Chương 1: Cơ sở lý luận về giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu 1 Chương 2: Hiện trạng hoạt động giao nhận của Công ty TNHH Long Prosper International Chương 3: Xây dựng phương án giao hàng xuất khẩu bằng đường biển cho Công ty TNHH Long Prosper International 2 CHƢƠNG 1: CỞ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIAO NHẬN HÀNG HÓA XUẤT NHẬP KHẨU 1. Tổng quan về giao nhận 1. Giao nhận hàng hóa và vai trò của giao nhận hàng hóa Đặc điểm nổi bật của việc trao đổi nền kinh tế của các quốc gia trên thế giới là người mua và người bán ở những quốc gia khác nhau. Sau khi ký hợp đồng trao đổi mua bán ngoại thương, người bán thực hiện việc giao hàng, tức là hàng hóa được vận chuyển từ nước người bán sang nước người mua.
Để cho quá trình đó được thực hiện phải trải qua rất nhiều công đoạn khác nhau của quá trình chuyên chở như: bao bì, đóng gói, lưu kho, vận chuyển hàng ra cảng xếp hàng, làm thủ tục gửi hàng, xếp hàng lên tàu, vận chuyển hàng bằng đường biển, dỡ hàng ra khỏi tàu và giao hàng cho người nhận… Tất cả những công việc đó gọi là dịch vụ giao nhận a. Khái niệm về giao nhận Dịch vụ giao nhận (Freight Forwarding service), theo quy tắc mẫu của FIATA về dịch vụ giao nhận “ là bất kỳ loại dịch vụ nào liên quan đến vận chuyển, gom hàng, lưu kho, bốc xếp, đóng gói hay phân phối hàng hóa cũng như các dịch vụ tư vấn có liên quan đến dịch vụ trên, bao gồm cả vấn đề liên quan đến Hải quan, tài chính, bảo hiểm, thanh toán quốc tế, thu nhập các chứng từ liên quan đến hàng hóa”. Theo luật thương mại Việt Nam: Giao nhận hàng hóa là hành vi thương mại, theo đó người làm dịch vụ giao nhận hàng hóa nhận hàng từ người gửi, tổ chức vận chuyển, lưu kho bãi, làm các thủ tục giấy tờ và các dịch vụ khác có liên quan để giao hàng cho người nhận theo ủy thác của chủ hàng, của người vận chuyển hoặc của người giao nhận khác. Như vậy giao nhận (Forwarding) là tập hợp các nghiệp vụ, thủ tục liên quan đến quá trình vận tải nhằm thực hiện việc di chuyển hàng hóa từ nơi gửi hàng đến nơi nhận hàng (từ người gửi hàng đến người nhận hàng).
Giao nhận thực chất là tổ chức quá trình chuyên chở và giải quyết các thủ tục liên quan đến quá trình chuyên chở đó b. Vai trò của hoạt động giao nhận Căn cứ theo khái niệm về giao nhận và xem xét vị trí của hoạt động này trong thương mại quốc tế có thể thấy giao nhận có một số các vai trò như sau: - Giao nhận tạo điều kiện cho hàng hóa lưu thông nhanh chóng, an toàn và tiết kiệm mà không cần sự tham gia trực tiếp của người gửi cũng như người nhận vào các tác nghiệp. Chủ hàng gửi chỉ cần ký hợp đồng vận tải với người giao nhận về một khối lượng hàng cần vận chuyển từ nơi này đến nơi khác với các yêu cầu về chất lượng, thời gian vận tải. Người giao nhận sẽ đứng ra lo toan toàn bộ các dịch vụ từ việc bao gói, dán nhãn mác hàng hóa, thủ tục hải quan, xếp hàng, vận chuyển và giao hàng… 3 mà không cần đến sự tham gia của chủ hàng gửi, chủ hàng nhận.
Nếu như quá trình vận chuyển đó cần có sự tham gia của nhiều phương thức vận tải thì người giao nhận cũng lo toan hết những thủ tục cần thiết và đảm bảo sự kết nối giữa các phương thức vận tải là nhanh chóng và kịp thời nhất như là vận tải đa phương thức, qua đó giảm các thủ tục, giấy tờ, giảm chi phí và tăng tốc độ giao hàng. - Giao nhận giúp cho người chuyên chở đẩy nhanh tốc độ quay vòng của các phương tiện vận tải, tận dụng được một cách tối đa và có hiệu quả dùng tích và tải trọng của các phương tiện vận tải, các công cụ vận tải cũng như các phương tiện hỗ trợ khác. Điều này thể hiện thông qua sự tính toán, kết hợp các lô hàng có chung một cung đường nào đó để tận dụng tối đa dụng tích và trọng tải phương tiện. Hay như việc người giao nhận gom các lô hàng lẻ có cùng điểm đi, điểm đến tập hợp thành một lô hàng lớn để thuê phương tiện vận tải hoặc đóng hàng vào container để gửi đi, nhằm tiết kiệm chi phí, thời gian, thủ tục cho các chủ hàng.
- Giao nhận làm giảm giá thành hàng hóa xuất nhận khẩu. Giá thành của hàng hóa được tính bằng giá trị của hàng hóa đó cộng thêm các khoản chi phí lưu thông và các khoản phí khác. Khi các chi phí cho quá trình lưu thông hàng hóa từ nơi xuất đến nơi nhập giảm đi (thông qua việc sử dụng dịch vụ giao nhận hợp lý) thì rõ ràng giá thành của hàng hóa cũng sẽ giảm. - Giao nhận cũng giúp các chủ hàng xuất nhập khẩu giảm bớt các chi phí không cần thiết như xây dựng kho, bến bãi của chủ hàng hay người chuyển chờ, chi phí chứng từ, chi phí đào tạo nhân công… 1.2 Người giao nhận và các tổ chức giao nhận hàng hóa a.
Người giao nhận Người kinh doanh dịch vụ giao nhận gọi chung là người giao nhận. Người giao nhận có thể là chủ hàng, chủ tàu, công ty xếp dỡ hay kho hàng, người giao nhận chuyên nghiệp hay bất kỳ một người nào khác. Trước đây người giao nhận chỉ làm đại lý (Agent) thực hiện một số công việc do các nhà xuất khẩu ( nhập khẩu) ủy thác như xếp dỡ hàng hóa, lưu kho bãi, làm thủ tục giấy tờ, lo liệu vận chuyển nội địa, thủ tục thanh toán tiền hàng… Cùng với sự phát triển của thương mại quốc tế và những tiến bộ trong khoa học kỹ thuật của ngành vận tải mà dịch vụ giao nhận ngày càng được mở rộng hơn.Ngày nay người giao nhận đóng một vai trò quan trọng trong thương mại vận tải quốc tế. Người giao nhận không chỉ làm các thủ tục hải quan, thuê tàu mà còn cung cấp dịch vụ trọn gói về toàn bộ quá trình vận tải và phân phối hàng hóa.
Ở nhiều quốc gia khác nhau, người giao nhận được gọi theo những tên khác nhau như: Đại lý Hải quan (Customs House Agent), môi giới hải quan (Custom broker), đại lý thanh toán (Clearing Agent), đại lý gửi hàng và giao nhận (Shipping and Forwarding Agent), 4 người chuyên chở chính. Vai trò của người giao nhận Tùy theo chức năng của người giao nhận, người giao nhận phải có trách nhiệm thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ của mình theo hợp đồng đã ký kết. Người giao nhận đóng vai trò là người chuyên chở (Carrier) Người chuyên chở: là người đứng ra ký hợp đồng vận chuyển hàng hóa với chủ hàng. Chịu trách nhiệm về việc vận chuyển hàng hóa đó từ nơi này đến nơi khác.
- Người chuyên chở này có thể có hoặc không có phương tiện vận tải. - Người chuyên chở có thể đứng ra thực hiện nhiều dịch vụ khác theo yêu cầu của chủ hàng. Khi là một người chuyên chở, người giao nhận đóng vai trò là một nhà thầu độc lập, nhân danh mình chịu trách nhiệm cung cấp các dịch vụ mà khách hàng yêu cầu. Khi người giao nhận cung cấp các dịch vụ liên quan đến vận tải như gom hàng, vận tải đa phương thức, vận tải trọn gói, đóng gói, lưu kho, bốc xếp hay phân phối.
thì người giao nhận sẽ chịu trách nhiệm như người chuyên chở nếu người giao nhận thực hiện các dịch vụ trên bằng phương tiện của mình hoặc người giao nhận đã cam kết một cách rõ ràng hay ngụ ý là họ chịu trách nhiệm như một người chuyên chở. Khi đóng vai trò là người chuyên chở thì các điều kiện kinh doanh tiêu chuẩnthường không áp dụng mà áp dụng các công ước quốc tế hoặc các quy tắc do phòng thương mại quốc tế ban hành. Tuy nhiên, người giao nhận không chịu trách nhiệm về những mất mát, hư hỏng của hàng hoá phát sinh từ những trường hợp sau đây: - Do lỗi của khách hàng hoặc của người được khách hàng uỷ thác - Khách hàng đóng gói và ghi ký mã hiệu không phù hợp - Do nội tỳ hoặc bản chất của hàng hoá - Do chiến tranh, đình công - Do các trường hợp bất khả kháng. Ngoài ra, người giao nhận không chịu trách nhiệm về mất khoản lợi đáng lẽ khách hàng được hưởng về sự chậm chễ hoặc giao nhận sai địa chỉ mà không phải do lỗi của mình.
Người giao nhận đồng thời là người gom hàng Người gom hàng: Là người đứng ra thực hiện việc gom nhiều lô hàng lẻ thành một lô hàng lớn có cùng lộ trình đi - đến để vận chuyển, tác nghiệp. - Dịch vụ gom hàng xuất hiện trong vận tải sắt lần đầu tiên tại Châu Âu, nhằm tận dụng sức chở của các toa xe lửa. - Sau cuộc cách mạng container hóa, dịch vụ gom hàng lẻ ngày càng phát triển. 5 Người gom hàng thực hiện công việc sau: + Nhận lô hàng lẻ từ nhiều người gửi hàng tại trạm giao nhận đóng gói hàng lẻ.
Các lô hàng này nếu xuất khẩu đi nước ngoài thì khi đưa đến giam giao nhận, kho CFS, kho ngoại quan hàng lẻ đã phải hoàn thành thủ tục hải quan xuất khẩu. Có trường hợp kháchhàng tự làm và có trường hợp khách hàng thuê người gom hàng làm trước dịch vụ này. + Tập hợp các lô hàng lẻ đó thành các lô hàng nguyên, kiểm tra hải quan và đóng gói hàng vào container. + Gửi các container sau khi đã đóng hàng và hoàn thành thủ tục hải quan này bằng đường biển, đường sắt hoặc đường hàng không … cho đại lý của mình tại nơi đến + Đại lý của người gom hàng ở nơi đến nhận các container này, dỡ hàng ra và giao cho những người nhận tại các trạm giao nhận và đóng gói hàng lẻ.
Khi là người gom hàng người giao nhận có thể đóng vai trò là người chuyên chở hoặc chỉ là đại lý. Các lô hàng lẻ thường có thể tích nhỏ thường nhỏ hơn 10cbm. Để có thể gọi là hàng LCL thì khi đóng hàng vào container phải có ít nhất 2 lô hàng trở lên. Người giao nhận là người môi giới/ đại lý Người giao nhận có thể chỉ là một trung gian giữa các khách hàng là chủ hàng hoặc người người chuyên chở.
Họ chỉ thực hiện nhiệm vụ như một chiếc cầu nối và nhờ đó họ được hưởng phí môi giới hoặc tiền thưởng của khách hàng. Trách nhiệm của người giao nhận trong vai trò môi giới này nói chung rất thấp.