Luận văn thạc sĩ phát triển tín dụng đối với học sinh sinh viên tại ngân hàng chính sách xã hội việt nam

Luận văn thạc sĩ phân tích phát triển tín dụng cho học sinh sinh viên tại Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam, đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Lã Thị Hồng Yến
• Người hướng dẫn: PGS. Mai Thị Thanh Xuân
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Phát Triển Tín Dụng Đối Với Học Sinh Sinh Viên Tại Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Tình hình nghiên cứu
• Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Đóng góp của đề tài
• Bố cục của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM VỀ PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HSSV CÓ HOÀN CẢNH KHÓ KHĂN
• 1.1. Học sinh sinh viên có hoàn cảnh khó khăn và vai trò của Chương trình tín dụng học sinh sinh viên
• 1.1.1. Nhận diện học sinh sinh viên có hoàn cảnh khó khăn
• 1.1.2. Vai trò của Chương trình tín dụng đối với HSSV có hoàn cảnh khó khăn
• 1.2. Phát triển tín dụng đối với HSSV tại NHCSXH
• 1.2.1. Khái niệm và đặc điểm của tín dụng đối với HSSV tại NHCSXH
• 1.2.2. Nội dung phát triển tín dụng đối với HSSV
• 1.2.3. Hiệu quả phát triển tín dụng đối với HSSV và các nhân tố ảnh hưởng
• 1.3. Kinh nghiệm quốc tế về phát triển tín dụng đối với Học sinh sinh viên và bài học cho Việt Nam
• 1.3.1. Kinh nghiệm cho vay học sinh sinh viên của một số nước trên thế giới
• 1.3.2. Bài học cho Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HSSV TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI VIỆT NAM
• 2.1. Khái quát về Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam
• 2.1.1. Sự ra đời và phát triển
• 2.1.2. Hệ thống tổ chức quản lý
• 2.1.3. Các chương trình tín dụng của NHCSXH hiện nay
• 2.2. Thực trạng phát triển tín dụng đối với học sinh sinh viên tại Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam từ năm 2009 đến năm 2013
• 2.2.1. Phát triển nguồn vốn
• 2.2.2. Dư nợ cho vay học sinh sinh viên
• 2.2.3. Mức cho vay và lãi suất
• 2.2.4. Vòng quay tín dụng
• 2.2.5. Phát triển mạng lưới tín dụng
• 2.3. Đánh giá chung
• 2.3.1. Những thành tựu cơ bản
• 2.3.2. Những hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM, ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HỌC SINH SINH VIÊN TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2020
• 3.1. Định hướng, mục tiêu hoạt động của NHCSXH Việt Nam đến năm 2020
• 3.1.1. Định hướng phát triển tín dụng đối với HSSV tại NHCSXH
• 3.1.2. Mục tiêu phát triển tín dụng đối với HSSV tại NHCSXH
• 3.2. Một số giải pháp phát triển tín dụng đối với học sinh sinh viên tại Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam đến năm 2020
• 3.2.1. Huy động nguồn vốn bền vững
• 3.2.2. Nâng cao năng lực tham mưu của Ngân hàng Chính sách xã hội, đồng thời tăng cường sự phối kết hợp với các Bộ, ngành liên quan
• 3.2.3. Nâng cao chất lượng các hoạt động cho vay
• 3.2.4. Nâng cao chất lượng chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ cán bộ công chức
• 3.2.5. Tăng cường công tác kiểm tra giám sát đối với hoạt động cho vay và sử dụng vốn vay
• 3.2.6. Đẩy mạnh hoạt động thu hồi nợ đáo hạn để tạo nguồn vốn cho vay mới
• 3.3. Một số kiến nghị với Chính phủ và các Bộ, ngành liên quan
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển tín dụng học sinh sinh viên tại NHCSXH

Phát triển tín dụng học sinh sinh viên tại Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam (NHCSXH) là một trong những chính sách quan trọng nhằm hỗ trợ tài chính cho học sinh sinh viên có hoàn cảnh khó khăn. Chương trình này không chỉ giúp họ tiếp tục học tập mà còn góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho đất nước. Theo thống kê, số lượng học sinh sinh viên được vay vốn ngày càng tăng, cho thấy sự quan tâm của Chính phủ đối với giáo dục.

1.1. Định nghĩa và vai trò của tín dụng học sinh sinh viên

Tín dụng học sinh sinh viên là hình thức cho vay ưu đãi nhằm hỗ trợ tài chính cho những đối tượng học sinh sinh viên có hoàn cảnh khó khăn. Chương trình này giúp họ có cơ hội tiếp cận giáo dục, từ đó nâng cao trình độ và khả năng cạnh tranh trong thị trường lao động.

1.2. Lịch sử hình thành và phát triển của NHCSXH

Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam được thành lập vào năm 2002 với mục tiêu chính là hỗ trợ tài chính cho các đối tượng chính sách, trong đó có học sinh sinh viên. Qua nhiều năm hoạt động, NHCSXH đã triển khai nhiều chương trình tín dụng hiệu quả, giúp hàng triệu học sinh sinh viên có cơ hội học tập.

II. Thách thức trong phát triển tín dụng học sinh sinh viên tại NHCSXH

Mặc dù chương trình tín dụng học sinh sinh viên đã đạt được nhiều thành công, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải giải quyết. Các vấn đề như quy trình vay vốn phức tạp, lãi suất cao và thiếu thông tin về các chương trình hỗ trợ đã gây khó khăn cho nhiều học sinh sinh viên.

2.1. Quy trình vay vốn phức tạp và khó khăn trong tiếp cận

Nhiều học sinh sinh viên gặp khó khăn trong việc hoàn tất các thủ tục vay vốn do quy trình phức tạp. Điều này dẫn đến việc không ít người không thể tiếp cận được nguồn vốn cần thiết cho việc học tập.

2.2. Thiếu thông tin và nhận thức về chương trình tín dụng

Nhiều học sinh sinh viên chưa nắm rõ thông tin về các chương trình tín dụng ưu đãi. Việc thiếu thông tin này làm giảm khả năng tiếp cận và sử dụng nguồn vốn hỗ trợ từ NHCSXH.

III. Giải pháp phát triển tín dụng học sinh sinh viên tại NHCSXH

Để nâng cao hiệu quả của chương trình tín dụng học sinh sinh viên, cần có những giải pháp cụ thể. Các giải pháp này bao gồm cải thiện quy trình vay vốn, tăng cường truyền thông và nâng cao chất lượng dịch vụ tại NHCSXH.

3.1. Cải thiện quy trình vay vốn và thủ tục hành chính

Cần đơn giản hóa quy trình vay vốn để học sinh sinh viên dễ dàng tiếp cận. Việc này có thể thực hiện thông qua việc giảm bớt các giấy tờ cần thiết và rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ.

3.2. Tăng cường truyền thông và nâng cao nhận thức

Cần có các chiến dịch truyền thông mạnh mẽ để nâng cao nhận thức của học sinh sinh viên về chương trình tín dụng. Việc này có thể thực hiện qua các buổi hội thảo, hội nghị và các kênh truyền thông xã hội.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tín dụng học sinh sinh viên

Nghiên cứu cho thấy chương trình tín dụng học sinh sinh viên đã mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Nhiều học sinh sinh viên đã có cơ hội học tập và phát triển bản thân nhờ vào nguồn vốn vay từ NHCSXH.

4.1. Kết quả thực tế từ chương trình tín dụng

Chương trình tín dụng đã giúp hàng triệu học sinh sinh viên có cơ hội học tập tại các trường đại học và cao đẳng. Nhiều người trong số họ đã tốt nghiệp và có việc làm ổn định, góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội.

4.2. Những câu chuyện thành công từ học sinh sinh viên

Nhiều học sinh sinh viên đã chia sẻ câu chuyện thành công của mình nhờ vào chương trình tín dụng. Họ không chỉ vượt qua khó khăn mà còn trở thành những tấm gương sáng cho các thế hệ sau.

V. Kết luận và tương lai của tín dụng học sinh sinh viên tại NHCSXH

Tín dụng học sinh sinh viên tại NHCSXH đã và đang đóng góp tích cực vào sự phát triển giáo dục tại Việt Nam. Trong tương lai, cần tiếp tục cải thiện và mở rộng chương trình để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của học sinh sinh viên.

5.1. Định hướng phát triển tín dụng trong tương lai

Cần có những chính sách mới nhằm mở rộng đối tượng vay vốn và cải thiện điều kiện vay. Điều này sẽ giúp nhiều học sinh sinh viên hơn nữa có cơ hội tiếp cận giáo dục.

5.2. Tầm nhìn dài hạn cho chương trình tín dụng

Chương trình tín dụng học sinh sinh viên cần được phát triển bền vững, đảm bảo tính khả thi và hiệu quả trong việc hỗ trợ học sinh sinh viên có hoàn cảnh khó khăn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là động lực then chốt quyết định sự thành công của công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Nhằm hiện thực hóa chủ trương giáo dục là quốc sách hàng đầu và bảo đảm an sinh xã hội, chính sách tín dụng ưu đãi đối với học sinh, sinh viên đã trở thành một công cụ kinh tế - xã hội quan trọng. Tính đến cuối năm 2013, Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam đã đạt tổng nguồn vốn hoạt động 128.469 tỷ đồng, trong đó chương trình cho vay học sinh, sinh viên đã thực hiện doanh số giải ngân lũy kế đạt 43.362 tỷ đồng với hơn 3 triệu lượt người học có hoàn cảnh khó khăn được tiếp cận nguồn vốn.

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của luận văn là đánh giá toàn diện thực trạng hoạt động tín dụng đối với học sinh, sinh viên tại Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam giai đoạn 2009 - 2013. Đề tài tập trung nhận diện những rào cản về cơ chế huy động vốn, phân bổ dư nợ và quản lý rủi ro thu hồi nợ, từ đó xác định nguyên nhân căn bản của các tồn tại. Về phạm vi không gian và thời gian, công trình khảo sát mạng lưới hoạt động tín dụng chính sách trên quy mô toàn quốc tại 63 tỉnh, thành phố trong khung thời gian từ năm 2009 đến năm 2013, đồng thời định hình các định hướng giải pháp phát triển đến năm 2020.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của nghiên cứu được thể hiện rõ nét qua việc giải quyết bài toán cân bằng giữa tính nhân văn của chính sách xã hội và tính bền vững tài chính của định chế tín dụng đặc thù. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở luận cứ vững chắc để nâng cao tỷ lệ hoàn vốn, mở rộng diện bao phủ đối tượng thụ hưởng và thúc đẩy bình đẳng trong tiếp cận cơ hội giáo dục đại học, cao đẳng và dạy nghề trên cả nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý luận kinh tế chính trị về vai trò của Nhà nước trong điều tiết kinh tế và phân phối lại thu nhập xã hội, kết hợp cùng lý thuyết vốn con người (Human Capital Theory). Theo quan điểm này, đầu tư tín dụng cho giáo dục không phải là hoạt động chi tiêu tiêu dùng đơn thuần mà là phương thức tích lũy nguồn lực con người tạo ra giá trị thặng dư và tăng trưởng kinh tế bền vững trong tương lai. Mô hình nghiên cứu đặt hoạt động tín dụng chính sách trong mối quan hệ đa chiều giữa ba chủ thể: Nhà nước - Ngân hàng Chính sách xã hội - Hộ gia đình người học, vận hành theo cơ chế ủy thác một phần qua các tổ chức chính trị - xã hội.

Hệ thống khái niệm nòng cốt được làm rõ bao gồm: tín dụng chính sách xã hội (loại hình tín dụng phi lợi nhuận do Nhà nước bảo trợ nhằm phục vụ mục tiêu an sinh), học sinh sinh viên có hoàn cảnh khó khăn (được xác định theo Quyết định 157/2007/QĐ-TTg gồm mồ côi, hộ nghèo có thu nhập dưới 400.000 đồng/người/tháng ở nông thôn và dưới 500.000 đồng/người/tháng ở thành thị, hộ cận nghèo, và hộ gặp biến cố tài chính đột xuất), cùng các tiêu chí phát triển tín dụng bền vững (quy mô vốn, vòng quay vốn và tỷ lệ nợ quá hạn). Bên cạnh đó, luận văn còn tiếp thu kinh nghiệm quốc tế từ mô hình tài trợ học phí có hoàn trả theo mức thu nhập sau tốt nghiệp của Vương quốc Anh (ngưỡng thu nhập dưới 15.000 bảng/năm chưa phải trả nợ, lãi suất 2,2%/năm) và mô hình tín dụng kết hợp ngân hàng thương mại được nhà nước hỗ trợ 50% lãi suất của Trung Quốc.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để phân tích hoạt động tín dụng trong sự vận động gắn liền với bối cảnh chuyển đổi kinh tế của Việt Nam. Phương pháp trừu tượng hóa khoa học được ứng dụng để tách biệt các yếu tố bản chất về quan hệ kinh tế - xã hội khỏi những biến động mang tính thời điểm của thị trường tài chính.

Dữ liệu sơ cấp và thứ cấp được tổng hợp toàn diện từ hệ thống báo cáo tài chính, báo cáo tín dụng thường niên của Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam từ năm 2009 đến 2013. Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát toàn bộ 63 chi nhánh cấp tỉnh, 624 phòng giao dịch cấp huyện, 10.903 điểm giao dịch cấp xã cùng mạng lưới hơn 204.505 tổ tiết kiệm và vay vốn trên toàn quốc. Phương pháp chọn mẫu tổng thể đồng bộ giúp đảm bảo độ tin cậy tuyệt đối cho các chỉ tiêu tài chính. Luận văn lựa chọn phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian và tổng hợp cân đối nhằm làm sáng tỏ biến động nguồn vốn, cơ cấu dư nợ và tốc độ tăng trưởng tín dụng qua từng năm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra 4 phát hiện căn bản trong thực trạng triển khai tín dụng học sinh, sinh viên giai đoạn 2009 - 2013:

Thứ nhất, quy mô nguồn vốn cho vay học sinh, sinh viên tăng trưởng mạnh mẽ cả về giá trị tuyệt đối lẫn tỷ trọng. Nguồn vốn cho vay học sinh, sinh viên tăng từ 18.231 tỷ đồng (chiếm 24,48% tổng nguồn vốn) năm 2009 lên 34.554 tỷ đồng vào năm 2013, đạt mức tăng trưởng bình quân quy mô vốn khoảng 2,98%/năm.

Thứ hai, cơ cấu nguồn vốn có sự chuyển dịch tích cực theo hướng giảm dần sự phụ thuộc vào ngân sách nhà nước trực tiếp và tăng cường nguồn vốn huy động. Vốn điều lệ ngân hàng tăng từ 5.000 tỷ đồng lên 10.000 tỷ đồng (tăng 100%), nguồn tiền gửi 2% bắt buộc từ các tổ chức tín dụng nhà nước đạt 25.744 tỷ đồng vào năm 2013 (tăng 18,3% so với năm 2009), và vốn vay tái cấp vốn từ Ngân hàng Nhà nước tăng 205% (từ 7.796 tỷ đồng lên 23.796 tỷ đồng).

Thứ ba, dư nợ tín dụng học sinh, sinh viên có sự biến động rõ rệt về tốc độ tăng trưởng. Dư nợ đạt đỉnh tăng trưởng 87% vào năm 2009 (18.231 tỷ đồng), sau đó giảm dần tốc độ tăng còn 42,9% năm 2010, 28,4% năm 2011, 7% năm 2012 và giảm nhẹ 4,3% vào năm 2013 (đạt 34.262 tỷ đồng).

Thứ tư, cơ cấu đối tượng vay vốn có sự phân hóa rõ rệt. Nhóm hộ cận nghèo chiếm tỷ trọng dư nợ cao nhất, dao động từ 37,14% đến 39,47%; tiếp theo là nhóm hộ gia đình gặp khó khăn tài chính đột xuất chiếm từ 33,28% đến 36,01%; nhóm hộ nghèo chiếm khoảng 26,53% đến 27,04%; trong khi đối tượng học sinh, sinh viên mồ côi trực tiếp vay vốn chỉ chiếm tỷ lệ khiêm tốn khoảng 0,1% đến 0,13% tổng dư nợ.

Thảo luận kết quả

Diễn biến giảm tốc độ tăng trưởng dư nợ vào giai đoạn 2012 - 2013 phản ánh đúng chu kỳ kinh tế và quy luật vận hành của dòng vốn tín dụng đào tạo. Sau chu kỳ giải ngân 4 đến 5 năm học ban đầu, chương trình bước vào giai đoạn thu hồi nợ đáo hạn mạnh mẽ từ những khóa sinh viên tốt nghiệp ra trường. Doanh số thu hồi nợ tăng giúp quay vòng vốn nhanh, giảm áp lực cấp vốn mới từ ngân sách. Dữ liệu thực nghiệm này có thể được mô tả trực quan qua biểu đồ cơ cấu nguồn vốn và bảng so sánh tăng trưởng dư nợ theo từng nhóm đối tượng thụ hưởng, giúp làm rõ mối tương quan giữa thu nợ và giải ngân mới.

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra hạn chế lớn là mức cho vay tối đa 1.000.000 đồng/tháng/người học trong năm 2013 chưa theo kịp tốc độ tăng học phí và chỉ số giá tiêu dùng, chỉ đáp ứng được khoảng 30% đến 40% chi phí học tập thực tế. Công tác bình xét cho vay ở cấp xã, phường đôi lúc còn nể nang, thiếu chính xác. Cơ chế phối hợp thông tin giữa ngân hàng, gia đình và cơ sở đào tạo còn lỏng lẻo, khiến việc theo dõi việc làm sau tốt nghiệp để đôn đốc thu hồi nợ gặp nhiều trở ngại.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả chương trình tín dụng học sinh, sinh viên đến năm 2020, luận văn đưa ra 4 nhóm khuyến nghị trọng tâm:

Thứ nhất, đa dạng hóa và thiết lập cơ chế tạo lập nguồn vốn bền vững. Ngân hàng Chính sách xã hội cần phối hợp với Bộ Tài chính tăng cường phát hành trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh kỳ hạn 5 đến 10 năm, đồng thời vận động nguồn ngân sách địa phương ủy thác tăng tối thiểu 10% đến 15% mỗi năm. Mục tiêu là chuyển dịch cơ cấu vốn vay từ ngắn hạn sang trung và dài hạn, giảm thiểu rủi ro mất cân đối kỳ hạn trước năm 2020.

Thứ hai, điều chỉnh mức cho vay và cơ chế lãi suất linh hoạt theo định kỳ. Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước cần định kỳ 2 năm một lần khảo sát biến động học phí và chi phí sinh hoạt để nâng mức cho vay bình quân lên mức đáp ứng từ 60% đến 70% nhu cầu thực tế của người học. Lãi suất ưu đãi cần duy trì ổn định ở mức 0,65%/tháng, kết hợp áp dụng chính sách giảm 50% tiền lãi phát sinh đối với các trường hợp thanh toán nợ gốc trước hạn.

Thứ ba, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu liên thông và siết chặt kiểm tra, giám sát. Các trường đại học, cao đẳng, Ủy ban nhân dân cấp xã và Ngân hàng Chính sách xã hội cần triển khai kết nối dữ liệu định danh học sinh, sinh viên vay vốn. Việc kiểm tra hồ sơ vay vốn thông qua mạng lưới 204.505 tổ tiết kiệm và vay vốn phải được thực hiện định kỳ 6 tháng một lần nhằm bảo đảm đúng đối tượng, hạn chế nợ quá hạn dưới mức 1,5%.

Thứ tư, nâng cao năng lực chuyên môn và trách nhiệm giải trình của cán bộ tín dụng. Ban điều hành Ngân hàng Chính sách xã hội các cấp cần tổ chức đào tạo đạo đức công vụ và kỹ năng nghiệp vụ quản lý nợ cho hơn 9.000 cán bộ viên chức, bảo đảm quy trình giải ngân và thu hồi nợ tại 10.903 điểm giao dịch xã diễn ra minh bạch, an toàn và thuận tiện cho người dân.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và hàm ý chính sách của luận văn mang lại giá trị thiết thực cho nhiều nhóm độc giả chuyên môn:

Nhóm cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách tài chính - giáo dục: Cán bộ thuộc Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội có thể sử dụng các kết quả nghiên cứu làm căn cứ sửa đổi, bổ sung Quyết định 157/2007/QĐ-TTg, xây dựng các gói hỗ trợ tín dụng học tập phù hợp với từng giai đoạn phát triển kinh tế.

Ban điều hành và cán bộ hệ thống Ngân hàng Chính sách xã hội: Luận văn cung cấp cẩm nang thực tiễn về tối ưu hóa mô hình quản trị nguồn vốn, hoàn thiện quy trình cho vay ủy thác qua 4 tổ chức chính trị - xã hội và quản lý rủi ro tín dụng tại các phòng giao dịch cấp huyện.

Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Kinh tế chính trị, Tài chính - Ngân hàng: Công trình là tài liệu học thuật giá trị phục vụ nghiên cứu các chủ đề về tài chính vi mô, an sinh xã hội, phân phối thu nhập và đầu tư công trong phát triển nguồn nhân lực.

Ban giám hiệu các trường đại học, cao đẳng và cơ sở đào tạo nghề: Các nhà quản lý giáo dục có thể tham khảo để xây dựng bộ phận hỗ trợ tín dụng sinh viên chuyên trách, phối hợp xác nhận thông tin và quản lý sinh viên vay vốn trước và sau khi tốt nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Điều kiện để học sinh, sinh viên được vay vốn ưu đãi theo quy định là gì? Người học phải sinh sống trong hộ gia đình cư trú hợp pháp tại địa phương, thuộc diện mồ côi, hộ nghèo (thu nhập dưới 400.000 đồng/tháng/người ở nông thôn), hộ cận nghèo hoặc gia đình gặp khó khăn tài chính đột xuất. Sinh viên năm nhất cần có giấy báo trúng tuyển; sinh viên từ năm hai phải có xác nhận không vi phạm kỷ luật của nhà trường.

Mức cho vay và lãi suất áp dụng trong giai đoạn nghiên cứu được quy định ra sao? Theo số liệu nghiên cứu giai đoạn 2009 - 2013, mức cho vay tối đa đạt 1.000.000 đồng/tháng/học sinh, sinh viên. Lãi suất cho vay ưu đãi được cố định ở mức 0,65%/tháng (tương đương 7,8%/năm), lãi suất nợ quá hạn bằng 130% lãi suất cho vay, kèm chính sách giảm 50% tiền lãi khi trả nợ trước thời hạn quy định.

Cơ cấu nguồn vốn thực hiện chương trình tín dụng học sinh, sinh viên được hình thành từ đâu? Nguồn vốn được hợp thành từ vốn điều lệ ngân sách cấp (10.000 tỷ đồng năm 2013), ngân sách địa phương, tiền gửi 2% bắt buộc của các tổ chức tín dụng nhà nước (25.744 tỷ đồng năm 2013), vốn vay tái cấp vốn Ngân hàng Nhà nước (23.796 tỷ đồng), và vốn phát hành trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh.

Vì sao tốc độ tăng trưởng dư nợ cho vay học sinh, sinh viên lại giảm 4,3% vào năm 2013? Mức giảm này là kết quả của việc thu hồi nợ phân kỳ và nợ đến hạn cuối kỳ đạt kết quả rất khả quan từ các lứa sinh viên tốt nghiệp ra trường. Doanh số thu hồi nợ tăng cao tạo nguồn vốn tái đầu tư tại chỗ, giúp giảm phụ thuộc vào việc mở rộng dư nợ danh nghĩa trong bối cảnh tái cơ cấu kinh tế.

Mô hình ủy thác tín dụng qua các tổ chức chính trị - xã hội có ưu điểm gì nổi bật? Mô hình triển khai qua 4 hội đoàn thể tại 10.903 điểm giao dịch xã và hơn 204.505 tổ tiết kiệm và vay vốn giúp chuyển tải vốn trực tiếp tới tận thôn bản. Phương thức này giảm thiểu tối đa chi phí quản lý hành chính, nâng cao tính công khai, minh bạch và phát huy vai trò giám sát cộng đồng trong việc sử dụng vốn.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận kinh tế chính trị về tín dụng chính sách đối với học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, khẳng định đây là hình thức đầu tư sinh lợi xã hội lâu dài.
• Thực trạng phát triển tín dụng giai đoạn 2009 - 2013 ghi nhận bước tiến vượt bậc với tổng nguồn vốn đạt 128.469 tỷ đồng và dư nợ cho vay học sinh, sinh viên duy trì ở quy mô hơn 34.200 tỷ đồng.
• Cơ cấu tín dụng có chuyển biến tích cực khi tỷ trọng hộ cận nghèo chiếm trên 37% và hộ gặp khó khăn đột xuất chiếm trên 33%, đóng góp to lớn vào công cuộc xóa đói giảm nghèo bền vững.
• Đề tài đã chỉ rõ các điểm nghẽn về mức trần cho vay, cơ chế liên kết thông tin việc làm của sinh viên sau tốt nghiệp và tình trạng mất cân đối kỳ hạn nguồn vốn.
• Lộ trình giải pháp đến năm 2020 tập trung vào việc đa dạng hóa kênh trái phiếu, điều chỉnh hạn mức vay theo biến động học phí và số hóa dữ liệu quản lý liên ngành.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp một khung phân tích khoa học và hệ thống luận cứ thực chứng sắc bén, góp phần hoàn thiện chính sách an sinh xã hội tại Việt Nam. Để khai thác tối đa giá trị nghiên cứu, các cơ quan ban ngành và nhà nghiên cứu cần đẩy mạnh ứng dụng các khuyến nghị này vào thực tiễn quản lý ngay trong giai đoạn tới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vấn đề lý luận và kinh nghiệm về phát triển tín dụng đối với Học sinh sinh viên có hoàn cảnh khó khăn Chương 2: Thực trạng hoạt động tín dụng đối với học sinh sinh viên tại Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam Chương 3: Quan điểm, định hướng và giải pháp phát triển tín dụng đối với học sinh sinh viên tại Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam đến năm 2020. 8 CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM VỀ PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HSSV CÓ HOÀN CẢNH KHÓ KHĂN 1. Học sinh sinh viên có hoàn cảnh khó khăn và vai trò của Chƣơng trình tín dụng học sinh sinh viên 1. Nhận diện học sinh sinh viên có hoàn cảnh khó khăn Học sinh, sinh viên là khái niệm dùng để chỉ những người đang theo học tại các trường đại học (hoặc tương đương đại học), cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp và tại các cơ sở đào tạo nghề được thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật Việt Nam.

Trong số HSSV, có nhiều người đang phải sinh sộng trong những gia đình nghèo khổ, những gia đình thiếu thốn các điều kiện sống cơ bản, những gia đình không may gặp phải hoạn nạn , thiên tai., gọi chung là những sv có hoàn cảnh khó khăn.Theo Điều 2 của Quyế t đinh ̣ số 157/2007/QĐ-TTg ngày 27/9/2007 của Thủ tướng C hính phủ, học sinh sinh viên có hoàn cảnh khó khăn đươ ̣c xác đinh, ̣ gồm [54, tr.1]: a) Học sinh, sinh viên mồ côi cả cha lẫn mẹ hoặc chỉ mồ côi cha hoặc mẹ nhưng người còn lại không có khả năng lao động. b) Học sinh, sinh viên là thành viên của hộ gia đình thuộc một trong các đối tượng: + Học sinh sinh viên là con hộ gia đình nghèo, cận nghèo. Theo Quyết định số 09/2011/QĐ-TTg ngày 30/01/2011 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo áp dụng cho giai đoạn 2011 - 2015. Trong đó: - Hộ nghèo là hộ có mức thu nhập bình quân từ 400.000 đồng/người/tháng (từ 4.000 đồng/người/năm) trở xuống đối với khu vực 9 nông thôn và từ 500.000 đồng/người/tháng (từ 6.000 đồng/người/năm) trở xuống đối với khu vực thành thị.

- Còn hộ cận nghèo là hộ có mức thu nhập bình quân từ 401.000 đồng/người/tháng đối với khu vực nông thôn và từ 501.000 đồng/người/tháng đối với khu vực thành thị. + Hộ gia đình có mức thu nhập bình quân đầu người tối đa bằng 150% mức thu nhập bình quân đầu người của hộ gia đình nghèo theo quy định của pháp luật. + Học sinh, sinh viên mà gia đình gặp khó khăn về tài chính do rủi ro bất thường như tai nạn, bệnh tật, thiên tai, hoả hoạn, dịch bệnh trong thời gian theo học có xác nhận của Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi cư trú. Vai trò của Chương trình tín dụng đối với HSSV có hoàn cảnh khó khăn 1.

Khái quát về Chương trình tín dụng đối với học sinh sinh viên * Sự ra đời của Chương trình Thực hiện chủ trương “không để một HSSV nào vì khó khăn về tài chính phải bỏ học” của Chính phủ, vào tháng 3 năm 1998, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 51/1998/QĐ- TTg về việc thành lập Quỹ tín dụng đào tạo với mục đích cho vay với lãi suất ưu đãi cho Học sinh sinh viên đang theo học ở các trường Đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp và dạy nghề và giao cho Ngân hàng Công thương Việt Nam tổ chức triển khai thực hiện chương trình. Khi mới thành lập, chương trình chỉ có vẻn vẹn 160 tỷ đồng, dư nợ cũng chỉ đạt mức thấp với 76 tỷ đồng, trong khi tỷ lệ nợ quá hạn lại rất cao, tới 13%. Đến ngày 04/10/2002, Chính phủ ban hành Nghị định số 78/2002/NĐ- CP về tín dụng đối với hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác, bao gồm cả đối tượng là Học sinh sinh viên đang theo học tại các trường Đại học, cao 10 đẳng, trung học chuyên nghiệp và học nghề, đồng thời thành lập Ngân hàng Chính sách xã hội, giao cho Ngân hàng Chính sách xã hội thực hiện nhiệm vụ cho vay vốn đối với hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác trong đó có đối tượng là Học sinh sinh viên và Ngân hàng Công thương cũng bàn giao toàn bộ quỹ tín dụng đào tạo sang cho Ngân hàng Chính sách xã hội, Ngân hàng Công thương chuyên tâm vào nhiệm vụ của ngân hàng thương mại. Chương trình tín dụng đối với HSSV là chương trình tín dụng ưu đãi, được NHCSXH tiếp nhận từ Ngân hàng Công thương Việt Nam từ năm 2003.

Từ khi chính thức đi vào hoạt động, tháng 3/2003 đến nay, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 157/2007/QĐ-TTg quy định thêm về các điều kiện vay vốn, lãi suất cho vay,… nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho HSSV được tiếp cận vốn tín dụng. * Những qui định của Chương trình Qui định về phạm vi, đối tượng được vay vốn + Phạm vi áp dụng: Khi nhận bàn giao quỹ tín dụng đào tạo từ Ngân hàng Công thương sang với tổng nguồn vốn là 160 tỷ đồng và dư nợ 76 tỷ đồng với số Học sinh sinh viên được vay vốn theo Quyết định này chỉ có đối tượng HSSV có học lực khá trở lên mới được vay và theo phương thức cho vay trực tiếp đối với học sinh sinh viên. Chương trình tín dụng Học sinh sinh viên được triển khai thực hiện từ năm 2006 theo Quyết định số 107/2006/QĐ-TTg thay thế Quyết định số 51/2005/QĐ - TTg về cho vay trực tiếp đối với Học sinh sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, kết quả là đã nâng dư nợ cho vay lên 290 tỷ đồng. Ngày 27/9/2007, Quyết định 157/2007/QĐ - TTg được ban hành thay thế Quyết định 107/2006/QĐ-TTg đã thay đổi điều kiện vay vốn, đối tượng thụ hưởng, phương thức cho vay thông qua hộ gia đình đã tạo điều kiện cho nhiều Học sinh sinh viên có hoàn cảnh khó khăn tiếp cận được vốn vay.

+ Đối tượng được vay vốn: 11 Theo quy định tại Quyết định số 157/2007/QĐ-TTg, ngày 27/9/2007 của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với HSSV, đối tượng được vay vốn gồm: (1) HSSV mồ côi cả cha lẫn mẹ hoặc chỉ mồ côi cha hoặc mẹ nhưng người còn lại không có khả năng lao động; (2) HSSV là thành viên của hộ gia đình thuộc một trong các đối tượng sau: - HSSV là thành viên của hộ gia đình thuộc Hộ nghèo theo tiêu chuẩn quy định của pháp luật; - HSSV là thành viên của hộ gia đình thuộc Hộ gia đình có mức thu nhập bình quân đầu người tối đa bằng 150% mức thu nhập bình quân đầu người của hộ gia đình nghèo theo quy định của pháp luật; (3) HSSV mà gia đình gặp khó khăn về tài chính do tai nạn, bệnh tật, thiên tai, hoả hoạn, dịch bệnh; Qui định về phương thức cho vay Việc cho vay đối với Học sinh sinh viên được thực hiện theo phương thức cho vay thông qua hộ gia đình. Đại diện hộ gia đình là người trực tiếp vay vốn và có trách nhiệm trả nợ ngân hàng. Trường hợp Học sinh sinh viên mồ côi cả cha lẫn mẹ hoặc chỉ mồ côi cha hoặc mẹ nhưng người còn lại không có khả năng lao động, được trực tiếp vay vốn tại Ngân hàng nơi nhà trường đóng trụ sở để thuận tiện theo dõi dư nợ cho vay Học sinh sinh viên cũng như phát huy hiệu quả sử dụng vốn và thu hồi nợ. Qui định về điều kiện vay vốn, mức cho vay, thời hạn cho vay và lãi suất cho vay.

Điều kiện vay vốn: HSSV được vay vốn của chương trình khi có một trong các điều kiện sau: 12 + HSSV sinh sống trong hộ gia đình cư trú hợp pháp tại địa phương nơi cho vay; + Đối với HSSV năm thứ nhất phải có giấy báo trúng tuyển hoặc giấy xác nhận được vào học của nhà trường; + Đối với HSSV năm thứ hai trở đi phải có xác nhận của nhà trường về việc đang theo học tại trường và không bị xử phạt hành chính trở lên về các hành vi: cờ bạc, nghiện hút, trộm cắp, buôn lậu. Mức cho vay: + Mức vốn cho vay tối đa/tháng/học sinh được Thủ tướng Chính phủ quy định theo từng thời kỳ, năm 2013 là 1.000đồng/HSSV/tháng. + Hạn mức cho vay tối đa bằng mức cho vay tối đa/tháng/học sinh nhân với số tháng học trong năm và số năm học được vay vốn. Thời hạn cho vay Thời hạn cho vay được xác định là khoảng thời gian được tính từ ngày người vay nhận món vay đầu tiên cho đến ngày trả hết nợ gốc và lãi được thỏa thuận trong Khế ước nhận nợ.

Cụ thể: Thời hạn cho vay = Thời hạn phát tiền vay + Thời gian tìm việc + Thời hạn trả nợ. Trong đó: + Thời hạn phát tiền vay: Là khoảng thời gian tính từ ngày người vay nhận món vay đầu tiên cho đến ngày học sinh sinh viên kết thúc khóa học. + Thời gian tìm việc làm: Không quá 12 tháng sau khi học sinh sinh viên kết thúc khóa học. + Thời hạn trả nợ: Đối với các chương trình đào tạo có thời gian đào tạo đến một năm, thời gian trả nợ tối đa bằng 2 lần thời hạn phát tiền vay.

Đối với các chương trình đào tạo trên một năm, thời gian trả nợ tối đa bằng thời hạn phát tiền vay. 13 Lãi suất cho vay Lãi suất cho vay thay đổi theo từng thời kỳ và do Thủ tướng Chính phủ quy định. Lãi suất cho vay hiện nay là 0,65%/tháng, lãi suất nợ quá hạn bằng 130% lãi suất khi cho vay. HSSV được vay vốn của chương trình tín dụng chính sách phải thực hiện đầy đủ thủ tục và quy trình theo quy định của văn bản 2162A/NHCS-TD ngày 02/10/2007 của Tổng giám đốc NHCSXH.

Họ phải trả nợ gốc và lãi tiền vay lần đầu tiên khi HSSV có việc làm, có thu nhập nhưng không quá 12 tháng kể từ ngày HSSV kết thúc khoá học. Số tiền cho vay được phân kỳ trả nợ tối đa 6 tháng 1 lần, phù hợp với khả năng trả nợ của người vay do Ngân hàng và người vay thoả thuận ghi vào Khế ước nhận nợ. Trường hợp người vay vốn cho nhiều HSSV cùng một lúc, nhưng thời hạn ra trường của từng HSSV khác nhau, thì việc định kỳ hạn trả nợ được thực hiện khi giải ngân số tiền cho vay kỳ học cuối của HSSV ra trường sau cùng. Lãi tiền vay được tính kể từ ngày người vay nhận món vay đầu tiên đến ngày trả hết nợ gốc.

NHCSXH thoả thuận với người vay trả lãi theo định kỳ tháng hoặc quý trong thời hạn trả nợ.