD, nhất định phải chú trọng phát triển BDĐNGV. Nghiên cứu trong nước Vấn đề phát triển, BDĐNGV đã được chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng và Nhà nước ta hết sức quan tâm.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “nếu không có thầy giáo thì không có GD .” Người còn chỉ rõ vai trò và ý nghĩa của nghề dạy học. “Có gì vẻ vang hơn là đào tạo những thế hệ sau này góp phần xây dựng chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản. “Các thầy cô giáo có nhiệm vụ nặng nề và vẻ vang là đào tạo cán bộ cho dân tộc”. “các cô, các chú đã thấy trách nhiệm to lớn của mình, đồng thời cũng thấy khả năng to lớn của mình cần được nâng cao thêm lên mãi mới làm tròn nhiệm vụ”[19,tr.
114] Thực hiện tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng và Nhà nước ta không ngừng chỉ đạo, tạo điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng và phát triển ĐNGV, trong đó có việc nghiên cứu về ĐNGV. Theo đó nhiều công trình nghiên cứu về ĐNGV đã được triển khai dưới sự chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Tiêu biểu trong các nghiên cứu đó là những công trình nghiên cứu về mô hình nhân cách của ĐNGV các cấp học, bậc học và mô hình nhân cách của người quản lý nhà trường trong hệ thống GD quốc dân. 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Một số công trình nghiên cứu thuộc lĩnh vực này của các tác giả như: Đặng Quốc Bảo [2], Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ lộc bàn về vấn đề quản lý đội ngũ GV trong cuốn “ Quản lý các cơ sở GD đào tạo” [14].
Đối với cấp TH có nhiều những công trình nghiên cứu lớn như: “Dự án phát triển GVTH ” với mục tiêu đề cập đến việc đổi mới QLGDTH vì sự phát triển bền vững. Dự án tập trung nghiên cứu theo các nội dung như: - Xây dựng chuẩn nghề nghiệp GVTH - Xây dựng chương trình đào tạo GVTH dựa trên chuẩn nghề nghiệp GVTH - Xây dựng hệ thống đảm bảo chất lượng và kiểm định chất lượng các chương trình đào tạo GVTH - Xây dựng hệ thống đánh giá và xếp loại GV và HS TH Một số luận văn thạc sỹ đã nghiên cứu về vấn đề đội ngũ GVTH trên cơ sở thực trạng từng địa phương cụ thể có hiệu quả thiết thực, cụ thể như sau: * Một số biện pháp quản lý nâng cao năng lực chuyên môn GVTH quận Ngô Quyền, Hải Phòng nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới GDTH, tác giả Vũ Nguyên Nhung (2005). Trên cơ sở nghiên cứu các vấn đề lý luận có liên quan và phân tích trực trạng công tác QLGDTH quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng, tác giả đã đề xuất nhóm các biện pháp quản lý nâng cao năng lực chuyên môn GVTH như sau: - Củng cố tăng cường nề nếp, kỷ cương chuyên môn - BD đội ngũ GV tại chỗ và nâng cao năng lực tự học, tự BD của GV - Hoàn thiện, cải tiến phương pháp, cách thức tổ chức công tác BDGV - BD nâng cao năng lực sử dụng máy vi tính cho GVTH * Đề tài “Những biện pháp quản lý công tác đào tạo, BD đội ngũ GVTH ở huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới GD trong giai đoạn hiện nay” (2006) của tác giả Dương Văn Đức, đề tài đã nhấn mạnh: để chất lượng đội ngũ GVTH huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang đáp ứng yêu cầu đổi mới GD trong giai đoạn hiện nay cần thực hiện các biện pháp quản lý công tác đào tạo, bỗi dưỡng như sau: - Nâng cao nhận thức về phát triển và đổi mới sự nghiệp GD 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com - Xây dựng và thực hiện tốt công tác quy hoạch phát triển đội ngũ GVTH huyện Yên Dũng - Chỉ đạo thực hiện đổi mới QL công tác đào tạo, BDĐNGVTH - Đa dạng hóa nội dung, cách thức tổ chức đào tạo, BDĐNGVTH. - Xây dựng, thực hiện tốt chế độ, chính sách đào tạo, BD đội ngũ GV.
- Thực hiện tốt công tác kiểm tra, đánh giá công tác BD đội ngũ GV. * Luận văn “Quản lý chất lượng đội ngũ GVTH quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh” (2008) của tác giả Phạm Văn Huấn đã đưa ra 7 biện pháp nhằm quản lý chất lượng đội ngũ GVTH: - Biện pháp quản lý đào tạo BD - Biện pháp quản lý BD để chuẩn hóa đội ngũ GV - Biện pháp quản lý BD theo yêu cầu kế hoạch thay sách - Biện pháp quản lý BD thường xuyên - Biện pháp quản lý về tuyển dụng và sử dụng GV - Biện pháp quản lý việc kiểm tra đánh giá GV - Biện pháp quản lý việc thực hiện chính sách đối với GV Từ những nội dung đã trình bày trên có thể nhận thấy vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ GVTH với tư cách là nguồn nhân lực của các cấp học là một nội dung quan trọng, cấp thiết, thu hút sự nghiệp nghiên cứu của nhiều cơ quan và nhà khoa học. Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu và có những thành tựu quan trọng về vấn đề này. Tuy nhiên đi sâu nghiên cứu về vấn đề quản lý công tác BDĐNGVTH tại huyện Tân Sơn – Tỉnh Phú Thọ vẫn chưa được đề cập đến.
Đây cũng là nội dung chính mà tác giả nghiên cứu nhằm góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ GVTH huyện Tân Sơn – Tỉnh Phú Thọ đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp giáo dục & ĐT trong giai đoạn hiện nay. Một số khái niệm cơ bản 1. Quản lý Hoạt động quản lý bắt nguồn từ sự phân công, hợp tác lao động khi xã hội phát triển, quản lý đóng vai trò quan trọng trong việc điều khiển các hoạt động xã hội. Xã hội loài người trải qua nhiều chế độ chính trị xã hội khác nhau, mỗi chế độ có một phương thức sản xuất tương ứng, phương thức sản xuất sau kế thừa và phát triển hơn phương thức sản xuất trước, con người ở 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com thế hệ sau văn minh, tiến bộ hơn thế hệ trước.
Xã hội phát triển kéo theo trình độ quản lý cũng phát triển theo phù hợp với các thời kỳ xã hội. Quản lý là một dạng lao động đặc biệt điều khiển các hoạt động lao động, nó có tính khoa học và nghệ thuật cao nhưng đồng thời nó cũng có tính lịch sử, tính đặc thù riêng trong mỗi xã hội. Trong thực tiễn, đã có nhiều cách hiểu và biểu đạt về khái niệm quản lý, tuỳ theo mục đích tiếp cận khác nhau của mỗi tác giả. Frederich Wiliam Taylor (1856-1915) người Mỹ cho là: “Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng, chính xác cái gì cần làm và làm cái đó thế nào bằng phương pháp tốt nhất và rẻ tiền nhất ”; còn theo Paul Hersey và Ken Blanc Hard: “Quản lý là quá trình cùng làm việc và thông qua các cá nhân, các nhóm cũng như các nguồn lực khác để hình thành các mục đích tổ chức” [26 tr.
Theo các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc thì: "Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra" [15, tr.