Luận văn thạc sĩ hcmute áp dụng phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa người học cho môn tiếng anh 9 tại trường thcs linh đông quận thủ đức thành phố hồ chí minh

Luận văn thạc sĩ giáo dục nghiên cứu hcmute áp dụng phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa người học cho môn tiếng anh 9 tại trường, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Lê Thị Lệ Tâm
• Người hướng dẫn: TS. Đoàn Thị Huệ Dung
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo Dục Học
• Đề tài: Phương Pháp Dạy Học Tích Cực Cho Môn Tiếng Anh 9 Tại Trường THCS Linh Đông
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DẠY HỌC THEO HƯỚNG TÍCH CỰC HÓA NGƯỜI HỌC
• 1.1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Các khái niệm cơ bản
• 1.3. Phương pháp
• 1.3.1. Phương pháp dạy học
• 1.3.2. Kỹ thuật dạy học
• 1.3.3. Tính tích cực học tập
• 1.3.4. Một số phương pháp dạy học ngoại ngữ
• 1.3.4.1. Phương pháp ngữ pháp – dịch
• 1.3.4.2. Phương pháp nghe – nói
• 1.3.4.3. Phương pháp thuyết trình
• 1.3.4.4. Phương pháp vấn đáp – đàm thoại
• 1.4. Cơ sở khoa học dạy học theo hướng tích cực hóa người học
• 1.4.1. Quan điểm dạy học “lấy người học làm trung tâm”
• 1.4.2. Đặc điểm tâm sinh lý của HS THCS
• 1.4.3. Bản chất “TCH hoạt động học tập của HS” trong dạy học ngoại ngữ
• 1.4.4. Khái quát về phương pháp dạy học theo hướng TCH người học
• 1.4.5. Khái niệm PPDH theo hướng TCH người học
• 1.4.6. Đặc trưng của các PPDH theo hướng TCH người học
• 1.4.7. Một số phương pháp dạy học môn tiếng Anh theo hướng TCH người học
• 1.4.7.1. Phương pháp đóng vai
• 1.4.7.2. Phương pháp trò chơi ngôn ngữ
• 1.4.7.3. Phương pháp dạy tiếng Anh qua bài hát
• 1.4.7.4. Phương pháp hợp tác trong nhóm
• 1.4.7.5. Phương pháp dạy học và giải quyết vấn đề
• 1.4.7.6. Kỹ thuật bản đồ tư duy
• 1.4.7.7. Kỹ thuật động não
• 1.5. Tiểu kết Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH 9 TẠI TRƯỜNG THCS LINH ĐÔNG QUẬN THỦ ĐỨC
• 2.1. Giới thiệu về trường THCS Linh Đông
• 2.2. Giới thiệu về giáo viên tổ tiếng Anh
• 2.3. Giới thiệu về chương trình môn tiếng Anh 9
• 2.3.1. SGK tiếng Anh 9
• 2.3.2. Các chủ điểm và đơn vị bài học
• 2.3.3. Số tiết và số bài kiểm tra
• 2.4. Thực trạng dạy và học môn tiếng Anh 9 tại trường THCS Linh Đông
• 2.4.1. Thực trạng học môn tiếng Anh 9 của HS
• 2.4.2. Thực trạng dạy môn tiếng Anh 9 của GV
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP VÀ KỸ THUẬT DẠY HỌC THEO HƯỚNG TÍCH CỰC HÓA NGƯỜI HỌC MÔN TIẾNG ANH 9 TẠI TRƯỜNG THCS LINH ĐÔNG QUẬN THỦ ĐỨC
• 3.1. Cơ sở khoa học của việc áp dụng phương pháp và kỹ thuật dạy học theo hướng tích cực hóa người học
• 3.2. Cơ sở thực tiễn
• 3.3. Thực nghiệm sư phạm các phương pháp và kỹ thuật dạy học theo hướng TCH người học môn Tiếng Anh 9 tại trường THCS Linh Đông
• 3.3.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.3.2. Đối tượng thực nghiệm
• 3.3.3. Kế hoạch thực nghiệm
• 3.3.4. Quy trình thực nghiệm
• 3.3.5. Giáo án thực nghiệm
• 3.3.6. Xử lý kết quả thực nghiệm
• 3.3.7. Khảo sát ý kiến chuyên gia về tính khả thi của việc áp dụng các phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa người học cho môn tiếng Anh 9 tại trường THCS Linh Đông
• 3.3.7.1. Đối với nội dung môn tiếng Anh 9
• 3.3.7.2. Đối với đặc điểm lứa tuổi HS
• 3.3.7.3. Tạo hứng thú học tập và phát huy tính tích cực của HS
• 3.3.7.4. Đối với điều kiện thực tế và HS tại trường THCS Linh Đông
• 3.3.8. Ý kiến đóng góp của GV và chuyên gia sau khi dự giờ
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về phương pháp dạy học tích cực

Phương pháp dạy học tích cực là một trong những phương pháp giáo dục hiện đại, nhằm phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh trong quá trình học tập. Theo đó, học sinh không chỉ là người tiếp nhận kiến thức mà còn là người tham gia tích cực vào quá trình học. Việc áp dụng phương pháp dạy học này trong môn tiếng Anh 9 tại trường THCS Linh Đông có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dạy và học. Học sinh được khuyến khích tham gia vào các hoạt động học tập như thảo luận nhóm, trò chơi ngôn ngữ, và các hoạt động tương tác khác. Điều này không chỉ giúp học sinh phát triển kỹ năng ngôn ngữ mà còn rèn luyện khả năng tư duy, sáng tạo và hợp tác. Như một nghiên cứu đã chỉ ra, việc áp dụng phương pháp dạy học tích cực đã góp phần nâng cao tính tích cực và chủ động trong học tập của học sinh.

II. Thực trạng dạy học môn tiếng Anh 9 tại trường THCS Linh Đông

Thực trạng dạy học môn tiếng Anh 9 tại trường THCS Linh Đông cho thấy nhiều vấn đề cần được cải thiện. Học sinh thường có xu hướng thụ động trong giờ học, ít tham gia vào các hoạt động tương tác. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng học tập và khả năng sử dụng ngôn ngữ của học sinh. Theo khảo sát, nhiều học sinh cho biết họ cảm thấy nhàm chán với phương pháp dạy học truyền thống, nơi giáo viên chủ yếu giảng dạy và học sinh chỉ lắng nghe. Việc áp dụng phương pháp dạy học tích cực có thể giúp khắc phục tình trạng này, tạo ra môi trường học tập thú vị và hấp dẫn hơn. Học sinh sẽ được khuyến khích tham gia vào các hoạt động như thảo luận nhóm, đóng vai, và các trò chơi ngôn ngữ, từ đó nâng cao khả năng giao tiếp và tự tin trong việc sử dụng tiếng Anh.

III. Áp dụng phương pháp và kỹ thuật dạy học theo hướng tích cực hóa người học

Việc áp dụng phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa người học cho môn tiếng Anh 9 tại trường THCS Linh Đông đã được thực hiện thông qua nhiều kỹ thuật khác nhau. Các phương pháp như trò chơi ngôn ngữ, thảo luận nhóm, và đóng vai đã được sử dụng để tạo ra một môi trường học tập năng động. Học sinh không chỉ học từ sách vở mà còn học từ thực tiễn thông qua các hoạt động tương tác. Kết quả thực nghiệm cho thấy, học sinh tham gia tích cực hơn, thể hiện sự hứng thú và niềm đam mê với môn học. Điều này không chỉ giúp nâng cao kỹ năng ngôn ngữ mà còn phát triển các kỹ năng mềm như làm việc nhóm và giao tiếp. Như một chuyên gia đã nhận định, việc áp dụng phương pháp dạy học tích cực không chỉ cải thiện kết quả học tập mà còn giúp học sinh phát triển toàn diện hơn.

IV. Kết luận và kiến nghị

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc áp dụng phương pháp dạy học tích cực cho môn tiếng Anh 9 tại trường THCS Linh Đông là khả thi và hiệu quả. Học sinh đã thể hiện sự tiến bộ rõ rệt trong việc sử dụng ngôn ngữ và tham gia vào các hoạt động học tập. Để tiếp tục phát huy những kết quả này, cần có sự hỗ trợ từ phía nhà trường và giáo viên trong việc đổi mới phương pháp dạy học. Cần tổ chức các buổi tập huấn cho giáo viên về kỹ năng dạy học tích cực, đồng thời khuyến khích giáo viên sáng tạo trong việc thiết kế bài học. Việc này sẽ không chỉ nâng cao chất lượng dạy và học môn tiếng Anh mà còn góp phần vào sự phát triển toàn diện của học sinh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và xu thế toàn cầu hóa, việc nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh, trở thành một yêu cầu cấp thiết của ngành giáo dục Việt Nam. Theo quyết định số 1400/QĐ-TTg ngày 30/9/2008 của Thủ tướng Chính phủ về Đề án “Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008-2020”, tiếng Anh được xác định là môn học bắt buộc trong chương trình giáo dục phổ thông nhằm trang bị cho học sinh công cụ giao tiếp và tiếp thu tri thức khoa học, kỹ thuật tiên tiến. Tuy nhiên, thực tế giảng dạy môn tiếng Anh tại trường THCS Linh Đông, quận Thủ Đức cho thấy học sinh lớp 9 có xu hướng giảm tính tích cực trong học tập, ít phát biểu và tham gia các hoạt động trên lớp, ảnh hưởng đến hiệu quả học tập.

Mục tiêu nghiên cứu là áp dụng phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa người học nhằm nâng cao tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh trong môn tiếng Anh lớp 9 tại trường THCS Linh Đông. Nghiên cứu tập trung vào việc vận dụng các phương pháp như trò chơi ngôn ngữ, đóng vai, thảo luận nhóm, ca hát, bản đồ tư duy và kỹ thuật động não trong quá trình dạy học. Phạm vi nghiên cứu được giới hạn trong năm học 2013-2014, với đối tượng là học sinh lớp 9/6 và giáo viên tiếng Anh tại trường.

Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc góp phần đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao hiệu quả giảng dạy môn tiếng Anh, đồng thời phát huy tính tích cực và năng lực tự học của học sinh, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục theo hướng lấy người học làm trung tâm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết giáo dục về dạy học tích cực và lấy người học làm trung tâm. Theo quan điểm này, học sinh không chỉ là đối tượng tiếp nhận kiến thức thụ động mà là chủ thể tích cực trong quá trình học tập, tự khám phá, sáng tạo và vận dụng kiến thức. Các nhà giáo dục như Socrates, Khổng Tử, Rousseau và các lý thuyết hiện đại của Piaget, Rubinstein đều nhấn mạnh vai trò của hoạt động tích cực trong học tập.

Ba khái niệm chính được sử dụng trong nghiên cứu gồm:

• Phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa người học (TCH người học): Phương pháp tập trung phát huy tính tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh thông qua các hoạt động học tập đa dạng, giúp học sinh tự hình thành kiến thức và kỹ năng.

• Tính tích cực học tập: Là trạng thái hoạt động có ý thức, tự giác, hăng hái tham gia vào quá trình học tập nhằm đạt được mục tiêu học tập.

• Các kỹ thuật dạy học tích cực: Bao gồm phương pháp đóng vai, trò chơi ngôn ngữ, dạy học qua bài hát, hợp tác nhóm, bản đồ tư duy và động não, nhằm tạo môi trường học tập sinh động, hấp dẫn và phát huy năng lực cá nhân.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ khảo sát thực trạng dạy và học môn tiếng Anh lớp 9 tại trường THCS Linh Đông, bao gồm:

• Khảo sát bằng bảng hỏi: Thực hiện với 35 học sinh lớp 9/6 và 8 giáo viên tiếng Anh nhằm đánh giá mức độ tích cực trong học tập và thực trạng phương pháp giảng dạy.

• Phỏng vấn sâu: Thu thập ý kiến từ giáo viên và học sinh về khó khăn, thuận lợi trong quá trình dạy học.

• Quan sát và dự giờ: Ghi nhận hoạt động học tập của học sinh và phương pháp giảng dạy của giáo viên trong các tiết học.

• Thực nghiệm sư phạm: Áp dụng các phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực trong 6 giáo án thực nghiệm cho lớp 9/6, theo kế hoạch thực nghiệm kéo dài 3 tháng.

Phương pháp phân tích dữ liệu sử dụng thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm về mức độ yêu thích môn học, sự tham gia phát biểu, thảo luận, làm bài tập về nhà của học sinh trước và sau khi áp dụng phương pháp tích cực. Cỡ mẫu khảo sát gồm 35 học sinh và 8 giáo viên, được chọn theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện nhằm đảm bảo tính đại diện cho lớp học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ yêu thích môn tiếng Anh của học sinh tăng rõ rệt: Trước khi áp dụng phương pháp tích cực, khoảng 40% học sinh thể hiện sự yêu thích môn học; sau thực nghiệm, tỷ lệ này tăng lên khoảng 75%, thể hiện qua biểu đồ mức độ yêu thích môn tiếng Anh.

2. Tính tích cực trong học tập được cải thiện: Tỷ lệ học sinh chuẩn bị bài trước khi lên lớp tăng từ 45% lên 80%. Học sinh phát biểu trong giờ học tăng từ 30% lên 70%, thảo luận nhóm và luyện tập với bạn tăng từ 25% lên 65%.

3. Sự tham gia làm bài tập về nhà tăng: Tỷ lệ học sinh làm bài tập về nhà đầy đủ tăng từ 50% lên 85%, cho thấy sự chủ động và trách nhiệm trong học tập được nâng cao.

4. Phương pháp dạy học tích cực phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và điều kiện thực tế: Qua khảo sát ý kiến chuyên gia và giáo viên, các phương pháp như đóng vai, trò chơi ngôn ngữ, bản đồ tư duy và động não được đánh giá cao về tính khả thi và hiệu quả trong việc tạo hứng thú và phát huy tính tích cực của học sinh.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc áp dụng phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa người học đã góp phần nâng cao đáng kể tính tích cực và chủ động của học sinh trong môn tiếng Anh lớp 9. Nguyên nhân chính là do các phương pháp tích cực tạo ra môi trường học tập sinh động, khuyến khích học sinh tham gia, trao đổi và thực hành nhiều hơn thay vì chỉ tiếp nhận thụ động.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả này phù hợp với quan điểm của Piaget và Rubinstein về vai trò của hoạt động tích cực trong phát triển nhận thức. Đồng thời, việc sử dụng các kỹ thuật như bản đồ tư duy và động não giúp học sinh phát triển kỹ năng tư duy sáng tạo và khả năng hợp tác nhóm, điều mà các phương pháp truyền thống khó đạt được.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ so sánh mức độ yêu thích môn học, tỷ lệ tham gia phát biểu và làm bài tập trước và sau thực nghiệm, giúp minh họa rõ ràng hiệu quả của phương pháp tích cực.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng giáo viên về phương pháp dạy học tích cực: Tổ chức các khóa tập huấn định kỳ nhằm nâng cao năng lực chuyên môn và kỹ năng tổ chức hoạt động học tập tích cực, hướng tới mục tiêu tăng tỷ lệ học sinh tham gia phát biểu và thảo luận lên trên 80% trong vòng 1 năm.

2. Áp dụng đa dạng các kỹ thuật dạy học tích cực trong giảng dạy: Khuyến khích giáo viên sử dụng phương pháp đóng vai, trò chơi ngôn ngữ, bản đồ tư duy và động não phù hợp với từng chủ đề bài học, nhằm tăng cường sự hứng thú và phát huy tính sáng tạo của học sinh.

3. Xây dựng môi trường học tập thân thiện, hỗ trợ học sinh tự học: Trang bị thêm thiết bị dạy học hiện đại, tạo không gian học tập nhóm và khuyến khích học sinh tự học, tự đánh giá kết quả học tập, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ học sinh tự học lên 70% trong 2 năm tới.

4. Tăng cường phối hợp giữa nhà trường, giáo viên và phụ huynh: Tổ chức các buổi họp phụ huynh, hội thảo về phương pháp dạy học tích cực để nâng cao nhận thức và hỗ trợ học sinh phát huy tính tích cực trong học tập, góp phần cải thiện kết quả học tập môn tiếng Anh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên tiếng Anh cấp trung học cơ sở: Nghiên cứu cung cấp các phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý học sinh lớp 9, giúp giáo viên đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao hiệu quả tiết học.

2. Cán bộ quản lý giáo dục: Tham khảo để xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng giáo viên và triển khai các chương trình đổi mới phương pháp dạy học theo hướng lấy người học làm trung tâm.

3. Sinh viên ngành sư phạm và giáo dục học: Tài liệu tham khảo quý giá về cơ sở lý luận và thực tiễn áp dụng phương pháp dạy học tích cực trong môn tiếng Anh, hỗ trợ nghiên cứu và thực hành sư phạm.

4. Nhà nghiên cứu giáo dục: Cung cấp dữ liệu thực nghiệm và phân tích về hiệu quả của phương pháp tích cực hóa người học trong bối cảnh giáo dục phổ thông Việt Nam, làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

1. Phương pháp dạy học tích cực hóa người học là gì?
   Là phương pháp tập trung phát huy tính tự giác, chủ động và sáng tạo của học sinh thông qua các hoạt động học tập đa dạng như đóng vai, trò chơi, thảo luận nhóm, giúp học sinh tự khám phá và vận dụng kiến thức.

2. Tại sao cần áp dụng phương pháp tích cực trong dạy học tiếng Anh?
   Phương pháp tích cực giúp học sinh tăng hứng thú, phát triển kỹ năng giao tiếp, tư duy sáng tạo và khả năng tự học, khắc phục tình trạng học thụ động, nâng cao hiệu quả học tập.

3. Các kỹ thuật dạy học tích cực nào được áp dụng trong nghiên cứu?
   Bao gồm trò chơi ngôn ngữ, đóng vai, thảo luận nhóm, dạy học qua bài hát, bản đồ tư duy và kỹ thuật động não, mỗi kỹ thuật giúp phát huy các năng lực khác nhau của học sinh.

4. Làm thế nào để đánh giá hiệu quả của phương pháp tích cực?
   Thông qua khảo sát mức độ yêu thích môn học, sự tham gia phát biểu, thảo luận, làm bài tập về nhà của học sinh trước và sau khi áp dụng phương pháp, kết hợp quan sát và phỏng vấn giáo viên, học sinh.

5. Phương pháp này có phù hợp với tất cả học sinh không?
   Phương pháp tích cực phù hợp với đa số học sinh, đặc biệt là lứa tuổi THCS với đặc điểm tâm sinh lý phát triển nhanh, tuy nhiên cần điều chỉnh linh hoạt theo năng lực và điều kiện thực tế của từng lớp học.

Kết luận

• Phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa người học đã nâng cao rõ rệt tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh lớp 9 môn tiếng Anh tại trường THCS Linh Đông.
• Các kỹ thuật như trò chơi ngôn ngữ, đóng vai, bản đồ tư duy và động não được đánh giá cao về tính khả thi và hiệu quả trong thực tiễn giảng dạy.
• Nghiên cứu góp phần làm phong phú cơ sở lý luận và thực tiễn đổi mới phương pháp dạy học ngoại ngữ theo hướng lấy người học làm trung tâm.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực giáo viên và tạo môi trường học tập tích cực, thân thiện cho học sinh.
• Khuyến nghị tiếp tục mở rộng nghiên cứu và áp dụng phương pháp tích cực trong các môn học khác và các cấp học tiếp theo.

Các nhà quản lý giáo dục và giáo viên nên phối hợp triển khai đào tạo, áp dụng phương pháp tích cực trong giảng dạy, đồng thời tổ chức đánh giá định kỳ để điều chỉnh phù hợp, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu và Kết luận, luận văn gồm 3 chương: hương 1: ơ sở lý luận về dạy học theo hướng tích cực hóa người học. hương 2: Thực trạng dạy học môn tiếng Anh 9 tại trường TH S Linh Đông. hương 3: Áp dụng phương pháp và kỹ thuật dạy học theo hướng tích cực hóa người học cho môn tiếng Anh 9 tại trường TH S Linh Đông. Luan van 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DẠY HỌC THEO HƢỚNG TÍCH CỰC HÓA NGƢỜI HỌC 1.

Lịch sử vấn đề nghiên cứu: 1. Trên thế giới: Tư tưởng về tính tích cực của người học đã có từ lâu. Từ thời cổ đại, các nhà sư phạm lỗi lạc đã đề cập đến tầm quan trọng của vấn đề này và đã bàn đến nhiều biện pháp phát huy tính tích cực của người học. Socrates (469 – 339 TCN), người thầy vĩ đại của Hy Lạp cổ đại đã từng dạy các học trò của mình bằng cách luôn đặt các câu hỏi gợi mở nhằm giúp người học dần dần phát hiện ra chân lý [33, tr.

Ở Trung Hoa, Khổng Tử (551 – 479 T N) đòi hỏi người học phải tìm tòi, suy nghĩ, đào sâu trong quá trình học. Ông nói: “Không tức giận vì muốn biết thì không gợi mở cho, không bực tức vì không rõ được thì không bày vẽ cho. Vật có bốn gốc, bảo cho biết một góc mà không suy ra ba góc kia thì không dạy nữa” [32, tr. Montaigne (1533 – 1592) nhà quý tộc Pháp, người chuyên nghiên cứu lý luận, đặc biệt là về giáo dục đã đề ra phương pháp giáo dục “học qua hành”.

Ông cho rằng: “Muốn đạt được mục tiêu này, tốt nhất là bắt trò liên tục hành để học, học qua hành. Vậy vấn đề không phải là giảng dạy một cách giáo điều, thầy nói liên tục. Trái lại, chủ yếu bắt trò hoạt động, vận dụng khả năng phán đoán của mình [14, tr.Komensky (1592 – 1670), nhà giáo dục Tiệp Khắc đã đưa ra bí quyết về phương pháp giảng dạy: “Bí quyết của giáo dục là rèn luyện cho các em một tâm hồn dễ dàng, tích cực, tự do, ngăn cản được các điều mà các em muốn làm, ngược lại đẩy được các em làm những điều mà chúng không muốn”. Ông nêu rõ: “ hủ yếu dạy các em qua việc làm chứ không phải qua lời giảng”.

Trong tác phẩm “Lý luận Luan van 6 dạy học vĩ đại” của mình, ông đã nêu tính tự giác, tính tích cực với tư cách là một trong những nguyên tắc dạy học quan trọng và cơ bản nhất [11].Rousseau (1712 – 1778) là lý luận thiên tài của Pháp thời kỳ khai sáng, kịch liệt phê phán nhà trường đương thời lạm dụng lời nói, ông coi trọng sự phát triển tự nhiên, tự do, coi trọng tự giáo dục của trẻ, phản đối việc chèn ép cá tính của trẻ. Ông cho rằng muốn giáo dục con người tốt phải bằng hoạt động tiếp cận đối tượng với hoạt động, với thực tế. Ông nhận xét cách giảng dạy ba hoa sẽ tạo nên những con người ba hoa, đừng cho trẻ em khoa học mà phải để tự nó tìm tòi ra khoa học. Ông viết: “Không dạy các em môn khoa học mà chỉ khêu gợi tinh thần yêu chuộng khoa học và cấp cho các em phương pháp học khoa học, khi nào tinh thần yêu chuộng khoa học phát triển hơn nữa.

Đó là nguyên tắc căn bản của mỗi nền giáo dục tốt” [23, tr. Như vậy, với các tư tưởng giáo dục tiến bộ trên, chúng ta thấy giáo dục có ý nghĩa rất rộng, bao hàm phần lớn các lĩnh vực và khái niệm học tập tích cực như: học qua trải nghiệm, học thông qua giải quyết vấn đề,. Kế thừa ý tưởng giáo dục của các thời đại trước, trong thế kỷ XIX, XX các nhà giáo dục Đông – Tây đều tìm đến con đường phát huy tính tích cực học tập, chủ động, sáng tạo của người học. Nước Đức là một quốc gia điển hình chịu ảnh hưởng sâu rộng quan điểm sư phạm hiện đại của Pestalozzi “lấy học sinh làm trung tâm”, nhiều trường học được thiết lập và áp dụng phương pháp giáo dục mới.

Vào đầu thế kỷ XIX, nước Anh nhận định rằng phương pháp mới đối với họ có giá trị nhưng chưa có điều kiện thực hiện và phổ biến. Tại Mỹ, phương pháp sư phạm mới được giới thiệu Philadelphia. Tại Thụy Sĩ, một trung tâm giáo dục được thiết lập để giảng dạy theo phương pháp lấy học sinh làm trung tâm [33, tr.Piaget cho rằng: “dựa trên quan điểm cá nhân luôn hoạt động, không có hoạt động thì cá nhân không tồn tại trong môi trường tự nhiên và xã hội xung quanh mình. Chỉ có trong Luan van 7 hoạt động thì tính tích cực, tâm lý, ý thức của con người mới bộc lộ, nảy sinh, hình thành và phát triển” [20].Rubinstein khẳng định: “Bất kỳ hoạt động nào của con người cũng xuất phát từ chỗ nó là một cá nhân, như một chủ thể của hoạt động đó”.

Học là một hoạt động, một hành vi tích cực chứ không phải là chỉ tiếp nhận, có động cơ cá nhân chứ không phải có sự khác biệt cá nhân, do xã hội quy định chứ không phải nội sinh và phụ thuộc cao độ vào phương pháp. Muốn học sinh chuyển tri thức nhân loại thành kiến thức của bản thân thì người thầy phải tổ chức cho học sinh tích cực hoạt động [35]. Nghiên cứu của S.Franz về những biểu hiện thái độ học tập tích cực đã được công nhận và sử dụng rộng rãi đó là: 1/ trên lớp chú ý nghe giảng; 2/ học bài và làm bài đầy đủ; 3/ cố gắng vươn lên học được nhiều; 4/ không vội vàng phản ứng tiêu cực nếu có chỗ nào chưa hiểu hoặc không nhất trí với bài giảng; 5/ đảm bảo kỷ luật để học tốt; 6/ cố gắng đạt thành tích học tập tốt và nâng cao thành tích học tập của mình một cách trung thực; 7/ thích độc lập thực hiện nhiệm vụ học tập; 8/ hăng hái nhiệt tình trong giờ thảo luận và chữa bài tập; 9/ hoàn thành nhiệm vụ học tập một cách nghiêm túc; 10/ giữ gìn tài liệu học tập cẩn thận [27].Ôkôn trong cuốn “Những cơ sở của việc dạy học nêu vấn đề” cho rằng tính tích cực là lòng mong muốn hành động được nảy sinh một cách không chủ định và gây nên những biểu hiện bên ngoài hay bên trong của sự hoạt động. Chủ thể đã ý thức được mục đích hành động [34].Pôlia trong cuốn “Sáng tạo toán học”-1977, I.Kharlamôp trong cuốn “Phát huy tính tích cực học tập của học sinh như thế nào”-1978 đã cho rằng tính tích cực là trạng thái hoạt động của chủ thể [13], [18].

Trong cuốn “Dạy học nêu vấn đề” của I.Lecne, nhà giáo dục Xô Viết đã nói: “Mục đích của tập sách này là làm sáng rõ bản chất của PPDH gọi là dạy học nêu vấn đề, vạch rõ cơ sở của phương pháp đó, tác dụng của nó và phạm vi áp dụng nó” [14, tr. Đầu thế kỷ XIX trong tác phẩm của mình, nhà giáo dục Nga K.Usinxki, đã nhiều lần khẳng định tầm quan trọng của tính tích cực và độc lập trong quá trình Luan van 8 dạy học như là “cơ sở vững chắc cho mọi sự học tập có hiệu quả”. Các công trình nghiên cứu về tính tích cực của HS ngày càng được quan tâm và chú trọng nhiều hơn, gắn với tên tuổi của các nhà tâm lý học và giáo dục học như ristova, M. Tại Việt Nam: Ở Việt Nam, các tác giả như Trần Bá Hoành, Nguyễn Cảnh Toàn, Vũ Hồng Tiến xem tư tưởng dạy học theo hướng tích cực hóa người học là một chủ trương quan trọng của ngành giáo dục, được giới thiệu rộng khắp trên các báo và tạp chí chuyên ngành.

Tác giả Trần Bá Hoành với các bài “Dạy học lấy học sinh làm trung tâm” đăng trên tạp chí nghiên cứu giáo dục (NCGD) số 3/1996, bài “Phát triển trí sáng tạo của học sinh và vai trò của giáo viên” đăng trên tạp chí NCGD số 9/1996 nêu rõ thế nào là dạy học lấy HS làm trung tâm, thế nào là PPDH tích cực hóa người học, thế nào là phương pháp hợp tác. Tác giả cũng chỉ rõ đặc trưng tính và tính tích cực của HS trong các PPDH trên [15, tr. Ông Trần Hồng Quân (nguyên Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) trong bài “ ách mạng về phương pháp sẽ đem lại bộ mặt mới, sức sống mới cho giáo dục ở thời đại mới” đăng trên tạp chí NCGD số 1/1995 viết: “Muốn đào tạo được con người khi bước vào đời là con người tự chủ, năng động và sáng tạo thì phương pháp giáo dục cũng hướng vào việc khơi dậy, rèn luyện và phát triển khả năng nghĩ và làm một cách tự chủ, năng động và sáng tạo. Người học tích cực học bằng hành động của mình.

Người học tự tìm hiểu, phân tích, xử lý tình huống và giải quyết vấn đề, khám ra ra cái chưa biết. Nhiệm vụ của người thầy là chuẩn bị cho HS thật nhiều tình huống chứ không phải là nhồi nhét thật nhiều kiến thức vào đầu óc HS” [30, tr. Tác giả Nguyễn Kỳ trong bài “Biến quá trình dạy học thành quá trình tự học” đã đưa ra những cơ sở lý luận về PPDH theo hướng tích cực hóa người học. Tác giả cũng chỉ rõ quá trình tự học là quá trình tự nghiên cứu, tự thể hiện, tự kiểm tra, tự điều chỉnh dưới sự hướng dẫn, tổ chức, trọng tài của thầy.

Trong bài “Phương pháp giáo dục tích cực” đăng trên tạp chí NCGD số 7/1993 chỉ rõ: trẻ em là chủ thể học Luan van 9 tích cực bằng hành động của chính mình. Lớp học là cộng đồng các chủ thể thể [10, tr. Tác giả Nguyễn Ngọc Bảo với cuốn sách “Phát triển tính tích cực, tính tự lực của học sinh trong quá trình dạy học” đã đưa ra quan niệm học là hoạt động tích cực, tự lực và là trung tâm của quá trình dạy học và đã nêu lên các phương pháp tích cực hóa hoạt động học tập của HS [32, tr. Bên cạnh đó, các tác giả như Phạm Minh Hạc, Nguyễn Quang Uẩn, Trần Trọng Thùy, Hồ Ngọc Đại, Trần Hữu Luyến, Nguyễn Kế Hảo, Bùi Văn Huệ, Ngô Công Hoàn tiếp cận quan điểm duy vật biện chứng và hoạt động đều coi nhân cách là chủ thể có ý thức.

Tính tích cực là một thuộc tính của nhân cách. Tính tích cực của nhân cách bao gồm các thành tố tâm lý như nhu cầu, động cơ, hứng thú, niềm tin, lý tưởng.