Luận văn: Dịch thuật ngữ y khoa trong giáo trình English in Medicine

Luận văn phân tích phương pháp dịch thuật ngữ y khoa từ giáo trình English in Medicine, gồm các khó khăn thường gặp và giải pháp dịch thuật hiệu quả.

• Tác giả: Đỗ Phương Linh Chi
• Người hướng dẫn: Assoc. Lê Hàng Tiến
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University Of Languages And International Studies
• Chuyên ngành: English Teaching Methodology
• Đề tài: A Study On Methods To Translate Medical Terms In The Textbook English In Medicine For Third-Year Students At Haiphong Medical University
• Loại tài liệu: Master's thesis
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hanoi

Tóm tắt

I. Khái niệm về Dịch thuật ngữ Y khoa

Dịch thuật ngữ y khoa là quá trình chuyển đổi các thuật ngữ y học từ tiếng Anh sang tiếng Việt một cách chính xác và khoa học. Trong bối cảnh giáo dục y tế hiện đại, việc nắm vững phương pháp dịch thuật ngữ y khoa là điều cần thiết để các sinh viên y khoa có thể tiếp cận và hiểu rõ các tài liệu y học quốc tế. Dịch thuật chuyên ngành y khoa không chỉ đơn thuần là chuyển từ từ sang từ, mà còn yêu cầu sự hiểu biết sâu sắc về cấu trúc ngôn ngữ y học và bối cảnh y tế. Đây là một thách thức lớn đối với các dịch giả và sinh viên, vì một bản dịch không chính xác có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng trong lĩnh vực y tế.

1.1. Định nghĩa Dịch thuật ngữ Y khoa

Thuật ngữ y khoa được định nghĩa là những từ ngữ chuyên biệt, có tính kỹ thuật cao, được sử dụng trong lĩnh vực y tế để chỉ các bệnh lý, triệu chứng, thuốc, và các quá trình y học. Dịch thuật ngữ y khoa là việc chuyển đổi những từ ngữ này từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác, đặc biệt là từ tiếng Anh sang tiếng Việt, với mục đích duy trì được ý nghĩa chính xác và tính chuyên môn.

1.2. Tầm quan trọng của Dịch thuật ngữ Y khoa

Trong giáo dục y khoa và đào tạo bác sĩ, việc dịch chính xác các thuật ngữ y khoa tiếng Anh là nền tảng giúp sinh viên hiểu rõ các khái niệm y học. Phương pháp dịch thuật ngữ y khoa hiệu quả giúp cải thiện chất lượng tài liệu y tế và sách giáo trình y khoa, từ đó nâng cao trình độ chuyên môn của các sinh viên và cán bộ y tế.

II. Phương pháp Dịch Thuật ngữ Y khoa

Có nhiều phương pháp dịch thuật ngữ y khoa được các nhà nghiên cứu và dịch giả áp dụng để đạt được kết quả tối ưu. Dịch literal (dịch từng chữ) thường được sử dụng cho những thuật ngữ đơn giản, trong khi dịch ý nghĩa được áp dụng cho những cụm từ phức tạp. Phương pháp dịch trực tiếp là cách chuyển đổi trực tiếp từ ngôn ngữ nguồn sang ngôn ngữ đích, nhưng cần phải đảm bảo sự chính xác về mặt y khoa. Dịch qua trung gian (through-translation) cũng là một phương pháp hữu ích khi dịch các thuật ngữ y khoa có nguồn gốc Hy Lạp-Latinh. Ngoài ra, dịch sử dụng các yếu tố Sino-Việt là một kỹ thuật phổ biến để tạo ra các từ mới phù hợp với nền tảng ngôn ngữ Việt Nam.

2.1. Dịch Thuật ngữ Eponym

Thuật ngữ Eponym là những từ được đặt theo tên của các nhà khoa học hoặc bác sĩ nổi tiếng. Ví dụ: Parkinson's disease (bệnh Parkinson), Alzheimer's disease (bệnh Alzheimer). Phương pháp dịch Eponym thường giữ nguyên tên riêng kèm theo từ chỉ bệnh tương ứng. Cách dịch này giúp duy trì độ chính xác của thuật ngữ y khoa và tôn trọng những người đã phát hiện ra các bệnh lý này.

2.2. Dịch Thuật ngữ Y khoa Theo Yếu tố Sino Việt

Dịch sử dụng các yếu tố Sino-Việt là phương pháp tận dụng các từ gốc Hán-Việt có sẵn để tạo ra thuật ngữ y khoa tương thích. Ví dụ: heart dịch là tim, lung dịch là phổi. Phương pháp này giúp tạo ra các từ vừa chính xác vừa quen thuộc với người học tiếng Việt, từ đó facilitating sự tiếp cực của giáo dục y khoa.

III. Những Khó khăn trong Dịch Thuật ngữ Y khoa

Trong quá trình dịch thuật ngữ y khoa, các dịch giả và sinh viên thường gặp phải nhiều thách thức. Một trong những vấn đề chính trong dịch thuật ngữ y khoa là sự thiếu thống nhất trong bản dịch các thuật ngữ y khoa. Một từ tiếng Anh có thể có nhiều cách dịch khác nhau tùy thuộc vào bối cảnh và truyền thống dịch thuật của từng cơ sở y tế. Những khó khăn khi dịch thuật ngữ y khoa cũng bao gồm việc xử lý các thuật ngữ y khoa hiện đại mà tiếng Việt chưa có sẵn từ tương ứng. Ngoài ra, sự khác biệt văn hóa và hệ thống y tế giữa các quốc gia cũng ảnh hưởng đến chất lượng dịch thuật ngữ y khoa. Các vấn đề trong dịch thuật ngữ y khoa này đòi hỏi những giải pháp toàn diện và hệ thống.

3.1. Sự Thiếu Thống nhất trong Dịch Thuật ngữ

Vấn đề thiếu thống nhất là khi cùng một thuật ngữ y khoa tiếng Anh được dịch theo nhiều cách khác nhau. Điều này gây khó khăn cho sinh viên khi họ tiếp cận các tài liệu y tế từ những nguồn khác nhau. Giải pháp là cần xây dựng các từ điển y khoa chuẩn và hướng dẫn dịch thuật ngữ y khoa thống nhất tại các cơ sở đào tạo y khoa.

3.2. Dịch Thuật ngữ Y khoa Hiện đại

Những khái niệm y khoa mới không ngừng xuất hiện, nhưng tiếng Việt chưa kịp hình thành từ tương ứng. Dịch các thuật ngữ y khoa mới đòi hỏi sự sáng tạo và hiểu biết về quy tắc tạo từ trong y khoa. Các nhà chuyên môn dịch thuật ngữ y khoa cần phải cập nhật kiến thức thường xuyên để đáp ứng nhu cầu dịch thuật ngữ y khoa ngày càng tăng.

IV. Giải pháp và Khuyến nghị cho Dịch Thuật ngữ Y khoa

Để giải quyết những vấn đề trong dịch thuật ngữ y khoa, cần áp dụng các giải pháp dịch thuật ngữ y khoa toàn diện. Trước hết, các cơ sở đào tạo y khoa cần xây dựng từ điển y khoa chuẩn và đưa ra hướng dẫn dịch thuật ngữ y khoa chính thức. Thứ hai, cần tổ chức các khóa đào tạo phương pháp dịch thuật ngữ y khoa cho giáo viên và sinh viên. Thứ ba, cộng đồng dịch giả cần thiết lập các tiêu chuẩn dịch thuật ngữ y khoa thông qua các hội thảo và seminar. Cuối cùng, tài liệu y tế cần được dịch và biên tập bởi những chuyên gia có vừa kiến thức y khoa vừa kỹ năng dịch thuật. Những khuyến nghị cải thiện dịch thuật ngữ y khoa này sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục y khoa tại các trường đại học.

4.1. Xây dựng Từ điển Y khoa Chuẩn

Các trường đại học y khoa nên phối hợp với các nhà chuyên môn dịch thuật để tạo từ điển y khoa chuẩn và tài liệu hướng dẫn dịch thuật ngữ y khoa. Từ điển này cần được cập nhật thường xuyên để phản ánh các thuật ngữ y khoa mới. Công cụ hỗ trợ dịch thuật ngữ y khoa như vậy sẽ là nguồn tài liệu quý báu cho sinh viên học dịch thuật y khoa và các nhà dịch chuyên ngành.

4.2. Đào tạo Kỹ năng Dịch Thuật ngữ Y khoa

Ngoài kiến thức dịch thuật, sinh viên y khoa cần được đào tạo về phương pháp dịch thuật ngữ y khoa chuyên sâu. Các khóa học dịch thuật ngữ y khoa nên kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, từ đó giúp sinh viên nắm vững kỹ năng dịch y khoa. Giáo viên dạy dịch thuật ngữ y khoa cần được đào tạo bài bản để có thể hướng dẫn sinh viên học phương pháp dịch thuật ngữ y khoa hiệu quả nhất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITY, HANOT UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES —-csfo___ ĐỖ PHƯƠNG LINH CHI À STLUDY ON METHODS TO TRANSLATE MEDICAL TERMS IN THE TEXTBOOK “ENGLISH IN MEDICINE” FOR THE TITRD-YEAR STUDENTS AT HAIPHONG MEDICAL UNIVERSITY Nghiên cứu phương pháp dịch thuật ngữ ngành y khoa trong giáo trình “English in Medicine" chơ sinh viên năm thứ 3, trường Đại học V Hai Phong M. MINOR PROGRAMME THESIS Field: English Teaching Mcthodalngy Code: 60140111 HANOI, 2014 VIETNAM NATIONAL, UNIVERSITY, HANOT UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES. —eafm—- ĐỒ PHƯƠNG LINH CHI A STUDY ON METITIODS TO TRANSLATE MEDICAL TERMS IN THE TEXTBOOK “ENGLISH IN MEDICINE” FOR TIE TIIRD-YEAR STUDENTS AT HAIPHONG MEDICAL UNIVERSITY Nghiên cứu phương pháp dịch thuật ngữ ngành y khoa trong giáo trình “English in Medicine” chơ sinh viên năm thứ 3, trường. Đại học Y Hải Phòng MLA.

MINOR PROGRAMME THESIS. Field: English Teaching Methodology Code: 60140111 Supervisor: Assoc. Lé [lang Tién HANOI, 2014 DECLARATION L hereby certify that the thesis entitled “4 study on methods to translate medical terms in the textbook “English in Medicine” for third-year students at Haiphong Medical University” is the result. of my Tescarch for the Degree of Master of Art at University of Foreign Languages and International Studies, Vietnam National University, Ilanci and the thesis has not heen submitted for any degrees at any other university or tertiary institution.

Hanoi, July 2014 Student Dé Phuong Linh Chi TABLE OF CONTENTS DECLARATION. ABBREVIATIONS TABLE OF CONTENTS PART A: INTRODUC TION. Rationale of the study 2. Objectives of the study - 2 3.

Research questions - 2 4 Scope of the study. Significance of the study - - 2 6. Methods of the study. Design of the study PART B: DEVELOPMENT Chapter 1: Literature review 1.1, Definitions of ‘Iranslation .2, Methods of Translation 1.

Rationale of the study From the early 1960's, English for Specific Purposes (ESP) has grown io become one of the most prominent arcas of EFL teaching today. ESP is now taught in every university and colleges with different purposes such as English for medical professionals, English for waiters, English for tourism, or English for Business, ctc. Among them, English for Medical Purposes (EMP) is also one of important parts of ESP. As an English tcacher at Haphong Medical University, where EMP is taught, | have recognized the enormous necessity of KMP.

English for Medical Purposes (EMEP) is an interesting subject for medical students or specialists. As you know, English is considered as a bridge for cooperation and development, especially in Medical area. ‘To advance careers, doctors must write articles in English for international journals and take part in conferences held in Knglish everywhere in the world. However, it is also a challenge to them.

‘Iranslating medical terms in English medical textbooks or documents is one of the biggest problems. Sometimes, there are many ways of translating for one word or leamers do not know how to translate these medical terms exactly. This prevents them from studying or reading English medical documents. Ta do this, they need to have translation skills as well as knowledge of English medical terms.

In the hope of finding a proper solution to the problem of medical terms translation in the textbook “English in Medicine” for the students. of Ilaiphong Medical University, I have decided to carry out “A study on methods to translate medical terms in the textbook “English in Medicine” for third-ycar students at Haiphong Medical 1. Terminology and Medical terminology - - 1 2. Medical terms and Charactcristics - 12 Chaptcr 2: Translation mcthods and proccdurcs of Mcdical tcrms.

Translation of medical terms 16 1. Eponyms that đerive from person - 16 1. Eponyms that derive from objects. Terms relerring to modern concpls that are not tochnically lexicalized in Vietnamese.

Terms referring to modern concepts that are technically lexicalized n Victnamesc - - 19 1. Using Through-Translation -. Using the omission of the preposition ‘of - 23 1.6, Using Sino- Vietnamese elements. Problems in the translation of medical terms.

Suggested solutions for the Translation of medical terms - 26 PART C: CONCLUSION - - - 28 1. Suggestions for teaching and translation of medical terms. Suggestions for further studies. vi ABSTRACT The thesis focuses on translation methods and procedures of English medical terms.

It 1s aumed at investigating the characteristics of medical terms in order to help the translators and learners have a clear understanding of the terms. Attempts arc alse made to identily methods as well as procedures used in translating medical terms in the textbook “English in Medicine”. Hopelully, the result of the study will be helpful to ESP teachers and lcarners who arc interested in medical terms. ABBREVIATIONS English for Specific Purposes ESP English for Medical Purposes EMP ‘Target language ‘TL Source language SL ‘Target text ABBREVIATIONS English for Specific Purposes ESP English for Medical Purposes EMP ‘Target language ‘TL Source language SL ‘Target text ABBREVIATIONS English for Specific Purposes ESP English for Medical Purposes EMP ‘Target language ‘TL Source language SL ‘Target text University”.

In this sludy, some main characteristics of medical terms are given with methods as well as procedures applied to translate these terms in the textbook. From that, the study will support translators and readers a lot of micresting maicrials lor translauion in EMP. Objectives of the study The study consists of the follawing objcclives - Investigating medical terms with their characteristics - Identifying methods and procedures used in translating medical terms. - Drawing oul some problems and solutions for English medical tcrms translation as well as giving some suggestions for teaching and studying EMP.

Research questions ‘The above objectives will he achieved through the following questions - What are the characteristics of medical terms? - What are the methods and procedures applied for medical terms translation? - What causes difficulties for translators im translating medical terms? 4, Scopes of the study The study is conducted on Medical terms in the 1extbook “English in Modicine” (or third-year students al Haiphong Medical University 5, Significance of the study This study will give readers general views about methods of translation. In addition, it will also support FMP teachers and learners knowledge of medical terms with solutions for translating medical terms. Methods of the study a First of all, Descriptive method is used for describing characteristics of modical terms as well as methods and procedures applied in translating, 2 University”. In this sludy, some main characteristics of medical terms are given with methods as well as procedures applied to translate these terms in the textbook.

From that, the study will support translators and readers a lot of micresting maicrials lor translauion in EMP. Objectives of the study The study consists of the follawing objcclives - Investigating medical terms with their characteristics - Identifying methods and procedures used in translating medical terms. - Drawing oul some problems and solutions for English medical tcrms translation as well as giving some suggestions for teaching and studying EMP. Research questions ‘The above objectives will he achieved through the following questions - What are the characteristics of medical terms? - What are the methods and procedures applied for medical terms translation? - What causes difficulties for translators im translating medical terms? 4, Scopes of the study The study is conducted on Medical terms in the 1extbook “English in Modicine” (or third-year students al Haiphong Medical University 5, Significance of the study This study will give readers general views about methods of translation.

In addition, it will also support FMP teachers and learners knowledge of medical terms with solutions for translating medical terms. Methods of the study a First of all, Descriptive method is used for describing characteristics of modical terms as well as methods and procedures applied in translating, 2 ABSTRACT The thesis focuses on translation methods and procedures of English medical terms. It 1s aumed at investigating the characteristics of medical terms in order to help the translators and learners have a clear understanding of the terms. Attempts arc alse made to identily methods as well as procedures used in translating medical terms in the textbook “English in Medicine”.

Hopelully, the result of the study will be helpful to ESP teachers and lcarners who arc interested in medical terms. ABSTRACT The thesis focuses on translation methods and procedures of English medical terms. It 1s aumed at investigating the characteristics of medical terms in order to help the translators and learners have a clear understanding of the terms. Attempts arc alse made to identily methods as well as procedures used in translating medical terms in the textbook “English in Medicine”.

Hopelully, the result of the study will be helpful to ESP teachers and lcarners who arc interested in medical terms. ACKNOWLEDGEMENTS Throughout the process of accomplishing the thesis, I have received the support and encouragement of teachers, family and friends. First and foremost, | would like to express my deepest gratitude to my supervisor, Associate Professor, Doctor Le IIung Tien who gave me benelits of his wisdom and his expert knowledge in translation as well as his constant encouragement from the beginning stage of working out the research proposal to the Gnal stage of wriling up the thesis. Without his critical comments and valuable suggestions, lbis study could not be completed.

My special thanks go to all my lecturers in Faculty of Post-graduate Studies, University of Languages and Intemational Studies, Viclnam National University, Hanoi for their useful lectures during my MA course. T also take this opportunity to thank all of my colleagues at Faculty of English, University of Languages and International Studics, Vietnam National University, Hanoi for their various kinds of help and supports. Last but not least, 1 would like to express my thankfulness to my family and friends for their endless love, significant help and encouragement PART A: INTRODUCTION 1. Rationale of the study From the early 1960's, English for Specific Purposes (ESP) has grown io become one of the most prominent arcas of EFL teaching today.

ESP is now taught in every university and colleges with different purposes such as English for medical professionals, English for waiters, English for tourism, or English for Business, ctc. Among them, English for Medical Purposes (EMP) is also one of important parts of ESP. As an English tcacher at Haphong Medical University, where EMP is taught, | have recognized the enormous necessity of KMP. English for Medical Purposes (EMEP) is an interesting subject for medical students or specialists.

As you know, English is considered as a bridge for cooperation and development, especially in Medical area. ‘To advance careers, doctors must write articles in English for international journals and take part in conferences held in Knglish everywhere in the world. However, it is also a challenge to them. ‘Iranslating medical terms in English medical textbooks or documents is one of the biggest problems.

Sometimes, there are many ways of translating for one word or leamers do not know how to translate these medical terms exactly. This prevents them from studying or reading English medical documents. Ta do this, they need to have translation skills as well as knowledge of English medical terms. In the hope of finding a proper solution to the problem of medical terms translation in the textbook “English in Medicine” for the students.

of Ilaiphong Medical University, I have decided to carry out “A study on methods to translate medical terms in the textbook “English in Medicine” for third-ycar students at Haiphong Medical TABLE OF CONTENTS DECLARATION. ABBREVIATIONS TABLE OF CONTENTS PART A: INTRODUC TION. Rationale of the study 2. Objectives of the study - 2 3.

Research questions - 2 4 Scope of the study. Significance of the study - - 2 6. Methods of the study. Design of the study PART B: DEVELOPMENT Chapter 1: Literature review 1.1, Definitions of ‘Iranslation .2, Methods of Translation 1.