Đề tài công tác đào tạo người dùng tin tại trung tâm thông tin thư viện trường đại học nội vụ hà nội

Chuyên khảo phân tích Đề tài công tác đào tạo người dùng tin tại trung tâm thông tin thư viện trường đại học nội vụ hà nội, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Vũ Ngọc Ánh
• Người hướng dẫn: Th. Nguyễn Bích Hạnh
• Trường học: Trường Đại học Nội vụ Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý xã hội
• Đề tài: Công tác đào tạo người dùng tin tại Trung tâm Thông tin - Thư viện Trường Đại học Nội vụ Hà Nội
• Loại tài liệu: báo cáo
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC HÌNH ẢNH
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• Lý do chọn đề tài
• Tổng quan tình hình nghiên cứu
• Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Giả thuyết nghiên cứu
• Đóng góp mới của đề tài
• Cấu trúc của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ CÔNG TÁC ĐÀO TẠO NGƯỜI DÙNG TIN VÀ TRUNG TÂM THÔNG TIN - THƯ VIỆN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI
• 1.1. Những vấn đề chung về đào tạo người dùng tin
• 1.1.1. Khái niệm người dùng tin
• 1.1.2. Khái niệm kiến thức thông tin
• 1.1.3. Khái niệm công tác đào tạo người dùng tin
• 1.1.4. Đặc điểm của công tác đào tạo người dùng tin
• 1.1.4.1. Đối tượng đào tạo
• 1.1.4.2. Chủ thể đào tạo
• 1.1.4.3. Phương thức đào tạo
• 1.1.5. Mục đích của công tác đào tạo người dùng tin
• 1.1.6. Vai trò của công tác đào tạo người dùng tin
• 1.1.7. Kỹ năng và kiến thức thông tin cần đào tạo cho người dùng tin
• 1.1.8. Các hình thức đào tạo người dùng tin
• 1.2. Khái quát về Trường Đại học Nội vụ Hà Nội và Trung tâm Thông tin – Thư viện Trường Đại học Nội vụ Hà Nội
• 1.2.1. Trường Đại học Nội vụ Hà Nội
• 1.2.1.1. Lịch sử hình thành
• 1.2.1.2. Cơ cấu tổ chức
• 1.2.1.3. Cơ sở vật chất
• 1.2.2. Trung tâm Thông tin – Thư viện Trường Đại học Nội vụ Hà Nội
• 1.2.2.1. Vị trí và chức năng
• 1.2.2.2. Nhiệm vụ và quyền hạn
• 1.2.2.3. Cơ cấu tổ chức và chế độ làm việc
• 1.3. Vai trò của công tác đào tạo người dùng tin tại Trung tâm Thông tin – Thư viện Trường Đại học Nội vụ Hà Nội
• 1.3.1. Công tác đào tạo người dùng tin là thước đo đánh giá chất lượng
• 1.3.2. Công tác đào tạo người dùng tin hỗ trợ nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập, nghiên cứu khoa học
• 1.4. Các tiêu chí đánh giá hiệu quả công tác đào tạo người dùng tin
• 1.4.1. Mức độ đáp ứng nhu cầu tin
• 1.4.2. Mức độ lôi cuốn bạn đọc đến thư viện
• 1.5. TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC ĐÀO TẠO NGƯỜI DÙNG TIN TẠI TRUNG TÂM THÔNG TIN – THƯ VIỆN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI
• 2.1. Các yếu tố ảnh hưởng vào quá trình thông tin và tác động tới công tác đào tạo người dùng tin tại Trung tâm Thông tin – Thư viện Trường Đại học Nội vụ Hà Nội
• 2.1.1. Cơ sở vật chất
• 2.1.2. Nguồn lực thông tin
• 2.1.3. Người dùng tin và nhu cầu tin
• 2.2. Sản phẩm và dịch vụ thông tin tại Trung tâm
• 2.2.1. Sản phẩm thông tin
• 2.2.2. Dịch vụ thông tin
• 2.3. Công tác đào tạo người dùng tin tại Trung tâm Thông tin – Thư viện Trường Đại học Nội vụ Hà Nội
• 2.3.1. Chương trình đào tạo người dùng tin tại Trung tâm Thông tin – Thư viện Trường Đại học Nội vụ Hà Nội
• 2.3.2. Hình thức đào tạo người dùng tin sử dụng Trung tâm Thông tin – Thư viện Trường Đại học Nội vụ Hà Nội
• 2.3.2.1. Hướng dẫn người dùng tin về nội quy sử dụng Trung tâm Thông tin – Thư viện Trường Đại học Nội vụ Hà Nội
• 2.3.2.2. Tổ chức các buổi tập huấn sử dụng nguồn lực thông tin tại Trung tâm Thông tin – Thư viện Trường Đại học Nội vụ Hà Nội
• 2.3.2.3. Tổ chức hội nghị, hội thảo chuyên đề
• 2.3.2.4. Tuyên truyền giới thiệu qua cổng thông tin
• 2.3.2.5. Cán bộ thư viện trực tiếp trả lời những thắc mắc cụ thể của bạn đọc
• 2.3.3. Đào tạo kỹ năng thông tin cho người dùng tin
• 2.3.3.1. Kỹ năng tìm tin trên Internet
• 2.3.3.2. Phương pháp tìm tài liệu tại Trung tâm Thông tin – Thư viện Trường Đại học Nội vụ Hà Nội
• 2.3.4. Năng lực đào tạo người dùng tin của cán bộ tại Trung tâm Thông tin - Thư viện Trường Đại học Nội vụ Hà Nội
• 2.3.5. Hiệu quả của hoạt động đào tạo người dùng tin tại Trung tâm Thông tin - Thư viện Trường Đại học Nội vụ Hà Nội
• 2.3.5.1. Đối với người dùng tin
• 2.3.5.2. Năng lực đào tạo của cán bộ thư viện
• 2.4. Nhận xét về công tác đào tạo người dùng tin tại Trung tâm Thông tin – Thư viện Trường Đại học Nội vụ Hà Nội
• 2.5. TIỂU KẾT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN VÀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGƯỜI DÙNG TIN TẠI TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI
• 3.1. Nhóm giải pháp phát triển các yếu tố ảnh hưởng đến công tác đào tạo người dùng tin
• 3.1.1. Phát triển nguồn lực thông tin
• 3.1.1.1. Hoàn thiện chính sách phát triển nguồn lực thông tin
• 3.1.1.2. Tăng cường bổ sung tài liệu điện tử, tài liệu ngoại văn
• 3.1.2. Đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ công tác đào tạo người dùng tin
• 3.2. Nhóm giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả đào tạo người dùng tin
• 3.2.1. Đa dạng hóa các hình thức trong công tác đào tạo người dùng tin
• 3.2.2. Nâng cao trình độ cho đội ngũ cán bộ tham gia công tác đào tạo người dùng tin
• 3.2.3. Xây dựng chiến lược marketing, giới thiệu, quảng bá về hoạt động đào tạo người dùng tin tại Trung tâm Thông tin – Thư viện
• 3.3. Nhóm giải pháp phát triển người dùng tin
• 3.3.1. Nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ thông tin
• 3.3.2. Quan tâm nghiên cứu nhu cầu của người dùng tin
• 3.3.3. Đẩy mạnh công tác đào tạo, hướng dẫn người dùng tin
• 3.4. TIỂU KẾT CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Đào Tạo Người Dùng Tin Khái Niệm Vai Trò

Đào tạo người dùng tin là yếu tố then chốt để khai thác hiệu quả nguồn lực thông tin. Nó giúp người dùng tiếp cận và sử dụng thông tin một cách chủ động, hiệu quả, phục vụ cho học tập, nghiên cứu và công việc. Khái niệm người dùng tin không chỉ đơn thuần là người đọc sách, mà còn là người tham gia vào quá trình tạo ra và chia sẻ thông tin. Việc đào tạo kỹ năng thông tin cần trang bị cho người dùng khả năng đánh giá, phân tích và sử dụng thông tin một cách có trách nhiệm. Theo tài liệu gốc, "phục vụ người dùng tin cũng là phục vụ mục đích cao cả, mục đích cuối cùng của bất cứ một cơ quan, trung tâm thông tin – thư viện nào". Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đáp ứng nhu cầu thông tin của người dùng, đảm bảo họ có thể tận dụng tối đa các nguồn lực mà thư viện cung cấp. Kiến thức thông tin là nền tảng để người dùng tự tin và hiệu quả trong quá trình tìm kiếm và sử dụng thông tin.

1.1. Định Nghĩa Chi Tiết Về Người Dùng Tin Hiện Đại

Người dùng tin hiện đại không chỉ là độc giả truyền thống mà còn là người sử dụng các nguồn tin điện tử, mạng xã hội và các nền tảng số khác. Họ cần được trang bị kỹ năng tìm kiếm, đánh giá và sử dụng thông tin từ nhiều nguồn khác nhau. Khái niệm này mở rộng hơn so với định nghĩa truyền thống, bao gồm cả khả năng sàng lọc thông tin, phân tích nguồn gốc và tránh tin giả. Kỹ năng tìm kiếm tin trên Internet trở thành một kỹ năng thiết yếu. Việc này đòi hỏi thư viện cần cung cấp các khóa đào tạo, hướng dẫn phù hợp với nhiều đối tượng.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Kiến Thức Thông Tin Trong Kỷ Nguyên Số

Kiến thức thông tin là khả năng hiểu và sử dụng thông tin một cách hiệu quả. Nó bao gồm kỹ năng xác định nhu cầu thông tin, tìm kiếm, đánh giá, tổ chức và sử dụng thông tin một cách có đạo đức. Trong kỷ nguyên số, kiến thức thông tin càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết, khi lượng thông tin tràn lan và khó kiểm chứng. Thư viện đóng vai trò quan trọng trong việc trang bị kiến thức thông tin cho người dùng, giúp họ trở thành người tiêu dùng thông tin thông minh. Cán bộ thư viện cần có kỹ năng sư phạm để có thể hướng dẫn phương pháp tìm tin hiệu quả.

II. Thách Thức Đào Tạo Người Dùng Tin Tại Thư Viện Hiện Nay

Công tác đào tạo người dùng tin đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ, sự đa dạng về trình độ và nhu cầu của người dùng, và nguồn lực hạn chế. Các phương pháp đào tạo truyền thống cần được đổi mới để đáp ứng yêu cầu của thời đại số. Thư viện cần chủ động tìm kiếm các giải pháp sáng tạo để thu hút và giữ chân người dùng, đồng thời đảm bảo chất lượng đào tạo. Theo tài liệu gốc, "Công tác đào tạo người dùng tin là nhiệm vụ cơ bản, là mục tiêu mà các thư viện nói chung và thư viện trường đại học cần phải đạt được". Điều này cho thấy sự cấp thiết của việc đầu tư và phát triển công tác đào tạo người dùng tin, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của thư viện. Nguồn lực thông tin cần đa dạng để đáp ứng nhu cầu khác nhau.

2.1. Sự Thay Đổi Nhanh Chóng Của Công Nghệ Và Ảnh Hưởng Đến Đào Tạo

Công nghệ thông tin phát triển với tốc độ chóng mặt, đòi hỏi thư viện phải liên tục cập nhật các phương pháp và công cụ đào tạo. Việc áp dụng các công nghệ mới như học trực tuyến, thực tế ảo và trí tuệ nhân tạo có thể giúp tăng cường tính tương tác và hiệu quả của quá trình đào tạo. Tuy nhiên, việc triển khai các công nghệ này cũng đòi hỏi thư viện phải đầu tư về cơ sở vật chất và năng lực của cán bộ. Các phần mềm hỗ trợ và công cụ tìm kiếm nâng cao cần được giới thiệu và hướng dẫn sử dụng thường xuyên.

2.2. Đa Dạng Về Trình Độ Và Nhu Cầu Của Người Dùng Tin

Người dùng tin có trình độ và nhu cầu thông tin khác nhau, từ sinh viên mới nhập học đến các nhà nghiên cứu cao cấp. Việc thiết kế các chương trình đào tạo phù hợp với từng đối tượng là một thách thức lớn. Thư viện cần phân loại người dùng theo trình độ và nhu cầu, từ đó xây dựng các nội dung và phương pháp đào tạo phù hợp. Cần có các buổi hướng dẫn chuyên sâu cho từng khoa, viện, đặc biệt là về cơ sở dữ liệu chuyên ngành.

III. Giải Pháp Nâng Cao Chất Lượng Đào Tạo Phương Pháp Mới

Để nâng cao chất lượng đào tạo người dùng tin, cần áp dụng các phương pháp mới như học tập chủ động, học tập dựa trên vấn đề và học tập hợp tác. Các phương pháp này khuyến khích người dùng tham gia tích cực vào quá trình học tập, phát triển kỹ năng tư duy phản biện và giải quyết vấn đề. Thư viện cần tạo ra một môi trường học tập thân thiện và hỗ trợ, nơi người dùng cảm thấy thoải mái chia sẻ và học hỏi lẫn nhau. Theo tài liệu gốc, "Việc thực hiện tốt công tác đào tạo người dùng tin sẽ giúp cho các cơ quan, trung tâm thông tin – thư viện tiếp cận được đến đông đảo đối tượng người dùng tin". Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thu hút và giữ chân người dùng thông qua các chương trình đào tạo chất lượng. Kỹ năng tư duy phản biện là kỹ năng cần thiết trong thời đại số.

3.1. Ứng Dụng Học Tập Chủ Động Trong Đào Tạo Kỹ Năng Tìm Tin

Học tập chủ động khuyến khích người dùng tự tìm tòi, khám phá và giải quyết vấn đề. Trong đào tạo kỹ năng tìm tin, người dùng có thể được giao các bài tập thực tế, yêu cầu họ tìm kiếm thông tin về một chủ đề cụ thể, đánh giá độ tin cậy của các nguồn tin và tổng hợp thông tin thành một báo cáo. Phương pháp này giúp người dùng phát triển kỹ năng tự học và tự đánh giá. Cần tổ chức các buổi thực hành tìm tin trên các cơ sở dữ liệu khác nhau.

3.2. Học Tập Dựa Trên Vấn Đề Giải Quyết Tình Huống Thực Tế

Học tập dựa trên vấn đề (PBL) đặt người dùng vào các tình huống thực tế, yêu cầu họ sử dụng kiến thức và kỹ năng thông tin để giải quyết vấn đề. Ví dụ, người dùng có thể được yêu cầu tìm kiếm thông tin về một vấn đề xã hội nóng hổi, phân tích các khía cạnh khác nhau của vấn đề và đề xuất các giải pháp khả thi. Phương pháp này giúp người dùng phát triển kỹ năng tư duy phản biện và giải quyết vấn đề một cách sáng tạo. Cần xây dựng các tình huống giả định sát với thực tế công việc và học tập.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Hiệu Quả Đào Tạo Tại Trường Đại Học

Việc ứng dụng các phương pháp đào tạo mới cần đi kèm với việc đánh giá hiệu quả một cách khách quan và khoa học. Các tiêu chí đánh giá có thể bao gồm sự hài lòng của người dùng, sự cải thiện về kỹ năng thông tin, và sự tăng cường sử dụng các nguồn lực của thư viện. Kết quả đánh giá sẽ giúp thư viện điều chỉnh và cải thiện các chương trình đào tạo, đảm bảo đáp ứng nhu cầu của người dùng. Theo tài liệu gốc, "Công tác đào tạo người dùng tin là thước đo đánh giá chất lượng". Điều này cho thấy việc đánh giá hiệu quả đào tạo là một phần không thể thiếu trong quá trình cải tiến chất lượng dịch vụ của thư viện. Sự hài lòng của người dùng là tiêu chí quan trọng.

4.1. Các Tiêu Chí Đánh Giá Hiệu Quả Chương Trình Đào Tạo Người Dùng Tin

Để đánh giá hiệu quả của chương trình đào tạo người dùng tin, cần sử dụng các tiêu chí khách quan và định lượng. Các tiêu chí có thể bao gồm số lượng người tham gia, mức độ hài lòng của người dùng, điểm số trong các bài kiểm tra kiến thức và kỹ năng, và số lượng tài liệu được mượn hoặc tải xuống từ thư viện. Việc sử dụng các công cụ thống kê và phân tích dữ liệu sẽ giúp thư viện có cái nhìn tổng quan về hiệu quả của chương trình. Cần xây dựng bảng khảo sát chi tiết và thu thập phản hồi từ người dùng sau mỗi khóa đào tạo.

4.2. Phân Tích Sự Thay Đổi Về Kỹ Năng Thông Tin Của Người Dùng Sau Đào Tạo

Một trong những mục tiêu quan trọng của đào tạo người dùng tin là cải thiện kỹ năng thông tin của họ. Để đánh giá sự thay đổi này, cần thực hiện các bài kiểm tra trước và sau khóa đào tạo, tập trung vào các kỹ năng như tìm kiếm, đánh giá và sử dụng thông tin. Kết quả so sánh sẽ cho thấy mức độ cải thiện về kỹ năng của người dùng. Cần có các bài tập thực hành để đánh giá khả năng áp dụng kiến thức vào thực tế.

V. Kết Luận Hướng Phát Triển Đào Tạo Người Dùng Tin Tương Lai

Đào tạo người dùng tin là một quá trình liên tục và không ngừng đổi mới. Thư viện cần chủ động nắm bắt các xu hướng mới trong công nghệ và giáo dục, đồng thời lắng nghe phản hồi từ người dùng để cải thiện các chương trình đào tạo. Trong tương lai, đào tạo người dùng tin sẽ ngày càng trở nên quan trọng hơn, khi thông tin trở thành một nguồn lực thiết yếu cho sự phát triển của cá nhân và xã hội. Theo tài liệu gốc, "công tác đào tạo kỹ năng thông tin cho sinh viên tại một số thư viện đại học ở Hà Nội". Điều này cho thấy việc chia sẻ kinh nghiệm và hợp tác giữa các thư viện là cần thiết để nâng cao chất lượng đào tạo. Hợp tác giữa các thư viện là xu hướng tất yếu.

5.1. Các Xu Hướng Mới Trong Đào Tạo Kỹ Năng Thông Tin Hiện Nay

Hiện nay, có nhiều xu hướng mới trong đào tạo kỹ năng thông tin, bao gồm sử dụng microlearning, gamification và học tập di động. Microlearning chia nhỏ nội dung đào tạo thành các bài học ngắn gọn, dễ tiếp thu. Gamification sử dụng các yếu tố trò chơi để tăng tính tương tác và động lực học tập. Học tập di động cho phép người dùng truy cập nội dung đào tạo trên các thiết bị di động, mọi lúc mọi nơi. Cần tìm hiểu và áp dụng các xu hướng này để làm cho quá trình đào tạo trở nên hấp dẫn và hiệu quả hơn. Cần thử nghiệm các nền tảng học trực tuyến mới.

5.2. Vai Trò Của Thư Viện Trong Việc Trang Bị Kỹ Năng Cho Thế Hệ Mới

Thư viện đóng vai trò quan trọng trong việc trang bị kỹ năng thông tin cho thế hệ mới. Thư viện không chỉ là nơi cung cấp thông tin mà còn là trung tâm đào tạo kỹ năng thông tin, giúp người dùng trở thành những công dân số có trách nhiệm và hiệu quả. Thư viện cần hợp tác với các trường học và tổ chức khác để xây dựng các chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu của xã hội. Cần tăng cường quảng bá về các chương trình đào tạo và các dịch vụ của thư viện.

VI. Bí Quyết Xây Dựng Chương Trình Đào Tạo Người Dùng Tin Hiệu Quả

Xây dựng chương trình đào tạo người dùng tin hiệu quả đòi hỏi sự kết hợp giữa kiến thức chuyên môn, kỹ năng sư phạm và sự hiểu biết về nhu cầu của người dùng. Chương trình cần được thiết kế một cách khoa học, có mục tiêu rõ ràng, nội dung phù hợp và phương pháp giảng dạy hiệu quả. Thư viện cần liên tục đánh giá và cải tiến chương trình để đáp ứng yêu cầu của thời đại. Theo tài liệu gốc, "Các giải pháp và khuyến nghị mà đề tài đưa ra có thể áp dụng thực tiễn tại Trung tâm Thông tin – Thư viện Trường Đại học Nội vụ Hà Nội". Điều này cho thấy sự cần thiết của việc áp dụng các kết quả nghiên cứu vào thực tế. Mục tiêu chương trình cần rõ ràng và cụ thể.

6.1. Phân Tích Nhu Cầu Của Người Dùng Tin Trước Khi Thiết Kế Chương Trình

Trước khi thiết kế chương trình đào tạo người dùng tin, cần phân tích kỹ lưỡng nhu cầu của người dùng. Điều này có thể được thực hiện thông qua các cuộc khảo sát, phỏng vấn hoặc các buổi thảo luận nhóm. Kết quả phân tích sẽ giúp thư viện xác định các kỹ năng thông tin cần thiết cho người dùng và xây dựng chương trình đào tạo phù hợp. Cần thu thập thông tin phản hồi từ người dùng để điều chỉnh chương trình.

6.2. Lựa Chọn Nội Dung Và Phương Pháp Giảng Dạy Phù Hợp

Nội dung của chương trình đào tạo người dùng tin cần được lựa chọn một cách cẩn thận, đảm bảo tính chính xác, cập nhật và phù hợp với trình độ của người dùng. Phương pháp giảng dạy cần đa dạng, kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, khuyến khích sự tham gia tích cực của người dùng. Cần sử dụng các ví dụ thực tế và các bài tập tình huống để giúp người dùng áp dụng kiến thức vào thực tế. Cần có giáo trình chi tiết và tài liệu tham khảo phong phú.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, phần nái dung và phần cuối là kết luận. PhÅn mã đÅu: Trình bày lý do chán đề tài; tổng quan tình hình nghiên cāu; māc tiêu và nhiệm vā nghiên cāu; đối t°ÿng và ph¿m vi nghiên cāu; ph°¡ng pháp nghiên cāu; giả thuyết nghiên cāu; đóng góp mßi cÿa đề tài PhÅn nái dung: Chia làm ba ch°¡ng Ch°¢ng 1: Khái quát về công tác đào t¿o ng°ái dùng tin và Trung tâm Thông tin – Th° viện Tr°áng Đ¿i hác Nái vā Hà Nái Ch°¢ng 2: Thực tr¿ng công tác đào t¿o ng°ái dùng tin t¿i Trung tâm Thông tin – Th° viện Tr°áng Đ¿i hác Nái vā Hà Nái Ch°¢ng 3: Giải pháp phát triển và nâng cao chất l°ÿng đào t¿o ng°ái dùng tin t¿i Trung tâm Thông tin – Th° viện Tr°áng Đ¿i hác Nái vā Hà Nái. 10 PHÄN NàI DUNG CH¯¡NG 1: KHÁI QUÁT VÀ CÔNG TÁC ĐÀO T¾O NG¯àI DÙNG TIN VÀ TRUNG TÂM THÔNG TIN TH¯ VIàN TR¯àNG Đ¾I HàC NàI VĀ HÀ NàI 1. Nhÿng vÃn đÁ chung vÁ đào t¿o ng°ái dùng tin 1.

Khái niám ng°ái dùng tin Ng°ái dùng tin là mát trong bốn yếu tố cấu thành nên th° viện. Ng°ái dùng tin đ°ÿc coi là mát bá phận vô cùng quan tráng, không thể thiếu đối vßi mßi c¡ quan, trung tâm thông tin – th° viện. Há vừa là đối t°ÿng phāc vā, vừa là ng°ái tiêu thā các sản phẩm và dßch vā thông tin, đồng thái há cũng là ng°ái sản sinh ra thông tin mßi, phāc vā ng°ái dùng tin cũng là phāc vā māc đích cao cả, māc đích cuối cùng cÿa bất cÿa mát c¡ quan, trung tâm thông tin – th° viện nào7. Ng°ái dùng tin có thể đ°ÿc hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau: - Theo nghĩa thông th°áng là ng°ái có nhu cầu đác và sử dāng tài liệu để thỏa mãn nhu cầu đác cÿa bản thân.

Ng°ái dùng tin vßi t° cách là ng°ái tham gia ho¿t đáng thông tin – th° viện đ°ÿc hiểu là ng°ái có nhu cầu đác, đồng thái sử dāng tài liệu trong th° viện để thỏa mãn nhu cầu đác cÿa mình. Đó là những con ng°ái cā thể trong xã hái, bß chi phối bởi nhiều mối quan hệ xã hái phāc t¿p. Tuy nhu cầu đác chỉ thể hiện mát khía c¿nh quan hệ cÿa con ng°ái, nh°ng nó nằm trong hệ thống các nhu cầu cÿa con ng°ái, vì thế đ°¡ng nhiên bß chi phối bởi hệ thống các nhu cầu đó. Mßi ng°ái trong xã hái chỉ có thể trở thành b¿n đác cÿa c¡ quan thông tin th° viện khi há sử dāng các sản phẩm và dßch vā cÿa các c¡ quan đó để thỏa mãn nhu cầu tin cÿa mình8.

7 Nguyễn Thß Hồng Nhung (2021), Bài giảng <Công tác ng°ái đác và dßch vā th° viện=, Tr°áng Đ¿i hác Nái vā Hà Nái 8 Lê Văn Viết (2001), <Cẩm nang nghề thư viện=, Nxb. Văn hóa Thông tin, Hà Nái 11 - Theo quan điểm hiện đ¿i, b¿n đác hay ng°ái dùng tin là th°ÿng đế đối vßi những ng°ái tham gia ho¿t đáng thông tin - th° viện. Mßi c¡ quan thông tin – th° viện muốn tồn t¿i và phát triển đều phải quan tâm tßi nhu cầu tin cÿa từng đối t°ÿng ng°ái dùng tin, không có ng°ái dùng tin ho¿t đáng thông tin – th° viện sẽ không thể tồn t¿i9. B¿n đác đ°ÿc sử dāng vßi nhiều thuật ngữ khác nhau nh° <Library user= (ng°ái sử dāng th° viện), <information user= (ng°ái dùng tin), <client= (khách hàng), <user= (ng°ái sử dāng).

Tuy có nhiều thuật ngữ, tên gái khác nhau nh°ng bản chất cÿa chúng không khác nhau nhiều, b¿n đác là yếu tố quan tráng nhất trong bốn yếu tố cấu thành th° viện (nguồn lực thông tin, cán bá th° viện, c¡ sở vật chất và b¿n đác)10. Từ những khái niệm trên, ta có thể hiểu ng°ái dùng tin là những ng°ái có nhu cầu tin, muốn tìm hiểu nghiên cāu, sử dāng nguồn lực thông tin t¿i các c¡ quan, trung tâm thông tin – th° viện, há đóng vai trò vô cùng quan tráng trong việc phát triển th° viện. Khái niám ki¿n thąc thông tin Trong xã hái ngày nay, kiến thāc thông tin không còn là vấn đề xa l¿, nó đóng vai trò vô cùng quan tráng phāc vā trực tiếp cho quá trình hác tập, nghiên cāu và làm việc cÿa con ng°ái. Đã có rất nhiều các khái niệm đßnh nghĩa thế nào là kiến thāc thông tin: Theo Hiệp hái các th° viện đ¿i hác và th° viện nghiên cāu Mỹ (ACRL, 1989), kiến thāc thông tin là sự hiểu biết và mát tập hÿp các khả năng cho phép các cá nhân có thể <nhận biết thái điểm cần thông tin và có thể đßnh vß, thẩm 9 Lê Văn Viết (2001), <Cẩm nang nghề thư viện=, Nxb.

Văn hóa Thông tin, Hà Nái 10 Th¿ch H°¡ng Giang (2017), <Công tác phục vụ bạn đọc tại Trung tâm Thông tin – Thư viện Học viện Ngân hàng=, Luận văn Th¿c sĩ Thông tin – Th° viện, Tr°áng Đ¿i hác Khoa hác Xã hái và Nhân văn, Hà Nái; 12 đßnh và sử dāng thông tin cần thiết mát cách hiệu quả=11. McKie, trong tài liệu cÿa Cheek và các tác giả khác đã khẳng đßnh <kiến thāc thông tin là khả năng nhận biết nhu cầu thông tin, tìm kiếm, tổ chāc, thẩm đßnh và sử dāng thông tin trong việc ra quyết đßnh mát cách hiệu quả, cũng nh° áp dāng những kỹ năng này vào việc tự hác suốt đái= 12. Theo Hiệp hái Các th° viện chuyên ngành và các tr°áng đ¿i hác Hoa Kỳ, ng°ái có kiến thāc thông tin là ng°ái <đã hác đ°ÿc cách thāc để hác. Há biết cách hác bởi há nắm đ°ÿc ph°¡ng thāc tổ chāc tri thāc, tìm kiếm thông tin và sử dāng thông tin, do đó những ng°ái khác có thể hác tập đ°ÿc từ há.

Há là những ng°ái đã đ°ÿc chuẩn bß cho khả năng hác tập suốt đái, bởi lẽ há luôn tìm đ°ÿc thông tin cần thiết cho bất kỳ nhiệm vā hoặc quyết đßnh nào mát cách chÿ đáng. Từ các khái niệm trên ta có thể hiểu, kiến thāc thông tin là các kỹ năng nh°: xác đßnh nhu cầu tin, xây dựng biểu thāc tìm tin, lựa chán và đánh giá nguồn tin. Ng°ái có kiến thāc thông tin là ng°ái có thể làm chÿ đ°ÿc nguồn tin, sử dāng thông tin mát cách hiệu quả, khoa hác 1. Khái niám công tác đào t¿o ng°ái dùng tin Công tác đào t¿o ng°ái dùng tin là mát ho¿t đáng mà bất kỳ c¡ quan, trung tâm thông tin – th° viện nào cũng triển khai thực hiện nhằm đào t¿o các nhóm đối t°ÿng ng°ái dùng tin t¿i c¡ quan cÿa há.

Nhá có công tác đào t¿o ng°ái dùng tin mà các c¡ quan, trung tâm thông tin – th° viện có thể truyền đ¿t, phổ biến, cung cấp các kiến thāc, kỹ năng thông tin đồng thái h°ßng dẫn ng°ái dùng tin cách thāc khai thác các sản phẩm, dßch vā, nguồn lực thông tin t¿i c¡ quan cÿa mình. 11 Nguyễn Thß Thu Thÿy (2016), <Th° viện T¿ Quang Bửu vßi công tác đào t¿o các kỹ năng cho ng°ái dùng tin=, Kỷ yếu Hái thảo ngành Thông tin - Th° viện (LIC) 12 Nguyễn Thß Thu Thÿy (2016), <Th° viện T¿ Quang Bửu vßi công tác đào t¿o các kỹ năng cho ng°ái dùng tin=, Kỷ yếu Hái thảo ngành Thông tin - Th° viện (LIC) 13 Nguyễn Thß Thu Thÿy (2016), <Th° viện T¿ Quang Bửu vßi công tác đào t¿o các kỹ năng cho ng°ái dùng tin=, Kỷ yếu Hái thảo ngành Thông tin - Th° viện (LIC) 13 Công tác đào t¿o ng°ái dùng tin có thể coi là cầu nối giữa ng°ái dùng tin và c¡ quan, trung tâm thông tin – th° viện. Thông qua quá trình đào t¿o ng°ái dùng tin, mßi c¡ quan, trung tâm thông tin – th° viện sẽ cung cấp, phổ biến, truyền đ¿t đến ng°ái dùng tin những thông tin, kiến thāc cần thiết để ng°ái dùng tin có thể trang bß và vận dāng trong quá trình khai thác, sử dāng các sản phẩm, dßch vā, nguồn lực thông tin hiện có t¿i c¡ quan, trung tâm mát cách nhanh chóng, khoa hác, thuận tiện và hiệu quả nhất14. Theo Flerning (1990): <Công tác đào t¿o ng°ái dùng tin là những ch°¡ng trình h°ßng dẫn và giảng d¿y đa d¿ng đ°ÿc th° viện cung cấp cho ng°ái sử dāng nhằm giúp há sử dāng các nguồn tin và dßch vā cÿa th° viện mát cách hiệu quả và đác lập.

Nh° vậy, đào t¿o ng°ái dùng tin bao hàm việc nâng cao tri thāc cÿa há về các dßch vā th° viện, giúp há sử dāng các trang thiết bß và tiện nghi cÿa th° viện=15. Theo Jacques Tocatlian: <Công tác đào t¿o ng°ái dùng tin đ°ÿc hiểu những ch°¡ng trình h°ßng dẫn và đào t¿o ng°ái sử dāng hiện t¿i hay tiềm năng, mát cách riêng rẽ hay tập thể, vßi māc đích t¿o điều kiện thuận lÿi cho: - Sự nhận biết cÿa há về nhu cầu tin cÿa mình; - Sự trình bày rõ ràng những nhu cầu này; - Việc sử dāng hiệu quả các sản phẩm, dßch vā thông tin cũng nh° sự đánh giá về các sản phẩm và dßch vā đó=16. Công tác đào t¿o ng°ái dùng tin là ho¿t đáng không thể thiếu, vô cùng quan tráng đối vßi bất kỳ mát c¡ quan, trung tâm thông tin – th° viện nào khi mà há muốn tiếp cận trực tiếp đến vßi mái đối t°ÿng ng°ái dùng tin. Nếu ho¿t 14 Nguyễn Thß T°¡i (2009), <Tìm hiểu công tác đào t¿o ng°ái dùng tin t¿i Trung tâm Thông tin - Th° viện Đ¿i hác Quốc gia Hà Nái=, Đ¿i hác Quốc gia Hà Nái 15 Trần Thß Thu H°áng (2011), <Công tác đào t¿o kỹ năng thông tin cho sinh viên t¿i mát số th° viện đ¿i hác ở Hà Nái=, Tr°áng Đ¿i hác Văn hóa Hà Nái 16 Trần Thß Thu H°áng (2011), <Công tác đào t¿o kỹ năng thông tin cho sinh viên t¿i mát số th° viện đ¿i hác ở Hà Nái=, Tr°áng Đ¿i hác Văn hóa Hà Nái 14 đáng này đ°ÿc triển khai hiệu quả, phù hÿp vßi từng đối t°ÿng ng°ái dùng tin khác nhau cÿa c¡ quan, trung tâm sẽ đem l¿i nhiều lÿi ích đối vßi ng°ái dùng tin và c¡ quan trung tâm đó.

Đối vßi c¡ quan, trung tâm sẽ tiếp cận đ°ÿc đến nhiều đối t°ÿng ng°ái dùng tin h¡n, thu hút ng°ái dùng tin đến vßi th° viện mình, đồng thái truyền tải, gißi thiệu đến ng°ái dùng tin th° viện mình có những sản phẩm, dßch vā nào. Đối vßi ng°ái dùng tin, thông qua công tác đào t¿o, ng°ái dùng tin trang bß thêm cho mình những kiến thāc về tìm kiếm thông tin sao cho phù hÿp vßi nhu cầu cÿa mình, cách thāc sử dāng dßch vā, sản phẩm hiện có t¿i c¡ quan, trung tâm thông tin – th° viện mà mình sử dāng.