Quản lý hoạt động khai thác thủy sản tỉnh Quảng Ninh theo hướng bền vững

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý khai thác thủy sản bền vững tại Quảng Ninh, góp phần bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế địa phương.

• Tác giả: Trần Quang Thái
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Viết Thành
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản lý Hoạt Động Khai Thác Thủy Sản Tỉnh Quảng Ninh Theo Hướng Bền Vững
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• CAM KẾT
• TÓM TẮT
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do lựa chọn nghiên cứu
• 0.2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng, thời gian và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Đóng góp của Luận văn
• 0.5. Kết cấu Luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC THỦY SẢN THEO HƯỚNG BỀN VỮNG
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.2. Những vấn đề cơ bản về quản lý hoạt động khai thác thủy sản theo hướng bền vững
• 1.3. Nội dung cơ bản của quản lý hoạt động khai thác thủy sản theo hướng bền vững
• 1.3.1. Nhân tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động khai thác thủy sản theo hướng bền vững
• 1.3.2. Tiêu chí đánh giá
• 2. CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Nguồn tài liệu và dữ liệu
• 2.2. Địa điểm và thời gian thực hiện nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4. Mô hình Schaefer (1954)
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC THỦY SẢN TỈNH QUẢNG NINH GIAI ĐOẠN 2008 – 2014
• 3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.1.2.1. Dân số, cơ cấu dân số
• 3.1.2.2. Về lao động, cơ cấu lao động
• 3.1.2.3. Cơ cấu kinh tế
• 3.2. Tình hình quản lý hoạt động khai thác thủy sản tại Quảng Ninh
• 3.2.1. Tính bền vững
• 3.2.2. Số lượng, công suất tàu cá cơ cấu theo nhóm công suất, nghề khai thác và theo địa phương
• 3.2.3. Sản lượng khai thác thủy sản
• 3.2.4. Công nghệ trong khai thác thủy sản
• 3.2.5. Biến động tổ đội sản xuất, nghiệp đoàn nghề cá trên biển
• 3.2.6. Đầu tư trong khai thác thủy sản và bảo vệ nguồn lợi
• 3.2.7. Cơ sở hậu cần và dịch vụ khai thác thủy sản
• 3.2.8. Thu nhập và mức sống của ngư dân
• 3.2.8.1. Số lượng, trình độ, đào tạo và thu nhập của lao động khai thác thủy sản
• 3.2.8.2. Về thu nhập
• 3.2.9. Thống kê tai nạn trong khai thác thủy sản
• 3.2.10. Số tàu cá tham gia bảo hiểm
• 3.2.11. Tính hợp pháp
• 3.2.12. Công tác bảo vệ nguồn lợi thủy sản
• 3.2.13. Tình trạng khai thác bất hợp pháp
• 3.2.14. Biến động nguồn lợi thủy sản
• 3.2.15. Tình hình thực hiện chính sách quản lý hoạt động khai thác thủy sản
• 3.2.15.1. Chính sách Trung ương
• 3.2.15.2. Chính sách địa phương
• 3.2.16. Chỉ số sản lượng bền vững tối đa (MSY)
• 3.2.17. Kết quả mô hình
• 3.2.18. Kết quả tính sản lượng bền vững tối đa MSY
• 3.2.19. Đánh giá công tác quản lý hoạt động khai thác thủy sản
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC THỦY SẢN TỈNH QUẢNG NINH THEO HƯỚNG BỀN VỮNG
• 4.1. Quan điểm và phương hướng
• 4.2. Phương hướng
• 4.3. Các giải pháp quản lý hoạt động khai thác thủy sản tỉnh Quảng Ninh theo hướng bền vững
• 4.3.1. Giải pháp về quy hoạch
• 4.3.2. Giải pháp điều chỉnh năng lực khai thác
• 4.3.3. Giải pháp tổ chức sản xuất và quản lý khai thác
• 4.3.4. Giải pháp cơ chế chính sách
• 4.3.5. Giải pháp khoa học công nghệ
• 4.3.6. Giải pháp về đào tạo và phát triển nguồn nhân lực
• 4.3.7. Giải pháp phát triển kết cấu hạ tầng và hậu cần, dịch vụ khai thác thủy sản
• 4.3.8. Giải pháp phát triển kinh tế kết hợp bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới vùng biển, đảo
• 4.3.9. Giải pháp tăng cường hợp tác trong nước và quốc tế
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• appendix.1. Tài liệu tiếng Việt
• appendix.2. Tài liệu tiếng Anh
• PHỤ LỤC 1
• PHỤ LỤC 2
• PHỤ LỤC 3

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý bền vững hoạt động khai thác thủy sản tại Quảng Ninh

Quảng Ninh, với vị trí địa lý đặc biệt và nguồn lợi thủy sản phong phú, đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý bền vững hoạt động khai thác thủy sản. Việc khai thác thủy sản không chỉ đóng góp vào nền kinh tế địa phương mà còn ảnh hưởng đến môi trường và sự phát triển bền vững của ngành. Do đó, việc áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả là rất cần thiết.

1.1. Tình hình khai thác thủy sản tại Quảng Ninh

Tình hình khai thác thủy sản tại Quảng Ninh đã có những bước phát triển đáng kể trong những năm qua. Tuy nhiên, sự gia tăng cường độ khai thác đã dẫn đến nhiều vấn đề về bền vững nguồn lợi thủy sản. Theo số liệu từ Cục Thống kê Quảng Ninh, sản lượng khai thác thủy sản đã tăng từ 53 ngàn tấn năm 2010 lên 56.093 tấn năm 2014.

1.2. Vai trò của chính sách quản lý trong khai thác thủy sản

Chính sách quản lý đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Các chính sách cần được thiết kế để đảm bảo sự phát triển bền vững, đồng thời hỗ trợ ngư dân trong việc cải thiện thu nhập và điều kiện sống.

II. Những thách thức trong quản lý bền vững khai thác thủy sản tại Quảng Ninh

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc quản lý hoạt động khai thác thủy sản, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải giải quyết. Các vấn đề như khai thác bất hợp pháp, công nghệ lạc hậu và sự suy giảm nguồn lợi thủy sản đang gây áp lực lớn lên ngành.

2.1. Khai thác bất hợp pháp và tác động của nó

Khai thác bất hợp pháp là một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất trong quản lý thủy sản. Nó không chỉ làm suy giảm nguồn lợi mà còn ảnh hưởng đến thu nhập của ngư dân hợp pháp. Cần có các biện pháp mạnh mẽ để ngăn chặn tình trạng này.

2.2. Công nghệ khai thác lạc hậu và ảnh hưởng đến hiệu quả

Công nghệ khai thác hiện tại còn nhiều hạn chế, dẫn đến hiệu quả khai thác không cao. Việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình khai thác là cần thiết để nâng cao năng suất và bảo vệ nguồn lợi.

III. Phương pháp quản lý bền vững hoạt động khai thác thủy sản

Để quản lý bền vững hoạt động khai thác thủy sản, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Các giải pháp này không chỉ giúp bảo vệ nguồn lợi mà còn nâng cao đời sống của ngư dân.

3.1. Giải pháp quy hoạch khai thác hợp lý

Quy hoạch khai thác hợp lý là yếu tố quan trọng trong việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Cần có các kế hoạch cụ thể để phân bổ nguồn lực và xác định khu vực khai thác hợp lý.

3.2. Tăng cường đào tạo và phát triển nguồn nhân lực

Đào tạo ngư dân về các phương pháp khai thác bền vững và công nghệ mới là rất cần thiết. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả khai thác mà còn bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về quản lý thủy sản

Các nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn trong quản lý thủy sản tại Quảng Ninh đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục cải thiện và áp dụng các giải pháp mới.

4.1. Kết quả từ mô hình quản lý bền vững

Mô hình quản lý bền vững đã cho thấy hiệu quả trong việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Các chỉ số về sản lượng và thu nhập của ngư dân đã có sự cải thiện đáng kể.

4.2. Các bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học từ thực tiễn quản lý thủy sản tại Quảng Ninh có thể áp dụng cho các địa phương khác. Việc chia sẻ kinh nghiệm và hợp tác giữa các bên liên quan là rất quan trọng.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho quản lý thủy sản

Quản lý bền vững hoạt động khai thác thủy sản tại Quảng Ninh cần được tiếp tục cải thiện. Các giải pháp cần được thực hiện đồng bộ và có sự tham gia của cộng đồng.

5.1. Tầm quan trọng của sự hợp tác giữa các bên

Sự hợp tác giữa chính quyền, ngư dân và các tổ chức xã hội là rất cần thiết để đảm bảo quản lý bền vững. Các bên cần cùng nhau xây dựng các kế hoạch và chính sách phù hợp.

5.2. Định hướng phát triển bền vững trong tương lai

Định hướng phát triển bền vững trong tương lai cần tập trung vào việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản và nâng cao đời sống của ngư dân. Cần có các chính sách hỗ trợ và khuyến khích ngư dân tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động khai thác thủy sản tại tỉnh Quảng Ninh đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ chủ quyền quốc gia vùng biển. Với bờ biển dài 250 km và vùng biển rộng trên 6.000 km², Quảng Ninh là một trong bốn ngư trường trọng điểm của Việt Nam, sở hữu nguồn lợi thủy sản đa dạng và phong phú. Giai đoạn 2008-2014, tổng sản lượng thủy sản của tỉnh tăng từ gần 82 nghìn tấn năm 2010 lên 98.194 tấn năm 2014, trong đó sản lượng khai thác đạt 56.093 tấn năm 2014. Tuy nhiên, sự gia tăng sản lượng chủ yếu dựa vào tăng cường độ khai thác, dẫn đến nguy cơ suy giảm nguồn lợi thủy sản, đặc biệt tại vùng ven bờ.

Nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng quản lý hoạt động khai thác thủy sản tại Quảng Ninh theo hướng bền vững, sử dụng dữ liệu thu thập từ năm 2008 đến 2014. Mục tiêu cụ thể là phân tích các tiêu chí về tính bền vững, tính hợp pháp, thu nhập và mức sống của ngư dân, đồng thời đánh giá hiệu quả các chính sách quản lý khai thác thủy sản của Trung ương và địa phương. Kết quả nghiên cứu sẽ làm cơ sở đề xuất các giải pháp quản lý bền vững, góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản, nâng cao hiệu quả kinh tế và phát triển bền vững ngành thủy sản tỉnh Quảng Ninh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết phát triển bền vững được định nghĩa trong Báo cáo “Tương lai chung của chúng ta” (1987) là sự phát triển đáp ứng nhu cầu hiện tại mà không làm tổn hại khả năng đáp ứng của các thế hệ tương lai. Áp dụng vào khai thác thủy sản, phát triển bền vững là khai thác một phần nguồn lợi sao cho phần còn lại có thể sinh sản và tái tạo.

Hai mô hình kinh tế - sinh học chính được sử dụng là mô hình Schaefer (1954) và Fox (1970) nhằm tính toán sản lượng khai thác bền vững tối đa (MSY) và cường lực khai thác tối ưu (fMSY). Mô hình Schaefer được lựa chọn do phù hợp với điều kiện khai thác đa nghề và dữ liệu thu thập được. Các khái niệm chính bao gồm:

• Cường lực khai thác: tổng công suất tàu cá hoặc số lượng tàu cá hoạt động trong khu vực nhất định.
• Sản lượng khai thác bền vững tối đa (MSY): mức khai thác tối đa mà nguồn lợi thủy sản không bị suy giảm lâu dài.
• Tiêu chí đánh giá tính bền vững: bao gồm số lượng và công suất tàu cá, sản lượng khai thác, công nghệ khai thác, thu nhập ngư dân, tính hợp pháp và chính sách quản lý.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp định tính và định lượng. Phương pháp định tính bao gồm phân tích tài liệu, tổng hợp lý thuyết, đánh giá chính sách và thực trạng quản lý. Phương pháp định lượng sử dụng dữ liệu thứ cấp thu thập từ Cục Thống kê Quảng Ninh, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, các báo cáo chuyên ngành giai đoạn 2008-2014.

Cỡ mẫu dữ liệu bao gồm toàn bộ số liệu về tàu cá, sản lượng khai thác, lao động và các chỉ tiêu kinh tế xã hội liên quan. Phương pháp chọn mẫu là thu thập toàn bộ dữ liệu có sẵn từ các cơ quan quản lý nhà nước. Phân tích số liệu được thực hiện bằng phần mềm Microsoft Excel và EViews, trong đó EViews được dùng để ước lượng các hệ số trong mô hình Schaefer nhằm tính toán MSY và fMSY.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2008 đến 2014, tập trung phân tích biến động số lượng tàu cá, công suất, sản lượng khai thác và các yếu tố ảnh hưởng đến tính bền vững của hoạt động khai thác thủy sản tại Quảng Ninh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Biến động số lượng và công suất tàu cá: Tổng số tàu cá giảm từ 11.454 chiếc năm 2008 xuống còn 10.762 chiếc năm 2014, giảm bình quân 1%/năm. Tuy nhiên, tổng công suất tàu cá tăng nhẹ từ 242.158 CV năm 2008 lên 236.922 CV năm 2014, với tốc độ giảm bình quân 0,4%/năm. Số lượng tàu cá có công suất dưới 20 CV giảm 1,1%/năm, trong khi tàu cá có công suất từ 90 CV trở lên tăng 7,6%/năm, phản ánh xu hướng chuyển dịch từ khai thác ven bờ sang khai thác xa bờ.

2. Sản lượng khai thác thủy sản: Sản lượng khai thác tăng từ 53 nghìn tấn năm 2010 lên 56.093 tấn năm 2014, tuy nhiên năng suất khai thác (CPUE) có xu hướng giảm, cho thấy cường lực khai thác tăng nhưng hiệu quả khai thác giảm, cảnh báo nguy cơ suy giảm nguồn lợi thủy sản.

3. Tính hợp pháp và bảo vệ nguồn lợi: Tình trạng khai thác bất hợp pháp vẫn tồn tại, ảnh hưởng đến sự bền vững của nguồn lợi. Công tác thanh tra, kiểm tra được tăng cường nhưng chưa đủ mạnh để kiểm soát triệt để các hành vi vi phạm.

4. Thu nhập và mức sống ngư dân: Thu nhập ngư dân có cải thiện nhưng chưa đồng đều, đặc biệt lao động khai thác thủy sản có trình độ thấp, thiếu đào tạo chuyên môn. Tai nạn nghề cá và rủi ro vẫn là vấn đề đáng quan tâm.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế là do cơ cấu tàu cá chưa hợp lý, với tỷ lệ tàu nhỏ ven bờ chiếm tới 74% tổng số lượng, trong khi nguồn lợi ven bờ suy giảm nghiêm trọng. Việc tăng cường độ khai thác thay vì đổi mới công nghệ và tổ chức sản xuất làm giảm hiệu quả kinh tế và bền vững sinh thái. So sánh với các nghiên cứu tại các tỉnh khác như Bà Rịa – Vũng Tàu và Đà Nẵng, Quảng Ninh cũng đối mặt với thách thức tương tự về cường lực khai thác vượt ngưỡng bền vững.

Việc áp dụng mô hình Schaefer cho thấy cường lực khai thác hiện tại chưa đạt mức bền vững tối ưu (fMSY), cần điều chỉnh giảm số lượng tàu nhỏ ven bờ và phát triển đội tàu công suất lớn khai thác xa bờ. Các biểu đồ biến động số lượng tàu cá theo nhóm công suất và sản lượng khai thác theo năm minh họa rõ xu hướng chuyển dịch và áp lực lên nguồn lợi thủy sản.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Quy hoạch khai thác thủy sản hợp lý: Thực hiện phân vùng khai thác rõ ràng, ưu tiên phát triển khai thác xa bờ, giảm dần tàu cá công suất nhỏ ven bờ. Mục tiêu giảm số lượng tàu cá dưới 20 CV khoảng 30% trong vòng 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Quảng Ninh phối hợp với UBND các địa phương.

2. Điều chỉnh năng lực khai thác: Khuyến khích đóng mới, nâng cấp tàu cá công suất từ 90 CV trở lên để khai thác xa bờ, đồng thời hỗ trợ ngư dân chuyển đổi nghề nghiệp. Mục tiêu tăng đội tàu công suất lớn lên 20% trong 5 năm. Chủ thể thực hiện: Các tổ chức tín dụng, chính quyền địa phương và các hiệp hội nghề cá.

3. Nâng cao trình độ và đào tạo nguồn nhân lực: Tổ chức các khóa đào tạo kỹ thuật khai thác, bảo quản sau thu hoạch và an toàn lao động cho ngư dân, đặc biệt lao động ven bờ. Mục tiêu đào tạo 70% lao động khai thác trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: Trung tâm đào tạo nghề thủy sản, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội.

4. Tăng cường quản lý và kiểm tra, thanh tra: Xây dựng hệ thống giám sát hiện đại, tăng cường xử lý vi phạm khai thác bất hợp pháp, bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Mục tiêu giảm 50% vi phạm trong 2 năm. Chủ thể thực hiện: Chi cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thủy sản, lực lượng biên phòng.

5. Phát triển kết cấu hạ tầng và dịch vụ hậu cần nghề cá: Đầu tư xây dựng các khu neo đậu tránh trú bão, cảng cá hiện đại, hệ thống bảo quản và chế biến thủy sản. Mục tiêu hoàn thành 3 khu neo đậu trọng điểm trong 5 năm. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, các doanh nghiệp đầu tư.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước ngành thủy sản: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chi cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thủy sản có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy hoạch và kế hoạch quản lý khai thác bền vững.

2. Ngư dân và các tổ chức nghề cá: Hiểu rõ về xu hướng phát triển bền vững, các tiêu chí đánh giá và giải pháp điều chỉnh năng lực khai thác, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo vệ nguồn lợi.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên cao học: Tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu, mô hình kinh tế - sinh học áp dụng trong khai thác thủy sản, cũng như phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp quản lý.

4. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực thủy sản: Tham khảo để định hướng đầu tư phát triển đội tàu công suất lớn, công nghệ khai thác và chế biến thủy sản theo hướng bền vững, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần quản lý khai thác thủy sản theo hướng bền vững?
   Quản lý bền vững giúp bảo vệ nguồn lợi thủy sản, đảm bảo khai thác không vượt quá khả năng tái tạo, duy trì sinh kế lâu dài cho ngư dân và bảo vệ môi trường biển. Ví dụ, tại Quảng Ninh, cường lực khai thác tăng nhưng năng suất giảm, cảnh báo nguy cơ suy giảm nguồn lợi.

2. Mô hình Schaefer được sử dụng như thế nào trong nghiên cứu?
   Mô hình Schaefer ước lượng sản lượng khai thác bền vững tối đa (MSY) dựa trên dữ liệu sản lượng và cường lực khai thác, giúp xác định mức khai thác tối ưu để không làm suy giảm nguồn lợi. Phần mềm EViews được dùng để ước lượng các hệ số trong mô hình.

3. Nguyên nhân chính dẫn đến suy giảm nguồn lợi thủy sản tại Quảng Ninh là gì?
   Nguyên nhân gồm cơ cấu tàu cá chưa hợp lý với tỷ lệ lớn tàu nhỏ ven bờ, tăng cường độ khai thác thay vì đổi mới công nghệ, khai thác bất hợp pháp và thiếu hiệu quả trong quản lý, kiểm tra.

4. Giải pháp nào ưu tiên để cải thiện tính bền vững khai thác thủy sản?
   Ưu tiên giảm số lượng tàu cá công suất nhỏ ven bờ, phát triển đội tàu công suất lớn khai thác xa bờ, nâng cao trình độ lao động, tăng cường quản lý và đầu tư hạ tầng hậu cần nghề cá.

5. Làm thế nào để đảm bảo thu nhập và sinh kế cho ngư dân khi giảm cường lực khai thác?
   Cần hỗ trợ đào tạo nghề, chuyển đổi nghề nghiệp, phát triển dịch vụ hậu cần và chế biến thủy sản, đồng thời xây dựng chính sách hỗ trợ tài chính và bảo hiểm nghề cá để giảm thiểu rủi ro.

Kết luận

• Quản lý hoạt động khai thác thủy sản tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2008-2014 đã đạt nhiều kết quả nhưng vẫn tồn tại nhiều hạn chế về cơ cấu tàu cá và hiệu quả khai thác.
• Mô hình Schaefer cho thấy cường lực khai thác hiện tại chưa đạt mức bền vững tối ưu, cần điều chỉnh giảm tàu nhỏ ven bờ và phát triển tàu công suất lớn.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào quy hoạch, điều chỉnh năng lực khai thác, đào tạo nguồn nhân lực, tăng cường quản lý và phát triển hạ tầng nghề cá.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý, ngư dân và nhà đầu tư trong việc phát triển ngành thủy sản bền vững tại Quảng Ninh.
• Các bước tiếp theo cần triển khai thực hiện các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá để điều chỉnh chính sách phù hợp với thực tiễn.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ nguồn lợi thủy sản và phát triển bền vững ngành thủy sản Quảng Ninh!

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --------o0o--------- TRẦN QUANG THÁI QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC THỦY SẢN TỈNH QUẢNG NINH THEO HƯỚNG BỀN VỮNG LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH Hà Nội - 2015 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --------o0o--------- TRẦN QUANG THÁI QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC THỦY SẢN TỈNH QUẢNG NINH THEO HƯỚNG BỀN VỮNG Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60 34 04 10 LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN VIẾT THÀNH Hà Nội - 2015 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --------------------- TRẦN QUANG THÁI QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC THỦY SẢN TỈNH QUẢNG NINH THEO HƯỚNG BỀN VỮNG Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60 34 04 10 LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN VIẾT THÀNH XÁC NHẬN CỦA XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HĐ CÁN BỘ HƯỚNG DẪN CHẤM LUẬN VĂN Hà Nội – 2015 LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, tôi muốn gửi lời cảm ơn đến các Thầy Cô Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội đã truyền đạt những kiến thức quý báu, tạo cho tôi những nền tảng kiến thức. Chân thành cảm ơn Phòng Đào tạo, Khoa Kinh tế chính trị đã tạo điều kiện trong suốt quá trình học tập và thực hiện nghiên cứu khoa học.TS Phạm Văn Dũng, TS.Trần Quang Tuyến, TS.Nguyễn Thùy Anh, những thành viên Hội đồng bảo vệ luận văn sơ bộ nhiệt tình tham gia góp ý giúp luận văn được hoàn thiện. Chân thành cảm ơn Tiến sĩ Nguyễn Viết Thành, người hướng dẫn khoa học của luận văn đã hướng dẫn tận tình và giúp đỡ mọi mặt trong suốt quá trình nghiên cứu. Sự quan tâm của thầy đã tạo động lực cho tôi hoàn thành bài nghiên cứu này. Đặc biệt, trân trọng cảm ơn Cục Thống kê Quảng Ninh, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Quảng Ninh, Phòng Kế hoạch tài chính Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Quảng Ninh, Chi cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thủy sản Quảng Ninh đã cung cấp thông tin, tài liệu và hợp tác trong quá trình thực hiện luận văn. Cảm ơn những đồng nghiệp, những người bạn đã hỗ trợ kỹ thuật, góp phần giúp tôi hoàn thành đề tài. Cuối cùng, tôi muốn gửi lời tri ân sâu sắc đến bố, mẹ và gia đình tôi. Những người luôn cổ vũ và ủng hộ tôi hết mình về tinh thần cũng như tài chính trên con đường học vấn. Hà Nội, Ngày tháng Tác giả luận văn Trần Quang Thái CAM KẾT Tôi cam kết Đề tài “Quản lý hoạt động khai thác thủy sản tỉnh Quảng Ninh theo hướng bền vững” là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các nội dung trong Đề tài được hình thành và phát triển từ những quan điểm của chính cá nhân tôi, dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Nguyễn Viết Thành. Số liệu thu thập, kết quả có được trong Đề tài nghiên cứu là trung thực và sát với tình hình thực tiễn. Hà Nội, Ngày tháng Tác giả luận văn Trần Quang Thái TÓM TẮT Tác giả thu thập số liệu trong giai đoạn 2008 – 2014, thực hiện trình bày, phân tích thực trạng công tác quản lý hoạt động khai thác thủy sản trên các tiêu chí về tính bền vững, tính hợp pháp, thu nhập và mức sống của ngư dân, tình hình triển khai các chính sách quản lý hoạt động khai thác thủy sản của Trung ương và tỉnh Quảng Ninh, từ đó đề ra các giải pháp quản lý bền vững hoạt động khai thác thủy sản tỉnh Quảng Ninh. Luận văn sử dụng phần mềm E Views trong Kinh tế lượng để tìm các ước lượng tốt nhất trong mô hình của Schaefer (1954) nhằm tính toán điểm tham chiếu phổ biến trong khai thác bền vững thủy sản – MSY (sản lượng khai thác thủy sản bền vững tối đa). Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng cường lực khai thác thủy sản hiện tại chưa đem lại sự bền vững. Trên cơ sở đó đưa ra các nhóm giải pháp: (1) Giải pháp về quy hoạch (2) Giải pháp điều chỉnh năng lực khai thác (3) Giải pháp tổ chức sản xuất và quản lý khai thác (4) Giải pháp cơ chế chính sách (5) Giải pháp khoa học công nghệ (6) Giải pháp về đào tạo và phát triển nguồn nhân lực (7) Giải pháp phát triển kết cấu hạ tầng và hậu cần, dịch vụ khai thác thủy sản (8) Giải pháp phát triển kinh tế kết hợp bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới vùng biển, đảo (9) Giải pháp tăng cường hợp tác trong nước và quốc tế. Đặc biệt là nhóm giải pháp điều chỉnh năng lực khai thác mà cụ thể là điều chỉnh cường lực khai thác: Giảm số lượng tàu khai thác ven bờ và vùng lộng, phát triển đội tàu có công suất lớn hơn và bằng 90 CV để khai thác xa bờ. MỤC LỤC DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT.I DANH MỤC CÁC BẢNG. II DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ. III PHẦN MỞ ĐẦU. Lý do lựa chọn nghiên cứu. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Mục đích nghiên cứu:. Nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng, thời gian và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu:. Thời gian, phạm vi nghiên cứu. Đóng góp của Luận văn. Kết cấu Luận văn. 4 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC THỦY SẢN THEO HƯỚNG BỀN VỮNG. Tổng quan tình hình nghiên cứu. Những vấn đề cơ bản về quản lý hoạt động khai thác thủy sản theo hướng bền vững. Nội dung cơ bản của quản lý hoạt động khai thác thủy sản theo hướng bền vững: 9 1. Nhân tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động khai thác thủy sản theo hướng bền vững:. Tiêu chí đánh giá:. 13 CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Nguồn tài liệu và dữ liệu. Địa điểm và thời gian thực hiện nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Mô hình Schaefer (1954). 18 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC THỦY SẢN TỈNH QUẢNG NINH GIAI ĐOẠN 2008 – 2014. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội. Dân số, cơ cấu dân số. Về lao động, cơ cấu lao động. Cơ cấu kinh tế. Tình hình quản lý hoạt động khai thác thủy sản tại Quảng Ninh. Tính bền vững:. Số lượng, công suất tàu cá cơ cấu theo nhóm công suất, nghề khai thác và theo địa phương. Sản lượng khai thác thủy sản. Công nghệ trong khai thác thủy sản. Biến động tổ đội sản xuất, nghiệp đoàn nghề cá trên biển. Đầu tư trong khai thác thủy sản và bảo vệ nguồn lợi. Cơ sở hậu cần và dịch vụ khai thác thủy sản. Thu nhập và mức sống của ngư dân. Số lượng, trình độ, đào tạo và thu nhập của lao động khai thác thủy sản. Về thu nhập. Thống kê tai nạn trong khai thác thủy sản. Số tàu cá tham gia bảo hiểm. Tính hợp pháp. Công tác bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Tình trạng khai thác bất hợp pháp. Biến động nguồn lợi thủy sản. Tình hình thực hiện chính sách quản lý hoạt động khai thác thủy sản. Chính sách Trung ương. Chính sách địa phương. Chỉ số sản lượng bền vững tối đa (MSY). Kết quả mô hình. Kết quả tính sản lượng bền vững tối đa MSY. Đánh giá công tác quản lý hoạt động khai thác thủy sản. 76 CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC THỦY SẢN TỈNH QUẢNG NINH THEO HƯỚNG BỀN VỮNG. Quan điểm và phương hướng. Phương hướng. Các giải pháp quản lý hoạt động khai thác thủy sản tỉnh Quảng Ninh theo hướng bền vững. Giải pháp về quy hoạch:. Giải pháp điều chỉnh năng lực khai thác. Giải pháp tổ chức sản xuất và quản lý khai thác. Giải pháp cơ chế chính sách. Giải pháp khoa học công nghệ. Giải pháp về đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Giải pháp phát triển kết cấu hạ tầng và hậu cần, dịch vụ khai thác thủy sản. Giải pháp phát triển kinh tế kết hợp bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới vùng biển, đảo. Giải pháp tăng cường hợp tác trong nước và quốc tế. 88 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 89 Tài liệu tiếng Việt. 89 Tài liệu tiếng Anh. 92 PHỤ LỤC 1 PHỤ LỤC 2 PHỤ LỤC 3 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT Stt Ký hiệu Nguyên nghĩa 1 CP Chính phủ 2 ĐHQGHN Đại học Quốc gia Hà Nội 3 EViews Econometric Views - phần mềm thống kê chạy trên Windows 4 FAO Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực Liên Hợp Quốc 5 GDP Tổng sản phẩm quốc dân 6 MSY Sản lượng bền vững tối đa 7 NLTS Nguồn lợi thủy sản 8 NQ Nghị quyết 9 NSKT Năng suất khai thác 10 NXB Nhà Xuất bản 11 PTNT Phát triển nông thôn 12 QĐ Quyết định 13 SLKT Sản lượng khai thác 14 Stt Số thứ tự 15 Tp Thành phố 16 TTBQ Tăng trưởng bình quân 17 TW Trung ương 18 Tx Thị xã 19 UBND Ủy ban nhân dân 20 UN CDS Ủy ban Phát triển bền vững Liên Hợp Quốc i DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. 1 Bộ tiêu chí đánh giá tính bền vững trong hoạt động khai thác thủy sản. 1 Dân số trung bình phân theo huyện, thị xã, thành phố ………………. 2 Lao động đang làm việc trong các ngành kinh tế tỉnh Quảng Ninh. 3 Tăng trưởng GDP tỉnh Quảng Ninh qua các năm. 4 Biến động số lượng, công suất tàu cá cơ cấu theo nhóm công suất. 5 Biến động số lượng, công suất tàu cá theo nghề khai thác. 6 Biến động số lượng tàu cá theo địa phương. 7 Biến động số lượng tàu cá đóng mới, hoán cải có. 8 Biến động sản lượng, năng suất khai thác thủy sản. 9 Biến động sản lượng, NSKT thủy sản theo nhóm công suất. 10 Biến động sản lượng khai thác theo địa phương. 11 Tình hình đầu tư các khu neo đậu tránh trú gió bão. 12 Các dự án bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản 2008 – 2013. 13 Danh mục cảng có chức năng ngư nghiệp của tỉnh Quảng Ninh. 14 Cơ sở đóng mới và sửa chữa tàu cá năm 2014 (sơ bộ). 15 Thống kê nhà máy sản xuất nước đá và cở sở cung cấp. 16 Số lao động khai thác thủy sản phân theo nghề năm 2014 (sơ bộ). 17 Số lao động khai thác thủy sản giai đoạn 2008-2014. 18 Đào tạo thuyền trưởng, máy trưởng giai đoạn 2008 - 2014. 19 Số tàu bị tai nạn trong hoạt động khai thác thủy sản. 20 Kết quả thanh kiểm tra về khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản. 21 Kết quả mô hình. 22 MSY và fMSY của hai nhóm tàu. 23 Số lượng tàu giai đoạn 2008 – 2014.