Chương 1: Thể loại như là một hợp phan của phong cách phim. Chương này gồm 2 mục liên quan đến lý luận về phong cách phim và lý thuyết thể loại phim. Đây sẽ là cơ sở giúp cho việc khảo sát cụ thể những đặc điểm phong cách phim của Bong Joon-ho ở 2 chương tiếp theo. Chương 2: Pha trộn thể loại như là phong cách phim của Bong Joon-ho.
Chương này gồm 3 mục trong đó 2 mục đầu đề cập đến những chủ đề thời sự, nhạy cảm gắn liền với thực tiễn đời sống Hàn Quốc và đặc trưng của các thê loại phim hai đen, giật gân, .tương ứng trong phim của Bong Joon-ho. Mục cuối, tập trung làm rõ sự vượt thoát ra khỏi các thé loại truyền thống, pha trộn thể loại mang tinh lặp lại như là phong cách cá nhân của nhà làm phim. Chương 3: Pha trộn thể loại qua ngôn ngữ điện ảnh và hiệu quả nghệ thuật của chúng Chương cuối trình bày các yêu tố cấu thành nên ngôn ngữ điện ảnh như dàn cảnh, quay phim, dựng phim và âm thanh. Các đặc trưng trong phim Bong Joon-ho sẽ được phân tích cụ thể như bối cảnh ấn dụ, ánh sáng và bố cục hình ảnh tương phản, cách sử dụng cỡ cảnh, chuyên động máy.
Nhịp dựng, cắt cảnh đối lập thuộc công tác dựng phim hay lời thoại, tiếng động, âm nhạc thuộc phần âm thanh cũng sẽ được đê cập. Hình Mở dau 01: Đạo diễn BONG JOON-HO với giải thưởng Oscar 2020 của Viện Hàn lâm Khoa Học Nghệ thuật Điện ảnh Mỹ và giải thưởng Canh cọ vàng 2019 (Palme d’Or) tại Liên hoan phim quốc tế Cannes, Pháp ee K95 Ras PB. Hình Mở dau 02: Poster phim Memories of Murder (2003); The Host (2006); Parasite (2019) của Bong Joon-ho CHUONG 1: THẺ LOẠI NHƯ LA MỘT HỢP PHAN CUA PHONG CÁCH PHIM 1. Khái niệm về phong cách phim, phong cách đạo diễn 1.
Phong cách phim Nhắc đến thuật ngữ “phong cách phim” là nhắc đến phong cách đạo diễn, dấu ấn tác giả ở mỗi tác phẩm điện ảnh của họ. Phong cách phim đề cập đến các kỹ thuật điện ảnh nỗi bật được nhà làm phim sử dụng dé tạo ra giá trị cụ thé trong tác phẩm. Những kỹ thuật này có thé bao gồm tất cả các khía cạnh của ngôn ngữ điện ảnh: Dàn cảnh (mis-en-scène), quay phim, dựng phim và thiết kế âm thanh. Nhắc về phong cach phim, tac giả David Bordwell va Kristin Thompson đã dành han mot chương trong cuốn Nghệ thuật điện anh khang định: “Phong cách như một hệ thống hình thức.
Hệ thống phong cách gồm cách sử dụng mẫu mực và có ý nghĩa: Dàn cảnh, quay phim, dựng phim, âm thanh. Chúng ta thấy các mô hình phong cách là phần chủ chốt của bất kỳ bộ phim nào.470] Từ phía những người sáng tạo, nhà sản xuất phim, nhà văn Ethan Coen đề cập: “Cái bạn gọi là phong cách chỉ là sự hồi tưởng lại sau này. Trên thực tế, làm phim chính là thé hiện những lựa chọn mang tính cá nhân.471] Bên cạnh các lựa chọn cá nhân của nhà làm phim và duy trì các lựa chọn đó trong suốt bộ phim, các lựa chọn nay còn bị chi phối bởi bối cảnh lịch sử, điều kiện phát triển của lịch sử điện ảnh giai đoạn bộ phim được sản xuất. Cũng trong cuốn Nghệ thuật điện ảnh, phong cách phim được cho là “kết quả của sự kết hợp những bắt buộc lịch sử và lựa chọn tự đo”.
Chăng hạn, trong thời kỳ phim câm, các nhà làm phim han nhiên không thé sử dụng đối thoại cùng lúc. Hay sau năm 1930, các đạo diễn lại có thể dụng mau sắc để nhân mạnh tự sự thay vì chỉ có thé kế chuyện trên phim với hai màu đen - trang. Nhu vay, nhiéu nha lam phim đã lên một chiến lược, trù tính một phong cách tổng thể với những kỹ thuật chủ đạo trong khả năng cho phép dé triển khai diễn tiến của câu chuyện. Phân tích phong cách phim đòi hỏi người xem sự can trọng, chăm chú thay vi cách thưởng thức thông thường.
David Bordwell và Kristin Thompson đề nghị 4 bước chung trong phân tích phong cách bao gồm: Quyết định cấu trúc tổ chức phim, hệ thong hình thức tự sự và phi tự sự của nó; Nhận diện những kỹ thuật chu chốt được sử dụng; Vạch ra những mô hình kỹ thuật trong một bộ phim hoàn chỉnh; Đề xuất những chức năng cho kỹ thuật chủ chốt và mẫu hình mà chúng tạo nên. Trên cơ sở đó, người xem có thê phân tích hệ thống phong cách phim với các lựa chọn kỹ thuật nổi bật mà nhà làm phim đã sử dụng một cách chuẩn mực va có ý nghĩa. Phong cách đạo diễn, phong cách tác giả Hệ thống phong cách là phần thiết yếu trong bất kỳ tác phẩm điện ảnh nào. Tuy nhiên, có những trường hợp chúng ta sẽ nhắc đến phong cách trong một vài bộ phim của cùng một nhà làm phim.
Điện ảnh là một môn nghệ thuật tổng hợp với sự tham gia sáng tạo chuyên môn của nhiều thành phan trong một đoàn làm phim. Tuy vậy, trong chiều dài lịch sử điện ảnh, luôn có những đạo diễn cá tính sử dụng các kỹ thuật và phương pháp tự sự để kế tất cả các câu chuyện theo ngôn ngữ của riêng mình. Những đạo diễn này có thể có phong cách làm phim đặc biệt khác với các đạo diễn khác. Điều này cũng tương tự như một tác giả có phong cách viết riêng.
John Caughie nói về những đạo diễn có cá tinh và phong cách trong cuốn Theories of Authorship như sau: “.cuộc chiến giữa mong muốn tự thể hiện và những bắt ép của ngành công nghiệp có thé tạo ra sự căng thang trong các bộ phim thương mai., điều này khuyến khích các nhà phê bình tác giả đặc biệt chú ý đến điện ảnh Hollywood hơn bất cứ nền điện ảnh nào khác, ở đó, họ tìm ra cả một kho báu các cá tính bị chôn vùi, và trong quá trình tìm kiếm này, họ sẽ làm cho những nhà phê bình vốn có quyên uy trong đời sống điện ảnh khó chịu. Sự độc đáo của cá nhân, cá tính ngỗ ngược, sự ám ảnh lâu dai và tinh sáng tao được dé cao hơn là sự nghiêm túc về mặt xã hội và sự uyên chuyên về mặt phong cách. Công việc phê bình là tìm ra đạo diễn trong khuôn khô đã cho, lần ra dấu vét của các cá nhân tiềm ân, tìm ra cách mà các tác giả đã sử dụng dé biến đổi nguyên vật liệu thô mà từ đó, van đề được thé hiện không còn là những gì bộ phim nói đến nữa,. Trong khi đó, Andrew Sarris nhận định trong The American Cinema rằng: “Đạo diễn vừa là nhân tố quan trọng nhất nhưng cũng vừa là nhân tố ít cần thiết nhất trong việc làm phim.
Trong tương quan với những gì diễn ra trước anh ta, anh ta là người cách tân nhất và cũng là kẻ lạc hậu nhất trong số tất cả các nghệ sỹ. Anh ta sẽ không đáng bị làm phiền nếu thỉnh thoảng anh ta không thể thăng hoa trong việc diễn đạt những gì được đúc rút ra gần như hoàn hảo từ môi trường bi đồng tiền chi phối” [36, pg.37] Hệ thống hãng phim Hollywood đã tạo ra một thiết chế mà ở đó các nhà làm phim bị áp đặt theo những phương thức sản xuất truyền thống của ngành công nghiệp. Các đạo diễn được thuê thực hiện các công tác chuyên môn thông thường như một người gia công sản phẩm với những nguyên tắc, luật lệ đã thành công thức đảm bảo thu hồi lợi nhuận cho các nhà đầu tư, nhà sản xuất phim. Những nhà làm phim này hoàn toàn có thé bị thay thế bang các nhân sự khác trong quá trình san xuất phim bởi yếu tô thành công của tác phẩm điện anh đó được đảm bảo bởi một hệ thống từ kịch bản đến kinh tế - kỹ thuật điện ảnh, thay vì trông đợi vào tài năng, cá tính của một nghệ sỹ.
Chính vì vậy, các đạo diễn nỗ lực vượt thoát các nguyên tắc của ngành công nghiệp này dé thể hiện quan điểm, tiếng nói của mình bằng nghệ thuật điện ảnh sẽ được các nhà phê bình, công chúng ghi nhận như một nghệ sỹ, một tác giả. Tiếng nói cá nhân của đạo diễn được khang định thông qua sự nhất quán trong nhiều tác phẩm, tạo thành điểm nhắn nỗi bật — tính tác giả không thé thay thế. Khi công chúng tiếp nhận các bộ phim có tính tác giả, họ nhận ra các đề tài, chủ đề quen thuộc mà vị đạo diễn của phim thường quan tâm, chú trọng khai thác trong xuyên suốt sự nghiệp. Các đạo diễn này thường tham gia sáng tác các kịch bản cho chính bộ phim của họ hoặc tự tay chuyền thé các tác pham văn học thay vì nhận các kịch bản được áp đặt từ các hãng phim.
Đấy cũng là lí do cho sự chủ động về mặt đề tài của các nhà làm phim này. Bên cạnh sự nhất quán về đề tài, công chúng đồng thời có thé nhận ra các kỹ thuật đặc trưng, các thủ pháp nghệ thuật riêng biệt của các tác gia được lặp lại và hoàn thiện trong nhiều tác phẩm. Chính sự kiên định, thong nhất, những lựa chọn/ xử lý trong dé tài — chủ đề, ngôn ngữ phim, thê loại, thủ pháp kỹ thuật trong suốt một giai đoạn hoặc cả quá trình sự nghiệp đã hình thành nên phong cách đạo diễn hay có thé gọi là phong cách tác giả. Có thé ké đến nhiều trường hợp mà phong cách đạo diễn đã được định hình, ghi dau ấn tác giả trong chùm tác pham phim từ phong trào Làn sóng mới ở Pháp thập niên 60 của thể ky XX như Jaen-Luc Godard, Francois Truffaut;.
Từ rat sớm, điện anh Nhật có các tác giả Yasujiro Ozu; Akira Kurosawa; Hayao Miyazaki; Hirokazu Koreeda hay ngay giữa kinh đô Hollywood với ngành công nghiệp điện ảnh cũng có những tác gia có phong cách riêng biệt như Charlie Chaplin; Alfred Hitchcock; Woody Allen; Terrence Malick; Quentin Tarantino. Ban thân Liên hoan phim quốc tế Cannes với giải thưởng lớn Canh cọ vàng (Palme d’Or) cũng thường vinh danh các tác phẩm của các đạo diễn đã hình thành được ngôn ngữ điện ảnh riêng biệt và hoàn thiện phong cách sau một số bộ phim. Chỉ tính riêng từ thế kỷ XXI, 19/21 nhà làm phim nhận giải Cành cọ vàng đều từng là gương mặt quen thuộc của Liên hoan phim Cannes trước khi có phim thang giải. Nghia là rất khó dé một bộ phim đầu tay chiến thăng giải thưởng này khi mà đạo diễn chưa đủ cơ hội thé hiện những đặc trưng trong ngôn ngữ điện ảnh của mình.