Giáo trình Nguyên lý thống kê - ĐH Giao thông Vận tải - Lê Thị Tuệ Khanh

Tôi có thể giúp bạn tạo meta tags cho bài viết "Giao trinh nguyen ly thong ke" theo yêu cầu sau: { "ai_description": "Giao trình nguyên lý thống kê là một

• Tác giả: Nguyễn Thị Bích Hằng
• Trường học: Trường Đại học Giao thông Vận tải
• Chuyên ngành: Thống kê học
• Đề tài: Nguyên lý thống kê
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về nguyên lý thống kê trong nghiên cứu

Nguyên lý thống kê là nền tảng khoa học nghiên cứu phương pháp thu thập, xử lý và phân tích dữ liệu định lượng nhằm khám phá bản chất, xu hướng và quy luật của các hiện tượng kinh tế-xã hội. Nội dung cốt lõi bao gồm các khái niệm cơ bản về tổng thể thống kê, đơn vị điều tra, tiêu thức thống kê và hệ thống chỉ tiêu thống kê. Giáo trình này được biên soạn theo hướng ứng dụng thực tiễn, kết hợp lý thuyết chặt chẽ với ví dụ minh họa từ lĩnh vực kinh tế vận tải. Tầm quan trọng của thống kê thể hiện qua khả năng cung cấp bằng chứng số liệu phục vụ ra quyết định quản trị, hoạch định chính sách và đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh.

1.1. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu thống kê

Đối tượng nghiên cứu của thống kê là các hiện tượng kinh tế-xã hội có tính quy luật, biểu hiện thông qua khối lượng lớn dữ liệu định lượng. Phương pháp nghiên cứu bao gồm phương pháp điều tra thống kê, phương pháp phân tổ thống kê và phương pháp phân tích thống kê. Phương pháp điều tra thống kê tập trung vào thu thập dữ liệu thông qua quan sát, phỏng vấn hoặc sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp. Phương pháp phân tổ thống kê giúp phân chia tổng thể thống kê thành các nhóm đồng nhất dựa trên các tiêu thức nhất định. Phương pháp phân tích thống kê sử dụng các công cụ như trung bình, phương sai, hệ số tương quan để khám phá mối quan hệ giữa các biến số.

1.2. Vai trò của thống kê trong quản lý kinh tế

Thống kê đóng vai trò quan trọng trong quản lý kinh tế thông qua việc cung cấp thông tin định lượng chính xác phục vụ hoạch định chiến lược, giám sát hoạt động và đánh giá hiệu quả. Các nhà quản lý sử dụng thống kê để phân tích xu hướng thị trường, đánh giá năng suất lao động, dự báo nhu cầu tiêu dùng và tối ưu hóa quy trình sản xuất. Trong lĩnh vực vận tải, thống kê giúp đánh giá hiệu quả khai thác phương tiện, phân tích chi phí logistics và đo lường mức độ hài lòng của khách hàng. Thống kê cũng là công cụ không thể thiếu trong kiểm toán, kế toán và quản trị tài chính.

II. Phân tích các vấn đề trong nguyên lý thống kê

Nguyên lý thống kê đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình ứng dụng thực tế, bao gồm vấn đề về độ tin cậy của dữ liệu, sai lệch trong quá trình thu thập và hạn chế trong phương pháp phân tích. Một trong những vấn đề phổ biến là dữ liệu không đầy đủ hoặc không chính xác do sai sót trong quá trình điều tra, thiếu tiêu chuẩn thống nhất hoặc biến động bất thường của hiện tượng nghiên cứu. Ngoài ra, việc lựa chọn phương pháp thống kê phù hợp cũng gặp khó khăn do sự đa dạng của các công cụ phân tích. Vấn đề về thời gian và chi phí triển khai điều tra thống kê cũng là rào cản đối với các tổ chức có nguồn lực hạn chế.

2.1. Sai số trong thống kê và biện pháp khắc phục

Sai số trong thống kê xuất hiện dưới nhiều hình thức như sai số ngẫu nhiên, sai số hệ thống và sai số do mẫu không đại diện. Sai số ngẫu nhiên phát sinh do sự biến động tự nhiên của dữ liệu, trong khi sai số hệ thống thường do lỗi trong thiết kế điều tra hoặc phương pháp thu thập dữ liệu. Sai số do mẫu không đại diện xảy ra khi mẫu điều tra không phản ánh đúng đặc điểm của tổng thể thống kê. Để khắc phục, cần tăng cường kiểm soát chất lượng dữ liệu, sử dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên và áp dụng các kỹ thuật hiệu chỉnh sai lệch.

2.2. Giới hạn của thống kê trong phân tích kinh tế

Thống kê có giới hạn trong việc giải thích mối quan hệ nhân quả giữa các biến số do bản chất tương quan không đồng nghĩa với quan hệ nhân quả. Ngoài ra, thống kê khó phản ánh đầy đủ các yếu tố phi định lượng như tâm lý, văn hóa hoặc bối cảnh xã hội. Trong phân tích kinh tế, thống kê có thể bỏ qua các yếu tố ngoại sinh không quan sát được, dẫn đến kết luận không chính xác. Việc lạm dụng thống kê trong ra quyết định mà không xem xét bối cảnh thực tế cũng là một hạn chế đáng lưu ý.

III. Phương pháp nghiên cứu nguyên lý thống kê

Nguyên lý thống kê áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học bao gồm thiết kế điều tra, thu thập dữ liệu, xử lý số liệu và diễn giải kết quả. Quá trình nghiên cứu bắt đầu bằng việc xác định mục tiêu nghiên cứu, xây dựng khung lý thuyết và thiết kế bảng hỏi điều tra. Sau khi thu thập dữ liệu, tiến hành xử lý bằng các phần mềm thống kê như SPSS, STATA hoặc Excel. Phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả, thống kê suy luận và mô hình hóa dữ liệu. Kết quả nghiên cứu được trình bày dưới dạng báo cáo thống kê, biểu đồ và bảng biểu nhằm hỗ trợ quá trình ra quyết định.

3.1. Quy trình thu thập dữ liệu thống kê

Quy trình thu thập dữ liệu thống kê bao gồm các bước: xác định mục tiêu điều tra, xây dựng công cụ điều tra (bảng hỏi, phiếu khảo sát), lựa chọn phương pháp thu thập (điều tra trực tiếp, gián tiếp), xác định phạm vi và đối tượng điều tra, tiến hành thu thập dữ liệu và kiểm tra chất lượng dữ liệu. Phương pháp điều tra trực tiếp thông qua phỏng vấn cá nhân hoặc nhóm tập trung cung cấp dữ liệu chi tiết nhưng tốn kém thời gian và chi phí. Phương pháp điều tra gián tiếp thông qua tài liệu lưu trữ hoặc khảo sát trực tuyến tiết kiệm chi phí nhưng có thể giảm độ chính xác.

3.2. Kỹ thuật xử lý và phân tích dữ liệu

Sau khi thu thập dữ liệu, bước tiếp theo là xử lý và phân tích bằng các kỹ thuật thống kê. Xử lý dữ liệu bao gồm làm sạch dữ liệu, nhập liệu, mã hóa và chuẩn hóa. Phân tích dữ liệu sử dụng các phương pháp thống kê mô tả như trung bình, phương sai, tỷ lệ phần trăm để mô tả đặc điểm của mẫu. Phân tích suy luận bao gồm kiểm định giả thuyết, phân tích hồi quy và phân tích nhân tố để khám phá mối quan hệ giữa các biến số. Kết quả phân tích được trình bày dưới dạng biểu đồ, bảng biểu và báo cáo thống kê nhằm hỗ trợ quá trình ra quyết định.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn nguyên lý thống kê

Nguyên lý thống kê là công cụ không thể thiếu trong nghiên cứu khoa học và quản lý kinh tế-xã hội. Kết luận từ nghiên cứu thống kê cung cấp bằng chứng định lượng phục vụ hoạch định chính sách, đánh giá hiệu quả hoạt động và tối ưu hóa quy trình sản xuất. Ứng dụng thực tiễn của thống kê bao gồm phân tích thị trường, quản trị rủi ro, kiểm toán tài chính và đánh giá tác động chính sách. Việc nắm vững nguyên lý thống kê giúp các nhà quản lý đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu thay vì cảm tính, nâng cao hiệu quả quản trị và cạnh tranh trong môi trường kinh doanh toàn cầu.

4.1. Đánh giá hiệu quả ứng dụng thống kê trong doanh nghiệp

Ứng dụng thống kê trong doanh nghiệp giúp nâng cao hiệu quả quản lý thông qua việc phân tích xu hướng tiêu dùng, đánh giá hiệu quả marketing, tối ưu hóa chuỗi cung ứng và quản trị rủi ro tài chính. Các doanh nghiệp sử dụng thống kê để dự báo doanh thu, phân tích chi phí sản xuất, đánh giá năng suất lao động và đo lường mức độ hài lòng của khách hàng. Thống kê cũng hỗ trợ trong việc phân tích chuỗi giá trị, đánh giá hiệu quả đầu tư và quản trị danh mục sản phẩm. Việc ứng dụng thống kê hiệu quả góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và bền vững trong hoạt động kinh doanh.

4.2. Hướng phát triển tương lai của nguyên lý thống kê

Tương lai của nguyên lý thống kê gắn liền với sự phát triển của công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo. Các phương pháp thống kê truyền thống đang được tích hợp với các thuật toán học máy và trí tuệ nhân tạo nhằm nâng cao độ chính xác và khả năng dự báo. Sự phát triển của big data và công nghệ blockchain cũng mở ra cơ hội mới trong phân tích dữ liệu thống kê. Ngoài ra, việc ứng dụng thống kê trong các lĩnh vực mới như sinh học, môi trường và xã hội học đòi hỏi sự đổi mới trong phương pháp nghiên cứu. Giáo dục và đào tạo thống kê cũng cần được cập nhật để đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

Trích đoạn nội dung tài liệu

nguyÔn thÞ bÝch h»ng – Lª thÞ tuÖ khanh ®ç thÞ nhù – ph¹m anh tuÊn Chñ biªn: Lª thÞ tuÖ khanh Nguyªn lý thèng kª Nhµ xuÊt b¶n giao th«ng vËn t¶i Hµ néi - 2009 1 2 Lêi nãi ®Çu Thèng kª lµ mét c«ng cô kh«ng thÓ thiÕu ®-îc trong qu¸ tr×nh qu¶n lý kinh tÕ – x· héi. Nã gãp phÇn thu thËp, xö lý, ph©n tÝch c¸c sè liÖu thèng kª nh»m gióp nhµ qu¶n lý nhËn thøc vµ cã biÖn ph¸p c¶i t¹o hiÖn t-îng kinh tÕ - x· héi. V× vËy, nguyªn lý thèng kª lµ m«n häc c¬ së cña sinh viªn thuéc tÊt c¶ c¸c chuyªn ngµnh kinh tÕ – x· héi, qu¶n trÞ kinh doanh, tµi chÝnh, kÕ to¸n… §Ó ®¸p øng nhu cÇu nghiªn cøu, gi¶ng d¹y, häc tËp cña gi¸o viªn vµ sinh viªn; còng nh- nhu cÇu tham kh¶o cña c¸c nhµ qu¶n lý ®ang lµm c«ng t¸c thùc tÕ, Bé m«n C¬ së kinh tÕ vµ qu¶n lý Tr-êng §¹i häc Giao th«ng vËn t¶i tæ chøc biªn so¹n gi¸o tr×nh Nguyªn lý thèng kª. Gi¸o tr×nh nµy ®-îc biªn so¹n víi ®Þnh h-íng øng dông trong kinh tÕ vµ qu¶n trÞ theo xu h-íng héi nhËp quèc tÕ.

Víi kinh nghiÖm gi¶ng d¹y nhiÒu n¨m vµ nghiªn cøu nhiÒu nguån tµi liÖu, gi¸o tr×nh biªn so¹n lÇn nµy ®· cã nhiÒu söa ®æi vµ bæ sung ®Ó ®¸p øng nhu cÇu ®Æt ra. Gi¸o tr×nh nµy do ThS. GVC Lª ThÞ TuÖ Khanh chñ biªn. Tham gia biªn so¹n gåm cã: - TS.

GV NguyÔn ThÞ BÝch H»ng biªn so¹n ch-¬ng 5, 6. GVC Lª ThÞ TuÖ Khanh biªn so¹n ch-¬ng 7, 8, 9, 10. GV §ç ThÞ Nhù biªn so¹n ch-¬ng 3, 4. GV Ph¹m Anh TuÊn biªn so¹n ch-¬ng 1, 2.

MÆc dï ®· cã nhiÒu cè g¾ng, song kh«ng thÓ tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt vµ h¹n chÕ nhÊt ®Þnh, tËp thÓ t¸c gi¶ rÊt mong nhËn ®-îc sù ®ãng gãp ý kiÕn cña b¹n ®äc ®Ó lÇn biªn so¹n sau ®-îc hoµn thiÖn h¬n. TËp thÓ t¸c gi¶ 3 4 Ch-¬ng 1 Nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ thèng kª häc I. B¶n chÊt thèng kª häc Thèng kª häc lµ khoa häc nghiªn cøu hÖ thèng c¸c ph-¬ng ph¸p thu thËp, xö lý vµ ph©n tÝch c¸c con sè (mÆt l-îng) cña hiÖn t-îng sè lín ®Ó t×m hiÓu b¶n chÊt, tÝnh quy luËt vèn cã cña chóng (mÆt chÊt) trong ®iÒu kiÖn thêi gian vµ kh«ng gian cô thÓ. Thèng kª häc kh«ng nghiªn cøu c¸c hiÖn t-îng tù nhiªn (®Þa lý, thêi tiÕt, khÝ hËu…) mµ nã chØ nghiªn cøu c¸c hiÖn t-îng kinh tÕ – x· héi.

§ã lµ: - C¸c hiÖn t-îng vÒ nguån tµi nguyªn, m«i tr-êng, cña c¶i tÝch luü cña ®Êt n-íc, cña mét vïng. - C¸c hiÖn t-îng vÒ s¶n xuÊt, ph©n phèi, l-u th«ng, tiªu dïng s¶n phÈm. - C¸c hiÖn t-îng vÒ d©n sè, nguån lao ®éng. - C¸c hiÖn t-îng vÒ ®êi sèng vËt chÊt, v¨n ho¸ d©n c-.

- C¸c hiÖn t-îng vÒ sinh ho¹t chÝnh trÞ – x· héi. Thèng kª häc nghiªn cøu mÆt l-îng cña hiÖn t-îng trong sù liªn hÖ mËt thiÕt víi mÆt chÊt, tøc lµ nã ph¶i nãi râ b»ng sè liÖu vÒ quy m«, kÕt cÊu, tr×nh ®é ph¸t triÓn, tr×nh ®é phæ biÕn, b¶n chÊt vµ tÝnh quy luËt cña hiÖn t-îng. HiÖn t-îng kinh tÕ – x· héi mµ thèng kª häc nghiªn cøu ph¶i lµ hiÖn t-îng sè lín, bëi v× mÆt l-îng cña hiÖn t-îng c¸ biÖt th-êng chÞu t¸c ®éng cña nhiÒu nh©n tè, ®ång thêi møc ®é vµ ph-¬ng h-íng t¸c ®éng cña tõng nh©n tè lªn c¸c hiÖn t-îng c¸ biÖt lµ kh¸c nhau. Do ®ã ng-êi ta ph¶i nghiªn cøu sè lín c¸c hiÖn t-îng th× b¶n chÊt vµ tÝnh quy luËt cña hiÖn t-îng míi ®-îc thÓ hiÖn râ.

NÕu chØ thu thËp sè liÖu trªn mét sè Ýt hiÖn t-îng th× khã cã thÓ rót ra b¶n chÊt chung cña hiÖn t-îng mµ nhiÒu khi ng-êi ta chØ t×m thÊy nh÷ng yÕu tè ngÉu nhiªn, kh«ng b¶n chÊt. Ng-îc l¹i, khi nghiªn cøu trªn mét sè lín c¸c hiÖn t-îng c¸ biÖt, c¸c yÕu tè ngÉu 5 nhiªn sÏ bï trõ, triÖt tiªu nhau vµ khi ®ã, b¶n chÊt, quy luËt ph¸t triÓn cña hiÖn t-îng míi ®-îc béc lé râ. VÝ dô: Nghiªn cøu t×nh h×nh sinh ®Î trong mét tæng thÓ d©n c-, ta thÊy cã nhiÒu cÆp vî chång sinh toµn con trai, ng-îc l¹i còng cã nhiÒu gia ®×nh chØ cã con g¸i. NÕu nghiªn cøu trªn mét sè Ýt gia ®×nh, cã thÓ thÊy sè bÐ trai ®-îc sinh ra nhiÒu h¬n sè bÐ g¸i hoÆc ng-îc l¹i.

Nh-ng khi nghiªn cøu trong c¶ tæng thÓ d©n c-, víi mét sè lín cÆp vî chång, nh÷ng tr-êng hîp gia ®×nh sinh toµn con trai sÏ bÞ bï trõ bëi nh÷ng gia ®×nh sinh toµn con g¸i. Khi ®ã, quy luËt tù nhiªn: sè bÐ trai vµ sè bÐ g¸i sinh ra xÊp xØ b»ng nhau theo tØ lÖ kho¶ng 103 – 104 bÐ trai trªn 100 bÐ g¸i míi ®-îc béc lé râ. Khi thèng kª c¸c hiÖn t-îng kinh tÕ – x· héi ng-êi ta ph¶i g¾n liÒn víi thêi gian, ®Þa ®iÓm cô thÓ bëi v× trong nh÷ng ®iÒu kiÖn thêi gian vµ kh«ng gian kh¸c nhau th× ®Æc ®iÓm vÒ chÊt vµ l-îng còng kh¸c nhau do hiÖn t-îng kinh tÕ – x· héi lu«n biÕn ®éng theo thêi gian vµ kh«ng gian. VÝ dô: Tr×nh ®é khoa häc kü thuËt lµ mét trong nh÷ng yÕu tè ¶nh h-ëng trùc tiÕp ®Õn n¨ng suÊt lao ®éng cña ng-êi c«ng nh©n, nh-ng nã ¶nh h-ëng rÊt kh¸c nhau ®èi víi c¸c doanh nghiÖp, víi tõng ph©n x-ëng trong mét doanh nghiÖp hay ¶nh h-ëng kh¸c nhau gi÷a c¸c giai ®o¹n, c¸c thêi kú… V× vËy, c¸c con sè vÒ n¨ng suÊt lao ®éng cña ng-êi c«ng nh©n trong tõng doanh nghiÖp, tõng ph©n x-ëng, tõng thêi kú còng kh¸c nhau.

C¸c kh¸i niÖm th-êng dïng trong thèng kª 1. Tæng thÓ thèng kª (tæng thÓ) a) Kh¸i niÖm Tæng thÓ thèng kª lµ mét kh¸i niÖm quan träng cña thèng kª häc, nã gióp ta x¸c ®Þnh râ ph¹m vi cña hiÖn t-îng cÇn nghiªn cøu. Tæng thÓ thèng kª lµ hiÖn t-îng kinh tÕ – x· héi sè lín, gåm c¸c ®¬n vÞ (phÇn tö, hiÖn t-îng c¸ biÖt) cÊu thµnh nªn hiÖn t-îng cÇn ®-îc quan s¸t vµ ph©n tÝch mÆt l-îng cña 6 chóng, ®Ó t×m ra quy luËt vµ b¶n chÊt vèn cã cña chóng (mÆt chÊt) trong nh÷ng ®iÒu kiÖn thêi gian vµ kh«ng gian cô thÓ. Tæng thÓ thèng kª bao gåm c¸c ®¬n vÞ, phÇn tö hay hiÖn t-îng c¸ biÖt.

C¸c ®¬n vÞ nµy ph¶i cã mét hoÆc mét sè ®Æc ®iÓm chung nh»m tháa m·n môc ®Ých nghiªn cøu. Nh- vËy, thùc chÊt cña viÖc x¸c ®Þnh tæng thÓ lµ x¸c ®Þnh ®¬n vÞ tæng thÓ. VÝ dô:  Muèn nghiªn cøu thu nhËp trung b×nh cña mét hé gia ®×nh ë thµnh phè Hµ Néi th× tæng thÓ sÏ lµ tæng sè hé gia ®×nh cña thµnh phè Hµ Néi.  Muèn tÝnh chiÒu cao trung b×nh cña sinh viªn nam tr-êng §¹i häc Giao th«ng vËn t¶i th× tæng thÓ sÏ lµ toµn bé nam sinh viªn tr-êng §¹i häc Giao th«ng vËn t¶i.

b) Ph©n lo¹i - Tæng thÓ béc lé (tæng thÓ trùc quan): lµ tæng thÓ cã c¸c ®¬n vÞ cÊu thµnh cã thÓ nhËn thÊy ®-îc b»ng trùc quan. VÝ dô: Tæng thÓ sinh viªn cña mét tr­êng, sè nh©n khÈu cña mét ®Þa ph­¬ng… n¨m 2007 - Tæng thÓ tiÒm Èn: lµ nh÷ng tæng thÓ cã c¸c ®¬n vÞ cÊu thµnh kh«ng thÓ nhËn thÊy ®-îc b»ng trùc quan, ranh giíi cña tæng thÓ kh«ng râ rµng. Lo¹i nµy gÆp nhiÒu khi ng-êi ta nghiªn cøu c¸c hiÖn t­îng x· héi trong c¸c lÜnh vùc v¨n hãa, thÓ thao, t©m lý x· héi… VÝ dô: Tæng sè ng­êi ham thÝch thÓ thao, tæng sè ng­êi mª tÝn dÞ ®oan… trong thµnh phè Hµ Néi. - Tæng thÓ ®ång chÊt: lµ tæng thÓ bao gåm c¸c ®¬n vÞ gièng nhau vÒ mét sè ®Æc ®iÓm chñ yÕu cã liªn quan ®Õn môc ®Ých nghiªn cøu.

- Tæng thÓ kh«ng ®ång chÊt: lµ tæng thÓ bao gåm c¸c ®¬n vÞ cã nhiÒu ®Æc ®iÓm chñ yÕu kh¸c nhau cã liªn quan ®Õn môc ®Ých nghiªn cøu. Sù ph©n lo¹i tæng thÓ ®ång chÊt vµ kh«ng ®ång chÊt cã ý nghÜa rÊt quan träng trong viÖc x¸c ®Þnh tÝnh ®¹i diÖn cña c¸c sè liÖu thèng kª tÝnh ®-îc. C¸c sè liÖu nµy chØ cã ý nghÜa, ®¶m b¶o tÝnh ®¹i diÖn khi ®-îc tÝnh ra tõ mét tæng thÓ ®ång chÊt. NÕu chóng ®-îc tÝnh ra tõ 7 mét tæng thÓ kh«ng ®ång chÊt th× ý nghÜa, tÝnh ®¹i diÖn cña chóng cho tæng thÓ gi¶m ®i rÊt nhiÒu, thËm chÝ kh«ng sö dông ®-îc.

VÝ dô: Khi nghiªn cøu vÒ thu nhËp, ta th­êng sö dông sè liÖu thèng kª lµ “thu nhËp trung b×nh”. Tuy nhiªn, thu nhËp trung b×nh chØ cã ý nghÜa vµ còng chØ ®¶m b¶o tÝnh ®¹i diÖn khi ®-îc tÝnh ra tõ mét tæng thÓ bao gåm nh÷ng ng-êi cã cïng chung nh÷ng ®iÒu kiÖn lµm viÖc, tÝnh chÊt c«ng viÖc, nh­ nh÷ng ng­êi n«ng d©n, nh÷ng th­¬ng nh©n… NÕu ta trén c¶ n«ng d©n vµ th­¬ng nh©n l¹i víi nhau, th× ý nghÜa, tÝnh ®¹i diÖn cña “thu nhËp trung b×nh” ®· gi¶m ®i rÊt nhiÒu. TÝnh ®ång chÊt cña tæng thÓ chØ mang tÝnh t-¬ng ®èi, tïy theo môc ®Ých nghiªn cøu. Cã thÓ theo môc ®Ých nghiªn cøu nµy th× tæng thÓ lµ ®ång chÊt nh-ng theo môc ®Ých nghiªn cøu kh¸c th× tæng thÓ l¹i kh«ng cßn ®ång chÊt n÷a VÝ dô: NÕu môc ®Ých nghiªn cøu lµ t×m hiÓu vÒ hiÖu qu¶ sö dông vèn cña c¸c doanh nghiÖp vËn t¶i « t« trªn ®Þa bµn Hµ Néi th× tæng thÓ c¸c doanh nghiÖp vËn t¶i « t« ë Hµ Néi lµ tæng thÓ ®ång chÊt, tæng thÓ tÊt c¶ c¸c doanh nghiÖp trªn ®Þa bµn Hµ Néi lµ tæng thÓ kh«ng ®ång chÊt.

Nh-ng nÕu môc ®Ých nghiªn cøu lµ t×m hiÓu vÒ hiÖu qu¶ sö dông vèn cña c¸c doanh nghiÖp trªn ®Þa bµn thµnh phè Hµ Néi th× tæng thÓ nh÷ng doanh nghiÖp trªn ®Þa bµn thµnh phè Hµ Néi l¹i lµ tæng thÓ ®ång chÊt. - Tæng thÓ chung: lµ tæng thÓ bao gåm tÊt c¶ c¸c ®¬n vÞ thuéc ph¹m vi nghiªn cøu. - Tæng thÓ bé phËn: lµ tæng thÓ chØ bao gåm mét sè bé phËn ®¬n vÞ trong tæng thÓ chung ®-îc ®-a ra nghiªn cøu. VÝ dô: Tæng thÓ sinh viªn tr-êng §¹i häc Giao th«ng vËn t¶i lµ tæng thÓ chung, tæng thÓ sinh viªn khoa VËn t¶i – Kinh tÕ lµ tæng thÓ bé phËn.

§¬n vÞ tæng thÓ §¬n vÞ tæng thÓ lµ nh÷ng ®¬n vÞ c¸ biÖt (ng-êi, vËt, phÇn tö, hiÖn t-îng c¸ biÖt) cã cïng mét hay mét sè ®Æc ®iÓm chung ®-îc chän ra ®Ó h×nh thµnh nªn tæng thÓ thèng kª. ViÖc lùa chän ®¬n vÞ tæng thÓ phô thuéc vµo môc ®Ých nghiªn cøu. §¬n vÞ tæng thÓ lµ c¨n cø ®Ó x¸c ®Þnh ph-¬ng ph¸p ®iÒu tra. 8 VÝ dô: Khi cÇn nghiªn cøu t×nh tr¹ng søc kháe cña ng-êi lao ®éng trong mét doanh nghiÖp vËn t¶i th× ®¬n vÞ tæng thÓ lµ tõng ng-êi lao ®éng trong doanh nghiÖp ®ã.