Luận Án Tiến Sĩ Về Phát Triển Văn Hóa Doanh Nghiệp Của Các Công Ty Du Lịch Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu xây dựng và phát triển văn hoá doanh nghiệp của các công ty du lịch việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong

• Tác giả: Hoàng Anh Duy
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Anh Tuấn
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Quản trị Kinh doanh
• Đề tài: Phát Triển Văn Hóa Doanh Nghiệp Trong Ngành Du Lịch Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Văn Hóa Doanh Nghiệp Trong Ngành Du Lịch Việt Nam

Văn hóa doanh nghiệp (VHDN) là yếu tố quan trọng trong việc xây dựng và phát triển bền vững cho các công ty du lịch tại Việt Nam. Ngành du lịch Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, với nhiều cơ hội và thách thức. Việc phát triển VHDN không chỉ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn tạo ra bản sắc riêng cho doanh nghiệp. Theo nghiên cứu của Hoàng Anh Duy (2020), VHDN có thể ảnh hưởng tích cực đến sự hài lòng của khách hàng và sự gắn bó của nhân viên.

1.1. Khái Niệm Văn Hóa Doanh Nghiệp Trong Ngành Du Lịch

VHDN được hiểu là những giá trị, quan niệm và hành vi được chia sẻ trong tổ chức. Trong ngành du lịch, VHDN không chỉ ảnh hưởng đến cách thức phục vụ khách hàng mà còn định hình cách mà nhân viên tương tác với nhau và với khách hàng.

1.2. Vai Trò Của Văn Hóa Doanh Nghiệp Đối Với Ngành Du Lịch

VHDN đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra sự khác biệt cho các công ty du lịch. Một VHDN mạnh mẽ giúp thu hút và giữ chân nhân viên, đồng thời nâng cao trải nghiệm khách hàng. Điều này được chứng minh qua nhiều nghiên cứu cho thấy mối liên hệ giữa VHDN và sự thành công của doanh nghiệp.

II. Những Thách Thức Trong Việc Phát Triển Văn Hóa Doanh Nghiệp Ngành Du Lịch

Mặc dù VHDN có vai trò quan trọng, nhưng việc phát triển nó trong ngành du lịch Việt Nam gặp nhiều thách thức. Các công ty thường thiếu nhận thức về tầm quan trọng của VHDN, dẫn đến việc không đầu tư đúng mức cho công tác này. Theo Hoàng Anh Duy (2020), nhiều doanh nghiệp chỉ tập trung vào các hoạt động bề nổi mà không chú trọng đến việc xây dựng nền tảng văn hóa vững chắc.

2.1. Thiếu Nhận Thức Về Tầm Quan Trọng Của VHDN

Nhiều doanh nghiệp chưa nhận thức được rằng VHDN không chỉ là hình ảnh bên ngoài mà còn là yếu tố quyết định đến sự thành công lâu dài. Việc thiếu hiểu biết này dẫn đến những quyết định sai lầm trong quản lý và phát triển.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Đánh Giá VHDN

Việc đánh giá VHDN là một thách thức lớn. Nhiều công ty không có các công cụ và phương pháp phù hợp để đo lường hiệu quả của VHDN, dẫn đến việc không thể cải thiện và phát triển một cách hiệu quả.

III. Phương Pháp Xây Dựng Văn Hóa Doanh Nghiệp Trong Ngành Du Lịch

Để phát triển VHDN hiệu quả, các công ty du lịch cần áp dụng những phương pháp cụ thể. Việc xây dựng một VHDN mạnh mẽ đòi hỏi sự cam kết từ lãnh đạo và sự tham gia của tất cả nhân viên. Theo nghiên cứu của Hoàng Anh Duy (2020), các công ty cần có kế hoạch cụ thể và dài hạn cho việc phát triển VHDN.

3.1. Tăng Cường Nhận Thức Về VHDN

Các công ty cần tổ chức các buổi đào tạo và hội thảo để nâng cao nhận thức về VHDN cho nhân viên. Điều này giúp mọi người hiểu rõ hơn về vai trò và tầm quan trọng của VHDN trong hoạt động kinh doanh.

3.2. Phát Huy Vai Trò Của Lãnh Đạo

Lãnh đạo cần thể hiện cam kết mạnh mẽ đối với việc xây dựng VHDN. Họ nên là những người tiên phong trong việc thực hiện các giá trị văn hóa và tạo ra môi trường làm việc tích cực cho nhân viên.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Về Văn Hóa Doanh Nghiệp Trong Ngành Du Lịch

Việc áp dụng VHDN vào thực tiễn là rất quan trọng để tạo ra sự khác biệt cho các công ty du lịch. Các công ty cần xây dựng các chương trình cụ thể để phát triển VHDN, từ đó nâng cao trải nghiệm của khách hàng và sự hài lòng của nhân viên. Theo Hoàng Anh Duy (2020), những công ty có VHDN mạnh thường có tỷ lệ giữ chân nhân viên cao hơn.

4.1. Các Hoạt Động Xây Dựng VHDN

Các công ty có thể tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao và giao lưu để tăng cường sự gắn kết giữa nhân viên. Những hoạt động này không chỉ giúp xây dựng VHDN mà còn tạo ra môi trường làm việc tích cực.

4.2. Đo Lường Hiệu Quả VHDN

Cần có các chỉ số cụ thể để đo lường hiệu quả của VHDN. Việc này giúp các công ty nhận diện được những điểm mạnh và điểm yếu trong văn hóa của mình, từ đó có những điều chỉnh kịp thời.

V. Kết Luận Về Phát Triển Văn Hóa Doanh Nghiệp Trong Ngành Du Lịch

Phát triển VHDN trong ngành du lịch Việt Nam là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Các công ty cần nhận thức rõ về tầm quan trọng của VHDN và đầu tư đúng mức cho công tác này. Theo Hoàng Anh Duy (2020), một VHDN mạnh mẽ sẽ giúp các công ty du lịch nâng cao hiệu quả hoạt động và tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững.

5.1. Tương Lai Của VHDN Trong Ngành Du Lịch

VHDN sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của ngành du lịch. Các công ty cần không ngừng cải tiến và phát triển VHDN để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Các Công Ty Du Lịch

Các công ty du lịch nên xây dựng một chiến lược phát triển VHDN rõ ràng và cụ thể. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn tạo ra một môi trường làm việc tích cực cho nhân viên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Khái niệm VHDN ra đời từ những năm 70 của thế kỷ XX, và trong vòng ba mươi năm trở lại đây, VHDN trở thành một đề tài nóng với rất nhiều các nghiên cứu được công bố, tuy nhiên vẫn để lại nhiều tranh cãi. Song, với một tổ chức, có thể hiểu rằng VHDN là những giá trị, quan niệm, nguyên tắc hay hành vi được chia sẻ bên trong tổ chức ấy, từ đó ảnh hưởng đến suy nghĩ và hành động của các thành viên trong tổ chức. Nếu như nói các quy trình, cơ cấu, hệ thống của tổ chức là phần cứng thì VHDN chính là phần mềm, thổi hồn cho tổ chức đó, làm cho tổ chức đó trở nên khác biệt.

Về mặt lý luận, đã có nhiều nghiên cứu chỉ ra tầm quan trọng và sự cần thiết phải xây dựng và phát triển VHDN bởi nó giúp doanh nghiệp điều phối và kiểm soát hành vi của mỗi thành viên tốt hơn, hình thành một hệ thống kiểm soát nội bộ vô hình; Văn hóa thúc đẩy sự thống nhất trong nhận thức, biểu hiện trong truyền thống của tổ chức, tạo khuôn mẫu ứng xử cho tổ chức, được các thành viên chấp nhận và tuân thủ. Khi có một nền văn hoá mạnh và tích cực, mọi người sẽ hành động theo một quy tắc nhất định. Thêm vào đó, nhờ tình cảm và sự gắn kết với công ty khi xung đột xảy ra họ sẽ giải quyết theo cách hợp tác nhất VHDN giúp tạo ra tính thống nhất cho doanh nghiệp (Goffee & John, 1996); giúp thu hút và giữ chân các thành viên của doanh nghiệp (Greger, 1999). Vì vậy, VHDN còn giúp tạo ra bản sắc riêng cho doanh nghiệp và giúp nâng cao lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp và tăng hiệu quả kinh doanh (Kanter, 1983; Gordon, 1985; Schein, 1985; Barney, 1986; Denison, 1990, Calori & Samil, 1991; Kotter & Heskett, 1992; Gordon & DiTomaso, 1992; Denison & Neale, 1996).

Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu nào đề cập đến công tác xây dựng và phát triển VHDN của các công ty du lịch cũng như các công ty du lịch Việt Nam, cũng chưa có nghiên cứu nào tổng hợp được các yếu tố tác động đến công tác xây dựng và phát triển VHDN của các công ty du lịch. Về mặt thực tiễn, trong thời đại ngày nay khi mà xu hướng toàn cầu hoá ngày một lan rộng, cạnh tranh ngày một khốc liệt và nền kinh tế tri thức đang tiến dần đến một tầm cao mới thì văn hoá trong tổ chức được quan tâm hơn bao giờ hết. VHDN đem lại lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp cũng như nâng cao hiệu quả hoạt động, hướng tới sự phát triển bền vững. Do đó, VHDN được coi là một trong 2 những yếu tố then chốt làm nên thành công của một tổ chức.

Việc xây dựng và phát triển VHDN phù hợp rất cần được chú trọng. Ở Việt Nam, trong những năm gần đây, VHDN cũng dành được sự quan tâm từ các nhà nghiên cứu và các doanh nghiệp. Có nhiều doanh nghiệp được biết đến với một nền văn hoá mạnh, chẳng hạn có thể kể đến như FPT, Mai Linh, Vinamilk, Hãng hàng không Vietnam Airlines,… Những tổ chức này có tầm nhìn dài hạn, sứ mệnh tốt đẹp, biết cân bằng giữa lợi ích của tổ chức và giá trị đem lại cho người tiêu dùng, xã hội, cũng như thể hiện sự quan tâm, lắng nghe với nhân viên của mình. Những điều này sẽ giúp cho một tổ chức phát triển theo hướng bền vững, có được niềm tin của nhân viên, khách hàng và xã hội, và đó là điều mà bất kỳ một tổ chức nào cũng mong muốn, nhất là những công ty trong lĩnh vực du lịch khi mà những tổ chức cung cấp loại hình dịch vụ này cho khách hàng thường là nhân tố tác động trực tiếp tới môi trường, xã hội.

Ngành du lịch có thể nói là một trong những ngành trọng điểm của nước ta, với tốc độ phát triển tương đối ổn định, trở thành một cơ hội kinh doanh hấp dẫn khiến các Công ty du lịch ngày càng phát triển hơn cả về số lượng lẫn chất lượng. Vậy nên, để tạo ra lợi thế cạnh tranh, các công ty du lịch cần xây dựng và phát triển một nền văn hoá mạnh, hướng tới phát triển bền vững. Ngày càng có nhiều công ty du lịch nhận thức được vấn đề này, tuy nhiên rất ít trong số đó có thể thực hiện thành công. Điều này có thể bắt nguồn từ một số nguyên nhân sau: Thứ nhất, nhà quản trị có mức độ hiểu biết hạn chế hoặc hiểu biết chưa đúng về VHDN, sai lầm trong điều chỉnh các chính sách nhằm xây dựng, phát triển VHDN.

Chẳng hạn, nhiều tổ chức chỉ xây dựng bộ nhận diện thương hiệu, hoặc tổ chức các chuyến tham quan, dã ngoại, hoạt động văn hoá, thể thao cho nhân viên và cho rằng những điều đó là đã có thể xây dựng một VHDN tốt, trong khi VHDN chỉ mạnh khi nó thực sự tạo nên suy nghĩ và hành động cho toàn bộ thành viên. Thứ hai, doanh nghiệp nhận thức không đúng tầm quan trọng của việc xây dựng một VHDN mạnh. Thứ ba, doanh nghiệp không thể hiện sự quyết tâm trong việc thay đổi để hình thành một văn hoá trong tổ chức. Thứ tư, doanh nghiệp không tiến hành các phương thức đánh giá, đo lường, kỷ luật để tăng cường hiệu quả trong xây dựng và phát triển VHDN.

3 Để tránh được những tình trạng kể trên, bài toán đặt ra cho doanh nghiệp là cần phải có nhận thức đúng về tình hình VHDN hiện tại của các công ty du lịch để xây dựng được một nền văn hoá phù hợp và phát triển nó xuyên suốt trong tổ chức. Vậy nên, đề tài “Xây dựng và phát triển VHDN của các Công ty du lịch Việt Nam” có ý nghĩa rất thiết thực cả về lý luận và thực tiễn. Tình hình nghiên cứu 2. Nghiên cứu về văn hóa doanh nghiệp  Về nội dung của văn hóa doanh nghiệp Trên thế giới hiện nay đã có nhiều công trình nghiên cứu khác nhau về VHDN.

Do đó, có rất nhiều cách tiếp cận khác để định nghĩa VHDN, chẳng hạn như của Hofstede (1991), Trice & Beyer (1993), Schultz (1995), Deal & Kennedy (1999), Cameron & Quinn (1999), Ashkanasy, Wilderom & Peterson (2000), Martin (2002)… Gần đây cũng có các tác giả cũng đưa ra cách định nghĩa của mình về VHDN như Porter và cộng sự (2016), Robbins và Judge (2018), Rooji và Fine (2018), Tahir và cộng sự (2019),… Mỗi cách tiếp cận trên đều mang những đặc trưng riêng để định nghĩa, giải thích khái niệm VHDN, nhưng đó đều là một dấu hiệu tốt về việc nhìn nhận VHDN như một phạm trù, khái niệm khoa học. Denison một tác giả có nhiều công trình nghiên cứu về đề tài này, cũng đã chỉ ra cách nhìn nhận về nội hàm của VHDN và các yếu tố cần quan tâm khi nghiên cứu về VHDN trong các công trình Denison (1990), Fey và Denison (2003), Denison và cộng sự (2003), Denison và cộng sự (2014),… Nhà nghiên cứu Schein (Organizational Culture and Leadership, 2004), một tác giả chuyên nghiên cứu về lĩnh vực văn hóa tổ chức và VHDN đã phân tích các vấn đề chung liên quan đến VHDN và mối quan hệ của chúng với sự lãnh đạo trong cuốn “VHDN và sự lãnh đạo”. Ngoài ra, còn có rất nhiều các nghiên cứu khác về VHDN như “Chinh phục các làn sóng văn hóa” của tác giả Trompenaars (1980), Các nghiên cứu về khác biệt văn hóa ở phạm vi quốc tế như “Năm chiều văn hóa” của Hofstede (2010). Ở Việt Nam, vấn đề VHDN cũng ngày càng được quan tâm.

Tác giả Nguyễn Mạnh Quân (2012) đã viết cuốn giáo trình “Đạo đức Kinh doanh và Văn hóa Công ty”, cung cấp những lý thuyết, triết lý về đạo đức kinh doanh, cũng như một số lý thuyết về xây dựng bản sắc riêng cho doanh nghiệp. Tác giả Đỗ Thị Phi Hoài (2009), tác giả Nguyễn Đức Chinh (2015) với công trình nghiên cứu có tên “Văn 4 hóa doanh nghiệp”, đã đưa ra các lý thuyết về VHDN bao gồm khái niệm, các cấp độ VHDN, tác động của VHDN đến hoạt động kinh doanh. Tác giả Dương Thị Liễu (2012) là chủ biên cuốn giáo trình “Văn hoá kinh doanh”, kế thừa các công trình nghiên cứu trước đây, cung cấp những lý thuyết khái quát về văn hóa kinh doanh và những kỹ năng cần thiết để tổ chức ứng dụng và phát triển các kiến thức về văn hóa kinh doanh trong hoạt động kinh tế, kinh doanh. Trong bài báo khoa học có nhan đề “Đánh giá VHDN trong doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam” đăng tại Tạp chí Khoa học, Đại học Quốc Gia Hà Nội, tác giả Đỗ Tiến Long (2015) đã đưa ra một nghiên cứu điển hình về đánh giá văn hóa tại doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam.

Đây chính là những nghiên cứu nền tảng để tác giả có thể học hỏi, kế thừa và tổng hợp một khái niệm tổng quát về VHDN trong luận án. Luận án sẽ kế thừa các nghiên cứu này để tổng hợp các nội dung của VHDN và từ đó nghiên cứu thực VHDN mà các công ty du lịch Việt Nam đã xây dựng và phát triển được ra sao. Các nội dung chi tiết sẽ được trình bày trong chương 2 của luận án.  Về cấu trúc của văn hóa doanh nghiệp Khi nói về cấu trúc của VHDN và xem xét các nghiên cứu lý thuyết về cấp độ của VHDN, có ba lý thuyết chính đó là mô hình tảng băng của Hall (1976), mô hình của Schein (1985, 2010) và mô hình của Hofstede (1991, 2010).

Mô hình tảng băng được xây dựng dựa trên mô hình tảng băng văn hoá xã hội của Hall (1976), xác định VHDN gồm 2 phần nổi và chìm giống như tảng băng – hay chính là yếu tố hữu hình và yếu tố vô hình. Mô hình các cấp độ của VHDN được Schein đưa ra trong cuốn sách có tên là “Tái cơ cấu văn hoá tổ chức”. Schein (2010) đã chia các yếu tố của VHDN thành 3 nhóm: (1) nhóm những giá trị văn hóa hữu hình, (2) những giá trị được công bố và (3) nhóm các giá trị ngầm định. Sau đó, Hogan và Coote (2014) cũng có nghiên cứu của mình để sử dụng và đánh giá độ tin cậy của mô hình này.

Cùng thời gian Schein đưa ra mô hình 3 cấp độ VHDN thì Hofstede (2010) đưa ra mô hình gồm 4 lớp theo thứ tự từ ngoài vào trong là Biểu tượng – Người hùng – Nghi thức – Các giá trị. Nhìn chung, các mô hình đều có những điểm chung là VHDN bao gồm cả các yếu tố hữu hình và vô hình.