Khóa Luận Tốt Nghiệp: Phương Pháp Dạy Học Hiện Đại Tại Trường Đại Học Sư Phạm TP. Hồ Chí Minh

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp hóa học sự phối hợp hiệu quả giữa đổi mới phương pháp dạy học với phương tiện dạy học, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Bùi Thị Mỹ Trâm
• Người hướng dẫn: Cô Nguyễn Thị Minh Huệ
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Hóa Học
• Đề tài: Phương Pháp Dạy Học Hiện Đại Trong Giáo Dục Đại Học
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: TP. HCM

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Nhiệm vụ của đề tài
• 1.4. Giả thiết khoa học
• 1.5. Phương pháp và phương tiện nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
• 2.1. Đặc trưng của phương pháp dạy học
• 2.2. Phân loại phương pháp dạy học và phương pháp học
• 2.2.1. Phương pháp dạy học
• 2.2.2. Phương pháp học
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỔI MỚI PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
• 3.1. Sự cần thiết của phương tiện dạy học
• 3.2. Xu hướng đổi mới phương tiện dạy học hiện nay
• 3.3. Ứng dụng của công nghệ thông tin trong giáo dục
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phương Pháp Dạy Học Hiện Đại Trong Giáo Dục Đại Học

Phương pháp dạy học hiện đại đang trở thành xu hướng chủ đạo trong giáo dục đại học. Những phương pháp này không chỉ giúp sinh viên tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả mà còn phát triển kỹ năng tư duy phản biện và khả năng tự học. Việc áp dụng công nghệ trong giảng dạy cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục.

1.1. Định Nghĩa Phương Pháp Dạy Học Hiện Đại

Phương pháp dạy học hiện đại là những cách thức giảng dạy mới, sử dụng công nghệ và phương tiện hiện đại để nâng cao hiệu quả học tập. Những phương pháp này bao gồm học tập chủ động, học tập qua mạng và các phương pháp tương tác.

1.2. Lợi Ích Của Phương Pháp Dạy Học Hiện Đại

Việc áp dụng phương pháp dạy học hiện đại giúp sinh viên phát triển kỹ năng tự học, tư duy phản biện và khả năng làm việc nhóm. Điều này không chỉ nâng cao chất lượng học tập mà còn chuẩn bị cho sinh viên những kỹ năng cần thiết trong môi trường làm việc.

II. Những Thách Thức Trong Việc Đổi Mới Phương Pháp Dạy Học

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc đổi mới phương pháp dạy học cũng gặp phải không ít thách thức. Các giảng viên cần phải thay đổi tư duy và cách thức giảng dạy truyền thống, đồng thời phải đối mặt với sự kháng cự từ một số sinh viên và đồng nghiệp.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Thay Đổi Tư Duy Giảng Dạy

Nhiều giảng viên vẫn giữ thói quen giảng dạy truyền thống, dẫn đến việc khó khăn trong việc áp dụng các phương pháp mới. Sự thiếu hụt về đào tạo và hỗ trợ cũng là một rào cản lớn.

2.2. Sự Kháng Cự Từ Sinh Viên

Một số sinh viên có thể không quen với phương pháp học tập mới, dẫn đến sự kháng cự trong việc tiếp nhận kiến thức. Điều này đòi hỏi giảng viên phải có chiến lược phù hợp để khuyến khích sinh viên tham gia tích cực hơn.

III. Phương Pháp Dạy Học Hiện Đại Được Áp Dụng Trong Giáo Dục Đại Học

Có nhiều phương pháp dạy học hiện đại được áp dụng trong giáo dục đại học, bao gồm học tập qua mạng, học tập dựa trên dự án và phương pháp giảng dạy tương tác. Những phương pháp này không chỉ giúp sinh viên tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng mềm.

3.1. Học Tập Qua Mạng

Học tập qua mạng là một phương pháp dạy học hiện đại, cho phép sinh viên học tập mọi lúc, mọi nơi. Phương pháp này sử dụng các nền tảng trực tuyến để cung cấp tài liệu học tập và tương tác giữa giảng viên và sinh viên.

3.2. Học Tập Dựa Trên Dự Án

Học tập dựa trên dự án khuyến khích sinh viên làm việc nhóm để giải quyết các vấn đề thực tiễn. Phương pháp này giúp sinh viên phát triển kỹ năng làm việc nhóm và tư duy phản biện.

IV. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Phương Pháp Dạy Học Hiện Đại

Công nghệ đóng vai trò quan trọng trong việc đổi mới phương pháp dạy học. Việc sử dụng các công cụ công nghệ thông tin giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy và tạo ra môi trường học tập tích cực cho sinh viên.

4.1. Sử Dụng Phần Mềm Hỗ Trợ Giảng Dạy

Các phần mềm như PowerPoint, Google Classroom và các công cụ trực tuyến khác giúp giảng viên tạo ra bài giảng sinh động và hấp dẫn hơn. Điều này không chỉ thu hút sự chú ý của sinh viên mà còn giúp họ dễ dàng tiếp thu kiến thức.

4.2. Tích Hợp Công Nghệ Thông Tin Trong Giảng Dạy

Việc tích hợp công nghệ thông tin vào giảng dạy giúp sinh viên tiếp cận với các nguồn tài liệu phong phú và đa dạng. Điều này không chỉ nâng cao chất lượng học tập mà còn giúp sinh viên phát triển kỹ năng sử dụng công nghệ.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Về Phương Pháp Dạy Học Hiện Đại

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng phương pháp dạy học hiện đại có tác động tích cực đến kết quả học tập của sinh viên. Sinh viên có khả năng tiếp thu kiến thức tốt hơn và phát triển kỹ năng mềm cần thiết cho công việc tương lai.

5.1. Đánh Giá Hiệu Quả Của Phương Pháp Dạy Học Mới

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng sinh viên học tập qua các phương pháp hiện đại có kết quả học tập cao hơn so với phương pháp truyền thống. Điều này cho thấy sự cần thiết phải tiếp tục đổi mới phương pháp giảng dạy.

5.2. Phản Hồi Từ Sinh Viên Về Phương Pháp Dạy Học

Phản hồi từ sinh viên cho thấy họ cảm thấy hứng thú hơn với các phương pháp dạy học hiện đại. Sự tương tác và tham gia tích cực trong quá trình học tập giúp họ tiếp thu kiến thức hiệu quả hơn.

VI. Tương Lai Của Phương Pháp Dạy Học Trong Giáo Dục Đại Học

Tương lai của phương pháp dạy học trong giáo dục đại học sẽ tiếp tục phát triển theo hướng tích cực. Việc áp dụng công nghệ và các phương pháp dạy học mới sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

6.1. Xu Hướng Đổi Mới Trong Giáo Dục

Xu hướng đổi mới trong giáo dục sẽ tiếp tục được thúc đẩy bởi sự phát triển của công nghệ. Các phương pháp dạy học mới sẽ được áp dụng rộng rãi hơn trong các trường đại học.

6.2. Vai Trò Của Giảng Viên Trong Tương Lai

Giảng viên sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn và hỗ trợ sinh viên trong quá trình học tập. Họ cần phải liên tục cập nhật kiến thức và kỹ năng để đáp ứng nhu cầu của sinh viên.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp cử nhân hóa học của sinh viên Bùi Thị Mỹ Trâm (chuyên ngành Hóa phân tích, Trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh, thực hiện năm 2006 dưới sự hướng dẫn của cô Nguyễn Thị Minh Huệ) đặt vấn đề từ thực trạng chuyển giao giữa các cấp học phổ thông. Văn bản chỉ ra rằng qua các cấp từ tiểu học đến trung học phổ thông, học sinh chưa chứng kiến sự đổi mới mang tính căn bản về phương pháp cũng như phương tiện dạy học. Lối học rập khuôn khiến học sinh ít phát huy được khả năng tự học, tự tìm hiểu, tri thức tiếp nhận phần nhiều mang tính thụ động một chiều từ phía giáo viên. Điều này dẫn đến thực tế là học sinh Việt Nam dù đạt kết quả tốt trong các kỳ thi học sinh giỏi quốc tế ở các môn khoa học cơ bản, nhưng khả năng ứng dụng thực tế ở các môn khoa học ứng dụng vẫn còn hạn chế. Với đặc thù môn Hóa học là môn khoa học ứng dụng, việc kết hợp phương pháp dạy học mới với phương tiện kỹ thuật hiện đại là yêu cầu cấp thiết.

Đề tài xác định các mục đích nghiên cứu cụ thể:

1. Đóng góp vào công cuộc đổi mới phương pháp dạy và học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường phổ thông.
2. Tăng cường sử dụng phương tiện hiện đại và ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ giảng dạy và học tập.
3. Hướng dẫn và phổ biến việc sử dụng các phần mềm, công cụ tin học trong trường phổ thông và đại học.
4. Giúp người học nâng cao kiến thức, kỹ năng sử dụng thiết bị tin học phục vụ học tập, giảng dạy và nghiên cứu khoa học.

Nhiệm vụ nghiên cứu được phân định thành các nội dung sau:

1. Nghiên cứu xu hướng đổi mới phương pháp dạy học hiện nay: tìm hiểu bản chất phương pháp, phân tích ưu nhược điểm của phương pháp dạy học truyền thống và hiện đại để hướng học sinh tiếp cận phương pháp mới.
2. Nghiên cứu vai trò, thế mạnh và thực trạng ứng dụng tin học trong hoạt động giảng dạy.
3. Sưu tầm, tìm hiểu và nghiên cứu cách sử dụng một số phần mềm, công cụ dạy học ứng dụng công nghệ thông tin.
4. Xây dựng sự kết hợp giữa phương pháp mới và phương tiện dạy học hiện đại nhằm tạo hứng thú cho quá trình tự học của học sinh.
5. Triển khai nội dung cụ thể vào Chương 2: "Định luật tuần hoàn" thuộc Sách giáo khoa Hóa học thí điểm lớp 10, ban Khoa học tự nhiên.

• Đối tượng nghiên cứu: Mối quan hệ phối hợp giữa đổi mới phương pháp dạy học và phương tiện dạy học hiện đại có ứng dụng công nghệ thông tin.
• Khách thể nghiên cứu: Học sinh trung học phổ thông tiếp cận chương trình giáo dục mới.
• Phạm vi nghiên cứu: Chương 2 ("Định luật tuần hoàn") - Sách giáo khoa thí điểm Hóa học 10, ban Khoa học tự nhiên; thời gian hoàn thành vào tháng 5 năm 2006 tại Trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh.
• Giả thiết khoa học: Nếu ứng dụng công trình nghiên cứu vào quá trình giảng dạy ở trường phổ thông thì sẽ nâng cao hiệu quả phương pháp dạy học, mang lại lợi ích cho việc lĩnh hội tri thức của học sinh thông qua tự học, tự rèn luyện và nâng cao tính tích cực, sáng tạo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Văn bản tiếp cận phương pháp dạy học dưới góc độ triết học và lý luận dạy học bộ môn. Phương pháp được định nghĩa là cách thức, con đường, phương tiện để đạt tới mục đích nhất định và là hình thức vận động bên trong của nội dung. Trong giáo dục học, phương pháp dạy học là cách thức làm việc phối hợp thống nhất giữa thầy và trò dưới sự chỉ đạo của thầy nhằm giúp trò tự giác, tích cực, tự lực đạt mục đích học tập.

Bản chất của phương pháp dạy học được xác định là phương pháp kép, gồm phương pháp dạy và phương pháp học:

• Phương pháp học ($P_h$) được mô tả gồm ba thành tố liên hoàn: phương pháp tiếp thu ban đầu ($P_{tt}$), phương pháp tự học ($P_{th}$) và phương pháp vận dụng ($P_{vd}$). Trong đó, tiếp thu ban đầu chịu ảnh hưởng của các yếu tố sinh lý như chú ý, tưởng tượng, tư duy và bốn cấp độ vùng trí nhớ ($D_1$: gợi lại việc thấy hàng ngày; $D_2$: tái hiện máy móc; $D_3$: tính logic lập luận nguyên nhân - kết quả theo thời gian, không gian; $D_4$: biến hóa kiến thức và tưởng tượng sáng tạo).
• Phân loại phương pháp dạy học: Văn bản hệ thống hóa các cách phân loại theo mục đích lý luận nhận thức (4 nhóm); theo phương tiện truyền thông (dùng lời, trực quan, thực hành); theo đặc trưng hoạt động nhận thức của học sinh (giải thích - minh họa, tái hiện, trình bày nêu vấn đề, tìm tòi từng phần, nghiên cứu); phân loại phối hợp 3 cơ sở trong giáo trình Đại học Sư phạm; và các phương pháp dạy học phức hợp (Ơrixtic, dạy học chương trình hóa, grap dạy học, thuật toán dạy học, dạy học với máy vi tính).
• Khung quan niệm về công nghệ thông tin: Xác định công nghệ thông tin là "công nghệ tạo khả năng" (enabling technology), đóng vai trò công cụ hỗ trợ mở rộng năng lực trí tuệ chứ không thay thế hoàn toàn vị trí tổ chức, hướng dẫn của giáo viên.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả triển khai bao gồm:

• Phương pháp nghiên cứu lý luận: Đọc, tổng hợp và phân tích các tài liệu giáo dục học, lý luận dạy học bộ môn Hóa học và tài liệu kỹ thuật công nghệ thông tin.
• Phương pháp thu thập dữ liệu và công nghệ: Truy cập mạng Internet để sưu tầm phim ảnh, tư liệu hóa học, các phần mềm và công cụ tin học.
• Phương pháp phân tích, tổng hợp và ứng dụng: Thiết kế bài giảng, xây dựng cấu trúc website học tập và số hóa ngân hàng câu hỏi.
• Phương pháp tham khảo ý kiến: Trao đổi, ghi nhận phản hồi từ giáo viên, bạn bè và học sinh.

Nguồn dữ liệu của đề tài gồm các văn bản chỉ đạo đổi mới giáo dục, tài liệu chuyên môn về lý luận dạy học, số liệu thống kê thực trạng công nghệ thông tin ngành giáo dục do Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố (năm 2006) và Sách giáo khoa thí điểm Hóa học lớp 10 ban Khoa học tự nhiên.

Nội dung chính theo từng chương

Phần Mở đầu - Chương 2: Đổi mới phương pháp dạy học

Chương này tập trung phân tích bản chất của phương pháp dạy học và các tiêu chuẩn lựa chọn phương pháp tối ưu. Hiệu quả giảng dạy không phụ thuộc vào một phương pháp đơn lẻ mà dựa trên tổ hợp các yếu tố: mục đích bài học, tính chất nội dung sách giáo khoa, giai đoạn phát triển của khái niệm và đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh.

Chương 2 xác định 7 định hướng đổi mới phương pháp giáo dục phổ thông:

1. Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học;
2. Chuyển trọng tâm hoạt động từ giáo viên sang học sinh;
3. Chuyển lối học từ thông báo tái hiện sang tìm tòi khám phá;
4. Cá thể hóa việc dạy học;
5. Sử dụng tối ưu các phương tiện dạy học, đặc biệt là công nghệ thông tin;
6. Tăng cường khả năng vận dụng kiến thức vào đời sống và đổi mới kiểm tra đánh giá;
7. Gắn dạy học với hoạt động tự học suốt đời và nghiên cứu khoa học.

Văn bản nhấn mạnh quan điểm đổi mới giáo dục trước hết là đổi mới nội dung giáo dục: nhà trường không thể cung cấp toàn bộ tri thức cho suốt cuộc đời người học, mà phải trang bị vốn tri thức cơ bản cùng năng lực tự chủ tìm kiếm và tạo ra tri thức mới.

Phần Mở đầu - Chương 3: Đổi mới phương tiện dạy học

Nội dung chương làm rõ khái niệm, phân loại và vai trò của phương tiện dạy học. Phương tiện dạy học (gồm sách giáo khoa, đồ dùng trực quan, máy móc nghe nhìn và thiết bị thí nghiệm) đóng vai trò thay thế các sự vật, hiện tượng phức tạp mà học sinh không thể tiếp cận trực tiếp, giúp rút ngắn thời gian giảng dạy và nâng cao độ chính xác của tri thức tiếp nhận.

Chương 3 trình bày mô hình "trường học điện tử" và phân tích thực trạng ứng dụng công nghệ thông tin trong ngành giáo dục Việt Nam tại thời điểm năm 2006.

Địa phương / Quốc gia	Tỷ lệ học sinh / máy tính
Tỉnh Hòa Bình	60 học sinh / máy
Thành phố Hải Phòng	47 học sinh / máy
Thành phố Hồ Chí Minh	30 học sinh / máy
Thái Lan	20 học sinh / máy
Vương quốc Anh	6 học sinh / máy

Theo số liệu của GS. Hoàng Ngọc Hà (Vụ trưởng Vụ Quản lý Khoa học - Bộ GD&ĐT) được trích dẫn, khoảng 98% trường THPT và gần 100% các Sở GD&ĐT đã kết nối Internet (trong đó tỉnh Quảng Nam là đơn vị đi đầu). Tuy nhiên, việc triển khai còn phân tán, manh mún, chủ yếu dừng lại ở mức tự phát với phần mềm Microsoft PowerPoint hoặc phục vụ quản lý hành chính, đòi hỏi phải giải quyết ba điểm nghẽn: cơ sở vật chất, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên và thống nhất bộ máy quản lý chỉ đạo vĩ mô.

Phần Nội dung - Chương 1: Dạy học qua mạng nhằm nâng cao tính tích cực của học sinh

Chương này xây dựng mô hình phòng máy phục vụ dạy học qua mạng nội bộ: gồm 1 máy chủ (server) của giáo viên và hệ thống máy con kết nối mạng dành cho từng học sinh, có quy trình bảo dưỡng kỹ thuật thường xuyên.

Mô hình dạy học mới đặt ra các tiêu chí: không nặng nề áp lực điểm số, linh hoạt về thời gian tiếp thu kiến thức và thời điểm làm bài kiểm tra, đồng thời chuyển vai trò giáo viên từ truyền thụ sang hướng dẫn. Chương 1 đưa ra chuẩn năng lực công nghệ cho người dạy (hiểu biết công nghệ, thiết kế môi trường học tập, triển khai kế hoạch giảng dạy, đánh giá lượng giá và nâng cao chuyên môn) cùng bộ kỹ năng công nghệ cơ bản của người học.

Quy trình lên lớp qua mạng được thiết lập theo 3 bước:

• Bước 1: Ổn định tổ chức (học sinh vào lớp, truy cập trang web, đăng nhập diễn đàn hoặc hệ thống kiểm tra).
• Bước 2: Kiểm tra bài cũ (làm bài trắc nghiệm trên máy, nhận kết quả, đáp án và hình ảnh minh họa tức thì).
• Bước 3: Bài mới (học sinh tự học qua bài giảng trên web hoặc nghe giáo viên hướng dẫn, thảo luận và đặt câu hỏi qua diễn đàn/vấn đáp).

Tiêu chí	Phương pháp dạy học truyền thống	Phương pháp dạy học mới qua mạng
Ưu điểm	- Dễ thực hiện, không đòi hỏi trang thiết bị phức tạp. - Tạo điều kiện giao lưu tình cảm trực tiếp giữa thầy và trò.	- Phát huy tính độc lập, tự giác và sáng tạo của học sinh. - Phù hợp với năng lực cá nhân, thời gian học linh hoạt. - Cập nhật thông tin nhanh chóng, trực quan. - Giảm tải công việc chấm bài, vào điểm cho giáo viên.
Nhược điểm	- Học sinh thụ động, dễ rơi vào tình trạng nhồi nhét. - Hạn chế về thời gian đào sâu kiến thức trên lớp. - Giáo viên tốn nhiều thời gian chấm bài thủ công.	- Giảm thời gian tiếp xúc tình cảm trực tiếp giữa thầy và trò. - Đòi hỏi đầu tư cơ sở vật chất và đường truyền mạng. - Kết quả phụ thuộc vào kỹ năng tin học của học sinh.

Về công tác kiểm tra đánh giá, chương phân tích tính ưu việt của hình thức trắc nghiệm trực tiếp trên máy: chấm điểm tự động, thống kê tức thời, hỗ trợ biểu diễn ký hiệu khoa học, đóng vai trò là công cụ tự rèn luyện của học sinh.

Phần Nội dung - Chương 2: Các công cụ thực hiện

Chương 2 hướng dẫn chi tiết phương pháp khai thác và sử dụng 5 công cụ phần mềm:

1. Microsoft Office PowerPoint 2003: Hướng dẫn quy trình soạn giáo án điện tử (nắm bắt nội dung, lập dàn ý, soạn giáo án giấy, thiết kế slide); kỹ thuật định dạng màu nền/font chữ có độ tương phản; thiết lập chuyển trang (Slide Transition); cài đặt 4 nhóm hiệu ứng Custom Animation (Entrance, Emphasis, Exit, Motion Paths) và các chế độ kích hoạt (Start On Click, Start With Previous, Start After Previous); kỹ thuật chèn tranh ảnh, phim qua Windows Media Player, vẽ hình và sử dụng phím tắt, bút vẽ (Pen) khi trình chiếu.
2. Easy File Sharing Web Server (EFS): Cài đặt máy chủ chia sẻ dữ liệu qua giao thức web nội bộ, cho phép giáo viên phân quyền và học sinh tải tài liệu.
3. Phần mềm trắc nghiệm DSN: Quản lý ngân hàng câu hỏi, tạo đề và tổ chức kiểm tra trắc nghiệm khách quan trên máy vi tính.
4. NetMeeting: Công cụ hỗ trợ trao đổi văn bản, hình ảnh và tương tác trực tuyến giữa máy chủ và các máy trạm.
5. Macromedia Dreamweaver MX 2004: Kỹ thuật thiết kế giao diện website bài giảng, lập kế hoạch site, xử lý bảng (table), chèn định dạng văn bản (text), hình ảnh (image) và thiết lập liên kết (hyperlink) tích hợp các thành phần học tập.

Phần Nội dung - Chương 3: Ứng dụng phương pháp mới và phương tiện dạy học hiện đại vào giảng dạy chương 2 - "Định luật tuần hoàn" - SGK thí điểm 10 ban Khoa học tự nhiên

Chương 3 triển khai bài giảng thực nghiệm cho Chương 2: "Định luật tuần hoàn" (SGK Hóa học thí điểm lớp 10 ban Khoa học tự nhiên). Cấu trúc hệ thống bao gồm:

• Hướng dẫn cài đặt máy chủ EFS và kết nối mạng nội bộ phòng máy.
• Quy trình truy cập giao diện website chính qua trình duyệt web.
• Tích hợp các mô-đun: phần bài giảng đa phương tiện (soạn bằng PowerPoint kết hợp tư liệu Dreamweaver), diễn đàn thảo luận (Forum để học sinh và giáo viên trao đổi bằng nickname) và hệ thống trắc nghiệm DSN phục vụ ôn tập, củng cố kiến thức theo từng bài học của chương.

Phần Nội dung - Chương 4: Kết luận và đề xuất

Chương này tổng kết toàn bộ kết quả nghiên cứu lý luận và ứng dụng phần mềm trong dạy học Hóa học, nêu các đề xuất đối với công tác trang bị cơ sở vật chất, bồi dưỡng giáo viên và vạch ra hướng phát triển mở rộng của đề tài.

Kết quả và đóng góp

• Tổng hợp cơ sở lý luận về phân loại, tiêu chuẩn lựa chọn phương pháp dạy học và các nguyên tắc ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục hóa học phổ thông.
• Thu thập và công bố bức tranh số liệu thực tế về ứng dụng công nghệ thông tin năm 2006 (98% trường THPT kết nối Internet; tỷ lệ máy tính trên học sinh tại Hòa Bình là 60 HS/máy, Hải Phòng 47 HS/máy, TP.HCM 30 HS/máy so với Thái Lan 20 HS/máy, Anh 6 HS/máy).
• Thiết lập quy trình giảng dạy 3 bước trên môi trường phòng máy nối mạng nội bộ và xây dựng bảng đối sánh chi tiết giữa phương pháp dạy học truyền thống với phương pháp dạy học qua mạng.
• Hoàn thành việc tích hợp bộ 5 công cụ phần mềm (Microsoft PowerPoint 2003, Easy File Sharing Web Server, DSN, NetMeeting, Macromedia Dreamweaver MX 2004) thành một website bài giảng hoàn chỉnh.
• Số hóa và triển khai toàn bộ nội dung giảng dạy, diễn đàn trao đổi và hệ thống câu hỏi trắc nghiệm cho Chương 2: "Định luật tuần hoàn" thuộc chương trình Sách giáo khoa thí điểm Hóa học 10 ban Khoa học tự nhiên.
• Đề xuất 3 nhóm giải pháp tháo gỡ khó khăn trong ứng dụng công nghệ thông tin ngành giáo dục: đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất; đào tạo, bồi dưỡng giáo viên về ngoại ngữ và tin học; thống nhất bộ máy chỉ đạo quản lý công nghệ thông tin từ cấp vĩ mô.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế về điều kiện kỹ thuật và hạ tầng: Số lượng máy vi tính tại các nhà trường còn ít, việc tổ chức dạy học qua mạng và kiểm tra trắc nghiệm trên máy tính tại thời điểm nghiên cứu chỉ có thể thực hiện luân phiên theo từng lớp, chưa thể áp dụng đồng loạt toàn trường.
• Kỹ năng tin học của học sinh chưa đồng đều, ảnh hưởng phần nào đến tốc độ thao tác và kết quả kiểm tra trên máy.
• Hệ thống chia sẻ và bảo mật của các phần mềm ứng dụng cục bộ còn ở mức cơ bản.
• Phạm vi nội dung thực nghiệm mới chỉ tập trung vào Chương 2 Sách giáo khoa thí điểm Hóa học 10 ban Khoa học tự nhiên, chưa bao phủ toàn bộ chương trình hóa học phổ thông.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng xây dựng bài giảng điện tử và ngân hàng dữ liệu trắc nghiệm cho toàn bộ chương trình Hóa học các khối lớp; hoàn thiện các tính năng bảo mật, tối ưu hóa giao diện web học tập; triển khai thực nghiệm sư phạm đối chứng trên diện rộng để đánh giá định lượng hiệu quả tiếp thu tri thức của học sinh.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo phù hợp cho:

• Sinh viên chuyên ngành Sư phạm Hóa học và học viên cao học ngành Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Hóa học đang nghiên cứu về ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học.
• Giáo viên Hóa học tại các trường trung học phổ thông tìm kiếm giải pháp tổ chức tiết học trong phòng máy vi tính hoặc soạn giáo án điện tử.
• Cán bộ quản lý chuyên môn và phụ trách công nghệ thông tin trường học tham khảo mô hình tổ chức dạy học qua mạng cục bộ và quy trình kiểm tra đánh giá bằng phần mềm trắc nghiệm.

Các nội dung có giá trị sử dụng cao gồm: hướng dẫn thao tác kỹ thuật trên Microsoft PowerPoint 2003 phục vụ đặc thù bộ môn Hóa học; quy trình tích hợp máy chủ EFS và Dreamweaver để tạo mạng chia sẻ bài giảng nội bộ; cấu trúc tổ chức tiến trình bài dạy 3 bước qua mạng.

Câu hỏi thường gặp

Khóa luận lựa chọn bài học cụ thể nào trong chương trình phổ thông để xây dựng nội dung giảng dạy thực nghiệm?
Tác giả lựa chọn Chương 2: "Định luật tuần hoàn" thuộc Sách giáo khoa thí điểm Hóa học lớp 10, ban Khoa học tự nhiên để thiết kế bài giảng điện tử, diễn đàn thảo luận và hệ thống trắc nghiệm.

Những công cụ phần mềm nào được tác giả tích hợp trong mô hình dạy học qua mạng của đề tài?
Hệ thống kết hợp 5 phần mềm: Microsoft Office PowerPoint 2003 (soạn bài giảng, trình diễn hiệu ứng), Easy File Sharing Web Server - EFS (tạo máy chủ chia sẻ dữ liệu mạng nội bộ), phần mềm DSN (tổ chức thi và chấm trắc nghiệm), NetMeeting (công cụ giao tiếp trực tuyến) và Macromedia Dreamweaver MX 2004 (thiết kế và liên kết website học tập).

Quy trình một tiết lên lớp qua mạng trong khóa luận gồm những bước nào?
Tiến trình gồm 3 bước: Bước 1 - Ổn định tổ chức (học sinh truy cập trang web, đăng nhập diễn đàn/bài kiểm tra); Bước 2 - Kiểm tra bài cũ (làm bài trắc nghiệm trên máy tính và nhận kết quả, đáp án phản hồi lập tức); Bước 3 - Bài mới (học sinh tự nghiên cứu bài giảng trên website hoặc nghe giáo viên giảng bài, trao đổi qua diễn đàn hoặc hỏi đáp trực tiếp).

Thực trạng trang bị máy tính cho học sinh THPT tại Việt Nam được trích dẫn trong văn bản năm 2006 ra sao?
Theo số liệu từ GS. Hoàng Ngọc Hà (Bộ GD&ĐT), khoảng 98% trường THPT kết nối Internet; tỷ lệ học sinh trên máy tính tại Hòa Bình là 60 học sinh/máy, Hải Phòng là 47 học sinh/máy, TP. Hồ Chí Minh là 30 học sinh/máy, thấp hơn nhiều so với Thái Lan (20 học sinh/máy) và Anh (6 học sinh/máy).

Phương pháp học ($P_h$) được tác giả hệ thống hóa qua công thức và các thành tố nào?
Phương pháp học được xác định gồm ba thành tố liên hoàn theo công thức: $P_h = P_{tt} + P_{th} + P_{vd}$, trong đó $P_{tt}$ là phương pháp tiếp thu ban đầu (chịu ảnh hưởng bởi 4 cấp độ vùng trí nhớ $D_1 - D_4$), $P_{th}$ là phương pháp tự học và $P_{vd}$ là phương pháp vận dụng tri thức vào giải bài tập và thực tiễn.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của Bùi Thị Mỹ Trâm đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về phương pháp dạy học và vai trò hỗ trợ của phương tiện kỹ thuật hiện đại trong giáo dục hóa học. Tác giả đã xây dựng hoàn chỉnh mô hình dạy học qua mạng cục bộ kết hợp bộ 5 công cụ phần mềm (PowerPoint 2003, EFS, DSN, NetMeeting, Dreamweaver MX 2004) và áp dụng cụ thể vào Chương 2: "Định luật tuần hoàn" thuộc SGK Hóa học thí điểm lớp 10 ban Khoa học tự nhiên. Công trình cung cấp giải pháp tổ chức dạy học lấy học sinh làm trung tâm, thúc đẩy năng lực tự học và cung cấp tài liệu tham khảo có tính ứng dụng cao cho sinh viên sư phạm cùng giáo viên phổ thông tại thời điểm chương trình giáo dục đổi mới năm 2006.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Mở đấu Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Cô Nguyễn Thị Minh Huệ 1. Lý do chọn đê tài: Trong suốt quá trình học từ cấp | đến cấp 3, mỗi khi chuyển một cấp học ta đều nhân thấy có những sự thay đổi nhất định nhưng chưa có cấp học nao có sự đột phá trong sự thay đôi phương pháp cũng như phương tiện dạy học. Chính vi lối rập khuôn trong phương pháp học, không phát huy được kha nắng tự học. tự tìm hiểu, ma kiến thức thu nhận được phản nhiều lả tử phia giáo viên cung cap nên học sinh Việt Nam tuy đạt được những thành công nhất định trong các kỳ thí học sinh giỏi Quốc tế những môn khoa học cơ bản, nhưng những môn khoa học ứng dụng thi trong thực tế không bằng các nước anh em, Hóa học là một môn khoa học ứng dụng, sự đổi mới trong phương pháp và phương tiện giảng day là rất cần thiết, Với những lý do trên, em chọn nghiên cứu đề tài : “Sự phối hợp hiệu quả giữa doi mới phương pháp day học với phương tiện dạy học hiện đại” với các mục dich cụ thé sau: > Nhằm đổi mới phương pháp giảng dạy.

nâng cao chất lượng day và học trong trường phô thông hiện nay. > Tăng cường sử dụng các phương tiện hiện đại va áp dụng công nghệ thông tin phục vụ cho đạy vá học. > Việc sử đụng các phần mềm và các công cụ tin học có thẻ là phương pháp day học pho biến trong tương lai gan ở trường pho thông cũng như đại học. > Đề tải này giúp em nâng cao kiến thức và kỹ năng sử dụng các thiết bị tin học phục vụ cho việc học tập, giảng day vả nghiên cứu vé sau.

Mục đích nghiên cứu: > Đóng góp một phan công sức nhỏ trong công cuộc đổi mới phương pháp dạy và học. > Việc giới thiệu và hướng dẫn sử dụng một số công cụ phan mém tin học sẽ hỗ trợ tích cực cho việc doi mới phương pháp day học ở trường phô thông va cả đại học trong tương lai. > Giới thiệu một sự phối hợp giữa phương pháp day học mới và phương tiện day học hiện dus. SVTH: Bùi Thị Mỹ Trâm Trang | Khóa luận tốt nghỉ GVHD: Cô Nguyễn Thị Minh Huệ 1.

Nhiệm vụ của đề tài: > Nghiên cửu về xu hướng đổi mới phương pháp dạy học hiện nay: * Tìm hiểu vẻ phương pháp dạy học. * Đưa ra những ưu khuyết điểm của phương pháp day học truyền thông va phương pháp đạy học hiện đại. Tir đó hướng học sinh đến phương pháp dạy học mới. > Nghiên cứu vai trỏ, thé mạnh va thực trạng của việc ứng dung tin học trong giáng dày > Suu tim, tìm hiểu, nghiên cứu cách sử dụng một số phản mẻm va công cu day học ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ cho việc giảng dạy.

> Tạo nên sự kết hợp chặt chế giữa phương pháp mới và phương tiện dạy học hiện đại, tạo hứng thú cho quá trình tự học của học sinh. > Cụ thể là chương 2 sách giáo khoa thi điểm lớp 10, ban khoa học tự nhiên. > Hoc sinh phổ thông trung học với chương trình giáo dục mới. Gia thiết khoa học: Nếu ứng dụng được công trình nghiên cứu nay vào quá trình giáng day ở các trưởng pho thông thi sẻ nâng cao hiệu qua của phương pháp day học vả đem lại lợi ích cho quá trinh lĩnh hội trí thức của học sinh thông qua quá trình tự học hoi, tự rèn luyện va nàng cao tinh tích cực.

sáng tao cua học sinh.