Luận văn: Quan hệ Việt Nam – Anh Quốc từ năm 1973 đến năm 2008

Phân tích toàn cảnh 35 năm quan hệ Việt Nam - Anh Quốc (1973-2008), các thành tựu hợp tác chính trị, kinh tế, văn hóa và những triển vọng tương lai.

• Tác giả: Nguyễn Đăng Hiệp
• Trường học: Trường đại học vinh
• Chuyên ngành: Lịch sử thế giới
• Đề tài: Quan hệ Việt Nam – Anh quốc từ năm 1973 đến năm 2008
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ khoa học lịch sử
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Vinh

Tóm tắt

I. Nền tảng thiết lập quan hệ ngoại giao 1973 1980

Năm 1973 đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi Việt Nam và Anh Quốc chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao. Sau khi Sài Gòn giải phóng năm 1975, hai nước bắt đầu các cuộc tiếp xúc ngoại giao mang tính xây dựng. Anh Quốc với vai trò thành viên Liên Hợp Quốc và Khối Anh Thịnh Vượng, đã công nhận Nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Giai đoạn này đặt nền móng vững chắc cho hợp tác hai chiều, mặc dù còn nhiều khó khăn do yếu tố lịch sử và địa chính trị.

1.1. Công nhận chính thức và thiết lập quan hệ

Việt Nam và Anh Quốc thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức vào năm 1973. Điều này thể hiện sự chấp nhận lẫn nhau trên trường quốc tế. Anh Quốc mở Phòng giao dịch sau đó nâng cấp thành Đại sứ quán tại Hà Nội, tạo cơ chế liên lạc chính thức giữa hai nước.

1.2. Thách thức trong giai đoạn đầu

Thời kỳ này, quan hệ còn hạn chế do khác biệt hệ thống chính trị. Anh Quốc là quốc gia tư bản, Việt Nam mới trở thành xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên, cả hai bên có ý chí phát triển quan hệ hữu nghị dựa trên các nguyên tắc tôn trọng lẫn nhau.

II. Phát triển hợp tác kinh tế và thương mại 1981 1995

Giai đoạn này chứng kiến sự bứt phá trong hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Anh Quốc. Khi Việt Nam mở cửa kinh tế và thực hiện chính sách Đổi mới từ năm 1986, Anh Quốc trở thành một trong những đối tác quan trọng. Các doanh nghiệp Anh bắt đầu đầu tư vào Việt Nam, các chương trình hỗ trợ phát triển được triển khai. Giao thương hai chiều tăng đáng kể, các lĩnh vực hợp tác mở rộng từ dầu khí đến công nghiệp nhẹ, từ tài chính đến giáo dục.

2.1. Đầu tư anh quốc tại việt nam

Các công ty anh quốc lớn bắt đầu đầu tư vào Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực dầu khí. Shell, BP và các doanh nghiệp khác hợp tác với Tập đoàn Dầu khí Việt Nam. Các khu công nghiệp và dự án cơ sở hạ tầng cũng nhận được sự quan tâm của nhà đầu tư Anh.

2.2. Trao đổi thương mại phát triển

Kim ngạch thương mại tăng trưởng ổn định, từ hàng triệu USD lên hàng trăm triệu USD. Việt Nam xuất khẩu nông sản, hàng dệt may sang Anh, trong khi Anh cung cấp máy móc, công nghệ, linh kiện. Các hiệp định thương mại được ký kết, tạo thuận lợi cho giao dịch hai chiều.

III. Hợp tác toàn diện và nâng cấp quan hệ 1996 2000

Giai đoạn cuối thế kỷ 20 thấy quan hệ Việt Nam - Anh Quốc đạt tới mức độ hợp tác toàn diện. Việt Nam gia nhập ASEAN năm 1995, mở ra cơ hội hợp tác mới với Anh thông qua các cơ chế quốc tế. Các lĩnh vực hợp tác mở rộng: ngoài kinh tế, giáo dục, khoa học công nghệ, y tế, môi trường cũng trở thành trọng tâm. Các chuyến thăm cấp cao giữa hai nước tăng tần suất, thể hiện sự gần gũi chính trị. Anh Quốc hỗ trợ Việt Nam trong tiến trình hội nhập quốc tế.

3.1. Hợp tác giáo dục và khoa học

Các trường đại học Anh mở chi nhánh hoặc tổ chức chương trình đào tạo tại Việt Nam. Học bổng Chevening hỗ trợ sinh viên Việt Nam học tập tại Anh. Hợp tác nghiên cứu khoa học, trao đổi nhân sự trong lĩnh vực y tế, nông nghiệp được tăng cường.

3.2. Hợp tác văn hóa và xã hội

Giao lưu văn hóa, thể thao giữa hai nước được khuyến khích. Anh Quốc hỗ trợ Việt Nam trong các dự án phát triển xã hội, chương trình cứu trợ nhân đạo. Các tổ chức phi chính phủ Anh hoạt động tại Việt Nam, góp phần cải thiện chất lượng sống.

IV. Thời kỳ định hình chiến lược 2001 2008

Những năm đầu thế kỷ 21 đánh dấu sự trưởng thành của quan hệ Việt Nam - Anh Quốc. Năm 2003, Anh Quốc và Việt Nam nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược, thể hiện cam kết dài hạn của cả hai nước. Hợp tác kinh tế tiếp tục mở rộng với nhiều dự án lớn. Anh Quốc hỗ trợ Việt Nam trong công cuộc chuyển đổi kinh tế thị trường, quản lý tài nguyên môi trường. Giai đoạn này tạo nền tảng vững chắc cho những 35 năm hợp tác phong phú.

4.1. Nâng cấp đối tác chiến lược

Năm 2003 đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi hai nước nâng cấp quan hệ từ đối tác lên Đối tác chiến lược. Điều này phản ánh sự phát triển bền vững của quan hệ trên nhiều lĩnh vực. Tuyên bố chung xác định các lĩnh vực hợp tác ưu tiên, định hướng cho giai đoạn tiếp theo.

4.2. Hợp tác bền vững và hội nhập

Giai đoạn cuối (2004-2008) tập trung vào hợp tác bền vững, phát triển xanh. Anh Quốc hỗ trợ Việt Nam ứng phó với biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường. Hợp tác trong giáo dục tiếp tục mở rộng, với nhiều bậc học từ trung học đến cao đẳng. Giai đoạn này sẽ tiếp tục được phát triển trong những năm sau.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Tr-êng ®¹i häc vinh --------*****-------- NguyÔn §¨ng hiÖp Quan hÖ viÖt nam – anh quèc tõ n¨m 1973 ®Õn n¨m 2008 Chuyªn ngµnh: LÞch sö thÕ giíi M· sè: 60.50 luËn v¨n th¹c sÜ khoa häc lÞch sö Vinh - 2009 1 Môc lôc Trang A. LÞch sö nghiªn cøu vÊn 2 ®Ò……………………………………………. Môc ®Ých vµ nhiÖm vô cña ®Ò 4 tµi……………………………………… 4. Nguån t liÖu vµ ph¬ng ph¸p nghiªn cøu…………………………….

Bè côc luËn 7 v¨n………………………………………………………. Néi 8 dung……………………………………………………………… Ch¬ng 1. Nh÷ng nh©n tè t¸c ®éng ®Õn quan hÖ ViÖt Nam - Anh quèc tõ n¨m 1973 ®Õn n¨m 8 2008……………………………………………. Bèi c¶nh quèc tÕ…………………………………………………….

T×nh h×nh vµ chÝnh s¸ch ®èi ngo¹i cña ViÖt 15 Nam…………………… 1. T×nh h×nh trong níc……………………………………………… 15 1. ChÝnh s¸ch ®èi ngo¹i……………………………………………… 18 1. T×nh h×nh vµ chÝnh s¸ch ®èi ngo¹i cña Anh 23 quèc…………………… 1.

T×nh h×nh trong níc……………………………………………… 23 1. ChÝnh s¸ch ®èi ngo¹i cña Anh 27 quèc………………………………. Kh¸i qu¸t t×nh h×nh quan hÖ ViÖt Nam - Anh quèc tríc n¨m 1973. 29 * TiÓu 34 kÕt………………………………………………………………… Ch¬ng 2.

Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn quan hÖ ViÖt Nam - Anh quèc tõ n¨m 1973 ®Õn n¨m 36 2008……………………………………………………… 2. Quan hÖ ViÖt Nam - Anh quèc tõ n¨m 1973 ®Õn n¨m 36 1993………… 2. Quan hÖ chÝnh trÞ - ngo¹i 40 giao…………………………………. Quan hÖ ViÖt Nam - Anh quèc tõ 1993 ®Õn n¨m 47 2008…………….

Quan hÖ chÝnh trÞ ngo¹i 47 giao………………………………………. Quan hÖ th¬ng m¹i……………………………………………. Hîp t¸c ph¸t 73 triÓn…………………………………………………. Quan hÖ v¨n ho¸, gi¸o dôc, y 79 tÕ…………………………………… 2.

C¸c lÜnh vùc kh¸c…………………………………………………. LÜnh vùc an ninh quèc phßng…………………………………… 84 2. LÜnh vùc du 85 lÞch…………………………………………………. LÜnh vùc t ph¸p………………………………………………… 86 * TiÓu 87 kÕt………………………………………………………………… Ch¬ng 3.

NhËn xÐt mèi quan hÖ ViÖt Nam - Anh quèc tõ n¨m 1973 ®Õn n¨m 90 2008……………………………………………………………. NhËn xÐt mèi quan hÖ ViÖt Nam - Anh 90 quèc………………………. Nh÷ng thuËn lîi vµ khã kh¨n trong quan hÖ ViÖt Nam - Anh 97 quèc… 3. TriÓn väng quan hÖ ViÖt Nam vµ Anh 100 quèc……………………….

C¸c gi¶i ph¸p nh»m thóc ®Èy quan hÖ ViÖt Nam - Anh 102 quèc………. Danh môc tµi liÖu tham kh¶o………………………………………. Lý do chän ®Ò tµi Trong bèi c¶nh toµn cÇu ho¸ hiÖn nay, hîp t¸c gi÷a c¸c quèc gia, khu vùc vµ quèc tÕ v× sù ph¸t triÓn ®· trë thµnh mét xu h-íng chung, lµ con ®-êng tÊt yÕu ®èi víi mçi quèc gia dï lín hay bÐ, dï ph¸t triÓn hay ®ang ph¸t triÓn. XuÊt ph¸t tõ xu thÕ nµy, c¨n cø vµo thùc tiÔn ®Êt n-íc §¶ng vµ nhµ n-íc ViÖt Nam ®· ®Ò ra ®-êng lèi ®èi ngo¹i ®éc lËp tù chñ, hoµ b×nh, hîp t¸c vµ ph¸t triÓn, chñ ®éng héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ, ®ång thêi më réng hîp t¸c quèc tÕ trªn c¸c lÜnh vùc kh¸c; ViÖt Nam muèn lµ b¹n, lµ ®èi t¸c tin cËy cña c¸c n-íc trong céng ®ång quèc tÕ, v× môc tiªu ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi nh»m ®-a ViÖt Nam ph¸t triÓn ®i lªn.

Anh quèc bao gåm 4 xø víi diÖn tÝch 243. Thu nhËp b×nh qu©n 35.000 USD/ng-êi (2006). Anh lµ quèc gia cã nÒn kinh tÕ ®øng thø 5 thÕ giíi, nÒn kinh tÕ lín thø hai ë ch©u ¢u (sau §øc), víi møc t¨ng tr-ëng GDP 3,1%/n¨m ( 2004), tæng thu GDP ®¹t 2100 tØ USD (2004). Kim ng¹ch th-¬ng m¹i trung b×nh ®¹t 1000 tû USD/n¨m.

Anh lµ n-íc cã chØ sè toµn cÇu ho¸ cao, nÒn kinh tÕ cã sù t¨ng tr-ëng v÷ng ch¾c vµ liªn tôc kho¶ng trªn 150 n¨m qua. HiÖn nay Anh lµ thµnh viªn th-êng trùc cña Héi ®ång b¶o an Liªn Hîp Quèc vµ c¸c tæ chøc mang tÝnh toµn cÇu trªn thÕ giíi nh- G5, G7, G8, NATO…Víi tiÒm lùc kinh tÕ vµ mét chÝnh s¸ch ngo¹i giao mang tÝnh thùc dông, Anh ®· t¹o ra ®-îc cho m×nh mét vÞ thÕ nhÊt ®Þnh trong hÖ thèng kinh tÕ - chÝnh trÞ thÕ giíi. Bëi vËy, Anh thùc sù lµ mét thÞ tr-êng ®Çy høa hÑn vµ triÓn väng cho sù hîp t¸c, giao l-u kinh tÕ vµ c¸c lÜnh vùc kh¸c, lµ trung t©m tµi chÝnh cña ch©u ¢u vµ thÕ giíi. Anh trë thµnh cöa ngâ quan träng ®Ó ViÖt Nam b-íc vµo thÞ tr-êng ch©u ¢u.

Ngoµi ra viÖc thiÕt lËp vµ më réng quan hÖ víi Anh sÏ gióp ViÖt Nam cã c¬ héi më réng giao l-u vµ hîp t¸c víi c¸c n-íc thuéc khèi Liªn hiÖp Anh (48 n-íc). ViÖt Nam - Anh quèc thiÕt lËp quan hÖ ngo¹i giao chÝnh thøc tõ 11/9/1973 ®Õn nay, tr¶i qua trªn 35 n¨m hai n-íc ®· t¹o dùng ®-îc mét khu«n 5 khæ giao l-u vµ hîp t¸c t-¬ng ®èi toµn diÖn. Quan hÖ chÝnh trÞ ®-îc thóc ®Èy th«ng qua viÖc trao ®æi c¸c chuyÕn th¨m cña c¸c ®oµn cÊp cao, ho¹t ®éng viÖn trî ph¸t triÓn cña Anh t¹i ViÖt Nam còng ®-îc triÓn khai víi quy m« ngµy cµng lín vµ cã nh÷ng ®ãng gãp ®¸ng kÓ vµo c«ng cuéc xo¸ ®ãi, gi¶m nghÌo vµ x©y dùng ®Êt n-íc ViÖt Nam. Quan hÖ th-¬ng m¹i ®Çu t- gi÷a hai n-íc kh«ng ngõng ®-îc c¶i thiÖn vµ ph¸t triÓn, ®Æc biÖt tõ nh÷ng n¨m 1990 trë l¹i ®©y b×nh qu©n t¨ng 25%/n¨m, th-¬ng m¹i hai chiÒu n¨m 2007 ®¹t 1,7 tû USD t¨ng 21% so víi 2006.

Anh ®øng thø 3 trong tæng sè c¸c n-íc Liªn minh ch©u ¢u ®Çu t- vµo ViÖt Nam, lµ n-íc viÖn trî kh«ng hoµn l¹i lín nhÊt cho ViÖt Nam trong Liªn minh ch©u ¢u, ®øng thø 14 trong tæng sè c¸c n-íc vµ vïng l·nh thæ ®Çu t- vµo ViÖt Nam. Mèi quan hÖ hai n-íc ®-îc ph¸t triÓn ®¸ng kÓ c¶ vÒ chÊt l-îng vµ quy m«, quan hÖ hîp t¸c gi÷a hai n-íc trªn c¸c lÜnh vùc kh¸c còng ph¸t triÓn m¹nh mÏ vµ thu ®-îc nhiÒu thµnh tùu to lín. Do vËy, viÖc t×m hiÓu quan hÖ gi÷a ViÖt Nam vµ Anh quèc lµ mét vÊn ®Ò cã ý nghÜa khoa häc vµ ý nghÜa thùc tiÔn s©u s¾c, kh«ng nh÷ng gióp chóng ta hiÓu thªm vÒ lÞch sö quan hÖ cña hai n-íc, mµ qua ®ã cßn rót ra ®-îc nh÷ng bµi häc kinh nghiÖm cÇn thiÕt cho qu¸ tr×nh x©y dùng ph¸t triÓn ®Êt n-íc vµ trong qu¸ tr×nh hîp t¸c giao l-u víi c¸c n-íc kh¸c trªn thÕ giíi. XuÊt ph¸t tõ nh÷ng lý do trªn nªn chóng t«i chän ®Ò tµi “Quan hÖ ViÖt Nam - Anh quèc tõ n¨m 1973 ®Õn n¨m 2008" lµm ®Ò tµi luËn v¨n th¹c sÜ lÞch sö, víi hi väng ®ãng gãp mét phÇn nhá vµo viÖc nghiªn cøu lÞch sö quan hÖ cña ViÖt Nam vµ c¸c n-íc kh¸c trªn thÕ giíi.

LÞch sö nghiªn cøu vÊn ®Ò Cho ®Õn nay do nhiÒu nguyªn nh©n nªn mèi quan hÖ ViÖt Nam - Anh quèc ch-a ®-îc c¸c häc gi¶ quan t©m nghiªn cøu nhiÒu. ë ViÖt Nam ch-a cã c«ng tr×nh khoa häc nµo nghiªn cøu mét c¸ch ®Çy ®ñ vµ toµn diÖn, song víi kh¶ n¨ng vµ ®iÒu kiÖn cho phÐp chóng t«i chñ yÕu míi tiÕp cËn ®-îc c¸c bµi viÕt, tµi liÖu chÝnh thøc nh- v¨n b¶n cña chÝnh phñ, s¸ch tham kh¶o, c¸c bµi viÕt trªn c¸c b¸o, t¹p chÝ (T¹p chÝ Nghiªn cøu ch©u ¢u, T¹p chÝ Nghiªn cøu 6 ThÕ giíi, Nh÷ng vÊn ®Ò kinh tÕ thÕ giíi, B¸o Nh©n d©n.T- liÖu TTX ViÖt Nam, mét sè luËn v¨n, luËn ¸n, c¸c trang website chÝnh thèng). D-íi ®©y lµ mét sè t- liÖu nghiªn cøu tiªu biÓu mµ chóng t«i tiÕp cËn ®-îc. - T¸c gi¶ TrÇn ThÞ Kim Dung víi t¸c phÈm: Quan hÖ ViÖt Nam - Liªn minh ch©u ¢u, Nxb Khoa häc x· héi - Hµ Néi 2000, ®· kh¸i qu¸t quan hÖ gi÷a ViÖt Nam vµ Liªn minh ch©u ¢u tr-íc 1975 ®Õn nay.

- N¨m 2006 trªn T¹p chÝ Khoa häc §¹i Häc Quèc gia Hµ Néi, sè1; T¸c gi¶ Bïi Hång H¹nh cã bµi viÕt: Nh÷ng b-íc th¨ng trÇm trong quan hÖ ViÖt Nam - Anh Quèc tõ 1973 - nay, bµi viÕt kh¸i qu¸t mèi quan hÖ hai n-íc trªn mäi lÜnh vùc vµ chØ ra nh÷ng thêi c¬ vµ th¸ch thøc vµ c¸c biÖn ph¸p c¬ b¶n ®Ó t¨ng c-êng mèi quan hÖ hai n-íc trong t-¬ng lai. - T¸c gi¶ NguyÔn ThÞ Mü H¹nh, cã ®¨ng bµi: TiÕp xóc th-¬ng m¹i ViÖt Nam - Anh thÕ kû XVII trªn t¹p chÝ Nghiªn cøu ch©u ¢u sè 6/2005. Trong bµi viÕt ®· nªu lªn ®-îc qu¸ tr×nh tiÕp xóc th-¬ng m¹i gi÷a hai n-íc th«ng qua c¸c th-¬ng ®iÕm cña Anh ë §µng ngoµi 1672 - 1697. - T¹p chÝ Nghiªn cøu Quèc tÕ sè 44.2001, cã bµi viÕt cña Hoµng Xu©n Hoµ: ChiÕn l-îc ph¸t triÓn th-¬ng m¹i quèc tÕ cña Anh trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, t¸c gi¶ kh¸i qu¸t chÝnh s¸ch ph¸t triÓn th-¬ng m¹i quèc tÕ cña Anh tõ 1997 ®Õn nay vµ tæng quan ngo¹i th-¬ng Anh tõ n¨m 1997 ®Õn n¨m 2000.

- N¨m 1993, T¸c gi¶ Hoµng Xu©n Hoµ cã bµi viÕt: Hîp t¸c ®Çu t- - th-¬ng m¹i ViÖt - Anh trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, ®¨ng trªn t¹p chÝ Nghiªn cøu Quèc tÕ sè 34 ®· ®-a ra c¸c sè liÖu vµ qu¸ tr×nh hîp t¸c hai n-íc tõ 1995 - 1999 vµ triÓn väng hîp t¸c cña hai n-íc. - T¸c phÈm: Ngo¹i giao ViÖt Nam hiÖn ®¹i v× sù nghiÖp ®æi míi ®Êt n-íc (1975- 2002). Do NguyÔn D-¬ng Hu©n (chñ biªn), Häc viÖn Quan hÖ quèc tÕ - Hµ Néi 2002, ®· nªu lªn ®-îc nh÷ng nÐt c¬ b¶n nhÊt cña ngo¹i giao ViÖt Nam tõ 1975 ®Õn 2002 víi môc ®Ých ph¸t triÓn vµ héi nhËp ®Êt n-íc. 7 - Trªn t¹p chÝ Nghiªn cøu ch©u ¢u sè 1, 2004, t¸c gi¶ Bïi ViÖt H-ng cã bµi viÕt: 30 n¨m quan hÖ ViÖt Nam - Anh quèc.

Bµi viÕt kh¸i qu¸t l¹i mèi quan hÖ hai n-íc vÒ mäi lÜnh vùc tõ 1973 ®Õn 2003. - T¸c gi¶ Hå Thanh H-¬ng cã bµi viÕt: Tæng quan kinh tÕ Anh, ®· nªu lªn mäi lÜnh vùc cña nÒn kinh tÕ Anh trong giai ®o¹n 2001 - 2002, c¸c thêi c¬ vµ th¸ch thøc ®èi víi nÒn kinh tÕ Anh. - Tæng côc thèng kª víi Ên phÈm: XuÊt nhËp khÈu hµng ho¸ ViÖt Nam 20 n¨m ®æi míi (1986- 2005), Nxb Thèng kª Hµ Néi 2006, ®· ®-a ra nh÷ng sè liÖu cña nÒn kinh tÕ ViÖt Nam tõ 1986 ®Õn 2005. - Ên phÈm: XuÊt khÈu cña ViÖt Nam vµo thÞ tr-êng EU, tæng quan vµ ®¸nh gi¸ theo c¸ch tiÕp cËn tû träng thÞ tr-êng cña ViÖn nghiªn cøu qu¶n lý kinh tÕ Trung -¬ng, Nxb Hµ Néi 2007, ®· giíi thiÖu tæng quan vÒ xuÊt khÈu ViÖt Nam vµo thÞ tr-êng EU, ®¸nh gi¸ vµ ®-a ra khuyÕn nghÞ s¬ bé vµ mét sè mÆt hµng xuÊt khÈu c¬ b¶n cña ViÖt Nam vµo thÞ tr-êng nµy.

Môc ®Ých vµ nhiÖm vô cña ®Ò tµi 3. Môc ®Ých Nghiªn cøu ®Ò tµi nµy chóng t«i h-íng tíi lµm s¸ng tá c¸c vÊn ®Ò sau: - Tr×nh bµy mét c¸ch cã hÖ thèng vÒ c¸c vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ quan hÖ ViÖt Nam vµ Anh quèc, trong tiÕn tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn cña c¶ hai n-íc trong giai ®o¹n tõ 1973 ®Õn 2008.