phần Mở đầu, Kết luận và Phụ lục, Luận văn đƣợc chia thành 3 chƣơng. Tiền đề thúc đẩy người Hoa nhập cư vào Mỹ thế kỷ XIX-XX. Nội dung chƣơng này đề cập những vấn đề khái quát nhất về lịch sử di cƣ của ngƣời Hoa trƣớc thế kỷ XIX, những nguyên nhân thúc đẩy ngƣời Hoa di cƣ ra nƣớc ngoài và chỉ rõ những nguyên nhân thu hút ngƣời Hoa vào Mỹ thế kỷ XIX-XX. Các giai đoạn nhập cư của người Hoa vào Mỹ thế kỷ XIX-XX.
Nội dung chính của chƣơng này đề cập tới quá trình nhập cƣ của ngƣời Hoa vào Mỹ thế kỷ XIX-XIX qua những bƣớc thăng trầm, với quy mô, tính chất, thành phần nhập cƣ ở từng thời kỳ, thời điểm. Quá trình nhập cƣ của ngƣời 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hoa vào Mỹ đƣợc chia thành 3 giai đoạn: 1/ Giai đoạn nhập cƣ tự do và bƣớc đầu của phong trào bài Hoa (1849-1882), 2/ Giai đoạn nhập cƣ vào Mỹ bị cấm và hạn chế (1882-1965), 3/Giai đoạn nhập cƣ bình đẳng (từ năm 1965 đến cuối thế kỷ XX). Thực trạng đời sống và tác động của người Hoa nhập cư ở Mỹ thế kỷ XIX-XX. Nội dung chƣơng này phản ánh đời sống của ngƣời Hoa định cƣ trên đất Mỹ qua các giai đoạn khác nhau.
Tác động tích cực và tiêu cực của những ngƣời Hoa đối với nƣớc Mỹ cũng nhƣ đối với Trung Quốc trên lĩnh vực kinh tế, xã hội, khoa học kỹ thuật v. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1. TIỀN ĐỀ THÚC ĐẨY NGƢỜI HOA NHẬP CƢ VÀO MỸ THẾ KỶ XIX-XX 1. Khái quát lịch sử di cƣ của ngƣời Hoa trƣớc thế kỷ XIX Trung Hoa là một nền văn minh lớn của thế giới, đƣợc hình thành trên lƣu vực sông Hoàng Hà vào cuối thiên niên kỷ thứ III trƣớc Công nguyên.
Từ lƣu vực sông Hoàng Hà, các triều đại Trung Hoa: Nhà Hạ, (XXI-XVII TCN), nhà Thƣơng (XVII-XI TCN), nhà Chu (XI-256 TCN) không ngừng mở rộng địa giới ra các phía để rồi hình thành Trung tâm văn hóa Hoa Hạ. Không dừng lại ở đó, mỗi khi có điều kiện, các vƣơng triều Trung Hoa tiếp tục tìm cách xác lập chủ quyền tới những vùng đất mới (cả những vùng đất chƣa có chủ và đã có chủ). Quá trình này tạo nên một đất nƣớc Trung Hoa rộng lớn, thống nhất trong đa dạng, với hai bộ phận cốt lõi là Hoa Bắc (lƣu vực sông Hoàng Hà) và Hoa Nam (lƣu vực sông Trƣờng Giang). Nhƣ một quy luật tất yếu, quá trình hình thành, phát triển hay suy thoái của nền văn minh Trung Hoa không tách rời với thế giới bên ngoài.
Điều đó đƣợc thể hiện qua nhiều mối liên hệ đan xen với nhiều quốc gia trong khu vực và thế giới với đầy đủ tích chất phức tạp và ở các mức độ đậm nhạt khác nhau. Khi Trung Hoa cƣờng thịnh, mối liên hệ giữa Trung Hoa với bên ngoài rộng mở. Ngƣợc lại, khi Trung Hoa suy yếu, mối liên hệ với thế giới bên ngoài hạn chế, lỏng lẻo. Trong đó, sự di cƣ của ngƣời Hoa đến các quốc gia khác là một biểu hiện của sự tƣơng tác, một sợi dây liên kết giữa văn minh Trung Hoa với thế giới bên ngoài.
Ngƣời Hoa di cƣ gồm nhiều đối tƣợng khác nhau nhƣ quan lại, thƣờng dân, binh lính, thƣơng nhân, tăng sƣ, đạo sĩ v.v… Ngƣời Hoa di cƣ ra nƣớc ngoài xuất hiện rất sớm trong lịch sử, xuất phát từ nhiều nguyên nhân vừa có tính chất ép buộc, vừa có tính chất tự nguyện. Làn sóng di cƣ đầu tiên của ngƣời Hoa ra nƣớc ngoài xuất hiện vào thời Hán (203TCN-220). Đƣợc kế thừa di sản lớn nhất là sự thống nhất lãnh thổ từ 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhà Tần (221-206TCN), thời Hán, Trung Hoa là một đế chế hùng mạnh trên các mặt kinh tế, quân sự, đồng thời cũng là đế chế có nền văn hóa phát triển rực rỡ, có ảnh hƣởng sâu đậm sau này. Sự hƣng khởi trong lĩnh vực kinh tế, với những nguồn thƣơng phẩm chất lƣợng cao, khối lƣợng lớn, nhất là tơ lụa của Trung Hoa có sức hấp dẫn đặc biệt đối với thƣơng nhân ngoại quốc từ Tây Á tới buôn bán.
Ngƣợc lại, về phía Trung Hoa, nhà Hán cũng đẩy mạnh và mở rộng phạm vi ảnh hƣởng ra bên ngoài bằng nhiều con đƣờng nhƣ chiến tranh xâm lƣợc, ngoại giao, thƣơng mại. Mối liên hệ giữa Trung Hoa với bên ngoài đƣợc xác lập vững chắc, trƣớc hết với quan hệ với các quốc gia láng giềng có chung đƣờng biên giới nhƣ thuộc lãnh thổ Việt Nam, Myanma ngày nay, sau đó là vƣơn xa tới các vùng đất Tây Á thông qua con đƣờng tơ lụa trên bộ và các quốc gia Đông Nam Á khác qua đƣờng biển. Việc mở rộng lãnh thổ, ảnh hƣởng và xác lập các mối quan hệ vững chắc với bên ngoài có mối liên hệ chặt chẽ với quá trình di cƣ của ngƣời Hoa. Sau khi tiến hành các cuộc chiến tranh xâm lƣợc, nhà Hán thi hành chính sách đồng hóa văn hóa.
Một trong những biện pháp đồng hóa văn hóa là việc triều đình Trung Hoa thực hiện chính di dân, đƣa ngƣời Hán xuống các quốc gia mà họ đã thôn tính và cai trị sống chung với ngƣời bản địa. Chính sách ―Hán hóa‖ đã đƣợc các vƣơng triều Trung Hoa thực hiện điển hình nhất là ở Việt Nam, Triều Tiên… Có thể nói, trƣớc Công nguyên, cộng đồng ngƣời Hoa đã có mặt ở một số quốc gia láng giềng. Sau khi nhà Hán sụp đổ năm 220, Trung Hoa rơi vào cuộc khủng hoảng chính trị, kinh tế, xã hội trầm trọng. Chiến tranh tranh giành quyền lực giữa các tập đoàn phong kiến diễn ra thƣờng xuyên, đất nƣớc suy yếu và phân liệt, kéo dài đến thế kỷ VII.
Trong khoảng thời gian này, ngƣời Hoa vẫn tiếp tục di cƣ ra nƣớc ngoài nhƣng chủ yếu là thông qua đƣờng bộ. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Bƣớc sang thế kỷ VII, nhà Đƣờng (618-907) ra đời, Trung Hoa bƣớc vào thời đại ―hoàng kim‖. Nhà Đƣờng trở thành một trong những trung tâm kinh tế nổi bật nhất ở phƣơng Đông, hấp dẫn mạnh mẽ thƣơng nhân các nƣớc Đông Nam Á, Nam Á, Tây Á đến buôn bán, đây cũng là giai đoạn ngƣời Hoa di cƣ đến Đông Nam Á bằng con đƣờng biển. Con đƣờng tơ lụa trên bộ đƣợc khai mở vào thời Hán, sau một thời kỳ suy giảm bƣớc vào giai đoạn phát triển thịnh đạt.
Theo ghi chép của các thƣ tịch cổ, số thƣơng nhân Ả Rập đến Trung Quốc mua bán trong giai đoạn này không dƣới 10 vạn ngƣời. Tại khu vực phía tây kinh đô Tràng An có một nơi thƣơng nhân Ả Rập thƣờng lui tới tập trung mua bán, trao đổi hàng hóa. Do vậy, giai đoạn này đƣợc xem là thời kỳ ―hoàng kim‖ của con đƣờng tơ lụa trên bộ [27, tr. Về phía ngƣời Hoa, họ cũng nhận thức sâu sắc hơn về thế giới bên ngoài, tích cực, chủ động dự nhập vào các hoạt động thƣơng mại khu vực.
Ban đầu, trong quá trình buôn bán trên biển, tàu bè của ngƣời Hoa thƣờng phải đậu lại ở các bến cảng của các nƣớc Đông Nam Á để tránh thời tiết xấu hoặc để kinh doanh. Các thủy thủ và thƣơng nhân phải cƣ trú tại chỗ nên gọi là ―trú phiên‖. Sử sách Trung Quốc còn ghi lại rằng từ thời kỳ này trở đi, không chỉ có các thƣơng gia và ngƣời di cƣ tự do lui tới các quần đảo Malaixia, Inđônêxia, Philippin mà còn có nhiều nhà tu hành sang Ấn Độ lấy kinh bằng con đƣờng bộ, khi về bằng đƣờng biển qua eo biển Malacca đã ghé thăm truyền giáo ở những nơi đó và nhiều ngƣời trong số họ ở lại hành nghề tại các nƣớc Nam Dƣơng [19, tr. Thời kỳ Ngũ Đại cuối đời Đƣờng (907 -960), số ngƣời di cƣ ở đảo Sumatra (thuộc Inđônêxia) đã quá đông, một số lƣợng lớn ngƣời Hoa đến sau đã tản ra bán đảo Malaixia và đảo xung quanh để trú ngụ và sinh sống, tên gọi ―ngƣời Đƣờng‖ đƣợc truyền khẩu rộng rãi từ đó [39, tr.
Tuy nhiên, thời kỳ ―hoàng kim‖ của con đƣờng tơ lụa trên bộ kéo dài không lâu, đến thời trung 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đƣờng các dấu hiệu suy thoái bắt đầu xuất hiện1, thay vào đó, con đƣờng tơ lụa trên biển đƣợc hình thành và phát triển, tạo điều kiện thuận lợi cho ngƣời Hoa di cƣ mạnh mẽ xuống các nƣớc Đông Nam Á qua đƣờng biển. Các phố của ngƣời Hoa đƣợc hình thành nhiều quốc gia trong khu vực, và thƣờng đƣợc gọi là phố của ngƣời Đƣờng. Sang thế kỷ X, nhà Tống (960-1279) đƣợc thành lập. Trên phƣơng diện chính trị, quân sự, nhà Tống bị đánh giá là triều đại yếu kém nhất trong các triều đại lớn ở Trung Hoa (Hán, Đƣờng, Tống, Nguyên, Minh, Thanh).
Nhà Tống luôn bị các tộc ngƣời phía bắc tất công xâm lƣợc, gây ra những khủng hoảng trên các mặt chính trị, xã hội, thậm chí có những giai đoạn triều Tống phải thần phục các nhà nƣớc của các tộc ngƣời du mục phƣơng bắc nhƣ Liêu, Kim, Tây Hạ. Tuy nhiên, về mặt kinh tế đối ngoại, nhà Tống có chính sách thƣơng mại rộng mở và đạt đƣợc những thành tựu quan trọng. Thời Tống, kỹ thuật đi biển có bƣớc phát triển, thuyền mành trọng tải lớn và la bàn đƣợc sử dụng rộng rãi trong đi biển là những điều kiện thuận lợi thúc đẩy ngƣời Hoa đi buôn bán khắp nơi trong khu vực, nhiều ngƣời đã định cƣ ở các nƣớc Đông Nam Á. Từ đời Nguyên (1279 -1368), những thƣơng nhân ở các vùng ven biển miền Nam Trung Quốc nhƣ Phúc Kiến, có hoạt động thƣơng mại phát triển từ thời Đƣờng đã nổi lên rầm rộ, không chỉ buôn bán với dân bản địa Đông Nam Á mà còn với các nhà buôn từ Ấn Độ Dƣơng đến dƣới sự kiểm soát của ngƣời A rập và ngƣời Ấn Độ [19, tr.
Do muốn duy trì hoạt động buôn bán hoặc nhiều 1 Năm 751, nhà Đƣờng giao chiến với vƣơng triều Hồi giáo Abbas ở Tây vực nhƣng thất bại, kết quả là nhà Đƣờng phải nhừng quyền kiểm soát vùng Tây Vực cho Abbas. Không lâu sau đó, loạn An Sử (755-763) diễn ra, triều đình nhà Đƣờng phải rút tƣớng sĩ và phòng thủ phía đông, biên cƣơng phía tây hoàn toàn bỏ trống. Nhân cơ hội này, nƣớc Thổ Phồn đã tiến lên phía bắc, chiếm một vùng đất đai rộng lớn. Con đƣờng tơ lụa qua hành lang phía tây Trung Quốc bị cắt đứt thành nhiều đoạn, không thể thông thƣơng.