CHƯƠNG 1 QUẢN LÍ LÀ MỘT KHOA HỌC 1. ĐỐI TƯƠNG, NHIÊM vu VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN cứu KHOA HỌC QUẢN LÍ 1 1. ĐỐI tương nghiên cứu của khoa hoc quản H Khoa hoc quản lí nghiên cứu các cỊuan hê qiiun //, thưc chất [à quan hê giữa ngươi và ngươi trong quan lí, quan hê giữa chu tliê quản lí và đôi tưcmíỉ quàn lí Mối quan hê trèn bao gồm quan hè giữa người và nsuơi trong cùng (ổ chưc, gỉừa thu lĩnh và thanh viên trong tô chưc vả giữa tổ chưc nay VỚI tô chức khac VỚI nhau ttong xã hôi Khi nói quan hê quàn lí là quan hè giữa người va người cần phân biêt quan hê nguơi - tmưởi trong klìoa hoc íâm lí vá khoa hoc quan ìí Quãri hê giữa ngươt và tìguời troníỉ tâm lí hoc là giao tiêp chửa đung các dấu hiêu có sư tiếp XIÌC tâ m ỉí, còn quan hê íĩiữa naười - người trong quân lí là quan hê quàn lí nổi V Ớ I nhau thông qua các chức năn li quản li chi đao. tồ chưc, kiểm tra Tâí nhiên, ở dây co sư đan xen nhau quan hê giữa người - người trong quản lí có cà giao tiêp luc la quan hê nmrơi - ngươi trong tâm 1) hoc • ở đây cũng có sư khác biêt giữa kinh tê hoc và khoa hoc quản lí vê quan hê quàn li Quan hê quàn li la dôi tưcoie cua khoa hoc quân li, khác VỚI quan hê quản )i - môt bô phàn hơp Ihành cua quan hê sàn xuấi mà kmh tê chinh tn hoc đề câp Quan hê qtian lí trong kinh tê hoc chính tri là niòt bô phân cua quan hê sản xuât (bao gồm quan hê sơ hừii.
quan lìê phân phối và quan hê quản li), nghiên cưu quan hê quản lí dé tìm ni các quy luât kinh tế KiiOiì hoc quản !í xem xét các quan hê quan lí lìhăm tìm la Lac phương plìap va công Cu tác dông cu thề cua quàn li Trong kiỉili tế hoc clunli tn, quan lí chu yêu dươc nghiên cứu trong các quan hê kiiih tế Khoa hoc quan lí ngoài cac quan hê kinh tế còn nghiên cưu các quan hô chính tn lổ chực, quan bê pliap li, quan hê lâm |j 1 2 Nhiêm va cửa khoa hoc quàn ỉí Khoa hoc quan li xac dinh cac IIlu êm vu cơ ban sau - Tìm ra quy luât va các vân đê có tính qiiy luât cua hoat đông quân li, tư dó xác dinlì CJC níỉu\ên íãc côiiiỉ cu. phương pháp cac kiểu cơ câu tổ chưc quan lí cỉani bao quan ií niô[ cách klioa lioc - Làm rò cơ so kiiOd hoc củd các khâu cac buơc quan lí cua niòt tô tliirc. bô may quản lí - Xác đinh nỏi dung, nguyên tắc \ à cac phucmg pháp quan lí - Tìm liicu đác trưna cùa lao đòng quan lí đê có co sờ xac dinlì yêii càu đối VỚI cán bô quản h, có phương phap (uvcn chon phu hơp nhằm tuyên chon đào tao bôt dưõníỉ cán bô quàn lí - Nghièn cưu vai tiò của hoat đông quản li trong xã hôi Các yếu lô anh hườiis đên hoat đôna quan lí, tù do co các pliương phap quan lí tối iru 1 3 Phương pháp nghiên cứu khoa học quản lí Cũng nhir các lĩnh vưc khoa hoc khac, khoa hoc quàn li có mòt hê thông cac phương phap nghiên cứu nhằm phái hiên dối tương nghiên CÚXỈ cua mình Dưới dây là môt sổ phương pháp nghiên cưu cơ baii 1. Phân tích các tài iiệu và văn bản Bản chất của phương pháp này la dùng cac thao tác tư duy ]Ồ«IC phân tích các tài liêu văn bàn, các công trình lí luân có liên quan đến quàn lí để rút ra các kết luân, các tri thức li luân mang tính khái quát Irong quản lí đồng thời lam cơ sở cho nghiên cứu thưc tiễn quàn ỉi Tài bêu văn bản có nhiều loai, trước hết là các vãn bản, Nghi quyêt cùa Đảng và Nhà nước về quản !í, các tài iiêu, sach báo chuyên naànb quàn !i, các bièiì bàn cuôc hop, bàn kế hoach, bao cáo về công tac quàn li Phương pháp này đòi hoi nhà nghiên cim phải có các phẩm chất lư dity đòc lâp, sáng tao, óc phè phán và chủ kiến riêng cua nha nghiên CÚXI khi phân tích các văn bản tài liêu lí luân 1.2 Pbuựng pháp quan sát Quan sát la phương pháp Iiglìiêti cứu su dung cac giác quan khac nhau dê thu tháp các sư kiên về vân dề đươc nghiên cứu Quan sát dùng trong klioa hoc quản lí có nhiều loai tuy theo V! trí cua người quan sát mà có quan sát không thajn dư va quan sal có Ihani dư, qudn sat tiưc Iièp và quan sát gian tiêp Phương pháp quan la phượna pháp ỉỉếp cân niihỉêiì cưu vấn đề/ su kièn/ hiên tương quản lí dưới íioc đô bán thể nên có nhiêu ưu diềni như kết qua thu đirơc bằng quan sát trung thirc, khaclì quan và có đô tin câ^ cao, 5ir kiên tlui đuac câp nhât sốníĩ đôỉiií và trinìg thưc nhưng đồm> thơi cùng có nhữna han chè 8 tnang tinh bi dôiiíi phtii (.hơ dơi vãn dê quan h (ỉirơc niỉhièn cứu \uàt hiên mơi qtìciíì saỉ dươi quan sai íỏn kcni íỉìòỉ m.ỉti \a côtiy sưc \ỉ (nuôn íttt ra kâi litân vê quan li không piiai chi qiuiiì sat niòt lãn nid phâi quan sat nliicu làn mơi đani bao đỏ im cây Quan Sdi là Ihu thâp .sư kièn bên ngoai dc rut ra kẻt luân vê vân dê quán lí bên trong nôn nhiêu klii kêl qua chud chinh xac \ì Idi liẽu sư kicn thu duơc chi mang tínli hicn lượng, chưa phdiì ánh điKK ban cỉiấl bên trong của vân đê quan li đươc imhiên cứu Đê quan sái mòt vân đề/ su kiciV hiên tuơim quaii li có luêu qua cân phàn biêí rõ đổi tuơnc nỉiinên cini và dôi liron!> quan sát, lâp kế honch quan sát cu thẻ.
xoc đtnh rò ỉìhỉèm vu \à hoàn canh qiỉan sat. !ua chon hình thúc quan sa í cho plììi ỈKip, lưa ciioíi c á c hinh th u c ỵlìi bicii b<in qudn -Sdi cho piiLi hơp v a i chu đê quan lí, lird chon huớiig ngliiên cưu 1.m chât cua phương pháp thưc nshiêm la chủ đông lao ra môt hoàn canh co sư khốim chê các điêu kiên để vàn đê quan lí cân nghiên cíni dươc bôc lô Tliưc nghiêm co cac iru đièm cơ ban Mang tính chù đõnu cao kết qua thirc nghiêm trun” lliirc khach quan và tin cày vì tiêp cân nghiên cửu dirơi í>oc dô hành đóng, bảti thè Đôníĩ ihời cỏ các haii chế pham VI iturc nghicm hcp về đồi tương và không gidii thuc niĩhiêin, dối (uơng ticn hành thirc nehiêni biêt đang bi tlurc nghiôin có ihê co liang thai ktidC bình Ihườnii lu đo han chế tinh tiung thưc. khácli quan cua kct qua Sư thưc phương phap thirc nghiêm trong qudii lí khó tliuc hiên VI nhừnỉi li do sau i / Cliii Ilic thưc nglnêm dôi 111ăl VƠI cac văn bíỉỉì quy ilrnh hjèn hành cua cac câp quan li 2/ Hiên tucmu quan li ctirơc nhicu yêu tô chu quan va khácíi quan chi phói liên VIÔC hoc ukh (cho dù là tiKxng CĨÒI) chủ đề nahiên cưu ra khoi níiữns vếu tố này Ixi khó thuc hicn. Tuy nliiôn, dôi khi co thò lô cluìc thưc nuliiêm đươc Trona trưừim hơp nàv chu iliẽ Ihuc nuhiêm Id nuươi co thâm quyên nhât dinh ironsỉ môt tò chức hoăc môl cắp quan li dc co ihc clìiu lioan loan irach nhiêm vê su thành bai cua kêl qua Ihưc nuhièm Vi h do IICU ticn tvỊiiơi U) lỉuríynu dùng C.ICỈI lìitì Iiíĩ hi cm kém cỉiăt chẽ liơiì, kém khod hoc hơn so \ỨI ihưo tiiihièni đê Kcin xei linh duntí dăn \ ả kha thi cua những ” U11 Ịỉháp quan li dira ra Tiiv nhicn ơ đồ> có vân dê cân ban thêm Thú nlỉâí.
nỵười nghiên cưu phdi biết chon vân dê Ihư nuhièm, vân dè này phái thoa màn hai ticu clìi à/ Là vần đê c a ban Irong hc thống những vâii dè nêu ra b/ Viêc tồ chức thi: ỉiuhiém khõns ành lìiìơiìc đến ihê chế lìicn hành Thú hiii từ kêt qua cúủ vân dề thừ nghiêm co thể buy diễn mòt cach lôgíC cho kết quà toàn cuc Diêu nàv đòi hỏi ở nmrơi nỵhicn CLVLI môi trìnli đô lư duy iỏgic và phân ticỉi rất cao Tlui ha Cun thiêt phái dung nluều cách khac nhau như lây y kiến chuyên «ia, dùng phiêu hòi số đông bố sung cho kết quà thử niihiêni Trên đây đã trinh bày (tuy chưa chi tiêl) môt sô vấn đề vô thư nghiêm Điều đo cũng không có nghĩa u tác giả cuốn sách này phu nlìân vai trò cùa Ihưc nghiêm (mà chì ncư lên (iiìh chất phức tdp cú3 lìó) trodu nghièìi cvas li Urrm về qvian !i, trong đó có quàn li giáo duc 1. Điều tra bằng bảng trung cẩu ý kiến Đây là phương pháp điều Ira qua niôt bang hoi (pỉuếu tnnm càu ý kiên) VỚI mốt hẻ thống câu hòi đã đươc soan sẵn nhằm ihu thàp những Ihỏnii lin cân Ihièt về vấn đê quản lí đươc nghiên cím Trong phiếu hỏi thì câu hòi là cơ bản nhât Câu iiỏi bao gồm hai loai Câu hoi mơ và câu hoi đong Câu liòi đong la loai câu hòi có nô) dung ỉrd 1Ò1 sằiì ngươi tra lời chi danh dấu vào ý kiến phù hofp VỚI cá nhân Câu hoi mờ - không có nòi dung tra lời, ngươi trả lời tư điền y kiên tra lời của minh Điềii tra bằng bang liỏi có các ưu điểtn c ơ bàn Iiiaiìg tính chú đông cao. điều tia trên môl diôn rông niôt số lương lớn khach Ihê khao sat í rong iliời gian ngấn, dơn giản vê Ihiet bi kĩ lhuđ( và dễ sử dung Han chẻ cua diêu tra bãns; phiêu ià vỉ tiếp cân nghiên cưu vân đề quati lí dươỉ goc đô nhân thức, nên nhiều khi khôntỉ đâm bào tinh trung thưc kliáclì quan, đô tin cây cua câu tra lời, tiKicu trương hơp ẽp ngưỜ! tra lời theo ý kiéiì chu quan chưa đầy đu cua nhà nghiên cứư Để tăníi: tính khach quan của phiẻu hoi cần chú ý Lưa chon, xây dưng càu hoi trong phiếu phù hơp VỚI vấn đê quan lí và khách ihê khao sát, Hinlì Ihức phiếu đep. câu hoi dơn aiàn dề hiểu, Ti lê gũia câu hoi doim va mở phai hơp lí.
nên duiig nhiều câu hỏi đonu. trong những trườníi hơp càn thiết phài ưiĩr bi mât cho người trà lởi. nhưng ihuờng ihì khôn Sỉ vêii cầu nguời trà lời íĩhi tèn của minh vào phiếu để bảo đàm tính khath quan 10 1 .