Phong trào đấu tranh của trí thức Thủ Dầu Một (1954 – 1975)

Khám phá phong trào đấu tranh của trí thức Thủ Dầu Một giai đoạn 1954-1975, phân tích sâu sắc từ góc nhìn khoa học xã hội và nhân văn.

• Tác giả: Đoàn Thị Như Thủy
• Người hướng dẫn: GVHD: Huỳnh Tâm Sáng
• Trường học: Trường Đại Học Thủ Dầu Một
• Chuyên ngành: Xã hội và nhân văn
• Đề tài: Phong Trào Đấu Tranh Của Trí Thức Thủ Dầu Một (1954 – 1975)
• Loại tài liệu: Báo cáo tổng kết đề tài nghiên cứu khoa học
• Năm xuất bản: 2014 - 2015
• Địa điểm: Thủ Dầu Một

Mục lục chi tiết

• Dẫn luận
• Lý do chọn đề tài
• Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• Mục đích nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Bố cục
• 1. Chương 1: Khái quát về tỉnh Thủ Dầu Một và khái niệm về trí thức
• 1.1. Khái quát về quá trình hình thành và phát triển của tỉnh Thủ Dầu Một
• 1.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của tỉnh Thủ Dầu Một
• 1.1.2. Bối cảnh xã hội trước năm 1954
• 1.2. Khái niệm về trí thức
• 2. Chương 2: Trí thức Thủ Dầu Một trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước (1954 – 1965)
• 2.1. Trí thức Thủ Dầu Một từ đấu tranh chính trị đòi thi hành Hiệp định Genève tiến tới “đồng khởi” năm 1960 (1954-1960)
• 2.1.1. Tình hình đội ngũ trí thức Thủ Dầu Một sau Hiệp định Genève
• 2.1.2. Phong trào đấu tranh chính trị đòi thi hành Hiệp định Genève
• 2.1.3. Trí thức Thủ Dầu Một từng bước củng cố xây dựng lực lượng cách mạng tiến tới “đồng khởi”
• 2.2. Trí thức Thủ Dầu Một trong giai đoạn chống chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của Mĩ (1961-1965)
• 2.2.1. Cuộc đấu tranh trên mặt trận chính trị của trí thức Thủ Dầu Một
• 2.2.2. Trí thức Thủ Dầu Một bước đầu xây dựng hậu phương cách mạng ở chiến khu
• 2.3. Trí thức Thủ Dầu Một trong đấu tranh trực diện chống đế quốc Mĩ xâm lược (1965-1972)
• 2.3.1. Trí thức Thủ Dầu Một đấu tranh chống chiến lược “Chiến tranh cục bộ” của Mĩ
• 2.3.2. Phong trào đấu tranh của trí thức Thủ Dầu Một trong giai đoạn chống chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh” của Mĩ
• 2.4. Trí thức Thủ Dầu Một trong việc góp phần đánh bại đế quốc Mĩ, hoàn thành thống nhất đất nước (1973-1975)
• 2.4.1. Tình hình đội ngũ trí thức Thủ Dầu Một sau Hiệp định Pariss
• 2.4.2. Trí thức Thủ Dầu Một đấu tranh chính trị đòi thi hành Hiệp định Pariss sau năm 1973
• 2.4.3. Trí thức Thủ Dầu Một góp phần xây dựng lực lượng hậu phương vững chắc tiến tới giành thắng lợi trong cuộc tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1975
• 3. Chương 3: Vai trò và đặc điểm của trí thức Thủ Dầu Một trong phong trào giải phóng dân tộc giai đoạn 1954 – 1975
• 3.1. Vai trò của trí thức Thủ Dầu Một trong phong trào giải phóng dân tộc
• 3.2. Đặc điểm của trí thức Thủ Dầu Một trong phong trào giải phóng dân tộc
• 3.2.1. Bài học kinh nghiệm từ phong trào đấu tranh của trí thức Thủ Dầu Một (1954-1975)
• 3.2.2. Một số đề xuất nhằm phát huy tiềm năng của trí thức Thủ Dầu Một trong giai đoạn mới
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Phong Trào Trí Thức Thủ Dầu Một 1954 1975

Phong trào trí thức Thủ Dầu Một (1954 – 1975) là một phần quan trọng của lịch sử địa phương và dân tộc. Giai đoạn này chứng kiến sự trỗi dậy mạnh mẽ của tầng lớp trí thức với tinh thần yêu nước sâu sắc. Họ không chỉ đấu tranh cho độc lập, tự do mà còn góp phần vào sự phát triển văn hóa, xã hội của Thủ Dầu Một. Sự dấn thân của trí thức Thủ Dầu Một đã tạo nên những trang sử vẻ vang, thể hiện rõ vai trò không thể thiếu của họ trong công cuộc giải phóng dân tộc. Phong trào này là minh chứng cho sức mạnh của tri thức và lòng yêu nước, là nguồn cảm hứng cho các thế hệ sau. Các nhà trí thức tiêu biểu đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng người dân.

1.1. Bối Cảnh Lịch Sử Hình Thành Phong Trào Trí Thức

Sau Hiệp định Genève 1954, tình hình Thủ Dầu Một có nhiều biến động. Miền Nam đặt dưới chế độ Việt Nam Cộng hòa, chính quyền Ngô Đình Diệm thi hành nhiều chính sách đàn áp phong trào cách mạng. Trong bối cảnh đó, phong trào yêu nước của trí thức Thủ Dầu Một dần hình thành và phát triển. Họ nhận thức rõ trách nhiệm của mình đối với vận mệnh dân tộc, từ đó dấn thân vào con đường đấu tranh. Sự hình thành của phong trào này là tất yếu lịch sử, phản ánh khát vọng độc lập, tự do của người dân Thủ Dầu Một.

1.2. Vai Trò Của Trí Thức Trong Xã Hội Thủ Dầu Một

Trong xã hội Thủ Dầu Một thời kỳ này, vai trò của trí thức rất quan trọng. Họ là những người có học vấn, có tư tưởng tiến bộ, có khả năng phân tích và nhận định tình hình. Trí thức không chỉ đóng vai trò trong lĩnh vực giáo dục, văn hóa mà còn tham gia vào các hoạt động chính trị, xã hội. Họ là lực lượng nòng cốt trong các phong trào đấu tranh, góp phần thức tỉnh tinh thần yêu nước của quần chúng nhân dân. Sự tham gia của trí thức đã làm cho phong trào đấu tranh có thêm sức mạnh và tính chính nghĩa.

II. Đấu Tranh Chính Trị Của Trí Thức Thủ Dầu Một 1954 1960

Giai đoạn 1954-1960 đánh dấu sự trưởng thành của phong trào trí thức Thủ Dầu Một. Họ tập trung vào đấu tranh chính trị, đòi thi hành Hiệp định Genève, thống nhất đất nước. Các hình thức đấu tranh rất đa dạng, từ biểu tình, mít tinh đến viết báo, truyền đơn. Đấu tranh của trí thức Thủ Dầu Một đã gây tiếng vang lớn trong dư luận, tạo áp lực lên chính quyền Ngô Đình Diệm. Phong trào này cũng là tiền đề quan trọng cho cuộc Đồng khởi năm 1960, mở ra giai đoạn đấu tranh mới của nhân dân miền Nam. Sự kiên trì và sáng tạo của trí thức đã góp phần làm nên thắng lợi của cách mạng.

2.1. Đòi Thi Hành Hiệp Định Genève Mục Tiêu Đấu Tranh

Mục tiêu hàng đầu của trí thức Thủ Dầu Một trong giai đoạn này là đòi thi hành Hiệp định Genève. Hiệp định này quy định Việt Nam sẽ thống nhất thông qua tổng tuyển cử tự do. Tuy nhiên, chính quyền Ngô Đình Diệm đã phá hoại hiệp định, không chịu tổng tuyển cử. Vì vậy, phong trào đòi dân sinh dân chủ Thủ Dầu Một đã tập trung vào mục tiêu này, yêu cầu chính quyền thực hiện đúng các điều khoản của hiệp định. Đây là một yêu sách chính đáng, phù hợp với nguyện vọng của toàn dân.

2.2. Các Hình Thức Đấu Tranh Chính Trị Tiêu Biểu

Trí thức Thủ Dầu Một đã sử dụng nhiều hình thức đấu tranh chính trị khác nhau. Họ tổ chức biểu tình, mít tinh, diễu hành để phản đối chính sách của chính quyền. Họ viết báo, truyền đơn để tuyên truyền, vận động quần chúng. Họ thành lập các tổ chức, hội nhóm để tập hợp lực lượng. Các hình thức đấu tranh này đều mang tính chất ôn hòa, nhưng thể hiện rõ tinh thần yêu nước và ý chí đấu tranh của trí thức Thủ Dầu Một thời kỳ chiến tranh.

2.3. Củng Cố Lực Lượng Cách Mạng Bước Chuẩn Bị

Song song với đấu tranh chính trị, trí thức Thủ Dầu Một còn tích cực củng cố lực lượng cách mạng. Họ xây dựng cơ sở trong quần chúng, phát triển đảng viên, thành lập các đội vũ trang. Họ cũng tham gia vào các hoạt động bí mật, chuẩn bị cho cuộc đấu tranh vũ trang. Việc củng cố lực lượng cách mạng là bước chuẩn bị quan trọng cho cuộc Đồng khởi năm 1960, tạo tiền đề cho những thắng lợi sau này.

III. Trí Thức Thủ Dầu Một Chống Chiến Lược Chiến Tranh Đặc Biệt

Trong giai đoạn 1961-1965, đế quốc Mỹ thực hiện chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” ở miền Nam. Trí thức Thủ Dầu Một tiếp tục đấu tranh chống lại chiến lược này. Họ vạch trần bản chất xâm lược của Mỹ, kêu gọi nhân dân đoàn kết chống Mỹ cứu nước. Họ cũng tham gia vào các hoạt động xây dựng hậu phương, ủng hộ lực lượng vũ trang. Ảnh hưởng của phong trào trí thức Thủ Dầu Một ngày càng lan rộng, góp phần làm phá sản chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của Mỹ. Sự dũng cảm và sáng tạo của trí thức đã góp phần quan trọng vào thắng lợi của cách mạng.

3.1. Đấu Tranh Trên Mặt Trận Chính Trị Vạch Trần Âm Mưu

Trên mặt trận chính trị, trí thức Thủ Dầu Một tập trung vạch trần âm mưu của Mỹ và chính quyền Sài Gòn. Họ phân tích, phê phán các chính sách của Mỹ, chỉ ra những tác hại của chiến tranh. Họ cũng kêu gọi các tầng lớp nhân dân đoàn kết, đấu tranh vì hòa bình, độc lập. Các hoạt động này đã giúp người dân nhận rõ bản chất của kẻ thù, nâng cao ý thức cách mạng.

3.2. Xây Dựng Hậu Phương Cách Mạng Ở Chiến Khu

Trí thức Thủ Dầu Một cũng tích cực tham gia xây dựng hậu phương cách mạng ở chiến khu. Họ vận động nhân dân đóng góp lương thực, thực phẩm, thuốc men cho bộ đội. Họ tổ chức các lớp học, các hoạt động văn hóa, văn nghệ để nâng cao dân trí, cổ vũ tinh thần chiến đấu. Việc xây dựng hậu phương vững chắc đã tạo điều kiện thuận lợi cho lực lượng vũ trang hoạt động, góp phần vào thắng lợi của cuộc kháng chiến.

IV. Vai Trò Trí Thức Thủ Dầu Một Trong Giải Phóng Dân Tộc

Vai trò của trí thức trong lịch sử Thủ Dầu Một giai đoạn 1954-1975 là không thể phủ nhận. Họ không chỉ là những người đấu tranh kiên cường mà còn là những nhà lãnh đạo tài ba, những nhà văn hóa, giáo dục tận tâm. Sự đóng góp của họ đã góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, giải phóng dân tộc. Đóng góp của trí thức Thủ Dầu Một sẽ mãi được ghi nhớ trong lịch sử, là niềm tự hào của người dân địa phương. Họ là những tấm gương sáng cho các thế hệ sau noi theo.

4.1. Đặc Điểm Nổi Bật Của Trí Thức Thủ Dầu Một

Đặc điểm của trí thức Thủ Dầu Một trong phong trào giải phóng dân tộc là tinh thần yêu nước sâu sắc, ý chí đấu tranh kiên cường, lòng dũng cảm và sự sáng tạo. Họ luôn đặt lợi ích của dân tộc lên trên hết, sẵn sàng hy sinh vì độc lập, tự do. Họ cũng là những người có học vấn, có tư tưởng tiến bộ, có khả năng phân tích và nhận định tình hình. Những phẩm chất này đã giúp họ hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình.

4.2. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Phong Trào Đấu Tranh

Phong trào đấu tranh của trí thức Thủ Dầu Một đã để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Đó là bài học về tinh thần đoàn kết, về sự kiên trì, về lòng dũng cảm và sự sáng tạo. Đó cũng là bài học về vai trò của trí thức trong sự nghiệp giải phóng dân tộc. Những bài học này vẫn còn nguyên giá trị trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước hiện nay.

V. Tình Hình Thủ Dầu Một Trước 1975 Bước Ngoặt Lịch Sử

Trước năm 1975, tình hình Thủ Dầu Một diễn ra hết sức phức tạp. Chiến tranh ác liệt gây ra nhiều đau thương, mất mát cho người dân. Tuy nhiên, tinh thần đấu tranh của nhân dân, đặc biệt là phong trào sinh viên học sinh Thủ Dầu Một, không hề suy giảm. Họ tiếp tục đấu tranh đòi hòa bình, độc lập, dân chủ, góp phần vào thắng lợi cuối cùng của cuộc kháng chiến. Sự kiên cường của người dân Thủ Dầu Một đã làm nên trang sử vẻ vang của địa phương.

5.1. Ảnh Hưởng Của Chiến Tranh Đến Đời Sống Xã Hội

Chiến tranh đã gây ra những ảnh hưởng nặng nề đến đời sống xã hội Thủ Dầu Một. Kinh tế bị tàn phá, đời sống người dân gặp nhiều khó khăn. Nhiều gia đình ly tán, nhiều người chết vì chiến tranh. Tuy nhiên, trong hoàn cảnh khó khăn đó, tinh thần yêu nước và ý chí đấu tranh của người dân vẫn không hề suy giảm.

5.2. Phong Trào Đấu Tranh Của Học Sinh Sinh Viên

Phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên là một bộ phận quan trọng của phong trào cách mạng ở Thủ Dầu Một. Họ tổ chức các cuộc biểu tình, mít tinh, diễu hành để phản đối chiến tranh, đòi hòa bình. Họ cũng tham gia vào các hoạt động văn hóa, văn nghệ để tuyên truyền, vận động quần chúng. Phong trào này đã góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến.

VI. Phát Huy Tiềm Năng Trí Thức Thủ Dầu Một Trong Tương Lai

Ngày nay, việc phát huy tiềm năng của trí thức Thủ Dầu Một có ý nghĩa hết sức quan trọng. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, trí thức đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao dân trí, phát triển khoa học công nghệ, xây dựng kinh tế tri thức. Cần có những chính sách phù hợp để thu hút, bồi dưỡng và sử dụng hiệu quả đội ngũ trí thức, góp phần xây dựng Thủ Dầu Một ngày càng giàu đẹp, văn minh. Sự đầu tư vào trí thức là đầu tư cho tương lai.

6.1. Chính Sách Thu Hút Bồi Dưỡng Trí Thức

Để phát huy tiềm năng của trí thức, cần có những chính sách phù hợp để thu hút, bồi dưỡng và sử dụng hiệu quả đội ngũ này. Cần tạo môi trường làm việc thuận lợi, đảm bảo đời sống vật chất và tinh thần cho trí thức. Cần có cơ chế khuyến khích, tôn vinh những đóng góp của trí thức cho xã hội.

6.2. Xây Dựng Môi Trường Sáng Tạo Đổi Mới

Để trí thức phát huy được khả năng sáng tạo, cần xây dựng một môi trường làm việc cởi mở, dân chủ, khuyến khích đổi mới. Cần tạo điều kiện cho trí thức được tiếp cận với những kiến thức mới, công nghệ tiên tiến. Cần có cơ chế để trí thức được tham gia vào quá trình hoạch định chính sách, đóng góp ý kiến cho sự phát triển của địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT VỀ TỈNH THỦ DẦU MỘT VÀ KHÁI NIỆM VỀ TRÍ THỨC. Khái quát về quá trình hình thành và phát triển của tỉnh Thủ Dầu Một. Quá trình hình thành và phát triển của tỉnh Thủ Dầu Một. Đông Nam Bộ một vùng đất rộng lớn nổi tiếng với nhiều vùng căn cứ cách mạng (vùng bắc Tây Ninh, chiến khu Đ, Củ Chi…), cái nôi của cách mạng trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ.

Về vị trí địa lý, tiếp giáp với thành phố Hồ Chí Minh về mạn nam và tây nam, tỉnh Bình Phước về phía bắc, tỉnh Tây Ninh về phía tây, tỉnh Đồng Nai về phía tây và nối sườn phía nam của dãy Trường Sơn với các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long. Vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng này đã giúp Bình Dương trở thành một vùng đệm không thể thay thế nằm trên hành lang nối Sài Gòn với các tỉnh miền Đông, miền Trung và miền Tây Nam Bộ1 Bình Dương là mảnh đất chứa đựng nhiều giá trị văn hóa truyền thống như các ngôi chùa (Hội Khánh, Tây Tạng.) và còn nổi tiếng với các khu di tích lịch sử dân tộc (nhà tù Phú Lợi, chiến khu Đ. Thủ Dầu Một thuộc tỉnh Bình Dương địa bàn tương đối rộng lớn và hoang vu, trải qua nhiều giao đoạn biến động theo chiều dài lịch sử phát triển vùng đất Đông Nam Bộ (Bình Dương). Từ rất sớm, chúa Nguyễn đã ý thức việc mở rộng lãnh thổ thông qua hoạt động khẩn hoang và khai phá vùng đất phía Nam.

Năm 1698, chúa Nguyễn Phúc Chu (Tộ Minh Vương, 1691-1725) “sai Thống suất Nguyễn Hữu Kính (Cảnh) kinh lược đất Chân Lạp, chia đất Đông Phố, lấy xứ Đồng Nai làm huyện Phúc Long (nay thăng làm phủ), dựng dinh Trấn Biên 1 Hồ Sơn Đài (chủ biên) (2010), Lịch sử Lực lượng Vũ trang Nhân dân tỉnh Bình Dương (1945 – 2005), Nxb. Tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh, tr. Trang 18 Phong trào đấu tranh của trí thức Thủ Dầu Một (1954 – 1975) (tức Biên Hòa ngày nay), lấy xứ Sài Gòn làm huyện Tân Bình (nay thăng làm phủ), dựng dinh Phiên Trấn (tức Gia Định ngày nay)” 1 và thiết lập các đơn vị hành chính. Địa phận tỉnh Bình Dương hiện nay tương ứng với tổng Bình An, tỉnh Biên Hòa.

Nhờ có vị trí thuận lợi, đất đai màu mỡ nên xứ Đàng Trong (trong đó có Bình Dương ngày nay) thu hút nhiều cư dân sinh sống và lập nghiệp. Trải qua nhiều biến động trong lịch sử đấu tranh để gìn giữ và phát huy những giá trị của miền đất mới, mảnh đất Bình Dương luôn không ngừng phát triển và có thay đổi về nhiều mặt (vị trí hành chính, kinh tế, văn hóa, giáo dục.) Nằm trong kế hoạch cải cách các đơn vị hành chính trên toàn quốc, Minh Mệnh đã chia vùng Gia Định Thành thành 6 tỉnh (Nam Kỳ lục tỉnh)2. Năm 1837, huyện Bình An chia ra hai huyện Bình An (Thủ Dầu Một) và Ngãi An (Thủ Đức). Đều này giúp ta chứng minh rằng Thủ Dầu Một là tên gọi cũ của tỉnh Bình Dương trước năm 1956.

Sau khi liên quân Pháp – Tây Ban Nha nổ súng xâm lược nước ta (rạng sáng 1-9-1858) tại bán đảo Sơn Trà (Đà Nẵng). Tuy nhiên, địch vấp phải sự kháng cự mãnh liệt của ta và kế hoạch “đánh nhanh, thắng nhanh” đã bị thất bại. Giữa lúc phong trào kháng Pháp ngày càng dâng cao và tạo cho ta ưu thế rõ rệt thì triều đình Huế lại ký Hòa ước Nhâm Tuất (5-6-1862), với điều khoản thứ 3 là nhượng ba tỉnh miền Đông Nam kỳ (Gia Định, Biên Hòa, Định Tường) cho thực dân Pháp. Theo Sắc lệnh 143-NV ngày 22-10-1956 của Tổng thống Ngô Đình Diệm, Nam Phần (tức Nam Bộ) được phân thành bao gồm Đô thành Sài Gòn và 22 tỉnh.

Trong đó, Thủ Dầu Một trực thuộc Biên Hòa. Trải qua thăng trầm của lịch sử, vùng đất Bình Dương đã có nhiều giai đoạn phân tách và hợp nhất các đơn vị hành chính. Từ sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng (1975), căn cứ theo Quyết 1 Quốc sử quán triều Nguyễn (2002), Đại Nam thực lục, tập 1, Viện Sử học dịch, Nxb. Giáo dục, Hà Nội, tr.

2 “Lục tỉnh” (6 tỉnh) hay “Nam Kỳ lục tỉnh” chỉ chung toàn bộ khu vực Nam Bộ thời Nguyễn là cách gọi xuất hiện từ sau việc thiết lập 6 tỉnh năm 1832 này. Trang 19 Phong trào đấu tranh của trí thức Thủ Dầu Một (1954 – 1975) định ngày 2-7-1976 tại kỳ họp thứ nhất quốc hội khóa VI của Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, tỉnh Sông Bé được thành lập trên cơ sở sáp nhập tỉnh Thủ Dầu Một và tỉnh Bình Phước. Kể từ ngày 1-1-1997, tỉnh Bình Dương được chính thức thành lập trên cơ sở là một trong hai tỉnh được tách ra từ tỉnh Sông Bé (tỉnh còn lại là tỉnh Bình Phước)1. Trải qua hai cuộc kháng chiến (chống Pháp và chống Mĩ) ròng rã, Thủ Dầu Một ngày càng khẳng định vai trò quan trọng góp phần to lớn vào sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Ngay từ khi xâm lược Việt Nam thực dân Pháp chọn Thủ Dầu Một làm trụ sở và đặt trụ sở hành chánh tại Thủ Dầu Một (hạt tham biện Thủ Dầu Một) vì nơi đây địa bàn rộng lớn luyện tập quân lính kịp thời chi viện cho chiến trường Đông Nam Bộ. Trên địa bàn tỉnh Bình Dương liên tiếp nổ ra các cuộc đấu tranh chống chính quyền thực dân Pháp tạo ra các tầng lớp lao động mới như công nhân cao su, công nhân xe lửa bị áp bức nặng nề sức lao động điều kiện sống khắc nghiệt. Bình Dương ban đầu một vùng đất nhiều cánh rừng già, đầm lầy nhiều thú dữ chính những cư dân ta đã khai phá tạo dựng xóm làng thực dân Pháp đã tàn phá những giá trị vật chất lẫn tinh thần, họ đã đứng lên lôi kéo các tầng lớp khác như học sinh, sinh viên,. đấu tranh chống lại chính sách cai trị của thực dân Pháp2.

Bối cảnh xã hội trước năm 1954. Sau khi thực dân Pháp xâm lược Việt Nam, chúng nhanh chóng triển khai các chiến lược nhằm mục đích biến Việt Nam thành thuộc địa. Miền Đông Nam Bộ đã nhanh chóng trở thành thuộc địa của Pháp sau hai bản hiệp định Nhâm Tuất (1862), Giáp Tuất (1874) mà triều đình Nguyễn đã ký với thực dân Pháp. Với “thắng lợi” này, thực 1 Hồ Sơn Đài (chủ biên) (2010), Lịch sử Lực lượng Vũ trang Nhân dân tỉnh Bình Dương (1945 – 2005), Sđd, tr.

2 Phan Xuân Biên (chủ biên) (2010), Địa chí Bình Dương, tập 2, Nxb chính trị quốc gia, Hà Nội. Trang 20 Phong trào đấu tranh của trí thức Thủ Dầu Một (1954 – 1975) dân Pháp đã thi hành các biện pháp hà khắc nhằm kìm hãm sự phát triển của các phong trào đấu tranh từ các tầng lớp yêu nước trong xã hội. Tỉnh Bình Dương (Thủ Dầu Một) - nơi luôn sôi sục tinh thần đấu tranh chủ yếu tập trung vào lực lượng công nhân đồn điền, những bước đầu hình thành trong chính lòng địch gia cấp công nhân trở thành lực lượng nòng cốt lãnh đạo cuộc kháng chiến thành công 1. Giai đoạn trước năm 1954, dưới tác động của chính sách khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp, tình hình trong nước diễn biến vô cùng phức tạp.

Mục đích của thực dân Pháp là vơ vét cạn kiệt nguồn tài nguyên thiên nhiên, nguồn công nhân rẻ mạt tại thuộc địa với thị trường tiêu thụ rộng lớn. Trong chiến tranh thế giới thứ I (1914 – 1918) Pháp là nước thắng trận nhưng phải chịu ảnh hưởng nặng nề của chiến tranh. Để nhanh chóng hàn gắn các vết thương chiến tranh, khôi phục nền kinh tế tại chính quốc, Pháp phải tăng cường đầu tư khai thác thuộc địa (Việt Nam). Nhưng song đó chính sách của thực dân Pháp làm cho xã hội Việt Nam có nhiều biến động.

Cùng với sự ra đời của nhiều tầng lớp như công nhân và tiểu tư sản,. thì tầng lớp trí thức cũng là lực lượng đấu tranh ngoài mặt trận và ngay trong lòng địch. Tầng lớp trí thức mới ra đời nhưng là lực lượng nòng cốt cho cách mạng, góp phần tạo nên sức mạnh đoàn kết dân tộc. Đứng trước tình hình khó khăn của cách mạng trong nước, ngày 28/1/1941 Nguyễn Ái Quốc trở về nước nhằm đưa ra đường lối lãnh đạo cho cách mạng.

Nguyễn Ái Quốc đã học tập theo con đường Cách mạng Tháng mười Nga (tiếp thu tư tưởng Mác –Lênin) và áp dụng vào tình hình thực tế ở Việt Nam. Chính Nguyễn Ái Quốc đã góp phần hình thành một giai cấp công nhân mới ở Việt Nam. Nguyễn Ái Quốc đã soi sáng con đường cách mạng đang dần bước vào bế tắc, thức tỉnh, giác ngộ mọi tầng lớp nhân dân ta đứng lên đấu tranh 1 Đinh Xuân Lâm (chủ biên)(2008), Đại cương lịch sử Việt Nam tập III , Nxb Giáo dục. Trang 21 Phong trào đấu tranh của trí thức Thủ Dầu Một (1954 – 1975) chống ách áp bức của thực dân Pháp và phong kiến tồn tại dai dẳng ở nước ta.

Từ ngày 3 đến ngày 7/2/1930, dưới sự chủ trì của Nguyễn Ái Quốc, Hội nghị hợp nhất ba tổ chức Cộng sản đã diễn ra và nhất trí thành lập đảng thống nhất, lấy tên là Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930). Từ đó cách mạng đặt dưới sự lãnh đạo của một Đảng duy nhất. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định, “Đảng có vững cách mệnh mới thành công, cũng như người cầm lái có vững thuyền mới chạy” 1. Đảng Cộng sản ra đời đã cổ vũ tinh thẩn đấu tranh của quân và nhân dân ta.

Dưới sự lãnh đạo của Đảng, thắng lợi của cách mạng Tháng Tám năm 1945 đã xóa tan hai tầng xiềng xích (Pháp - Nhật). Bên cạnh đó, thắng lợi còn khẳng định cách mạng Việt Nam ngày càng lớn mạnh và phát triển qua việc xây dựng lực lượng chính trị, lực lượng vũ trang, căn cứ địa các mạng thể hiện tinh thần đoàn kết mọi tầng lớp nhân dân. Đó là những bước chuẩn bị cho cuộc tổng khởi nghĩa sau này. Ngày 2-9-1945, chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Miền Bắc hoàn toàn giải phóng là hậu phương vững chắc cho cách mạng lâu dài ở miền Nam. Trong giai đoạn quan trọng đánh dấu bước phát triển nhảy vọt của cách mạng thì chiến dịch Điện Biên phủ thắng lợi (1954) đánh bại thực dân Pháp đã tạo ra bước ngoặc trong lịch sử đấu tranh của nhân dân ta trước một cường quốc trên thế giới. Tình hình thế giới trong giai đoạn này xảy ra nhiều sự kiện quan trọng. Cách mạng tháng mười Nga (1917) thành công đã cổ vũ cho phong trào đấu tranh của các nước đi theo con đường xã hội chủ nghĩa.