Luận Án Tiến Sĩ Về Phát Triển Văn Hóa Doanh Nghiệp Của Các Công Ty Du Lịch Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu xây dựng và phát triển văn hoá doanh nghiệp của các công ty du lịch việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong

• Tác giả: Hoàng Anh Duy
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Anh Tuấn
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Quản trị Kinh doanh
• Đề tài: Phát Triển Văn Hóa Doanh Nghiệp Trong Ngành Du Lịch Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
• 1.1. Những nội dung cơ bản về văn hóa doanh nghiệp
• 1.1.1. Khái niệm văn hóa doanh nghiệp
• 1.1.2. Vai trò của văn hóa doanh nghiệp
• 1.1.3. Các yếu tố cấu thành văn hóa doanh nghiệp
• 1.1.3.1. Các biểu trưng trực quan
• 1.1.3.2. Các biểu trưng phi trực quan
• 1.1.4. Một số mô hình về văn hóa doanh nghiệp
• 1.1.4.1. Mô hình văn hóa doanh nghiệp của Edgar Schein
• 1.1.4.2. Mô hình văn hóa doanh nghiệp của Geert Hofstede
• 1.1.4.3. Mô hình về văn hóa doanh nghiệp của Daniel Denison
• 1.1.5. Phân loại văn hóa doanh nghiệp
• 1.1.5.1. Văn hóa tên lửa dẫn đường
• 1.2. Những nội dung cơ bản về xây dựng và phát triển văn hoá doanh nghiệp
• 1.2.1. Khái niệm xây dựng và phát triển văn hoá doanh nghiệp
• 1.2.2. Vai trò của công tác xây dựng và phát triển văn hoá doanh nghiệp
• 1.2.3. Nội dung và quy trình xây dựng và phát triển văn hoá doanh nghiệp
• 1.2.3.1. Nội dung xây dựng và phát triển văn hoá doanh nghiệp
• 1.2.3.2. Quy trình xây dựng và phát triển văn hoá doanh nghiệp
• 1.2.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp
• 1.2.4.1. Những yếu tố chủ quan
• 1.2.4.2. Những yếu tố khách quan
• 1.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Quy trình thực hiện nghiên cứu
• 2.2. Giả thuyết nghiên cứu
• 2.2.1. Văn hóa dân tộc có ảnh hưởng tích cực đến công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp
• 2.2.2. Văn hóa du nhập có ảnh hưởng tích cực đến công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp
• 2.2.3. Đặc điểm của ngành du lịch có ảnh hưởng tích cực đến công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp
• 2.2.4. Nhà sáng lập có ảnh hưởng tích cực đến công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp
• 2.2.5. Nhà lãnh đạo có ảnh hưởng tích cực đến công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp
• 2.2.6. Sự truyền đạt nội bộ có ảnh hưởng tích cực đến công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp
• 2.2.7. Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) có ảnh hưởng tích cực đến công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp
• 2.3. Mô hình nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp nghiên cứu định tính
• 2.4.1.1. Mô tả phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1.2. Đối tượng khảo sát
• 2.4.1.3. Thiết kế bảng khảo sát
• 2.4.2. Phương pháp nghiên cứu định lượng
• 2.4.2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.4.2.2. Quy trình xây dựng bảng khảo sát
• 2.4.2.3. Phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ CÔNG TÁC XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA DOANH NGHIỆP CỦA CÁC CÔNG TY DU LỊCH VIỆT NAM
• 3.1. Thực trạng công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp của các công ty du lịch Việt Nam
• 3.1.1. Tổng quan về ngành du lịch Việt Nam và các công ty du lịch Việt Nam
• 3.1.1.1. Tổng quan về ngành du lịch Việt Nam
• 3.1.1.2. Tổng quan về các công ty du lịch Việt Nam
• 3.1.2. Các công ty du lịch Việt Nam tham gia khảo sát
• 3.1.2.1. Mô tả đối tượng khảo sát
• 3.1.3. Phân tích kết quả khảo sát về thực trạng xây dựng văn hoá doanh nghiệp của các công ty du lịch Việt Nam
• 3.1.3.1. Mức độ hiểu biết về xây dựng và phát triển văn hoá doanh nghiệp và tầm quan trọng của công tác này
• 3.1.3.2. Thời điểm và ngân sách cho xây dựng và phát triển văn hoá doanh nghiệp
• 3.1.3.3. Mức độ đổi mới, bổ sung các giá trị trong quá trình xây dựng và phát triển văn hoá doanh nghiệp
• 3.1.3.4. Kết quả xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp
• 3.1.3.5. Các hoạt động xây dựng và phát triển văn hoá doanh nghiệp của các công ty du lịch Việt Nam
• 3.1.3.6. Các thuận lợi và khó khăn trong quá trình xây dựng và phát triển văn hoá doanh nghiệp của các công ty du lịch Việt Nam
• 3.1.4. Nhận xét về công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp của các công ty du lịch Việt Nam
• 3.1.4.1. Hạn chế và nguyên nhân
• 3.2. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp của các công ty du lịch Việt Nam
• 3.2.1. Mô tả mẫu nghiên cứu
• 3.2.2. Kết quả khảo sát văn hóa doanh nghiệp của các công ty du lịch Việt Nam
• 3.2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp của các công ty du lịch Việt Nam
• 3.2.3.1. Thống kê mô tả cho các biến quan sát
• 3.2.3.2. Kiểm định độ tin cậy
• 3.2.3.3. Phân tích nhân tố khám phá (EFA)
• 3.2.3.4. Phân tích tương quan
• 3.2.3.5. Phân tích hồi quy đa biến
• 3.2.4. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 3.2.4.1. Nhân tố “Văn hoá dân tộc”
• 3.2.4.2. Nhân tố “Văn hoá du nhập”
• 3.2.4.3. Nhân tố “Đặc điểm của ngành du lịch”
• 3.2.4.4. Nhân tố “Nhà sáng lập”
• 3.2.4.5. Nhân tố “Nhà lãnh đạo”
• 3.2.4.6. Nhân tố “Sự truyền đạt nội bộ”
• 3.2.4.7. Nhân tố “Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp”
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA DOANH NGHIỆP CỦA CÁC CÔNG TY DU LỊCH VIỆT NAM
• 4.1. Phương hướng phát triển ngành du lịch Việt Nam trong thời gian tới
• 4.2. Đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp của các công ty du lịch tại Việt Nam
• 4.2.1. Chủ động nâng cao nhận thức và hiểu biết về xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp
• 4.2.1.1. Mục tiêu của giải pháp
• 4.2.1.2. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp
• 4.2.2. Phát huy sức mạnh của vai trò lãnh đạo
• 4.2.2.1. Mục tiêu của giải pháp
• 4.2.2.2. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp
• 4.2.3. Cần lập kế hoạch cụ thể, dài hơi cho công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp
• 4.2.3.1. Mục tiêu của giải pháp
• 4.2.3.2. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp
• 4.2.4. Thúc đẩy trách nhiệm xã hội trong công ty
• 4.2.4.1. Mục tiêu của giải pháp
• 4.2.4.2. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp
• 4.2.5. Tận dụng các đặc điểm của ngành du lịch trong xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp
• 4.2.5.1. Mục tiêu của giải pháp
• 4.2.5.2. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp
• 4.2.6. Tạo điều kiện phát huy điểm mạnh của văn hoá dân tộc
• 4.2.6.1. Mục tiêu của giải pháp
• 4.2.6.2. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp
• 4.2.7. Kết hợp truyền thống và hiện đại trong xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp
• 4.2.7.1. Mục tiêu của giải pháp
• 4.2.7.2. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp
• 4.2.8. Chủ động tiếp thu các giá trị mới và phù hợp từ văn hoá du nhập
• 4.2.8.1. Mục tiêu của giải pháp
• 4.2.8.2. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp
• 4.3. Một số kiến nghị đối với Nhà nước để hỗ trợ công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp của các công ty du lịch Việt Nam
• 4.3.1. Tạo môi trường pháp lý thuận lợi hơn nữa cho các công ty du lịch
• 4.3.2. Hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao nhận thức về văn hóa doanh nghiệp cũng như xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp
• 4.3.3. Xây dựng các trung tâm tư vấn quản lý, xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp
• 4.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục 1: Bảng hỏi phiếu khảo sát thực trạng xây dựng và phát triển văn hoá doanh nghiệp tại các công ty du lịch Việt Nam
• Phụ lục 2: Phiếu khảo sát thực trạng văn hóa doanh nghiệp và các yếu tố ảnh hưởng đến xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp của các công ty du lịch Việt Nam
• Phụ lục 3: Mô tả mẫu nghiên cứu
• Phụ lục 4: Kết quả kiểm định độ tin cậy của các yếu tố văn hóa doanh nghiệp theo mô hình Denison
• Phụ lục 5: Ma trận xoay nhân tố

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Văn Hóa Doanh Nghiệp Trong Ngành Du Lịch Việt Nam

Văn hóa doanh nghiệp (VHDN) là yếu tố quan trọng trong việc xây dựng và phát triển bền vững cho các công ty du lịch tại Việt Nam. Ngành du lịch Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, với nhiều cơ hội và thách thức. Việc phát triển VHDN không chỉ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn tạo ra bản sắc riêng cho doanh nghiệp. Theo nghiên cứu của Hoàng Anh Duy (2020), VHDN có thể ảnh hưởng tích cực đến sự hài lòng của khách hàng và sự gắn bó của nhân viên.

1.1. Khái Niệm Văn Hóa Doanh Nghiệp Trong Ngành Du Lịch

VHDN được hiểu là những giá trị, quan niệm và hành vi được chia sẻ trong tổ chức. Trong ngành du lịch, VHDN không chỉ ảnh hưởng đến cách thức phục vụ khách hàng mà còn định hình cách mà nhân viên tương tác với nhau và với khách hàng.

1.2. Vai Trò Của Văn Hóa Doanh Nghiệp Đối Với Ngành Du Lịch

VHDN đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra sự khác biệt cho các công ty du lịch. Một VHDN mạnh mẽ giúp thu hút và giữ chân nhân viên, đồng thời nâng cao trải nghiệm khách hàng. Điều này được chứng minh qua nhiều nghiên cứu cho thấy mối liên hệ giữa VHDN và sự thành công của doanh nghiệp.

II. Những Thách Thức Trong Việc Phát Triển Văn Hóa Doanh Nghiệp Ngành Du Lịch

Mặc dù VHDN có vai trò quan trọng, nhưng việc phát triển nó trong ngành du lịch Việt Nam gặp nhiều thách thức. Các công ty thường thiếu nhận thức về tầm quan trọng của VHDN, dẫn đến việc không đầu tư đúng mức cho công tác này. Theo Hoàng Anh Duy (2020), nhiều doanh nghiệp chỉ tập trung vào các hoạt động bề nổi mà không chú trọng đến việc xây dựng nền tảng văn hóa vững chắc.

2.1. Thiếu Nhận Thức Về Tầm Quan Trọng Của VHDN

Nhiều doanh nghiệp chưa nhận thức được rằng VHDN không chỉ là hình ảnh bên ngoài mà còn là yếu tố quyết định đến sự thành công lâu dài. Việc thiếu hiểu biết này dẫn đến những quyết định sai lầm trong quản lý và phát triển.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Đánh Giá VHDN

Việc đánh giá VHDN là một thách thức lớn. Nhiều công ty không có các công cụ và phương pháp phù hợp để đo lường hiệu quả của VHDN, dẫn đến việc không thể cải thiện và phát triển một cách hiệu quả.

III. Phương Pháp Xây Dựng Văn Hóa Doanh Nghiệp Trong Ngành Du Lịch

Để phát triển VHDN hiệu quả, các công ty du lịch cần áp dụng những phương pháp cụ thể. Việc xây dựng một VHDN mạnh mẽ đòi hỏi sự cam kết từ lãnh đạo và sự tham gia của tất cả nhân viên. Theo nghiên cứu của Hoàng Anh Duy (2020), các công ty cần có kế hoạch cụ thể và dài hạn cho việc phát triển VHDN.

3.1. Tăng Cường Nhận Thức Về VHDN

Các công ty cần tổ chức các buổi đào tạo và hội thảo để nâng cao nhận thức về VHDN cho nhân viên. Điều này giúp mọi người hiểu rõ hơn về vai trò và tầm quan trọng của VHDN trong hoạt động kinh doanh.

3.2. Phát Huy Vai Trò Của Lãnh Đạo

Lãnh đạo cần thể hiện cam kết mạnh mẽ đối với việc xây dựng VHDN. Họ nên là những người tiên phong trong việc thực hiện các giá trị văn hóa và tạo ra môi trường làm việc tích cực cho nhân viên.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Về Văn Hóa Doanh Nghiệp Trong Ngành Du Lịch

Việc áp dụng VHDN vào thực tiễn là rất quan trọng để tạo ra sự khác biệt cho các công ty du lịch. Các công ty cần xây dựng các chương trình cụ thể để phát triển VHDN, từ đó nâng cao trải nghiệm của khách hàng và sự hài lòng của nhân viên. Theo Hoàng Anh Duy (2020), những công ty có VHDN mạnh thường có tỷ lệ giữ chân nhân viên cao hơn.

4.1. Các Hoạt Động Xây Dựng VHDN

Các công ty có thể tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao và giao lưu để tăng cường sự gắn kết giữa nhân viên. Những hoạt động này không chỉ giúp xây dựng VHDN mà còn tạo ra môi trường làm việc tích cực.

4.2. Đo Lường Hiệu Quả VHDN

Cần có các chỉ số cụ thể để đo lường hiệu quả của VHDN. Việc này giúp các công ty nhận diện được những điểm mạnh và điểm yếu trong văn hóa của mình, từ đó có những điều chỉnh kịp thời.

V. Kết Luận Về Phát Triển Văn Hóa Doanh Nghiệp Trong Ngành Du Lịch

Phát triển VHDN trong ngành du lịch Việt Nam là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Các công ty cần nhận thức rõ về tầm quan trọng của VHDN và đầu tư đúng mức cho công tác này. Theo Hoàng Anh Duy (2020), một VHDN mạnh mẽ sẽ giúp các công ty du lịch nâng cao hiệu quả hoạt động và tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững.

5.1. Tương Lai Của VHDN Trong Ngành Du Lịch

VHDN sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của ngành du lịch. Các công ty cần không ngừng cải tiến và phát triển VHDN để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Các Công Ty Du Lịch

Các công ty du lịch nên xây dựng một chiến lược phát triển VHDN rõ ràng và cụ thể. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn tạo ra một môi trường làm việc tích cực cho nhân viên.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công trình "Xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp của các công ty du lịch Việt Nam" là luận án tiến sĩ chuyên ngành Quản trị Kinh doanh (Mã số: 9340101), được bảo vệ tại Trường Đại học Ngoại thương Hà Nội vào năm 2020. Luận án do nghiên cứu sinh Hoàng Anh Duy thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Bùi Anh Tuấn.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Văn hóa doanh nghiệp (VHDN) được xác định là hệ thống các giá trị, quan niệm, nguyên tắc và chuẩn mực hành vi được chia sẻ bên trong tổ chức, đóng vai trò như "phần mềm" điều phối, kiểm soát nhận thức và hành động của các thành viên. Lý luận quản trị kinh doanh chỉ ra rằng một nền văn hóa tổ chức phù hợp giúp tạo dựng tính thống nhất nội bộ, thu hút và giữ chân nhân tài, gia tăng năng lực cạnh tranh và nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh hướng tới phát triển bền vững.

Tại Việt Nam, ngành du lịch là ngành kinh tế trọng điểm với tốc độ tăng trưởng nhanh và số lượng doanh nghiệp tham gia ngày càng lớn, dẫn đến mức độ cạnh tranh gay gắt cùng sự tác động sâu sắc từ các biến động môi trường kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, việc xây dựng và phát triển VHDN tại các công ty du lịch còn bộc lộ nhiều bất cập: nhà quản trị có nhận thức chưa đầy đủ hoặc sai lệch (đồng nhất VHDN với việc xây dựng bộ nhận diện thương hiệu hay tổ chức hoạt động phong trào, tham quan, dã ngoại), thiếu sự quyết tâm thay đổi và chưa thiết lập được hệ thống đo lường, đánh giá định kỳ. Trong khi đó, các công trình học thuật trước đây hầu như chưa đi sâu phân tích toàn diện công tác xây dựng, phát triển VHDN và các nhân tố ảnh hưởng trong phạm vi ngành du lịch Việt Nam.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu tổng quát của luận án là phân tích thực trạng công tác xây dựng và phát triển VHDN của các công ty du lịch Việt Nam nhằm chỉ ra những ưu điểm, hạn chế, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị hoàn thiện công tác này.

Để đạt được mục tiêu nêu trên, luận án xác định 4 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về văn hóa doanh nghiệp cũng như công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp.
2. Phân tích thực trạng công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp tại các công ty du lịch Việt Nam.
3. Nghiên cứu và lượng hóa các yếu tố ảnh hưởng đến công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp của các công ty du lịch Việt Nam.
4. Đề xuất các nhóm giải pháp cho doanh nghiệp và kiến nghị đối với Nhà nước nhằm hoàn thiện công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp của các công ty du lịch Việt Nam.

Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu

Luận án đặt ra 4 câu hỏi nghiên cứu chính:

• Câu hỏi 1: Thực trạng công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp của các công ty du lịch Việt Nam hiện nay như thế nào?
• Câu hỏi 2: Công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp của các công ty du lịch Việt Nam có những ưu điểm và hạn chế nào?
• Câu hỏi 3: Những yếu tố nào ảnh hưởng đến công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp của các công ty du lịch Việt Nam?
• Câu hỏi 4: Các giải pháp nào giúp các công ty du lịch Việt Nam hoàn thiện công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp?

Để trả lời các câu hỏi về mối quan hệ tác động, tác giả thiết lập 7 giả thuyết nghiên cứu (từ H1 đến H7):

• Giả thuyết H1: Văn hóa dân tộc có ảnh hưởng tích cực đến công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp.
• Giả thuyết H2: Văn hóa du nhập có ảnh hưởng tích cực đến công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp.
• Giả thuyết H3: Đặc điểm của ngành du lịch có ảnh hưởng tích cực đến công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp.
• Giả thuyết H4: Nhà sáng lập có ảnh hưởng tích cực đến công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp.
• Giả thuyết H5: Nhà lãnh đạo có ảnh hưởng tích cực đến công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp.
• Giả thuyết H6: Sự truyền đạt nội bộ có ảnh hưởng tích cực đến công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp.
• Giả thuyết H7: Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) có ảnh hưởng tích cực đến công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp của các công ty du lịch Việt Nam.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào các biểu trưng, nội dung, quy trình xây dựng, phát triển VHDN và 7 yếu tố ảnh hưởng (Văn hóa dân tộc, Văn hóa du nhập, Đặc điểm ngành du lịch, Nhà sáng lập, Nhà lãnh đạo, Sự truyền đạt nội bộ, Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp).
• Phạm vi không gian và thời gian: Nghiên cứu khảo sát tại nhóm 50 công ty du lịch Việt Nam có cung cấp các hành trình lữ hành nội địa và quốc tế, được lựa chọn theo phương pháp ngẫu nhiên. Số liệu và thông tin thực tế được thu thập phục vụ luận án vào tháng 4 năm 2020.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã tổng thuật hệ thống công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế liên quan đến đề tài theo 4 nhóm nội dung chính:

1. Nghiên cứu về khái niệm, cấu trúc và đo lường văn hóa doanh nghiệp

• Nghiên cứu quốc tế: Khái niệm VHDN được nhiều học giả phân tích dưới các góc độ khác nhau như Hofstede (1991), Trice & Beyer (1993), Schultz (1995), Cameron & Quinn (1999), Needle (2004), Ravasi & Schultz (2006), Schein (2004, 2010), Denison (1990), Robbins & Judge (2018), Tahir và cộng sự (2019). Về cấu trúc, lý thuyết tảng băng của Hall (1976), mô hình 3 cấp độ của Schein (1985, 2010), mô hình 4 lớp của Hofstede (1980, 2010) và nghiên cứu của Hogan & Coote (2014) cung cấp khung phân tích biểu hiện hữu hình và vô hình. Về công cụ đo lường, luận án điểm lại phương pháp phỏng vấn 10 bước của Schein (1989), bảng hỏi OCI của Cooke & Lafferty (1987), hồ sơ OCP của O'Reilly, Chatman & Caldwell (1991), mô hình 4 nhóm yếu tố của Denison (1990) và phân loại văn hóa của Trompenaars (1994).
• Nghiên cứu trong nước: Giáo trình và công trình của Nguyễn Mạnh Quân (2012), Đỗ Thị Phi Hoài (2009), Nguyễn Đức Chinh (2015), Dương Thị Liễu (2012) và bài viết đánh giá VHDN trong doanh nghiệp nhỏ và vừa của Đỗ Tiến Long (2015).

2. Nghiên cứu về công tác xây dựng, phát triển VHDN và hiệu quả tổ chức

Các công trình khẳng định vai trò của việc phát triển VHDN đối với hiệu quả hoạt động bao gồm Kanter (1983), Gordon (1985), Barney (1986), Denison (1990), Kotter & Heskett (1992), Denison & Neale (1996), Fey & Denison (2003), Sadri & Lees (2001), Gostick & Elton (2015), Uddin và cộng sự (2013), Flamholtz & Randle (2012). Tại Việt Nam, các tác giả Bùi Xuân Phong (2006, 2010), Vi Tiến Cường (2012), Dương Thị Thanh Mai (2015), Nguyễn Quang Trung (2015, 2019), Lê Hải Linh (2017), Lê Thị Dung (2015), Phan Y Lan (2020) đã nghiên cứu quy trình và mô hình phát triển văn hóa trong bối cảnh đổi mới và chuyển đổi số.

3. Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa doanh nghiệp

Các yếu tố tác động được tổng kết gồm: vai trò của nhà sáng lập và lãnh đạo (Schein 2004, Blum 1998, Toor & Ofori 2009, Flamholtz & Randle 2012, O'Reilly và cộng sự 2014), truyền đạt nội bộ (Mumby 2013, Sebastião và cộng sự 2017), trách nhiệm xã hội CSR (Tracey & Odenwelder 2015), văn hóa quốc gia (Hofstede 2010, Essounga 2009, Tsui & Nifadkar 2007, Naraziana và cộng sự 2014, 2017, Ansah & Louw 2019), văn hóa du nhập (Nguyen & Aoyama 2014, Uddin và cộng sự 2013). Ở Việt Nam, công trình của Phùng Xuân Nhạ (2010) và Mai Hân (2009) tập trung vào nhân cách doanh nhân và văn hóa kinh doanh.

4. Nghiên cứu VHDN trong lĩnh vực du lịch

Một số ít nghiên cứu quốc tế đã tiếp cận ngành du lịch như Robaki và cộng sự (2020) về mối quan hệ giữa VHDN và kết quả kinh doanh tại Luxury Tourist; Tepeci (2005) về sự hài lòng của nhân viên du lịch tại Thổ Nhĩ Kỳ; Yusof và cộng sự (2012) về sự thỏa mãn của du khách; Noonan (2017) về định hướng xây dựng VHDN gắn với chiến lược công ty du lịch.

Khoảng trống luận án giải quyết

Từ việc tổng quan tài liệu, luận án xác định 3 khoảng trống nghiên cứu then chốt:

1. Thiếu vắng các công trình nghiên cứu chuyên sâu về công tác xây dựng và phát triển VHDN trong ngành du lịch Việt Nam, dù đây là ngành kinh tế dịch vụ trọng điểm.
2. Các nghiên cứu định lượng trước đây về mô hình nhân tố ảnh hưởng chủ yếu thực hiện tại nước ngoài (Mỹ, Nga, Châu Âu, Hồng Kông) hoặc ở các lĩnh vực sản xuất, ngân hàng; chưa có nghiên cứu kiểm định mô hình định lượng tích hợp các yếu tố tác động đến xây dựng và phát triển VHDN tại các công ty du lịch Việt Nam.
3. Chưa có công trình nào xây dựng hệ thống giải pháp quản trị và kiến nghị chính sách đồng bộ, phù hợp với đặc thù kinh doanh lữ hành của Việt Nam.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

Luận án vận dụng kết hợp các lý thuyết nền tảng trong quản trị học và văn hóa tổ chức:

• Lý thuyết 3 cấp độ văn hóa của Edgar Schein (1985, 2004, 2010): Tiếp cận VHDN theo 3 tầng bậc cấu trúc gồm: (1) Các thực thể hữu hình (kiến trúc, nghi lễ, biểu tượng, ngôn ngữ, khẩu hiệu, giai thoại, ấn phẩm); (2) Các giá trị được tuyên bố (triết lý, tầm nhìn, sứ mệnh, giá trị cốt lõi); (3) Các quan niệm, giả định nền tảng (được phân tích theo khung 5 định hướng của Kluckhohn & Strodtbeck, 1961: quan hệ con người - tự nhiên, xu hướng thời gian, bản chất con người, phương thức hoạt động, quan hệ giữa con người trong tổ chức).
• Mô hình văn hóa doanh nghiệp của Daniel Denison (1990): Đánh giá đặc tính văn hóa dựa trên 4 chiều đo chính: Sứ mệnh (Tầm nhìn, Mục tiêu, Định hướng chiến lược), Khả năng thích ứng (Định hướng khách hàng, Chủ động đổi mới, Tổ chức học tập), Sự tham gia (Ủy quyền, Phát triển năng lực, Làm việc nhóm) và Tính nhất quán (Giá trị cốt lõi, Sự đồng thuận, Hợp tác và hội nhập).
• Lý thuyết phân loại loại hình văn hóa của Trompenaars (1994): Đối chiếu 4 dạng thức văn hóa tổ chức gồm Văn hóa gia đình, Văn hóa tháp Eiffel, Văn hóa tên lửa dẫn đường và Văn hóa lò ấp trứng.
• Khung lý thuyết chức năng quản trị (Robbins & Coulter, 2012): Xác định xây dựng và phát triển VHDN là chuỗi các hoạt động hoạch định, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát nhằm hình thành, lan tỏa và làm mới các giá trị văn hóa.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án áp dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp (kết hợp định tính và định lượng):

Phương pháp	Nội dung và kỹ thuật thực hiện	Nguồn dữ liệu / Đối tượng áp dụng
Định tính	- Phương pháp phân tích văn bản, tổng hợp tài liệu, so sánh và quan sát thực tế. - Khảo sát thực trạng qua bảng hỏi đối với cán bộ quản lý. - Hiệu chỉnh thang đo biến quan sát cho phù hợp bối cảnh du lịch.	- Dữ liệu thứ cấp từ tài liệu, báo cáo ngành. - Phiếu khảo sát thực trạng gửi lãnh đạo 50 công ty du lịch Việt Nam (tháng 4/2020).
Định lượng	- Thiết kế bảng câu hỏi theo thang đo Likert. - Thống kê mô tả (Descriptive Statistics). - Kiểm định độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach's Alpha. - Phân tích nhân tố khám phá (EFA) với phép xoay Varimax, kiểm tra hệ số KMO và Bartlett's Test. - Phân tích tương quan Pearson. - Phân tích hồi quy tuyến tính đa biến (kiểm định hệ số Beta, mức ý nghĩa p-value, kiểm định tự tương quan Durbin-Watson).	- Dữ liệu sơ cấp thu thập từ mẫu nhân sự đang làm việc tại các công ty du lịch Việt Nam. - Đánh giá thực trạng VHDN theo mô hình Denison và kiểm định mô hình hồi quy 7 nhân tố ảnh hưởng.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các khái niệm, vai trò, cấu trúc và mô hình lý thuyết về VHDN. Tác giả định nghĩa VHDN là một hệ thống các giá trị, quan niệm, nguyên tắc hành vi được chia sẻ bên trong tổ chức, có ảnh hưởng tích cực mạnh mẽ đến cách thức hành động và suy nghĩ của các thành viên. Luận án phân tích chi tiết các biểu trưng trực quan (kiến trúc, nghi lễ, biểu tượng/logo, khẩu hiệu, giai thoại, ấn phẩm) và các biểu trưng phi trực quan (triết lý, tầm nhìn, sứ mệnh, giá trị cốt lõi, giả định nền tảng).

Về mặt lý luận, tác giả tổng hợp phân loại các loại hình nghi lễ trong tổ chức:

Loại hình nghi lễ	Minh họa hoạt động	Tác động tiềm năng đối với tổ chức
Chuyển giao	Khai mạc, giới thiệu thành viên mới, lễ ra mắt, bổ nhiệm chức vụ mới.	Tạo thuận lợi cho việc thâm nhập vào cương vị mới, vai trò mới.
Củng cố	Lễ phát phần thưởng, vinh danh thành tích cá nhân và tập thể.	Củng cố các nhân tố hình thành bản sắc và tôn thêm vị thế của thành viên.
Nhắc nhở	Sinh hoạt văn hóa, sinh hoạt chuyên môn, hội nghị khoa học.	Duy trì cơ cấu xã hội và làm tăng thêm năng lực tác nghiệp của tổ chức.
Liên kết	Lễ hội, liên hoan, kỷ niệm ngày thành lập, ngày tết.	Khôi phục và khích lệ chia sẻ tình cảm, gắn kết các thành viên với nhau và với tổ chức.

Chương này cũng phân tích bản chất của công tác xây dựng và phát triển VHDN, xác định vai trò của các chức năng quản trị (hoạch định, tổ chức, lãnh đạo, kiểm soát), đồng thời phân loại các yếu tố ảnh hưởng thành hai nhóm: yếu tố chủ quan (nhà sáng lập, ban lãnh đạo, truyền đạt nội bộ, năng lực đội ngũ) và yếu tố khách quan (văn hóa dân tộc, văn hóa du nhập, đặc điểm ngành nghề kinh doanh, trách nhiệm xã hội CSR và môi trường pháp lý).

Chương 2: Giả thuyết nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu

Chương 2 trình bày khung logic của mô hình nghiên cứu và quy trình triển khai nghiên cứu 2 giai đoạn:

1. Xây dựng mô hình và giả thuyết: Luận án thiết lập mô hình nghiên cứu gồm biến phụ thuộc là "Công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp" và 7 biến độc lập tương ứng với 7 giả thuyết từ H1 đến H7 (Văn hóa dân tộc, Văn hóa du nhập, Đặc điểm ngành du lịch, Nhà sáng lập, Nhà lãnh đạo, Sự truyền đạt nội bộ, Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp).
2. Thiết kế công cụ thu thập dữ liệu: Xây dựng 2 bộ phiếu khảo sát chi tiết (Phụ lục 1 và Phụ lục 2). Phiếu 1 phục vụ khảo sát thực trạng công tác xây dựng VHDN tại 50 công ty du lịch; Phiếu 2 đo lường thực trạng VHDN theo mô hình Denison và đánh giá các nhân tố ảnh hưởng theo thang đo Likert.
3. Quy trình phân tích dữ liệu: Thiết lập tiêu chuẩn xử lý dữ liệu định lượng bao gồm kiểm định Cronbach's Alpha (loại các biến có hệ số tương quan biến - tổng < 0.3, chọn thang đo có Alpha > 0.6), phân tích EFA (hệ số KMO trong khoảng 0.5 đến 1.0, kiểm định Bartlett có sig < 0.05, phương sai trích > 50%, hệ số tải factor loading > 0.5), phân tích tương quan Pearson và mô hình hồi quy đa biến với kiểm định hệ số phóng đại phương sai (VIF) và kiểm định Durbin-Watson nhằm loại trừ hiện tượng tự tương quan.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu về công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp của các công ty du lịch Việt Nam

Chương 3 trình bày các phát hiện thực nghiệm quan trọng:

• Bối cảnh ngành du lịch và mẫu khảo sát: Luận án phân tích sự gia tăng số lượng doanh nghiệp du lịch (giai đoạn 2005-2018) và tổng thu từ khách du lịch (giai đoạn 2008-2019), làm rõ quy mô, số năm hoạt động và cơ cấu nhân khẩu học của lãnh đạo 50 công ty du lịch tham gia khảo sát.
• Thực trạng xây dựng các cấp độ văn hóa:
  • Nhận thức và nguồn lực: Phần lớn doanh nghiệp nhận thức được tầm quan trọng của VHDN nhưng mức độ đầu tư ngân sách và lập kế hoạch bài bản còn hạn chế; nhiều đơn vị chỉ trích ngân sách đột xuất cho hoạt động bề nổi.
  • Cấp độ thực thể hữu hình: Tỷ lệ xây dựng logo, tên thương hiệu, trang phục đạt mức cao, trong khi kiến trúc văn phòng và ấn phẩm văn hóa đặc thù chưa được đồng bộ.
  • Cấp độ giá trị tuyên bố: Đa số doanh nghiệp đã ban hành sứ mệnh, tầm nhìn và giá trị cốt lõi, nhưng việc quán triệt thành chuẩn mực hành vi hằng ngày cho nhân viên chưa đạt hiệu quả cao.
  • Cấp độ quan niệm nền tảng: Còn tồn tại tư duy ngắn hạn, tính cục bộ, e ngại đổi mới và thiếu cơ chế trao quyền rõ ràng.
• Đánh giá theo mô hình Denison: Khảo sát cho thấy điểm số ở khía cạnh Sứ mệnh và Khả năng thích ứng có xu hướng cao hơn khía cạnh Sự tham gia và Tính nhất quán, phản ánh việc phối hợp liên bộ phận và mức độ cam kết nội bộ còn gặp rào cản.
• Kết quả kiểm định định lượng mô hình hồi quy:
  • Phân tích Cronbach's Alpha và EFA khẳng định các thang đo đạt độ tin cậy và giá trị hội tụ, giá trị phân biệt.
  • Kết quả hồi quy tuyến tính đa biến chứng minh các nhân tố độc lập (Văn hóa dân tộc, Văn hóa du nhập, Đặc điểm ngành du lịch, Nhà sáng lập, Nhà lãnh đạo, Sự truyền đạt nội bộ, Trách nhiệm xã hội) đều có tác động tích cực có ý nghĩa thống kê đến công tác xây dựng và phát triển VHDN của các công ty du lịch Việt Nam. Trong đó, vai trò của Nhà lãnh đạo, Sự truyền đạt nội bộ và Trách nhiệm xã hội (CSR) thể hiện mức độ tác động nổi bật.

Chương 4: Giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp của các công ty du lịch Việt Nam

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận án đề xuất 8 nhóm giải pháp dành cho doanh nghiệp và 3 nhóm kiến nghị đối với Nhà nước:

1. Hệ thống giải pháp đối với các công ty du lịch Việt Nam

• Giải pháp 1 - Chủ động nâng cao nhận thức và hiểu biết về VHDN: Xóa bỏ quan niệm sai lầm coi VHDN chỉ là hoạt động phong trào; đào tạo nhận thức đúng đắn cho toàn thể cán bộ nhân viên về vai trò của VHDN.
• Giải pháp 2 - Phát huy sức mạnh của vai trò lãnh đạo: Lãnh đạo phải là người tiên phong, làm gương trong việc thực thi các chuẩn mực giá trị, hoàn thiện phong cách lãnh đạo truyền cảm hứng và thúc đẩy văn hóa tổ chức.
• Giải pháp 3 - Lập kế hoạch cụ thể, dài hơi cho công tác xây dựng và phát triển VHDN: Xây dựng lộ trình chiến lược rõ ràng, phân bổ ngân sách định kỳ và thiết lập các tiêu chí đo lường, kiểm soát văn hóa thường xuyên.
• Giải pháp 4 - Thúc đẩy trách nhiệm xã hội trong công ty: Gắn kết các hoạt động bảo vệ môi trường, văn hóa bản địa và du lịch có trách nhiệm vào triết lý kinh doanh của doanh nghiệp.
• Giải pháp 5 - Tận dụng các đặc điểm của ngành du lịch: Biến tính chất giao lưu văn hóa, tính dịch vụ và sự tương tác trực tiếp với khách hàng thành động lực xây dựng bản sắc văn hóa cởi mở, chuyên nghiệp, hiếu khách.
• Giải pháp 6 - Tạo điều kiện phát huy điểm mạnh của văn hóa dân tộc: Kế thừa tinh thần đoàn kết, lòng mến khách và sự linh hoạt của văn hóa Việt Nam vào môi trường làm việc.
• Giải pháp 7 - Kết hợp truyền thống và hiện đại: Đan xen các giá trị văn hóa cốt lõi truyền thống với các chuẩn mực quản trị hiện đại.
• Giải pháp 8 - Chủ động tiếp thu các giá trị mới từ văn hóa du nhập: Chọn lọc, học hỏi các quy trình quản lý và tiêu chuẩn dịch vụ quốc tế để nâng cao năng lực hội nhập.

2. Kiến nghị đối với cơ quan quản lý Nhà nước

• Tạo lập môi trường pháp lý minh bạch, thuận lợi cho hoạt động kinh doanh lữ hành và phát triển văn hóa kinh doanh.
• Tổ chức các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao nhận thức về văn hóa doanh nghiệp và quản trị bền vững.
• Xây dựng các trung tâm tư vấn quản lý, hỗ trợ đào tạo nghiệp vụ xây dựng và phát triển VHDN cho các doanh nghiệp du lịch.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

• Luận án hệ thống hóa một cách đầy đủ, logic và chi tiết cơ sở lý luận về VHDN và công tác xây dựng, phát triển VHDN trong tổ chức kinh doanh.
• Xây dựng và kiểm định thành công mô hình nghiên cứu định lượng về các yếu tố ảnh hưởng đến công tác xây dựng và phát triển VHDN, được điều chỉnh chuyên biệt cho ngành du lịch và bối cảnh doanh nghiệp Việt Nam.
• Kết hợp hiệu quả phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng, cung cấp khung phương pháp luận đo lường thực trạng và các nhân tố tác động đến văn hóa tổ chức.

Đóng góp về mặt thực tiễn

• Phác thảo bức tranh thực trạng về công tác xây dựng và phát triển VHDN tại 50 công ty du lịch Việt Nam, chỉ rõ các ưu điểm cũng như những nhận thức lệch lạc và hạn chế trong quản trị văn hóa.
• Lượng hóa mức độ tác động của 7 nhân tố ảnh hưởng, giúp các nhà quản trị nhận diện rõ vai trò quyết định của lãnh đạo, truyền thông nội bộ, trách nhiệm xã hội và đặc thù ngành.
• Đề xuất hệ thống 8 nhóm giải pháp khả thi, có tính ứng dụng cao cho các nhà quản trị công ty du lịch và 3 nhóm kiến nghị cụ thể đối với cơ quan quản lý Nhà nước nhằm thúc đẩy ngành du lịch phát triển bền vững.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Dựa trên nội dung văn bản luận án, công trình có một số giới hạn và định hướng mở rộng:

• Phạm vi mẫu khảo sát: Nghiên cứu thực hiện trên mẫu 50 công ty du lịch và dữ liệu định lượng được thu thập tại thời điểm tháng 4 năm 2020. Quy mô mẫu và thời điểm khảo sát phản ánh thực trạng tại giai đoạn nghiên cứu nhất định.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Các nghiên cứu tương lai có thể mở rộng quy mô mẫu khảo sát ra nhiều địa bàn và phân khúc du lịch chuyên sâu hơn (như lữ hành mạo hiểm, du lịch sinh thái, cơ sở lưu trú), đồng thời phân tích sâu hơn tác động của chuyển đổi số và các biến cố khủng hoảng kinh tế toàn cầu đối với sự biến đổi văn hóa doanh nghiệp du lịch.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu học thuật và thực tiễn có giá trị đối với các nhóm đối tượng:

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên: Tham khảo khung lý thuyết tổng hợp về VHDN (mô hình Schein, Hofstede, Denison, Trompenaars), quy trình thiết kế thang đo hỗn hợp và phương pháp kiểm định mô hình hồi quy đa biến trong ngành dịch vụ.
• Nhà quản trị và lãnh đạo các công ty du lịch: Ứng dụng quy trình đánh giá văn hóa tổ chức theo mô hình Denison, nhận diện các rào cản nhận thức và áp dụng 8 nhóm giải pháp quản trị văn hóa doanh nghiệp gắn liền với trách nhiệm xã hội và đặc thù ngành lữ hành.
• Cơ quan quản lý nhà nước về du lịch và hiệp hội ngành nghề: Tham khảo các kiến nghị chính sách để xây dựng chương trình hỗ trợ đào tạo quản trị văn hóa, hoàn thiện môi trường pháp lý và thúc đẩy văn hóa kinh doanh du lịch lành mạnh.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khái niệm xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp được luận án định nghĩa như thế nào?
Luận án xác định xây dựng và phát triển VHDN là một quá trình xác định các giá trị của doanh nghiệp, chia sẻ rộng rãi để lan tỏa các giá trị đó đến các thành viên trong doanh nghiệp, đồng thời thực hiện những điều chỉnh, thay đổi phù hợp với môi trường kinh doanh thông qua các chức năng quản trị hoạch định, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát.

2. Bảy nhân tố ảnh hưởng đến công tác xây dựng và phát triển VHDN được kiểm định trong luận án là gì?
Bảy nhân tố được mô hình hóa và kiểm định gồm: (1) Văn hóa dân tộc, (2) Văn hóa du nhập, (3) Đặc điểm của ngành du lịch, (4) Nhà sáng lập, (5) Nhà lãnh đạo, (6) Sự truyền đạt nội bộ, và (7) Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR).

3. Luận án sử dụng mô hình nào để đo lường và đánh giá các khía cạnh văn hóa doanh nghiệp của các công ty du lịch?
Tác giả sử dụng mô hình của Daniel Denison (1990) gồm 4 chiều đo lớn: Sứ mệnh, Khả năng thích ứng, Sự tham gia và Tính nhất quán, tương ứng với 12 giá trị khía cạnh cụ thể, kết hợp với khung cấu trúc 3 cấp độ văn hóa của Edgar Schein.

4. Luận án chỉ ra những hạn chế phổ biến nào trong nhận thức về VHDN của các công ty du lịch Việt Nam?
Nhiều công ty du lịch có nhận thức chưa đúng khi cho rằng chỉ cần xây dựng bộ nhận diện thương hiệu hoặc tổ chức các chuyến tham quan, dã ngoại, hoạt động thể thao phong trào là đã hoàn thành việc xây dựng VHDN; doanh nghiệp chưa nhận thức đúng tầm quan trọng, thiếu quyết tâm thay đổi và thiếu hệ thống công cụ đánh giá, đo lường định kỳ.

5. Luận án đưa ra những kiến nghị gì đối với cơ quan quản lý Nhà nước?
Luận án đề xuất 3 nhóm kiến nghị đối với Nhà nước: (1) Tạo lập môi trường pháp lý thuận lợi hơn nữa cho các công ty du lịch; (2) Hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao nhận thức về VHDN và công tác xây dựng, phát triển VHDN; (3) Xây dựng các trung tâm tư vấn quản lý, hỗ trợ công tác xây dựng và phát triển VHDN trong ngành.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Hoàng Anh Duy đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về văn hóa doanh nghiệp và xác lập quy trình nghiên cứu hỗn hợp nhằm đánh giá thực trạng công tác xây dựng, phát triển VHDN tại các công ty du lịch Việt Nam. Kết quả kiểm định định lượng đã khẳng định vai trò tác động tích cực của 7 nhân tố then chốt, đặc biệt là vai trò của lãnh đạo, truyền thông nội bộ và trách nhiệm xã hội đối với sự phát triển văn hóa tổ chức. Trên cơ sở đó, công trình đề xuất hệ thống 8 giải pháp quản trị đồng bộ cho doanh nghiệp và 3 kiến nghị chính sách đối với Nhà nước, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và hướng tới sự phát triển bền vững của ngành du lịch Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Khái niệm VHDN ra đời từ những năm 70 của thế kỷ XX, và trong vòng ba mươi năm trở lại đây, VHDN trở thành một đề tài nóng với rất nhiều các nghiên cứu được công bố, tuy nhiên vẫn để lại nhiều tranh cãi. Song, với một tổ chức, có thể hiểu rằng VHDN là những giá trị, quan niệm, nguyên tắc hay hành vi được chia sẻ bên trong tổ chức ấy, từ đó ảnh hưởng đến suy nghĩ và hành động của các thành viên trong tổ chức. Nếu như nói các quy trình, cơ cấu, hệ thống của tổ chức là phần cứng thì VHDN chính là phần mềm, thổi hồn cho tổ chức đó, làm cho tổ chức đó trở nên khác biệt.

Về mặt lý luận, đã có nhiều nghiên cứu chỉ ra tầm quan trọng và sự cần thiết phải xây dựng và phát triển VHDN bởi nó giúp doanh nghiệp điều phối và kiểm soát hành vi của mỗi thành viên tốt hơn, hình thành một hệ thống kiểm soát nội bộ vô hình; Văn hóa thúc đẩy sự thống nhất trong nhận thức, biểu hiện trong truyền thống của tổ chức, tạo khuôn mẫu ứng xử cho tổ chức, được các thành viên chấp nhận và tuân thủ. Khi có một nền văn hoá mạnh và tích cực, mọi người sẽ hành động theo một quy tắc nhất định. Thêm vào đó, nhờ tình cảm và sự gắn kết với công ty khi xung đột xảy ra họ sẽ giải quyết theo cách hợp tác nhất VHDN giúp tạo ra tính thống nhất cho doanh nghiệp (Goffee & John, 1996); giúp thu hút và giữ chân các thành viên của doanh nghiệp (Greger, 1999). Vì vậy, VHDN còn giúp tạo ra bản sắc riêng cho doanh nghiệp và giúp nâng cao lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp và tăng hiệu quả kinh doanh (Kanter, 1983; Gordon, 1985; Schein, 1985; Barney, 1986; Denison, 1990, Calori & Samil, 1991; Kotter & Heskett, 1992; Gordon & DiTomaso, 1992; Denison & Neale, 1996).

Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu nào đề cập đến công tác xây dựng và phát triển VHDN của các công ty du lịch cũng như các công ty du lịch Việt Nam, cũng chưa có nghiên cứu nào tổng hợp được các yếu tố tác động đến công tác xây dựng và phát triển VHDN của các công ty du lịch. Về mặt thực tiễn, trong thời đại ngày nay khi mà xu hướng toàn cầu hoá ngày một lan rộng, cạnh tranh ngày một khốc liệt và nền kinh tế tri thức đang tiến dần đến một tầm cao mới thì văn hoá trong tổ chức được quan tâm hơn bao giờ hết. VHDN đem lại lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp cũng như nâng cao hiệu quả hoạt động, hướng tới sự phát triển bền vững. Do đó, VHDN được coi là một trong 2 những yếu tố then chốt làm nên thành công của một tổ chức.

Việc xây dựng và phát triển VHDN phù hợp rất cần được chú trọng. Ở Việt Nam, trong những năm gần đây, VHDN cũng dành được sự quan tâm từ các nhà nghiên cứu và các doanh nghiệp. Có nhiều doanh nghiệp được biết đến với một nền văn hoá mạnh, chẳng hạn có thể kể đến như FPT, Mai Linh, Vinamilk, Hãng hàng không Vietnam Airlines,… Những tổ chức này có tầm nhìn dài hạn, sứ mệnh tốt đẹp, biết cân bằng giữa lợi ích của tổ chức và giá trị đem lại cho người tiêu dùng, xã hội, cũng như thể hiện sự quan tâm, lắng nghe với nhân viên của mình. Những điều này sẽ giúp cho một tổ chức phát triển theo hướng bền vững, có được niềm tin của nhân viên, khách hàng và xã hội, và đó là điều mà bất kỳ một tổ chức nào cũng mong muốn, nhất là những công ty trong lĩnh vực du lịch khi mà những tổ chức cung cấp loại hình dịch vụ này cho khách hàng thường là nhân tố tác động trực tiếp tới môi trường, xã hội.

Ngành du lịch có thể nói là một trong những ngành trọng điểm của nước ta, với tốc độ phát triển tương đối ổn định, trở thành một cơ hội kinh doanh hấp dẫn khiến các Công ty du lịch ngày càng phát triển hơn cả về số lượng lẫn chất lượng. Vậy nên, để tạo ra lợi thế cạnh tranh, các công ty du lịch cần xây dựng và phát triển một nền văn hoá mạnh, hướng tới phát triển bền vững. Ngày càng có nhiều công ty du lịch nhận thức được vấn đề này, tuy nhiên rất ít trong số đó có thể thực hiện thành công. Điều này có thể bắt nguồn từ một số nguyên nhân sau: Thứ nhất, nhà quản trị có mức độ hiểu biết hạn chế hoặc hiểu biết chưa đúng về VHDN, sai lầm trong điều chỉnh các chính sách nhằm xây dựng, phát triển VHDN.

Chẳng hạn, nhiều tổ chức chỉ xây dựng bộ nhận diện thương hiệu, hoặc tổ chức các chuyến tham quan, dã ngoại, hoạt động văn hoá, thể thao cho nhân viên và cho rằng những điều đó là đã có thể xây dựng một VHDN tốt, trong khi VHDN chỉ mạnh khi nó thực sự tạo nên suy nghĩ và hành động cho toàn bộ thành viên. Thứ hai, doanh nghiệp nhận thức không đúng tầm quan trọng của việc xây dựng một VHDN mạnh. Thứ ba, doanh nghiệp không thể hiện sự quyết tâm trong việc thay đổi để hình thành một văn hoá trong tổ chức. Thứ tư, doanh nghiệp không tiến hành các phương thức đánh giá, đo lường, kỷ luật để tăng cường hiệu quả trong xây dựng và phát triển VHDN.

3 Để tránh được những tình trạng kể trên, bài toán đặt ra cho doanh nghiệp là cần phải có nhận thức đúng về tình hình VHDN hiện tại của các công ty du lịch để xây dựng được một nền văn hoá phù hợp và phát triển nó xuyên suốt trong tổ chức. Vậy nên, đề tài “Xây dựng và phát triển VHDN của các Công ty du lịch Việt Nam” có ý nghĩa rất thiết thực cả về lý luận và thực tiễn. Tình hình nghiên cứu 2. Nghiên cứu về văn hóa doanh nghiệp  Về nội dung của văn hóa doanh nghiệp Trên thế giới hiện nay đã có nhiều công trình nghiên cứu khác nhau về VHDN.

Do đó, có rất nhiều cách tiếp cận khác để định nghĩa VHDN, chẳng hạn như của Hofstede (1991), Trice & Beyer (1993), Schultz (1995), Deal & Kennedy (1999), Cameron & Quinn (1999), Ashkanasy, Wilderom & Peterson (2000), Martin (2002)… Gần đây cũng có các tác giả cũng đưa ra cách định nghĩa của mình về VHDN như Porter và cộng sự (2016), Robbins và Judge (2018), Rooji và Fine (2018), Tahir và cộng sự (2019),… Mỗi cách tiếp cận trên đều mang những đặc trưng riêng để định nghĩa, giải thích khái niệm VHDN, nhưng đó đều là một dấu hiệu tốt về việc nhìn nhận VHDN như một phạm trù, khái niệm khoa học. Denison một tác giả có nhiều công trình nghiên cứu về đề tài này, cũng đã chỉ ra cách nhìn nhận về nội hàm của VHDN và các yếu tố cần quan tâm khi nghiên cứu về VHDN trong các công trình Denison (1990), Fey và Denison (2003), Denison và cộng sự (2003), Denison và cộng sự (2014),… Nhà nghiên cứu Schein (Organizational Culture and Leadership, 2004), một tác giả chuyên nghiên cứu về lĩnh vực văn hóa tổ chức và VHDN đã phân tích các vấn đề chung liên quan đến VHDN và mối quan hệ của chúng với sự lãnh đạo trong cuốn “VHDN và sự lãnh đạo”. Ngoài ra, còn có rất nhiều các nghiên cứu khác về VHDN như “Chinh phục các làn sóng văn hóa” của tác giả Trompenaars (1980), Các nghiên cứu về khác biệt văn hóa ở phạm vi quốc tế như “Năm chiều văn hóa” của Hofstede (2010). Ở Việt Nam, vấn đề VHDN cũng ngày càng được quan tâm.

Tác giả Nguyễn Mạnh Quân (2012) đã viết cuốn giáo trình “Đạo đức Kinh doanh và Văn hóa Công ty”, cung cấp những lý thuyết, triết lý về đạo đức kinh doanh, cũng như một số lý thuyết về xây dựng bản sắc riêng cho doanh nghiệp. Tác giả Đỗ Thị Phi Hoài (2009), tác giả Nguyễn Đức Chinh (2015) với công trình nghiên cứu có tên “Văn 4 hóa doanh nghiệp”, đã đưa ra các lý thuyết về VHDN bao gồm khái niệm, các cấp độ VHDN, tác động của VHDN đến hoạt động kinh doanh. Tác giả Dương Thị Liễu (2012) là chủ biên cuốn giáo trình “Văn hoá kinh doanh”, kế thừa các công trình nghiên cứu trước đây, cung cấp những lý thuyết khái quát về văn hóa kinh doanh và những kỹ năng cần thiết để tổ chức ứng dụng và phát triển các kiến thức về văn hóa kinh doanh trong hoạt động kinh tế, kinh doanh. Trong bài báo khoa học có nhan đề “Đánh giá VHDN trong doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam” đăng tại Tạp chí Khoa học, Đại học Quốc Gia Hà Nội, tác giả Đỗ Tiến Long (2015) đã đưa ra một nghiên cứu điển hình về đánh giá văn hóa tại doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam.

Đây chính là những nghiên cứu nền tảng để tác giả có thể học hỏi, kế thừa và tổng hợp một khái niệm tổng quát về VHDN trong luận án. Luận án sẽ kế thừa các nghiên cứu này để tổng hợp các nội dung của VHDN và từ đó nghiên cứu thực VHDN mà các công ty du lịch Việt Nam đã xây dựng và phát triển được ra sao. Các nội dung chi tiết sẽ được trình bày trong chương 2 của luận án.  Về cấu trúc của văn hóa doanh nghiệp Khi nói về cấu trúc của VHDN và xem xét các nghiên cứu lý thuyết về cấp độ của VHDN, có ba lý thuyết chính đó là mô hình tảng băng của Hall (1976), mô hình của Schein (1985, 2010) và mô hình của Hofstede (1991, 2010).

Mô hình tảng băng được xây dựng dựa trên mô hình tảng băng văn hoá xã hội của Hall (1976), xác định VHDN gồm 2 phần nổi và chìm giống như tảng băng – hay chính là yếu tố hữu hình và yếu tố vô hình. Mô hình các cấp độ của VHDN được Schein đưa ra trong cuốn sách có tên là “Tái cơ cấu văn hoá tổ chức”. Schein (2010) đã chia các yếu tố của VHDN thành 3 nhóm: (1) nhóm những giá trị văn hóa hữu hình, (2) những giá trị được công bố và (3) nhóm các giá trị ngầm định. Sau đó, Hogan và Coote (2014) cũng có nghiên cứu của mình để sử dụng và đánh giá độ tin cậy của mô hình này.

Cùng thời gian Schein đưa ra mô hình 3 cấp độ VHDN thì Hofstede (2010) đưa ra mô hình gồm 4 lớp theo thứ tự từ ngoài vào trong là Biểu tượng – Người hùng – Nghi thức – Các giá trị. Nhìn chung, các mô hình đều có những điểm chung là VHDN bao gồm cả các yếu tố hữu hình và vô hình.