Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài - Chương 2: Lựa chọn và phân loại các bài toán hóa học hữu cơ - phần hiđrocacbon và giải theo phương pháp chung giải các bài toán hóa học THPT - Chương 3: Thực nghiệm sư phạm LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1. Cơ sở lí luận của việc nâng cao chất lƣợng, hiệu quả quá trình dạy và học môn Hóa học THPT 1. Quá trình dạy học Quá trình dạy học là quá trình tương tác giữa thầy và trò trong đó thầy giữ vai trò chủ đạo tổ chức, điều khiển, lãnh đạo còn trò tham gia hoạt động học chủ động, tích cực và sáng tạo. Quá trình dạy học gồm 2 hoạt động , gắn bó chặt chẽ với nhau đó là hoạt động dạy và hoạt động học.
Hoạt động dạy: Đó là toàn bộ hoạt động của thầy trong quá trình dạy học nhằm truyền thụ các kiến thức đến trò, làm cho trò nắm vững kiến thức và kĩ năng, trên cơ sở đó phát triển ở họ những năng lực nhận thức, hình thành thế giới quan khoa học. Hoạt động học: Đó là toàn bộ hoạt động của trò nhằm tiếp thu các kiến thức từ thầy, dưới sự tổ chức, điều khiển của thầy nhằm tìm hiểu, khám phá, lĩnh hội kiến thức, để từ đó hình thành quan điểm duy vật biện chứng, đạo đức và nhân cách của trò. Chất lượng dạy học 1. Chất lượng giáo dục Chất lượng là những đặc tính khách quan của con người, sự vật, sự việc được biểu hiện ra bên ngoài thông qua các thuộc tính.
Chất lượng liên kết các thuộc tính của con người, sự vật, sự việc lại thành một tổng thể, bao quát toàn bộ con người, sự vật và không tách rời con người, sự vật đó. Trong giáo dục, chất lượng giáo dục không phải được biểu hiện qua việc người học đọc được bao nhiêu quyển sách, làm được bao nhiêu bài tập, … mà điều quan trọng nhất là thông qua quá trình giáo dục đó người học thay đổi được những gì về mặt nhận thức, về động cơ học tập, thái độ và hành vi học LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Như vậy, chất lượng giáo dục sẽ được biểu hiện tập trung nhất ở nhân cách của người học – người được đào tạo, được giáo dục. Chất lượng dạy học Chất lượng dạy học là một bộ phận hợp thành quan trọng của chất lượng giáo dục.
Chất lượng dạy học có thể được hiểu là chất lượng giảng dạy của người dạy và chất lượng học tập của người học xét cả về mặt định lượng và định tính so với các mục tiêu của môn học. Chất lượng dạy học được đánh giá thông qua giờ học hoặc thông qua một quá trình dạy học và chủ yếu được căn cứ vào kết quả giảng dạy học tập của giờ học hay quá trình đó về mặt định lượng ( khối lượng tri thức mà người học tiếp thu được) và cả về mặt định tính ( mức độ sâu sắc, vững vàng của những tri thức mà người học lĩnh hội được). Trong hai yếu tố là chất lượng giảng dạy của người dạy và chất lượng học tập của người học thì chất lượng dạy học được biểu hiện tập trung nhất ở chất lượng học tập của người học. Người học là người quyết định chính đến chất lượng dạy học.
Muốn nâng cao được chất lượng dạy học thì đồng nghĩa với việc phải nâng cao chất lượng của người học. Lí luận dạy học hiện đại đã chỉ ra rằng: Người học trong quá trình đào tạo không chỉ là đối tượng của hoạt động dạy mà còn là chủ thể của hoạt động lĩnh hội tri thức, kĩ năng, kĩ xảo. Trong các hình thức tổ chức học thì việc tự học có một vai trò quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dạy học. Tự học của người học là khâu quan trọng không thể tách rời quá trình đào tạo ở nhà trường.
Đó là hoạt động cần thiết để người học biến tri thức của nhân loại thành hiểu biết và năng lực của mình. Bồi dưỡng cho người học phương pháp luận khoa học, phương pháp nghiên cứu và phương pháp tự học sẽ giúp người học phát triển những phẩm chất và năng lực hoạt động trí tuệ sáng tạo, chính là dạy phương pháp nhận thức để tìm ra tri thức. Tổ chức được hoạt động tự học một cách khoa học, hợp lí và đạt hiệu quả cao chính là việc nâng cao chất lượng dạy học. Đây không chỉ là trách nhiệm chỉ của người dạy mà quan trọng hơn là ý thức học tập của bản thân người học.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Một số biện pháp để nâng cao chất lượng dạy học Chất lượng, hiệu quả của quá trình dạy và học phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: nội dung và chương trình môn học, hệ thống SGK, điều kiện cơ sở vật chất phục vụ cho quá trình dạy và học, việc đổi mới các phương pháp dạy học,. Trong bản luận văn này, chúng tôi chỉ đề cập đến việc sử dụng bài toán hóa học, trong đó chú trọng vào việc lựa chọn, phân loại và phương pháp giải các bài toán hóa học để nâng cao chất lượng dạy và học môn hóa học ở THPT. Bài tập hóa học 1.
Ý nghĩa, tác dụng của bài tập hóa học Trong quá trình dạy học hóa học ở trường phổ thông không thể thiếu bài tập hóa học. Bài tập hóa học giữ một vai trò to lớn trong việc thực hiện mục tiêu đào tạo: Nó vừa là mục đích, vừa là nội dung, lại vừa là phương pháp dạy học hiệu nghiệm. Nó cung cấp cho học sinh kiến thức, con đường giành lấy kiến thức và cả niềm hứng thú say mê nhận thức. Bài tập hóa học có tác dụng về nhiều mặt: a.
Trí dục - Bài tập hóa học có tác dụng làm cho học sinh hiểu sâu hơn và làm chính xác hóa các khái niệm đã học. - Bài tập hóa học củng cố kiến thức cũ một cách thường xuyên và hệ thống hóa các kiến thức đã học. - Bài tập hóa học thúc đẩy thường xuyên sự rèn luyện các kĩ năng, kĩ xảo: sử dụng ngôn ngữ hóa học, lập công thức, cân bằng phương trình hóa học, tính theo công thức và phương trình, các tính toán đại số, … - Bài tập hóa học đào sâu mở rộng sự hiểu biết một cách sinh động phong phú không làm nặng nề khối lượng kiến thức của học sinh. Bài tập hóa học tạo điều kiện để tư duy học sinh phát triển Bài tập hóa học phát triển năng lực nhận thức, rèn luyện trí thông minh cho học sinh.
Khi giải một bài tập, học sinh được rèn luyện các thao tác tư duy như phân tích, tổng hợp, so sánh,. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tác dụng giáo dục tư tưởng - Khi giải bài tập hóa học, học sinh được rèn luyện các phẩm chất, nhân cách như: tính kiên nhẫn, tính trung thực trong lao động học tập, tính độc lập, sáng tạo khi xử trí các vấn đề xảy ra. - Việc tự mình giải các bài tập hóa học còn giúp cho học sinh rèn luyện tinh thần kỉ luật, tính kiên trì khắc phục khó khăn, biết tự kiềm chế, có cách suy nghĩ và trình bày chính xác, khoa học, tạo hứng thú học tập, nâng cao lòng yêu thích bộ môn Hóa học nói riêng và các môn học nói chung.
Giáo dục kĩ thuật tổng hợp Bộ môn Hóa học có nhiệm vụ giáo dục kĩ thuật tổng hợp cho học sinh, bài tập hóa học tạo điều kiện tốt cho giáo viên làm nhiệm vụ này. Lựa chọn và phân loại bài tập hóa học Hiện nay số lượng câu hỏi và bài toán hóa học trong SGK và các tài liệu tham khảo rất phong phú và đa dạng. Để phục vụ tốt cho việc dạy và học môn hóa học cần phải lựa chọn những bài tập bám sát nội dung chương trình, mục tiêu của môn học, những bài tập có nội dung phong phú, đi sâu về bản chất hóa học, không nặng về thuật toán. Bên cạnh những bài tập cơ bản cần có những bài tập tổng hợp sâu sắc, phát triển trí thông minh, sáng tạo, khơi dậy niềm say mê hứng thú học tập của học sinh.
Bên cạnh những bài tập có hướng dẫn giải cần phải có các bài tự luyện, giúp học sinh tự học, phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh. Sau khi đã lựa chọn được các bài tập thì việc phân loại chúng có ý nghĩa quan trọng. Trên thực tế, khó có thể có được một tiêu chuẩn thống nhất nào về vấn đề phân loại bài tập hóa học. Nói cách khác, sự phân hóa bài tập hóa học bao giờ cũng mang tính tương đối vì trong bất kì loại bài tập nào cũng chứa đựng một vài yếu tố của một hay nhiều loại khác.
Tuy nhiên người ta có thể căn cứ vào những đặc điểm, dấu hiệu cơ bản để phân loại theo các tiêu chí: nội dung, mục đích dạy học, phương pháp cho điều kiện hay phương pháp giải,. Việc phân loại bài tập hóa học có thể dựa theo: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Hoạt động của học sinh khi giải bài tập: Bài tập lí thuyết, bài tập thực nghiệm. - Nội dung hóa học của bài tập: Bài tập hóa đại cương, bài tập hóa vô cơ, bài tập hóa hữu cơ. - Nhiệm vụ và yêu cầu của bài tập: Bài tập cân bằng phương trình phản ứng, bài tập viết chuỗi phản ứng, bài tập điều chế, nhận biết, tách chất,.
- Khối lượng kiến thức: Bài tập đơn giản, bài tập phức tạp. - Cách thức tiến hành kiểm tra: Bài tập trắc nghiệm, bài tập tự luận. - Phương pháp giải bài tập: Bài tập tính theo công thức và phương trình, bài tập biện luận,. - Mục đích sử dụng: Bài tập dùng kiểm tra đầu giờ, bài tập dùng củng cố kiến thức, bài tập dùng ôn tập, ôn luyện, tổng kết,.
- Chức năng của bài tập: Bài tập tái hiện kiến thức, bài tập rèn luyện tư duy độc lập, sáng tạo. - Các bước của quá trình dạy học: Bài tập mở bài tạo tình huống dạy học, bài tập vận dụng khi giảng bài mới,. - Nội dung toán học của bài tập: Bài tập định tính, bài tập định lượng. Trong bản luận văn này, chúng tôi phân loại các bài tập hóa học dựa theo hoạt động nhận thức của học sinh.
Thang cấp độ nhận thức tư duy đã được nhiều tác giả nghiên cứu, thí dụ trên thế giới có giáo sư Benjamin Bloom, Lorin Andersen, …; ở Việt Nam có cố giáo sư Nguyễn Ngọc Quang, .