Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Tr-êng ®¹i häc vinh l¹i thÞ h-¬ng quan hÖ nga - grudia tõ n¨m 2000 ®Õn n¨m 2008 LuËn v¨n th¹c sÜ khoa häc lÞch sö Vinh - 2009 Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Tr-êng ®¹i häc vinh l¹i thÞ h-¬ng quan hÖ nga - grudia tõ n¨m 2000 ®Õn n¨m 2008 Chuyªn ngµnh: lÞch sö thÕ giíi M· sè: 60.50 LuËn v¨n th¹c sÜ khoa häc lÞch sö Ng-êi h-íng dÉn khoa häc: pgs. NguyÔn c«ng khanh Vinh - 2009 1 LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập và hoàn thành Luận văn, tôi đã nhận được sự giúp đỡ và góp ý chân thành từ quý thầy cô trong Khoa đào tạo Sau đại học và Khoa Lịch sử - Trường Đại học Vinh, đặc biệt là sự giúp đỡ chỉ bảo tận tình của Thầy giáo hướng dẫn - PGS. Nguyễn Công Khanh. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Thầy giáo Nguyễn Công Khanh và tất cả các thầy cô giáo trong Khoa Lịch sử, Khoa đào tạo Sau đại học - Trường Đại học Vinh đã giúp đỡ về mặt tư liệu cũng như những ý kiến đóng góp, xây dựng luận văn.
Đồng thời, tôi cũng gửi lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã nhiệt tình giúp đỡ, cổ vũ cho tôi trong quá trình thực hiện luận văn. Mặc dù đã hết sức cố gắng, nhưng do thời gian và năng lực có hạn nên luận văn không tránh khỏi khiếm khuyết, kính mong thầy cô và các bạn chân thành góp ý để tác giả rút kinh nghiệm cho các công trình nghiên cứu khoa học lần sau. Vinh, tháng 12 năm 2009. Tác giả DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BTC Đường ống dẫn dầu Bacu - Tbilisi - Ceykhan BTE §-êng èng dÉn dÇu Bacu - Tbilisi - Erzurum CNXH Chủ nghĩa xã hội G7 Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển G8 Nhóm 8 nước công nghiệp phát triển (thêm Nga) EU Liên minh châu Âu NATO Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương OSCE Tổ chức an ninh và hợp tác châu Âu SCO Tæ chøc Hîp t¸c Th-îng H¶i SNG Cộng đồng các quốc gia độc lập TBCN T- b¶n chñ nghÜa UNOMIG Phái đoàn quan sát viên Liên hợp quèc WTO Tæ chøc th-¬ng m¹i thÕ giíi XHCN Xã hội chủ nghĩa MỤC LỤC Trang A.
Lý do chọn đề tài. Lịch sử nghiên cứu vấn đề. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu.
Nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu. Đóng góp của luận văn. Bố cục của luận văn. Những nhân tố tác động đến quan hệ Nga - Grudia từ năm 2000 đến năm 2008.
Tình hình thế giới mới. Bối cảnh quốc tế sau Chiến tranh lạnh. Khái quát về chủ nghĩa khủng bố, chủ nghĩa ly khai ở nước Nga sau Chiến tranh lạnh. Tình hình Grudia và hai vùng tự trị Nam Ossetia và Abkhadia.
Tình hình Grudia. Tình hình Nam Ossetia. Tình hình Abkhadia. ChÝnh s¸ch cña Nga và các nước phương Tây ®èi víi Grudia .1 Chính sách của Nga.
Chính sách của các nước phương Tây đối với Grudia. 28 TiÓu kÕt ch-¬ng 1. Quan hệ Nga - Grudia từ năm 2000 đến 2008 và cuộc chiến tháng 8 năm 2008. Quan hệ Nga - Grudia từ năm 2000 - 2008.
Quan hÖ Nga - Grudia từ năm 2000 đến năm 2003. Quan hÖ Nga - Grudia từ năm 2004 đến trước tháng 8 năm 2008. Cuộc chiến Nga - Grudia tháng 8/2008 và Nga công nhận độc lập của Nam Ossetia, Abkhadia. Cuộc chiến Nga - Grudia tháng 8 năm 2008.
Nguyên nhân và diễn biến. Diễn biến tình hình. Nga công nhận độc lập của Nam Ossetia vµ Abkhadia - Nguyên nhân và hệ quả. Hệ quả việc Nga công nhận độc lập Nam Ossetia vµ Abkhadia.
Mét sè nhËn xÐt vÒ cuéc xung ®ét Nga - Grudia. 56 TiÓu kÕt ch-¬ng 2. Ảnh h-ëng cña quan hÖ Nga - Grudia ®Õn quan hÖ gi÷a Nga vµ c¸c n-íc ph-¬ng T©y. Tác động đến quan hệ Nga - Mỹ và EU, NATO.
Quan hÖ Nga - Mü .2 Quan hÖ gi÷a Nga víi c¸c n-íc ph-¬ng T©y kh¸c thuéc NATO, EU. Phản ứng của các tổ chức quốc tế, khu vực và các nước khác. Quan ®iÓm cña Héi ®ång B¶o an Liªn Hîp quèc vµ c¸c n-íc trong Céng ®ång c¸c quèc gia ®éc lËp. Quan ®iÓm cña c¸c n-íc kh¸c trªn thÕ giíi.
Triển vọng quan hệ Nga - Grudia. Mét sè nh©n tè míi trong t×nh h×nh chÝnh trÞ Grudia. Dù b¸o triÓn väng quan hÖ Nga - Grudia. 80 Tiểu kết chương 3.
TÀI LIỆU THAM KHẢO. Lý do chọn đề tài 1. Trong lịch sử phát triển thế giới, nước Nga luôn là một cường quốc có vị thế và ảnh hưởng nhiều mặt trên trường quốc tế, nhất là từ sau thắng lợi vĩ đại của cuộc cách mạng tháng Mười Nga, với sự ra đời của nhà nước Liên bang cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô Viết. Từ những tư tưởng cách mạng do C.Ăngghen sáng lập, được Lênin kế thừa vµ phát triển thành con đường cách mạng xã hội chủ nghĩa ở nước Nga Xô viết.
Trong suốt nhiều chục năm trước thập niên 90 của thế kỷ XX, không chỉ Liên Xô mà nhiều nước khác của hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới, trong đó có Việt Nam đã đi theo con đường đó của Lênin vĩ đại và đạt được nhiều thành tựu to lín vÕ kinh tế - chính trị - xã hội mà trong các chế độ chính trị - xã hội trước đó không thể có được, nhất là tính nhân văn trong các mối quan hệ giữa người với người. Thế nhưng, lịch sử thế giới đương đại đã chứng kiến một sự thật “cay đắng”, do nhiều nguyên nhân phức tạp khác nhau đã dẫn đến sự tan rã của Liên Xô (1991), tiếp đó là nhiều nước xã hội chủ nghĩa khác ở Đông Âu. Cộng hòa Liên bang Nga trong bối cảnh chung khi đó đã tự tách ra khỏi Liên Xô để trở thành Liên bang Nga như ngày nay. Từ đó, nước Nga rơi vào tình trạng khủng hoảng toàn diện: kinh tế suy thoái, nghèo đói và nợ nước ngoài chồng chất; chính trị càng bất ổn, an sinh xã hội càng rối ren, khủng bố nảy sinh và mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, đảng phái; chủ nghĩa ly khai phát triển.
Một trong những vấn đề chính trị - xã hội mà nước Nga đã và đang phải đối mặt là vấn đề chống khủng bố và ly khai ở các nước cộng hòa tự trị vùng Cápcadơ. Cápcadơ là khu vùc địa - kinh tế, địa - chính trị đặc biệt quan trọng đối với Cộng hòa Liên bang Nga. Sau mét thời gian tương đối ổn định, đến cuối những năm 80 của thế kỷ XX, khi Liên Xô tan vỡ, sự ổn định đó 1 cũng tan vỡ theo. Cápcadơ giống như một lò lửa âm ỉ, liên tiếp xảy ra những cuộc xung đột vũ trang và tranh chấp một cách nặng nề về vấn đề lãnh thổ và sắc tộc.
Thế giới đã phải chứng kiến Nga vất vả thế nào với phong trào ly khai mang màu sắc khủng bố từ cộng hòa Tresnia thuộc Nga trong những năm cuối thế kỷ XX đầu thế kỷ XXI. Trong thời gian gần đây, Nga lại tiếp tục diễn ra cuộc xung đột mới với Grudia từ ngày 7 - 12/8/2008. Chỉ vài tháng sau khi chiến sự chấm dứt ở vùng Nam Ossetia, vấn đề Grudia dường như có sự vắng lại trên các phương tiện thông tin đại chúng, nhưng không một ai có thể đưa ra một dự báo lạc quan cho vùng lãnh thổ nóng bỏng này. Cuộc xung đột giữa Nga - Grudia cùng với những gì đã và đang xảy ra ở Tresnia, Abkhadia, Ácmênia.
có lẽ đã hoàn tất bức tranh xung đột của khu vực Cápcadơ. Vì thế khi tìm hiểu sự kiện này sẽ giúp chúng ta có cái nhìn bao quát và khách quan hơn về những phong trào đấu tranh đòi ly khai ở vùng Cápcadơ nói chung, Grudia nói riêng. Và qua những phong trào đấu tranh đó, làm rõ mối quan hệ giữa Nga và các nước cộng hòa trong khu vực này. Khu vực Cápcadơ là nơi tập trung nhiều mâu thuẫn tôn giáo, sắc tộc.
Và yếu tố sắc tộc luôn là một trong những nguyên nhân chính dẫn tới các cuộc xung đột tại khu vực này, thúc đẩy phong trào ly khai phát triển. Bên cạnh đó, do vị trí chiến lược vô cùng quan trọng của mình, cuộc xung đột ở Grudia còn chịu tác động và sức ép mạnh mẽ của các tác nhân bên ngoài (đó là sự can thiệp của Mỹ vào đất nước này), đã thúc đẩy những mâu thuẫn trong nội bộ giữa nước cộng hòa Grudia với hai khu vực Nam Ossetia, Abkhadia và Chính phủ Liên bang Nga một cách sâu sắc hơn. Do vậy, qua cuộc xung đột giữa Nga - Grudia, cùng sự kiện Nga công nhận độc lập của hai khu vực nói trên đã làm cho tình hình hết sức căng thẳng trong quan hệ quốc tế, nhất là tác động của cuộc xung đột này đến mối quan hệ giữa Nga và các nước phương Tây, mà đứng đầu là Mỹ kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc đến nay. Sau khi Liên Xô tan rã, quan hệ Nga - Grudia liên tục căng thẳng.
Khi tái hiện và nghiên cứu về mối quan hệ giữa Nga - Grudia từ năm 2000 đến nay sẽ giúp chúng ta rút ra được những bài học trong chiến lược đối ngoại đối với nước ta, nhất là trong bối cảnh các thế lực thù địch luôn tìm cách gây rối loạn tình hình an ninh, chính trị đất nước. Với những lý do trên, chúng tôi mạnh dạn chọn đề tài “Quan hệ Nga - Grudia từ năm 2000 đến 2008” làm luận văn thạc sĩ lịch sử của mình. Lịch sử nghiên cứu vấn đề Nghiên cứu về quan hệ Nga - Grudia là vẫn đang là một vấn đề khá phức tạp, bởi tính chất mối quan hệ giữa Nga và các nước cộng hòa ở khu vực Cápcadơ nói chung, Grudia nói riêng là mối quan hệ chồng chéo đan xen nhau về lợi ích kinh tế, chính trị. Đặc biệt, mối quan hệ giữa hai nước này càng phức tạp hơn khi có sự chi phối của lực lượng quốc tế vào đất nước Grudia.
Cho đến nay, phong trào ly khai ở Grudia cũng như các cuộc xung đột giữa Nga - Grudia, nhất là sự kiện Nga công nhận độc lập của Nam Ossetia và Abkhadia vẫn đang là một vấn đề thời sự khá mới mẻ, chưa có nhiều các công trình nghiên cứu chuyên sâu về vấn đề này một cách chi tiết, toàn diện. Những thông tin trong bài viết đề cập đến một số khía cạnh cụ thể trong diễn biến cuộc xung đột Nga - Grudia được khai thác từ nhiều nguồn khác nhau.