chương 1 sẽ giới thiệu sơ lược về sự ra đời và phât triển của UBKCHC Nam Bộ; chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của UBKCHC Nam Bộ; tổ chức bộ máy và đặc điểm về hoạt động của Uỷ ban Kháng chiến Hành chính Nam 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Bộ; lịch sử Phông lưu trữ UBKCHC Nam Bộ và thành phần, nội dung, đặc điểm tài liệu trong Phông. Chƣơng 2: Nội dung thông tin tài liệu Phông lƣu trữ Uỷ ban Kháng chiến Hành chính Nam Bộ Trong chương này chúng tôi sẽ giới thiệu toàn bộ thông tin tài liệu trong Phông lưu trữ Uỷ ban Kháng chiến Hành chính Nam Bộ. Nguồn thông tin này rất đa dạng, phong phú và được chúng tôi tổng hợp, giới thiệu theo hệ thống như: thông tin tổng hợp; thông tin về tổ chức – cán bộ; thông tin về chính trị, an ninh - trật tự; thông tin về quân sự – quốc phòng - quân đội; thông tin về tòa án – tư pháp; thông tin về phong trào thi đua yêu nước và khen thưởng thi đua; thông tin về công tác văn thư – lưu trữ; thông tin liên lạc hành chính; thông tin về kinh tế - tài chính; thông tin về công tác Đảng, Đoàn Thanh niên và các đoàn thể khác. Chƣơng 3: Giá trị tài liệu và công tác tổ chức khoa học, khai thác, sử dụng tài liệu Phông lƣu trữ Ủy ban Kháng chiến Hành chính Nam Bộ Ở chương 3, chúng tôi sẽ đi sâu phân tích giá trị của các tài liệu trong Phông, những ưu điểm và hạn chế trong công tác tổ chức khoa học, khai thác, sử dụng tài liệu có ảnh hưởng tới việc phát huy giá trị của tài liệu.
Đồng thời, trong chương 3 cũng sẽ phân tích nguyên nhân của những hạn chế và đưa ra một số giải pháp nhằm phát huy hơn nữa giá trị của tài liệu Phông lưu trữ Uỷ ban Kháng chiến Hành chính Nam Bộ. Do hạn chế về mặt thời gian cũng như kinh nghiệm nghiên cứu nên luận văn chắc chắn không tránh khỏi những hạn chế nhất định. Chúng tôi rất mong nhận được sự quan tâm, đóng góp của thầy cô giáo và các bạn học viên nhằm giúp cho luận văn hoàn thiện hơn. Học viên Lê Tuyết Mai 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ PHÔNG LƢU TRỮ UỶ BAN KHÁNG CHIẾN HÀNH CHÍNH NAM BỘ 1.
Sơ lƣợc lịch sử về tổ chức và hoạt động của Uỷ ban Kháng chiến Hành chính Nam Bộ 1. Sự ra đời và phát triển của UBKCHC Nam Bộ Cách mạng Tháng Tám thành công, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời đã đưa đến sự hình thành bộ máy nhà nước từ Trung ương tới địa phương với mục đích xây dựng, củng cố chính quyền cách mạng, lãnh đạo nhân dân kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, giành độc lập dân tộc và mang lại dân chủ, tự do cho nhân dân. Để thực hiện hai mục đích cơ bản và hết sức quan trọng này, ở Trung ương, ngày 3/9/1945 Chính phủ lâm thời đã họp phiên đầu tiên, thảo luận và quyết định sẽ tổ chức tổng tuyển cử để bầu ra Quốc hội theo chế độ phổ thông đầu phiếu. Ngày 6/1/1946, cuộc Tổng tuyển cử đã diễn ra sôi nổi trong cả nước và giành thắng lợi, Quốc hội khóa I được thành lập.
Đến ngày 3-11-1946, Quốc hội đã biểu quyết tán thành Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập trong kỳ họp thứ hai của Quốc hội, diễn ra từ ngày 28 – 10 đến 9-11-1946. Như vậy, đến kỳ họp thứ hai của Quốc hội, với việc ra đời của Chính phủ mới, về cơ bản, bộ máy chính quyền ở Trung ương đã được kiện toàn. Riêng ở địa phương, sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, về mặt hành chính, chính quyền các cấp đã được thành lập bao gồm cấp kỳ, tỉnh (thành phố), huyện và xã. Tuy nhiên, tổ chức và hoạt động của các các ủy ban hành chính và hội đồng nhân dân các cấp này chỉ được quy định rõ ràng kể từ khi Sắc lệnh số 63 ngày 22 tháng 11 năm 1945 của Chủ tịch Chính phủ lâm thời Việt Nam dân chủ cộng hòa về tổ chức các hội đồng nhân dân và ủy ban hành chính được ban hành.
Đây chính là văn bản căn bản nhất quy định chính quyền nhân dân các cấp ở địa phương, là cơ sở để tiến hành tổ chức bộ máy nhà nước ở địa phương. Theo Sắc lệnh này, ở cấp xã và tỉnh có hội đồng nhân dân và ủy ban hành chính, ở các cấp huyện và kỳ chỉ có ủy ban hành chính. Ở Nam Bộ, do là một đơn vị hành chính cấp kỳ nên việc thành lập Ủy ban Hành chính Nam Bộ cũng được tiến hành khẩn trương cùng với việc thiết lập các đơn vị hành chính khác ở cấp tỉnh, huyện, xã trên toàn khu vực Nam Bộ ngay sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, tổ chức bộ máy nhà nước ta đã dần dần hoàn thiện từ Trung ương tới địa phương, nhưng trong thời gian này, thực dân Pháp dưới sự hậu thuẫn của quân Anh vẫn rắp tâm trở lại xâm lược nước ta lần thứ hai.
Đỉnh điểm là ngày 23 – 9 – 1945, chúng đã nổ súng gây hấn ở Sài Gòn. Cũng ngay sáng 23 – 9 – 1945, trong khi quân và dân Sài Gòn đang chống trả địch quyết liệt, Xứ ủy và Ủy ban Hành chính Nam Bộ đã họp tại đường Cây Mai, Chợ Lớn và đi đến thống nhất là xin phép Trung ương cho phát động cuộc kháng chiến trên thực tế. Cuộc họp cũng đã quyết định thành lập Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ do đồng chí Trần Văn Giàu làm chủ tịch với mục đích là lãnh đạo, điều hành cuộc kháng chiến tại Nam Bộ. Như vậy, đến cuối năm 1945, Ủy ban Hành chính Nam Bộ và Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ là hai cơ quan tồn tại song song với nhau, hỗ trợ cho nhau để cùng thực hiện một mục tiêu chung là kháng chiến chống Pháp, giành độc lập dân tộc.
Đến năm 1946, dựa trên tình hình thực tế, Chính phủ đã ra quyết nghị thành lập Ủy ban Kháng chiến miền Nam Việt Nam và Ủy ban Kháng chiến miền Nam Trung Bộ. Ngày 13 – 9 – 1946, căn cứ vào tình trạng hiện thời lúc bấy giờ cần phải thống nhất Ủy ban Kháng chiến miền Nam Việt Nam và Ủy ban Kháng chiến miền Nam Trung Bộ để thống nhất hành động và chỉ huy công cuộc kháng chiến tại miền Nam Việt Nam, Chủ tịch Chính phủ đã ra Sắc lệnh số 182 ngày 13/9/1946 về việc cải tổ lại UBKC miền Nam Việt Nam nhằm thống nhất hành động và chỉ huy trong công cuộc kháng chiến tại miền Nam Việt Nam. Ngày 30/12/1947, Chủ tịch Chính phủ ban hành Nghị định số 102/CT về việc thành lập UBKC - HC Nam Bộ. Như vậy, theo Nghị định 102/CT, UBKC – HC Nam Bộ đã chính thức được thành lập1.
Đầu năm 1948, căn cứ vào nhu cầu của cuộc kháng chiến, Chủ tịch Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã ban hành Sắc lệnh số 120/SL ngày 25/1/1948 về việc hợp nhất các Khu thành các Liên khu. Theo điều 7 của Sắc lệnh, Ủy ban Kháng chiến miền Nam Việt Nam đổi thành Ủy ban Kháng chiến kiêm Hành chính Nam Trung Bộ và Ủy ban Kháng chiến kiêm Hành chính Nam Bộ. Như vậy, kể từ ngày 25/1/1948, 1 Hiện chúng tôi vẫn chưa tiếp cận được với văn bản này nên mới chỉ biết đến văn bản mà chưa rõ nội dung văn bản. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hai cơ quan mới là Ủy ban Kháng chiến kiêm Hành chính Nam Bộ và Ủy ban Kháng chiến kiêm Hành chính Nam Trung Bộ được thành lập và đi vào hoạt động.
Sau khi Sắc lệnh số 91/SL và Sắc lệnh số 120/SL được ban hành và có hiệu lực, ngày 29/3/1948 Chủ tịch Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa đã ban hành Sắc lệnh số 49/SL bỏ chữ “kiêm” trong danh từ ủy ban kháng chiến kiêm hành chính. Như vậy, các Ủy ban Kháng chiến kiêm Hành chính các cấp cũ kể từ ngày 29/3/1948 sẽ chỉ còn gọi là ủy ban Kháng chiến Hành chính (viết tắt là UBKCHC). Kể từ thời điểm này, Ủy ban Kháng chiến kiêm Hành chính Nam Bộ được gọi là Ủy ban Kháng chiến Hành chính Nam Bộ. Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của cả nước nói chung và nhân dân Nam Bộ nói riêng qua 9 năm chiến đấu gian khổ và hi sinh, đã kết thúc và giành thắng lợi vào năm 1954.
Vào thời điểm này, cách mạng Việt Nam đã bước sang một giai đoạn mới, giai đoạn xây dựng miền Bắc theo con đường xã hội chủ nghĩa và tiến hành cách mạng giải phóng dân tộc ở miền Nam, hoàn thành độc lập dân tộc, dân chủ và thống nhất đất nước. Trước tình hình đó, phiên họp của Hội đồng Chính phủ vào trung tuần tháng 9/1954 do Hồ Chủ tịch làm chủ tọa đã quyết định đổi tên Ủy ban Kháng chiến Hành chính các cấp thành Ủy ban hành chính. Do đó, Ủy ban Kháng chiến Hành chính Nam Bộ cũng được đổi tên thành Ủy ban Hành chính Nam Bộ. Chức năng, nhiệm vụ của chính quyền Nam Bộ giai đoạn 1945 - 1954 Về mặt chức năng, là một chính quyền nhân dân cấp Kỳ, Ủy ban Hành chính Nam Bộ (sau này gọi là UBKCHC Nam Bộ) là cơ quan hành chính, vừa thay mặt cho dân vừa đại diện cho chính phủ [28, tr.131 ] Nhiệm vụ, quyền hạn của các Ủy ban Hành chính cấp kỳ nói chung và Ủy ban Hành chính Nam Bộ nói riêng được quy định lần đầu tiên tại Tiết thứ sáu của Sắc lệnh số 63/SL ngày 22 tháng 11 năm 1945 như sau: 1, Thi hành các mệnh lệnh của Chính phủ; 2, Kiểm soát các Ủy ban Hành chính và Hội đồng nhân dân cấp dưới; 3, Duyệt y các quyết nghị của Hội đồng nhân dân Tỉnh theo điều thứ 84; 4, Xử những kháng cáo của hội đồng nhân dân xã khi cơ quan hành chính tỉnh thủ tiêu hay không chuẩn y những quyết nghị của Hội đồng; 5, Điều khiển các viên chức thuộc ngạch kỳ; 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6, Ra nghị định để thi hành các luật lệ theo mệnh lệnh của Chính phủ trong phạm vi kỳ; 7, Kiểm soát các cơ quan chuyên môn về cách thừa hành chức vụ; 8, Cho phép trưng khẩn đất công đến một phạm vi sẽ định sau; 9, Trị an toàn kỳ; 10, Ra lệnh điều động quân đội trong những trường hợp tối khẩn cấp để bảo vệ đất nước, nhưng phải báo ngay cho Chính phủ biết [28, tr.