Luận văn thạc sĩ tìm hiểu công tác phát triển khai thác và chia sẻ nguồn tài nguyên số tại trung tâm thông tin thư viện đại học giao thông vận tải

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phát triển khai thác và chia sẻ tài nguyên số tại trung tâm thông tin thư viện đại học Giao thông Vận tải.

• Tác giả: Trương Quang Ảnh
• Người hướng dẫn: Th. Trần Thị Thanh Vân
• Trường học: Đại học Giao thông Vận tải
• Chuyên ngành: Thôn tin - Th viện
• Đề tài: Phát triển và chia sẻ nguồn tài nguyên số tại Trung tâm Thông tin - Thư viện Đại học Giao thông Vận tải
• Loại tài liệu: luận tốt nghiệp

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TÀI LIỆU SỐ VỚI CÔNG TÁC PHỤC VỤ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TẠI TRUNG TÂM THÔNG TIN- THƯ VIỆN ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI
• 1.1. Những vấn đề lý luận về tài liệu số
• 1.1.1. Các khái niệm chung
• 1.1.2. Khái niệm thư viện số và các khái niệm liên quan
• 1.1.3. Khái niệm tài liệu số và các khái niệm liên quan
• 1.1.4. Đặc điểm chung của tài liệu số
• 1.1.5. Ý nghĩa của tài liệu số
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC PHÁT TRIỂN, KHAI THÁC VÀ CHIA SẺ TÀI LIỆU SỐ TẠI TRUNG TÂM THÔNG TIN – THƯ VIỆN ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI. MỘT SỐ NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC PHÁT TRIỂN, KHAI THÁC VÀ CHIA SẺ NGUỒN TÀI LIỆU SỐ TẠI TRUNG TÂM THÔNG TIN – THƯ VIỆN ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI
• KẾT LUẬN
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Tài Nguyên Số Tại ĐH GTVT

Sự phát triển của khoa học công nghệ tác động mạnh mẽ đến mọi mặt của đời sống, đặc biệt là hoạt động thông tin - thư viện. Sự bùng nổ thông tin và gia tăng của nền kinh tế tri thức đòi hỏi sự biến đổi trong hoạt động thông tin - thư viện, từ việc biên tập đến cung ứng thông tin. Nhu cầu của người dùng tin về tài nguyên thông tin ngày càng cao và đa dạng, đặc biệt là thông tin dạng số và trực tuyến. Các thư viện truyền thống đã chuyển đổi để quản trị và phát triển nguồn tài nguyên thông tin mới. Xu hướng hình thành và phát triển thư viện số trở thành tất yếu trong hoạt động cung cấp thông tin tri thức.

1.1. Sự Cần Thiết của Tài Nguyên Số Đại học Giao thông Vận tải

Trong bối cảnh kinh tế tri thức, tài nguyên số đóng vai trò then chốt trong việc hỗ trợ nghiên cứu khoa học, giảng dạy và học tập. Đại học Giao thông Vận tải (ĐH GTVT) cần xây dựng và phát triển hệ thống tài nguyên số phong phú, đa dạng để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của sinh viên, giảng viên và cán bộ nhà trường. Việc này không chỉ nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu mà còn góp phần khẳng định vị thế của trường trong hệ thống giáo dục đại học.

1.2. Các Loại Hình Tài Nguyên Số Phổ Biến Hiện Nay

Hiện nay, tài nguyên số rất đa dạng về hình thức, bao gồm: giáo trình điện tử, bài giảng trực tuyến, luận văn số, khóa luận tốt nghiệp điện tử, sách điện tử, báo cáo nghiên cứu, tài liệu hội thảo, cơ sở dữ liệu khoa học, tài liệu đa phương tiện (âm thanh, video,...). Mỗi loại hình tài nguyên số có những đặc điểm và ưu điểm riêng, đáp ứng các nhu cầu khác nhau của người dùng tin. Việc lựa chọn và sử dụng tài nguyên số phù hợp sẽ giúp nâng cao hiệu quả học tập và nghiên cứu.

II. Thực Trạng Tài Nguyên Số Tại Trung Tâm TT TV ĐH GTVT

Các cơ quan thông tin - thư viện Việt Nam nỗ lực hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, chuyên môn để xây dựng mô hình thư viện hiện đại. Việc xây dựng và phát triển thư viện điện tử, thư viện số đòi hỏi thời gian và đầu tư lớn. Thư viện của các trường đại học, cao đẳng được đầu tư mạnh và hoạt động tương đối tốt. Các thư viện dần áp dụng công nghệ thông tin để quản lý nghiệp vụ chuyên ngành, phát triển mô hình thư viện số phù hợp. Tuy nhiên, việc áp dụng công nghệ thông tin còn sơ lược và thiếu đồng bộ.

2.1. Đánh Giá Nguồn Tài Nguyên Số Hiện Có của Thư viện

Cần đánh giá chi tiết về số lượng, chất lượng, tính đa dạng và khả năng đáp ứng nhu cầu của nguồn tài nguyên số hiện có tại Trung tâm TT-TV ĐH GTVT. Phân tích những điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức (SWOT) trong việc quản lý và phát triển tài nguyên số. Xác định những loại hình tài nguyên số nào đang thiếu hụt, cần được ưu tiên bổ sung để phục vụ tốt hơn cho công tác đào tạo và nghiên cứu của trường.

2.2. Hạn Chế Trong Xây Dựng Tài Nguyên Số Đại học GTVT

Việc áp dụng công nghệ thông tin vào hoạt động của các thư viện còn sơ lược và thiếu tính đồng bộ. Điều này dẫn đến việc hình thành các mô hình thư viện số “nửa vời” và thiếu khả năng mở rộng, phát triển. Trường Đại học Giao thông Vận tải đã có nhiều đóng góp tích cực trong công tác đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Trung tâm Thông tin – Thư viện Đại học Giao thông Vận tải (Trung tâm) đã bước đầu xây dựng một mô hình thư viện điện tử, thư viện số hiện đại.

III. Giải Pháp Phát Triển Tài Nguyên Số Tại Trung Tâm TT TV

Mô hình thư viện điện tử, thư viện số của Trung tâm TT-TV ĐH GTVT sẽ vừa đáp ứng được việc phát triển nguồn tài nguyên thông tin số, vừa phục vụ việc khai thác của người dùng tin và tiến xa hơn là việc liên kết, chia sẻ trong hệ thống thông tin cả nước. Tác giả đã lựa chọn đề tài “ Tìm hiểu công tác phát triển, khai thác và chia sẻ nguồn tài nguyên số tại Trung tâm Thông tin - Thư viện Đại học Giao thông Vận tải” làm đề tài nghiên cứu.

3.1. Chuẩn Hóa Tài Nguyên Số Theo Tiêu Chuẩn Quốc Tế

Để đảm bảo tính tương thích, khả năng chia sẻ và tái sử dụng tài nguyên số, cần xây dựng và áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế về metadata, định dạng file, giao thức truy cập. Điều này giúp người dùng tin dễ dàng tìm kiếm, truy cập và sử dụng tài nguyên số từ nhiều nguồn khác nhau. Đồng thời, việc chuẩn hóa tài nguyên số cũng tạo điều kiện thuận lợi cho việc tích hợp vào các hệ thống thư viện số lớn hơn.

3.2. Nâng Cao Năng Lực Số Hóa Tài Liệu Của Thư Viện

Đầu tư trang thiết bị hiện đại, phần mềm chuyên dụng và đào tạo đội ngũ cán bộ có kỹ năng số hóa tài liệu chuyên nghiệp. Ưu tiên số hóa các tài liệu quý hiếm, có giá trị cao về học thuật, lịch sử và văn hóa. Xây dựng quy trình số hóa tài liệu khoa học, đảm bảo chất lượng và tính toàn vẹn của tài nguyên số sau khi số hóa.

3.3. Phát triển Nguồn Học Liệu Mở OER cho Giảng viên

Khuyến khích giảng viên tạo ra và chia sẻ tài nguyên học liệu mở (OER) như bài giảng, bài tập, đề thi,... trên các nền tảng trực tuyến. Hỗ trợ giảng viên về bản quyền, giấy phép sử dụng và các công cụ tạo OER. Xây dựng kho học liệu mở của trường, tạo điều kiện cho sinh viên và giảng viên tiếp cận nguồn tri thức chất lượng cao, miễn phí.

IV. Hướng Dẫn Chia Sẻ Tài Nguyên Số Tại Trung Tâm TT TV

Khóa luận bước đầu khái quát về công tác xây dựng, phát triển và phục vụ khai thác, chia sẻ nguồn tài nguyên thông tin số, tài nguyên thông tin điện tử tại Trung tâm Thông tin – Thư viện Đại học Giao thông Vận tải. Khóa luận tìm hiểu sâu về công tác phát triển nguồn tài liệu số tại đây trong thời gian vừa qua. Từ đó, có thể đưa ra một đề xuất giải pháp nhằm thúc đẩy công tác này tại Trung tâm.

4.1. Xây Dựng Nền Tảng Chia Sẻ Tài Nguyên Số Hiệu Quả

Chọn lựa hoặc xây dựng nền tảng chia sẻ tài nguyên số phù hợp với nhu cầu và điều kiện của Trung tâm TT-TV ĐH GTVT. Đảm bảo nền tảng có giao diện thân thiện, dễ sử dụng, khả năng tìm kiếm mạnh mẽ, tích hợp các công cụ hỗ trợ học tập và nghiên cứu. Tăng cường bảo mật và quản lý bản quyền tài nguyên số trên nền tảng.

4.2. Chính Sách Chia Sẻ Tài Nguyên Số Rõ Ràng Minh Bạch

Xây dựng chính sách chia sẻ tài nguyên số rõ ràng, minh bạch, quy định rõ quyền và nghĩa vụ của người tạo, người sử dụng và Trung tâm TT-TV. Xác định rõ phạm vi chia sẻ (trong trường, ngoài trường, quốc tế), các hình thức chia sẻ (miễn phí, trả phí, có điều kiện), các biện pháp bảo vệ bản quyền và quyền sở hữu trí tuệ.

4.3. Đào Tạo Kỹ Năng Cho Cán Bộ và Người Dùng

Tổ chức các khóa đào tạo kỹ năng cho cán bộ thư viện về quản lý, số hóa, biên mục, bảo quản tài nguyên số, cũng như kỹ năng hỗ trợ người dùng tìm kiếm, truy cập và sử dụng tài nguyên số hiệu quả. Tổ chức các buổi hướng dẫn, hội thảo, webinar cho sinh viên, giảng viên về cách khai thác tài nguyên số phục vụ học tập và nghiên cứu.

V. Ứng Dụng Tài Nguyên Số Trong Nghiên Cứu và Giảng Dạy

Mục đích nghiên cứu của luận văn là khái quát về công tác xây dựng, phát triển và phục vụ khai thác, chia sẻ nguồn tài nguyên thông tin số, tài nguyên thông tin điện tử tại Trung tâm Thông tin – Thư viện Đại học Giao thông Vận tải, đặc biệt là tìm hiểu sâu về công tác phát triển nguồn tài liệu số tại đây trong thời gian vừa qua. Từ đó đưa ra một đề xuất giải pháp nhằm thúc đẩy công tác này tại Trung tâm.

5.1. Tài Nguyên Số Hỗ Trợ Nghiên Cứu Khoa Học Như Thế Nào

Tài nguyên số cung cấp cho nhà nghiên cứu khả năng truy cập nhanh chóng và dễ dàng đến nguồn thông tin khổng lồ, bao gồm các bài báo khoa học, báo cáo nghiên cứu, dữ liệu thống kê, tài liệu hội thảo,... Tài nguyên số giúp nhà nghiên cứu tiết kiệm thời gian tìm kiếm thông tin, mở rộng phạm vi nghiên cứu và nâng cao chất lượng công trình khoa học.

5.2. Ứng Dụng Tài Nguyên Số Trong Đổi Mới Phương Pháp Giảng Dạy

Giảng viên có thể sử dụng tài nguyên số để tạo ra các bài giảng đa phương tiện, sinh động và hấp dẫn. Tài nguyên số cũng giúp giảng viên cung cấp cho sinh viên nguồn tài liệu tham khảo phong phú, đa dạng và cập nhật. Việc sử dụng tài nguyên số trong giảng dạy giúp sinh viên tiếp thu kiến thức một cách chủ động, sáng tạo và hiệu quả.

5.3. Tài Nguyên Số và Học Tập Trực Tuyến Hiệu Quả

Trong bối cảnh học tập trực tuyến ngày càng phổ biến, tài nguyên số đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp cho người học nguồn tài liệu học tập đầy đủ, chất lượng và có thể truy cập mọi lúc, mọi nơi. Các nền tảng học tập trực tuyến thường tích hợp các công cụ quản lý tài nguyên số, giúp người học dễ dàng tìm kiếm, truy cập và sử dụng tài liệu học tập.

VI. Đề Xuất Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Chia Sẻ Tại ĐH GTVT

Nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn là tìm hiểu khái quát về Trung tâm Thông tin – Thư viện Đại học Giao thông Vận tải trong công tác phục vụ sự nghiệp giáo dục và đào tạo của Nhà trường. Tìm hiểu thực trạng công tác phát triển nguồn tài liệu số tại TTTT-TV ĐH GTVT. Tìm hiểu một số vấn đề về khai thác, chia sẻ nguồn tài liệu số tại Trung tâm. Đưa ra một số đánh giá về ưu điểm và nhược điểm trong công tác phát triển, khai thác, chia sẻ tài liệu số tại Trung tâm.

6.1. Đánh Giá Hiệu Quả Các Hoạt Động Chia Sẻ Hiện Tại

Trước khi đề xuất giải pháp, cần đánh giá hiệu quả của các hoạt động chia sẻ tài nguyên số hiện tại của Trung tâm TT-TV. Xác định những điểm mạnh cần phát huy, những điểm yếu cần khắc phục và những cơ hội để mở rộng hoạt động chia sẻ. Sử dụng các chỉ số đo lường hiệu quả như số lượt truy cập, số lượt tải xuống, mức độ hài lòng của người dùng,...

6.2. Đề Xuất Mô Hình Chia Sẻ Tài Nguyên Số Phù Hợp

Dựa trên kết quả đánh giá hiệu quả và phân tích nhu cầu của người dùng, đề xuất mô hình chia sẻ tài nguyên số phù hợp với điều kiện của Trung tâm TT-TV ĐH GTVT. Mô hình có thể là sự kết hợp giữa các hình thức chia sẻ khác nhau như chia sẻ trong trường, chia sẻ với các trường đại học khác, chia sẻ với cộng đồng nghiên cứu khoa học,...

6.3. Kiến Nghị Về Cơ Chế Tài Chính và Nhân Lực

Để triển khai thành công các giải pháp nâng cao hiệu quả chia sẻ tài nguyên số, cần có cơ chế tài chính và nhân lực phù hợp. Kiến nghị với Nhà trường về việc tăng cường đầu tư cho hoạt động quản lý và phát triển tài nguyên số, cũng như tuyển dụng và đào tạo đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn cao về lĩnh vực này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu, Kết luận và Phụ lục, Nội dung chính của đề tài Khóa luận gồm 3 chơng: Chơjơng 1. Tài liệu số với công tác phục vụ giáo dục và đào tạo tại Trung tâm Thông tin — Thơi viện Đại học Giao thông Vận tai Chơjơng 2. Thực trạng công tác phát triển, khai thác và chia sẻ tài liệu số tại Trung tam thông tin — Thơi viện Đại học Giao thông Vận tải. Một số nhận xét, đánh giá và kiến nghị nhằm tăng cơjờng công tác phát triển, khai thác và chia sẻ nguồn tài liệu số tại Trung tâm Thông tin — Thoy viện Đại học Giao thông Vận tải.

Sinh viên: Trương Quang Ảnh Trang 7 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th. Tran Thi Thanh Van NOI DUNG CHGJONG 1. TAI LIEU SO VOI CONG TAC PHUC VU GIAO DUC VADAO TAO TAI TRUNG TAM THONG TIN- THG] VIEN DAI HOC GIAO THONG VAN TAI 1. Những vấn đề lý luận về tài liệu số 1.

Các khái niệm chung Có thê nói, trong những thập niên cuối thế kỷ XX còng với sự phát triển không ngừng của công nghệ thông tin là sự bùng nô đến chóng mặt của thông tin và sự hình thành nền kinh tế tri thức. Các tài liệu số ngày càng đóng vai trò quan trong trọng quá trình biến đổi này. Tuy cha đợc định nghĩa thống nhất thế nào là tài liệu số, nhng nó cũng đợc sự quan tâm đặc biệt; gan liền với khái niệm về tài liệu số là các khái niệm về th viện số, th viện điện tử, tài liệu điện tử và bộ su tập số. Làm rõ những khái niệm nay phan nao có thể hình dung về nguồn tài liệu số trong các cơ quan thông tin — th viện hiện đại.

Khái niệm th viện sô và các khái niệm liên quan Thực tế, trớc khi có các th viện số và khái niệm th viện số đợc định hình thì th viện điện tử đã ra đời và phát triển liên tục tới hiện nay. Tuy nhiên, mặc dù ra đời sớm hơn nhng cũng nh th viện số, th viện điện tử (TVĐT) là một khái niệm cha đợc định nghĩa một cách thống nhất, nó có thể vẫn còn lẫn lộn hoặc đồng nghĩa với các khái niệm nh “ Th viện ảo”, “ Th viện số”, “'Th viện đa phơng AD tiện”. Sinh viên: Trương Quang Ảnh Trang 8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th. Tran Thi Thanh Van TVĐT có thể đợc định nghĩa nh sau: “Một hệ thống thông tin trong đó các nguồn thông tin đều có sẵn đới dạng có thể xử lý đợc bằng máy tính và trong đó tất cả các chức năng bổ sung, lu trữ, bảo quan, tìm kiếm, truy cập và hiển thị đều sử đụng kỹ thuật số”.[6] Khái niệm TVĐT có thể dùng theo nghĩa tổng quát nhất cho mọi loại hình th viện đã đợc tin học hóa toàn bộ hoặc một số sản phẩm, dịch vụ.

TVĐT có thé đợc coi nh là nơi ngời sử dụng có thé tới để thực hiện những công việc mà họ vẫn thờng làm với th viện truyền thống, nhng đã đợc điện tử hoá. Khái niệm TVĐT có liên quan trực tiếp tới sự bùng nổ thông tin trên Internet và Web, các thiết bị lu trữ thông tin đa phơng tiện. Cùng lúc với sự bùng nồ thông tin và sự manh nha của nền kinh tế tri thức là sự hình thành và bùng nô của kỹ thuật số hóa làm tăng khả năng đáp ứng nhu cầu ngày một gia tăng về lu trữ, tổ chức và phân phối thông tin trong xã hội. Th viện số (TVS) dần dần hình thành nh một xu thế tat yếu, tạo ra một cuộc cách mạng trong lĩnh vực th viện — thông tin.

Một tìm kiếm Google tiến hành vào đầu tháng 4/2010 về “digital library” hoặc “digital libraries” cho tới 340.[15] Tuy vậy, khái niệm th viện số hiện nay vẫn còn là một điều tranh cãi. Với nhiều giả thiết và nhìn từ các góc độ khác nhau nên có những khái niệm tơng đối khác nhau về th viện sô. Hiệp hội Th viện số Hoa Kỳ (DLF) định nghĩa nh sau: “Th viện số là một tổ chức cung cấp tài nguyên bao gồm các nhân viên chuyên biệt giúp lựa chọn, tổ chức, cung cấp khả năng truy xuất thông minh, chỉ dẫn, phân phối, bảo quản tính toàn vẹn và sự thống nhất của các bộ su tập theo thời gian để đảm bảo sao cho chúng luôn sẵn có đề truy xuất một cách dễ dàng và kinh tế Sinh viên: Trương Quang Ảnh Trang 9 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th. Tran Thi Thanh Van nhất đối với một cộng đồng ngời dùng hoặc một nhóm cộng đồng ngời dòng.”[15] Theo một cách tiếp cận khác, năm 1994 Gladney đa ra khái niệm về TVS nh sau: “Một TVS phải là một tập hợp các thiết bị máy tính, hệ thống lu trữ, truyền thông còng với nội dung số và phần mềm để tái tạo và thúc đây mở rộng các dịch vụ thông tin của các th viện truyền thống chứa các tài liệu trên giấy và các vật mang tin khác vẫn làm nh thu thập,biên mục, tìm kiếm và chia sẻ thông tin.

Một dịch vụ TVS phải bao gồm các dịch vụ chính yếu của các th viện truyền thống và khai thác tối đa các lợi ích của công nghệ lu trữ số, tìm kiếm thông tin và truyền thông số”.[15] Tại Việt Nam, theo Vũ Thị Ngọc Liên: “Th viện số là một th viện điện tử cao cấp trong đó toàn bộ các tài liệu của th viện đã đợc số hóa và đợc quản lý bằng một phần mềm chuyên nghiệp có tô chức giúp ngời dòng dễ dàng truy cập, tìm kiếm và xem đợc nội dung toàn văn của chúng từ xa thông qua hệ thống mạng thông tin và các phơng tiện truyền thông”. [15] Nhng dò hiểu nh thế nào đi chăng nữa thì TVS là cơ hội đặc biệt cho th viện truyền thống đổi mới phơng thức phục vụ cho ngời dùng tin, đảm bảo hiệu quả, chất lợng cho đối tong phuc vu. Qua đây, cũng có thé khang định th viện số và th viện điện tử hoàn toàn không phải là một, nhng hai mô hình th viện hiện đại này cũng có mối liên hệ chặt chẽ và giống nhau ở nhiều điểm. Khái niệm tài liệu số và các khái niệm liên quan Liên quan tới tài liệu sô và đê hiêu rõ về tài liệu sô cân năm rõ và phân biệt khái niệm gân với nó là tài liệu điện tử.

Đông thời, các khái niệm có liên Sinh viên: Trương Quang Ảnh Trang 10 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th. Tran Thi Thanh Van quan truc tiép tới tài liệu số nh bộ su tập số, số hóa cũng cần đợc hiểu một cách TỐ ràng. Hiểu một cách ngắn gọn thì tài liệu điện tử đợc xem nh các tài liệu đợc trình bày và lu trữ trên vật mang tin điện tử và có thể truy cập đợc thông qua hệ thống máy tính điện tử và mạng máy tính. Các vật mang tin có thê là băng từ, đĩa từ, các vật lu trữ thông tin của máy tính khác.

Lancaster đã phác thảo một lịch sử ngắn gọn về tài liệu điện tử nh sau: - Sử đụng máy tính để tạo ra những ấn bản in trên giấy thong thong. - Phân phối văn bản bằng hình thức điện tử nơi mà phiên bản điện tử tơng dong chính xác với phiên bản In ân. - Xuất bản những ấn phẩm nhỏ hơn bản in băng hình thức điện tử, có thêm đặc điểm phụ trội khả năng nghiên cứu, điều khiển đữ liệu và thông báo khả năng thông qua sự tơng xứng hình ảnh. - Tạo ra những ấn bản hoàn toàn mới và khai thác khả năng thật sự của điện tử học, chắng hạn nh những siêu văn bản, âm thanh, phơng tiện truyền thông cao.

Tài liệu số (TLS) là những tài liệu đợc tạo lập và lu giữ, khai thác trên máy tính. Tài liệu số có thể đợc xây dựng thông qua việc xử lý các file văn bản, các bảng biểu hoặc đợc chuyên đổi sang dạng số từ những tài liệu dạng khác. Tài liệu cũng đợc đề cập đến nh là những tài liệu điện tử. Sinh viên: Trương Quang Ảnh Trang 11 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.

Tran Thi Thanh Van Theo các khái niệm về TLS và TLĐT, có thé thay sự giống và khác nhau giữa hai loại tài liệu này. Tuy nhiên, trong phạm vi hạn hẹp của Khóa luận này xin không đề cập đến vấn đề này. Khái niệm tài liệu số thờng đi kèm với khái niệm về bộ su tập số. Có thể hiểu “Bộ su tập số là một tập hợp có tổ chức nhiều tài liệu đã đợc số hoá đới nhiều hình thức khác nhau (văn bản, hình ảnh, Audio, Video.) về một chủ đề.

Mặc dù mỗi loại hình tài liệu có sự khác nhau về cách thể hiện, nhng nó đều cung cấp một giao diện đồng nhất mà qua đó các tài liệu có thể truy cập, tìm kiếm dễ dàng” [6]. Một bộ su tập chứa nhiều tài liệu với các dạng thức khác nhau, nhng lại cung cấp một giao diện đồng nhất; qua đó tất cả các tài liệu có thé doc truy cập, mặc dù cách mà tài liệu đó hiển thị sẽ phụ thuộc vào phơng tiện và dạng thức của tài liệu đó. Quá trình chuyền các dạng dữ liệu truyền thống nh các bản viết tay, bản in trên giấy, hình ảnh. sang chuẩn dữ liệu trên máy tính và đợc máy tính nhận biết đợc gọi là số hoá tài liệu.

Nh vậy, số hoá tài liệu là hình thức chuyển đôi các dữ liệu truyền thống bên ngoài thành dạng đữ liệu số mà máy tính có thê hiểu đợc. Ưu điểm của số hóa tài liệu: - Giúp việc lu trữ, truy xuất, chia sẻ, tìm kiếm thông t in một cách dễ dàng - Linh hoạt trong việc chuyên đồi sang các loại dữ liệu số khác nhau - Giảm chi phi tối đa cho việc quản lý, không gian lutrữ - Có khả năng chỉnh sửa và tái sử dụng dữ liệu 1. Đặc điểm chung của tài liệu số Do bản chất tồn tại và lu trữ hoàn toàn khác biệt với các loại hình tài liệu truyền thống nên tài liệu số chỉ có thể vận động từ truy cập, khai thác và chia Sinh viên: Trương Quang Ảnh Trang 12 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th. Tran Thi Thanh Van sẻ trên máy tính hay mạng các máy tính.

Do vậy so với tài liệu truyền thống, tài liệu số có những đặc điểm khá nổi bật sau đây: -_ Hệ thống đa truy (multi-access): Tính năng này hay còn gọi là tính dé dàng truy cập. Tài liệu số trực tuyến trên mạng có thê đợc truy cập và cung cấp cho nhiều địa điểm truy cập (văn phòng, nhà ở, trờng học.