Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG CHUYÊN MÔN THEO CHỦ ĐỀ CHO GIÁO VIÊN MẦM NON 1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 1. Trên thế giới Cùng với sự phát triển của xã hội, khoa học quản lý đã đi vào tất cả các lĩnh vực hoạt động của con người và trở thành hoạt động mang tính phổ biến trong xã hội loài người. Nếu nói giáo dục là hiện tượng xã hội, vĩnh hằng thì quản lý giáo dục cũng như vậy.
Giáo dục xuất hiện nhằm thực hiện cơ chế truyền kinh nghiệm lịch sử - xã hội loài người, của thế hệ đi trước cho thế hệ đi sau có trách nhiệm kế thừa, phát triển nó một cách sáng tạo, làm cho xã hội và bản thân con người phát triển không ngừng. Giáo dục ngày nay không chỉ dừng lại ở việc truyền thụ lại cho người học hiểu biết những tri thức, kỹ năng đã có do con người tích lũy được từ ngàn xưa, mà phải dạy cho người học biết vận dụng những điều đã biết, đã hiểu ấy vào các lĩnh vực khác của đời sống xã hội. Không những vậy, giáo dục phải khơi dậy, làm sống lại những tiềm năng sẵn có của con người làm cho người học trở nên năng động, sáng tạo, luôn mong muốn tìm tòi, khám phá và phát hiện thêm những tri thức mới trên nền những tri thức đã biết. Để đạt được mục đích đó, quản lý được coi là nhân tố tổ chức, chỉ đạo việc thực thi cơ chế nêu trên.
Từ xưa đã có nhiều tác giả nghiên cứu về quản lý. Ở phương Đông cổ đại, đặc biệt là ở Trung Hoa đã xuất hiện những nhà tư tưởng về quản lý lỗi lạc như Khổng Tử (511-479 TCN), Mạnh Tử (312 - 289 TCN) chủ trương dùng “Đức trị”, nhấn mạnh vai trò làm chủ của nhân dân vả trách nhiệm phục vụ dân của người cầm quyền. Trong đó, Hàn Phi Tử (280-233 TCN), Thượng Ưởng lại quan tâm đến quyền lực, chủ trương dùng “Pháp trị” để quản lý xã hội. Một số công trình của tác giả nước ngoài như: M.I Konđakov - Cơ sở lý luận khoa học quản lý giáo dục - Trường Cán bộ quản lý giáo dục và Viện khoa học giáo dục 1984; Hard - Koontz - Những vấn đề cốt yếu về quản lý của Frederich Winslow Taylor: “Quản lý là một nghệ thuật nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra thông qua việc điều khiển, chỉ huy, phối hợp, hướng dẫn hoạt động của những người khác”.
6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Ở Việt Nam Thời kỳ Phong kiến Việt Nam, tư tưởng quản lý cũng đã xuất hiện từ thời tiền Lê hướng vào “Pháp trị”, thời nhà Lý hướng vào “Đức trị”, thời Hậu Lê kết hợp “Pháp trị và Đức trị”. Nhiều nhà sư phạm trong nước với các công trình nghiên cứu về quản lý giáo dục như: Đặng Quốc Bảo - Một số khái niệm cơ bản về quản lý giáo dục - Trường Quản lý giáo dục và đào tạo Trung ương I, Hà Nội 1997; Trần Kiểm - Những vấn đề cơ bản của quản lý giáo dục - NXB Đại học sư phạm 2009; Nhóm tác giả Bùi Minh Hiền, Vũ Ngọc Hải, Đặng Quốc Bảo - Quản lý Giáo dục - NXB Đại học sư phạm 2009. Phạm Khắc Chương (2004).
Lý luận quản lý giáo dục đại cương. ĐHSP Hà Nội,. Những công trình nghiên cứu của các tác giả đã giải quyết nhiều vấn đề lý luận, bản chất, quy trình, phương pháp, nghệ thuật. quản lý và quản lý giáo dục nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.
Nhận định được tầm quan trọng của giáo dục trong thời đại ngày nay, Đảng đã khẳng định "Giáo dục là quốc sách hàng đầu. Đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển, đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho tương lai". Tác giả Hà Sĩ Hồ viết: "Hiệu trưởng là người luôn biết kết hợp một cách hữu cơ sự quản lý và dạy học với sự quản lý các quá trình bộ phận. Hoạt động dạy và học các bộ môn và hoạt động khác hỗ trợ cho hoạt động dạy nhằm làm cho tác động giáo dục hoàn chỉnh và trọn vẹn" [25].
Quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên để nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ trong các trường mầm non nói riêng là một vấn đề thời sự và được nhiều người quan tâm. Trong quá trình nghiên cứu đề tài, các nhà nghiên cứu đã đứng ở các góc độ khác nhau để tìm ra các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn hiệu quả nhưng đều chung mục đích là mong muốn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường. Sau một thời gian tìm tòi, nghiên cứu, tôi thấy rằng đã có nhiều công trình nghiên cứu vấn đề quản lý hoạt động chuyên môn như: + Luận văn Thạc sỹ Quản lý giáo dục Nguyễn Thị Thúy (2002): " Các biện pháp nâng cao năng lực quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng các trường mầm non Hà Nội". + Luận văn Thạc sỹ QLGD.
Nguyễn Thị Loan (2002): "Một số biện pháp quản lý của Hiệu trưởng nhằm tăng cường công tác chuyên môn cho đội ngũ giáo viên mầm non tỉnh Thái Nguyên". 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com + Luận văn Thạc sỹ QLGD. Đinh Thị Bích Thủy (2012) "Quản lý hoạt động bồi dưỡng kỹ năng sư phạm cho giáo viên mầm non ngoài công lập tại quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội". + Luận văn Thạc sỹ QLGD.
Nguyễn Thị Bích Thúy (1999): "Các biện pháp quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng các trường tiểu học ở tỉnh Quảng Nam". + Luận văn Thạc sỹ QLGD. Nguyễn Văn Tiến (2000): "Hoàn thiện một số biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng trường THCS ngoại thành Hải Phòng". + Luận văn Thạc sỹ QLGD.
Phạm Quỳnh Anh (2000): "Hoàn thiện một số biện pháp quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng trưởng THPTDL Hà Nội". Nhìn chung các công trình nghiên cứu đều đề cập đến hoạt động quản lý giáo dục ở các cấp độ, bình diện khác nhau vô cùng phong phú như quản lý cấp học, quản lý đội ngũ, quản lý cơ sở vật chất, quản lý nội dung, chương trình, quản lý mục tiêu, quản lý hoạt động bồi dưỡng,. chúng ta có thể rút ra được nhiều bài học quý báu về quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn của cán bộ quản lý cho giáo viên từ những công trình nghiên cứu trên. Là lãnh đạo phụ trách, chỉ đạo chuyên môn giáo dục mầm non huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ, tôi thấy rõ vị trí, vai trò của việc bồi dưỡng chuyên môn theo chủ đề cho giáo viên để đảm bảo nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ trong mỗi cơ sở giáo dục mầm non, vì vậy người cán bộ quản lý phải có những biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn theo chủ đề hiệu quả và phù hợp với đơn vị mình.
Song để vận dụng vào thực tiễn một cách phù hợp và sáng tạo nâng cao hiệu quả công tác của mình, chúng tôi lựa chọn đề tài: "Quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn theo chủ đề cho giáo viên mầm non huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ". Đề tài nghiên cứu với mong muốn góp một phần nhỏ vào việc nâng cao chất lượng hoạt động bồi dưỡng chuyên môn trong các trường mầm non huyện Lâm Thao nhằm thực hiện mục tiêu chăm sóc, giáo dục trẻ mầm non đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo hiện nay. Một số khái niệm cơ bản của đề tài 1. Khái niệm quản lý Để tồn tại và phát triển, con người không thể hành động riêng lẻ mà cần phải phối hợp những nỗ lực cá nhân hướng tới mục tiêu chung.
Ngay từ buổi bình minh 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com của lịch sử nhân loại, con người đã sớm biết quy tụ nhau thành bầy đàn, nhóm để tồn tại và phát triển. Sự cộng đồng sinh tồn này đã dẫn đến sự hình thành các tổ chức. Quá trình sản xuất ra của cải vật chất đòi hỏi phải có sự phân công và hợp tác. Chính từ đây làm xuất hiện một dạng lao động đặc biệt đó là lao động quản lý.
Trong bộ "Tư bản" C.Mác đã nói đến sự cần thiết của quản lý: "Bất cứ một lao động xã hội hay lao động chung nào mà tiến hành trên quy mô khá lớn, đều yêu cầu phải có một sự chỉ đạo để điều hòa các hoạt động cá nhân. Một nghệ sỹ độc tấu tự điều khiển lấy mình, nhưng một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng" [7]. Thuật ngữ "quản lý" (tiếng Việt gốc Hán) đã lột tả được bản chất của hoạt động quản lý trong thực tiễn. Nó gồm hai quá trình tích hợp vào nhau: Quá trình "quản' gồm sự coi sóc, giữ gìn, duy trì ở trạng thái ổn định; quá trình "lý" gồm sự sửa sang, sắp xếp, đổi mới đưa vào hệ thống phát triển.
Nếu người đứng đầu chỉ chăm lo đến việc "quản" tức là chăm lo đến việc coi sóc, giữ gìn thì tổ chức đó sẽ trì trệ, không phát triển. Tuy nhiên, nếu chỉ chăm lo đến việc “lý” tức là chỉ lo đến việc sửa sang, sắp xếp, đổi mới mà không đặt trên nền tảng của sự ổn định thì phát triển của tổ chức sẽ không bền vững. Để hoạt động quản lý có hiệu quả thì nên có sự cân bằng động giữa hai quá trình. Ngày nay, thuật ngữ quản lý đã trở nên phổ biến nhưng các nhà khoa học đưa ra khái niệm quản lý theo những cách tiếp cận với các góc độ khác nhau.
Theo Harold Koontz, Cyril Odonnel, Heinz Weihrich: "Quản lý là thiết kế và duy trì một môi trường mà trong đó các cá nhân làm việc với nhau trong nhóm, có thể hoàn thành các nhiệm vụ và mục tiêu đã định" [22]. Theo các nhà xã hội học O.Kuznetsov: "Quản lý là sự tác động có mục đích đến từng tập thể con người để tổ chức và phối hợp hoạt động của họ trong quá trình sản xuất".W Taylor cho rằng: “Quản lý là biết chính xác điều muốn người khác làm sau đó thấy họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất”. Theo tác giả Hà Thế Ngữ - Đặng Vũ Hoạt: “Quản lý là một quá trình định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lý một hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định”[39]. Tác giả Nguyễn Văn Lê cho rằng: “Quản lý là một hệ thống xã hội, là khoa học và nghệ thuật tác động vào từng thành tố của hệ thống bằng những phương pháp thích hợp, nhằm đạt được mục tiêu đề ra cho hệ và từng thành tố hệ”[29].
9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.