Luận văn: Phép thế như phương tiện liên kết ngữ pháp trong văn tiếng Anh và bản dịch Việt

Luận văn phân tích phép thế như phương tiện liên kết ngữ pháp trong tiếng Anh và các phương pháp chuyển dịch hiệu quả sang tiếng Việt.

• Tác giả: Nong Van Hai
• Người hướng dẫn: Duong Thi Nu
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University Of Languages And International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: Substitution As A Grammatical Cohesive Device In English Narrative In Comparison With Its Translation Into Vietnamese
• Loại tài liệu: Master's thesis
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hanoi

Tóm tắt

I. Khái Niệm Phép Thế Trong Dịch Thuật

Phép thế là một phương tiện liên kết ngữ pháp quan trọng trong văn bản tiếng Anh, giúp tạo ra sự gắn kết và mạch lạc trong câu chuyện. Theo định nghĩa trong ngôn ngữ học, phép thế là quá trình thay thế một phần tử ngôn ngữ bằng một phần tử khác để tránh lặp lại. Trong dịch thuật Anh-Việt, phép thế đóng vai trò thiết yếu vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến mạch lạc và tính thuyết phục của bản dịch. Sự khác biệt về cấu trúc ngữ pháp giữa tiếng Anh và tiếng Việt tạo nên những thách thức đặc biệt cho dịch giả. Hiểu rõ về phép thế không chỉ giúp dịch giả nắm bắt bản chất của văn bản gốc mà còn cho phép họ tạo ra bản dịch mạch lạc và tự nhiên trong tiếng Việt.

1.1. Định Nghĩa Phép Thế

Phép thế là một cơ chế liên kết ngữ pháp trong đó một phần tử được thay thế bởi một phần tử khác có cùng chức năng. Trong tiếng Anh, phép thế thường xuất hiện dưới dạng đại từ, danh từ hoặc động từ. Ví dụ, thay vì lặp lại tên của nhân vật, người viết sử dụng đại từ nhân xưng. Phép thế giúp tránh sự dài dòng và làm cho văn bản trở nên mịn màng hơn.

1.2. Tầm Quan Trọng Trong Dịch Thuật

Trong dịch thuật Anh-Việt, phép thế là một trong những yếu tố quan trọng nhất quyết định chất lượng bản dịch. Vì tiếng Việt có những quy tắc sử dụng phép thế khác biệt so với tiếng Anh, dịch giả phải nắm vững cả hai hệ thống để duy trì sự liên kết của văn bản và đảm bảo ý nghĩa được truyền tải chính xác.

II. Các Loại Phép Thế Trong Tiếng Anh

Trong tiếng Anh, phép thế ngữ pháp bao gồm nhiều loại khác nhau, mỗi loại có vai trò riêng trong việc tạo ra sự gắn kết của văn bản. Các loại phép thế chính bao gồm phép thế danh từ, phép thế động từ, phép thế mệnh đề, và phép thế một phần tử trừu tượng. Mỗi loại phép thế này có những đặc điểm riêng và được sử dụng trong những hoàn cảnh khác nhau. Việc phân loại và hiểu rõ các loại phép thế này là nền tảng quan trọng để dịch giả có thể nhận diện chính xác chúng trong văn bản tiếng Anh gốc và tìm ra cách biểu đạt tương ứng trong tiếng Việt. Sự thành công của bản dịch chất lượng cao phụ thuộc vào khả năng dịch giả hiểu và xử lý đúng các loại phép thế này.

2.1. Phép Thế Danh Từ

Phép thế danh từ là quá trình thay thế một danh từ hoặc cụm danh từ bằng một đại từ hoặc danh từ khác. Ví dụ: 'John went to the store. He bought some groceries.' Trong trường hợp này, 'He' thay thế cho 'John'. Trong dịch thuật Anh-Việt, dịch giả cần chú ý đến quy tắc sử dụng đại từ trong tiếng Việt, vì tiếng Việt thường ít sử dụng đại từ hơn tiếng Anh.

2.2. Phép Thế Động Từ

Phép thế động từ liên quan đến việc thay thế một cụm động từ bằng một động từ đơn giản hoặc một từ thay thế như 'do'. Ví dụ: 'Mary reads books, and John does too.' Trong dịch sang tiếng Việt, phép thế động từ thường gây khó khăn vì tiếng Việt không có cơ chế tương tự rõ ràng, đòi hỏi dịch giả phải sáng tạo trong cách biểu đạt.

III. Khác Biệt Trong Sử Dụng Phép Thế Giữa Tiếng Anh Và Tiếng Việt

Tiếng Anh và tiếng Việt có những cách tiếp cận khác nhau đối với phép thế, phản ánh sự khác biệt về cấu trúc ngữ pháp và văn hóa ngôn ngữ của hai nền văn hóa. Tiếng Anh sử dụng phép thế rất thường xuyên, đặc biệt là đại từ nhân xưng, để tránh lặp lại danh từ liên tục. Ngược lại, tiếng Việt thường ngẫu ngoại từ chi tiết và không nhất thiết phải sử dụng đại từ khi bối cảnh đã rõ ràng. Sự khác biệt này tạo ra những thách thức đặc biệt cho dịch giả, vì một bản dịch từ từ có thể không tự nhiên trong tiếng Việt. Dịch giả cần linh hoạt điều chỉnh cách sử dụng phép thế để phù hợp với quy tắc và thói quen của tiếng Việt, đồng thời duy trì mạch lạc của bản dịch.

3.1. Đặc Điểm Tiếng Anh

Tiếng Anh là ngôn ngữ có hệ thống đại từ phát triển và sử dụng chúng một cách rộng rãi. Tiếng Anh coi trọng việc tránh lặp lại và sử dụng các yếu tố liên kết để tạo ra sự mượt mà trong văn bản. Các quy tắc về tham chiếu và gắn kết ngữ pháp trong tiếng Anh khá cứng nhắc và tuân theo những mô hình nhất định.

3.2. Đặc Điểm Tiếng Việt

Tiếng Việt có hệ thống đại từ đơn giản hơn và sử dụng chúng ít hơn tiếng Anh. Tiếng Việt thường dựa vào ngữ cảnh để xác định ý nghĩa thay vì sử dụng đại từ rõ ràng. Sự linh hoạt này của tiếng Việt đòi hỏi dịch giả phải có kỹ năng dịch thuật cao để duy trì mạch lạc mà không lạm dụng đại từ.

IV. Chiến Lược Dịch Phép Thế Từ Anh Sang Việt

Để dịch phép thế một cách hiệu quả từ tiếng Anh sang tiếng Việt, dịch giả cần áp dụng những chiến lược dịch thuật phù hợp. Thay vì dịch từ từ, dịch giả nên xem xét bối cảnh và tìm cách biểu đạt tự nhiên nhất trong tiếng Việt. Một chiến lược quan trọng là phục hồi danh từ ban đầu khi cần thiết, vì tiếng Việt thường chấp nhận việc lặp lại danh từ hơn so với tiếng Anh. Dịch giả cũng nên cân nhắc sử dụng các từ chỉ thị hoặc các biểu thức tương đương khác thay vì dại từ. Ngoài ra, việc hiểu rõ cấu trúc câu và mối quan hệ giữa các ý tưởng sẽ giúp dịch giả tạo ra bản dịch vừa chính xác vừa mạch lạc. Những chiến lược này yêu cầu dịch giả có kinh nghiệm vững chắc và hiểu biết sâu sắc về cả hai ngôn ngữ.

4.1. Phục Hồi Danh Từ

Phục hồi danh từ là một chiến lược phổ biến khi dịch phép thế từ tiếng Anh sang tiếng Việt. Thay vì sử dụng đại từ, dịch giả có thể lặp lại danh từ ban đầu hoặc sử dụng từ đồng nghĩa. Ví dụ, nếu tiếng Anh nói 'He went to the store', tiếng Việt có thể nói 'Anh ta đi đến cửa hàng' hoặc đơn giản hơn là 'Đi đến cửa hàng'. Chiến lược này giữ cho bản dịch tự nhiên và phù hợp với quy tắc tiếng Việt.

4.2. Sử Dụng Từ Chỉ Thị

Từ chỉ thị như 'này', 'kia', 'đó' có thể được sử dụng để thay thế phép thế trong tiếng Anh. Ví dụ: 'The man arrived at the station. This person looked tired.' có thể dịch thành 'Người đàn ông đến ga. Người này trông mệt mỏi.' Sử dụng từ chỉ thị giúp tạo sự liên kết mà vẫn giữ được tính tự nhiên của tiếng Việt.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOL UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INFERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST- GRADUATE STUDIES NONG VAN HAI SUBSTITUTION AS A GRAMMATICAL COHESIVE DEVICE IN ENGLISH NARRATIVE IN COMPARISON WITH ITS TRANSLATION INTO VIETNAMESE (Phép thể như phương tiện liên kết ngũ phap trong vantran thuật tiếng Anh so sánh với bản dịch sang tiếng Việt) M. Minur programme thesis Field: English Linguistics Code: 60.15 HANOI, 2011 VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACTLTY OF POST- GRADUATE STUMES NONG VAN HAL SUBSTITUTION AS A GRAMMATICAL COHESIVE DEVICE IN ENGLISH NARRATIVE IN COMPARISON WITTLITS TRANSLATION INTO VIETNAMESE (Phép thế như phương tiện liên kết ngữ pháp trong văn. trần thuật tiếng Anh so sánh với ban dich sang tiếng Việt) M. Minor nrogrammc thesis Field: English Linguistics Cade: 60.

DUONG THI NU TIANOI, 2011 TABLE OF CO NTS CONTENTS PAGES: DECLARATION. TABLE OF CONTENTS. LIST OF TABLES AND FIGURES. AIMS OF THE STUDY.

SCOPE OF THE STUDY 2 4. METHODS ÓF THE STUDY. DESIGN OF THE STUDY. an CHAPTER 1: THEORETICAL BACKGROUND.1 The Concept of Discourse.2 Spoken and wrilten discourse 6 1.1 The concept of cohesion _ 10 1.

Coherence li PART B: DEVELOPMENT CIIAPTER }: TIIEORETICAL BACKGROUND 1.1 The Concept of Discourse. There are different ways of understanding and defining discowse. Halliday (1985) defines “Discourse is a multidimensional process”. According to Crystal (1992) discourse is seen as “a continuous stretch of language larger than a sentence, often constituting a coherent unit such as a sermon, argument, joke, or narrative”.

Cook (1989) has a similar perspective of discourse; he considers discourse as “stretches of language perceived to be meaningful, unified, and purposive”. In olhcr words, as Brown and Yule stale, discourse is language material, either spoken or written, in actual uses by speakers (and writers) of the language Since its introduction to modem science the term “discourse” has taken various, sometimes very broad, meanings. In order to specify which of the numerous scnscs is analyzed in the following dissertation it has to be defined. Originally the word “discourse” comes from Latin “discursu’” which denoted “conversation, speech”.

Thus understood, however, discourse refers to too wide an area of human life, therefore only discourse from the vantage point of linguistics, and especially applied linguistics, is explained here. There is no agreement atong Hnguists as Lo Lhe usc of the term discourse in that some use it in reference to texts, while others claim it denotes speech which is for instance illustrated by the following definition: "Discourse: a continuous stretch of (especially spoken) language larger than a sentence, offen consliluting a coherent unit such as a sermon, argument, joke, or narrative” (Crystal 1992:25). On the other PART A: INTRODUCTION 1. RATIONALE Discourse Analysis, or discourse studies, is a general term for a number of approaches to analyzing written and spoken language use or any significant semiotic event.

From the beginning of its appearance, Discourse Analy: has taken tp in a variety of social science disciplines. It is now a rapidly expanding field, providing insights into various aspects of language in use and therefore of great importance to language teaching. Tn Ihe carly days, language teaching has been concemed with pronunciation, grammar and vocabulary, however, it was not until Discourse Analysis tured up thal. our awareness of how to pul this knowledge into action to gain successful communication was raised.

Literature, which plays a very important role in our spiritual life, has been greally developing as a consequence of the Ingh hving slandards. As a maticr ol” fact, there have been more and more people choosing to work in the literary field and their efforts have created so many famous works. It is open to questions as to which factors have to be taken into consideration to make a successful work. How important are those factors to the completion of a coherent and cohesive text? Added to this, the knowledge of cohesion and coherence are actually regarded as the crucial aspecis of language usage.

Cohesion is considered one of the most challenging aspects of translation, as any language has its own unique manners in which it employs cohesive devices in the creation of a cohesive text. Each language has its own patlerns to convey the interrelationships between persons and events; these patterns may not be ignored in a language if the readers understand what the translator wants to convey. The topic of cohesion has always appeared as the most useful constituent! of discourse analysis that is applied to translation. English and Vietnamese have different granunars and vocabulary structures, and it is only nalural that they pose great difficulties and challenges for a translator to deal with, especially in the field of literature.3 Types of Cohcsiow.

nọ nhe seecreeocve T2 1. L3 Overview of translation.1 The Concept of 1ranalation.2 Important factors of Translation oo.3 The basis of transÏation. nh nhe cieeae v22 1.4 Source Language and Tzuget LaUguape.1 English Substitution Devices: 2.2 Vietnamese Solutions to the English Substitution Devices.1 Grammatical Cohesion Devices ~ 38 2.2 Lexical Cohesion Devices - 31 2.3 Translation ‘lechnique: PART C: CONCLUSLON .3 Types of Cohcsiow. nọ nhe seecreeocve T2 1.

L3 Overview of translation.1 The Concept of 1ranalation.2 Important factors of Translation oo.3 The basis of transÏation. nh nhe cieeae v22 1.4 Source Language and Tzuget LaUguape.1 English Substitution Devices: 2.2 Vietnamese Solutions to the English Substitution Devices.1 Grammatical Cohesion Devices ~ 38 2.2 Lexical Cohesion Devices - 31 2.3 Translation ‘lechnique: PART C: CONCLUSLON. RATIONALE Discourse Analysis, or discourse studies, is a general term for a number of approaches to analyzing written and spoken language use or any significant semiotic event. From the beginning of its appearance, Discourse Analy: has taken tp in a variety of social science disciplines.

It is now a rapidly expanding field, providing insights into various aspects of language in use and therefore of great importance to language teaching. Tn Ihe carly days, language teaching has been concemed with pronunciation, grammar and vocabulary, however, it was not until Discourse Analysis tured up thal. our awareness of how to pul this knowledge into action to gain successful communication was raised. Literature, which plays a very important role in our spiritual life, has been greally developing as a consequence of the Ingh hving slandards.

As a maticr ol” fact, there have been more and more people choosing to work in the literary field and their efforts have created so many famous works. It is open to questions as to which factors have to be taken into consideration to make a successful work. How important are those factors to the completion of a coherent and cohesive text? Added to this, the knowledge of cohesion and coherence are actually regarded as the crucial aspecis of language usage. Cohesion is considered one of the most challenging aspects of translation, as any language has its own unique manners in which it employs cohesive devices in the creation of a cohesive text.

Each language has its own patlerns to convey the interrelationships between persons and events; these patterns may not be ignored in a language if the readers understand what the translator wants to convey. The topic of cohesion has always appeared as the most useful constituent! of discourse analysis that is applied to translation. English and Vietnamese have different granunars and vocabulary structures, and it is only nalural that they pose great difficulties and challenges for a translator to deal with, especially in the field of literature. RATIONALE Discourse Analysis, or discourse studies, is a general term for a number of approaches to analyzing written and spoken language use or any significant semiotic event.

From the beginning of its appearance, Discourse Analy: has taken tp in a variety of social science disciplines. It is now a rapidly expanding field, providing insights into various aspects of language in use and therefore of great importance to language teaching. Tn Ihe carly days, language teaching has been concemed with pronunciation, grammar and vocabulary, however, it was not until Discourse Analysis tured up thal. our awareness of how to pul this knowledge into action to gain successful communication was raised.

Literature, which plays a very important role in our spiritual life, has been greally developing as a consequence of the Ingh hving slandards. As a maticr ol” fact, there have been more and more people choosing to work in the literary field and their efforts have created so many famous works. It is open to questions as to which factors have to be taken into consideration to make a successful work. How important are those factors to the completion of a coherent and cohesive text? Added to this, the knowledge of cohesion and coherence are actually regarded as the crucial aspecis of language usage.

Cohesion is considered one of the most challenging aspects of translation, as any language has its own unique manners in which it employs cohesive devices in the creation of a cohesive text. Each language has its own patlerns to convey the interrelationships between persons and events; these patterns may not be ignored in a language if the readers understand what the translator wants to convey. The topic of cohesion has always appeared as the most useful constituent! of discourse analysis that is applied to translation. English and Vietnamese have different granunars and vocabulary structures, and it is only nalural that they pose great difficulties and challenges for a translator to deal with, especially in the field of literature.

vì LIST OF TABLES AND FIGURES ‘Table 1. Type of cohesion Table 2. Grammatical and Lexical cohesion Table 3 Occurrences aud frequency of cohesive items of substitution in CorpusA Table 4, Occurrence and frequency of Viemamese solutions to the English substitution device Figure t: Reference 1.3 Types of Cohcsiow. nọ nhe seecreeocve T2 1.

L3 Overview of translation.1 The Concept of 1ranalation.2 Important factors of Translation oo.3 The basis of transÏation. nh nhe cieeae v22 1.4 Source Language and Tzuget LaUguape.1 English Substitution Devices: 2.2 Vietnamese Solutions to the English Substitution Devices.1 Grammatical Cohesion Devices ~ 38 2.2 Lexical Cohesion Devices - 31 2.3 Translation ‘lechnique: PART C: CONCLUSLON. mentions some background knowledge about Discourse Analysis as well as coherence and cohesion. Halliday and Hasan (1976) make a detailed classification of the cohesive devices in English.

These authors distinguish between grammatical and lexical cohesion. According to them, grammatical cohesion embraces four different devices: Reference, substitution, ellipsis and conjunction. ‘This study will only focus on analyzing how substitution is used as a device of grammatical ochesion in English narralive and ils translated vorsion into Victnamese 4, METHODS OF THE STUDY To carry out this study, two litorary corpora wore used. They were identified as Corpus A and Corpus B.

The former was composed of the original texts written in English entilled “pride and prejudice” and it was made up of 121.728 words ‘The latter consisted of 141.370 words which was the Vietnamese translated version of those very same texts. The literary text was chosen for analysis because it is a famous literary work of Jane Austen. Added to this, T have read both the orginal and the Vietnamese translated version for several times and find this story very interesting to make an analysis. Both corpora have a digital format and are available on the internet.

Detailed information about the translations was not available. In the study, both quantitative and qualitative methods were adopted for analysis. And the analysis was conducted in the following steps - Mirstly, make an identification in corpus A of the substitution devices employed in English based one the classification theory of Halliday and Hasan. The identification of such items was camed oul wilh the help of a concordance programme named Antcone 3.

- Then, locate the equivalent linguistic expressions in Corpus B. - Finally, discuss and analyze the solutions adopted in the Vietnamese translation.3 Types of Cohcsiow. nọ nhe seecreeocve T2 1. L3 Overview of translation.1 The Concept of 1ranalation.2 Important factors of Translation oo.3 The basis of transÏation.

nh nhe cieeae v22 1.