CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG XUẤT KHẨU CỦA DOANH NGHIỆP 1.1 Khái quát về thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp 1.1 Định nghĩa thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp “Thị trường là nơi diễn ra các hoạt động kinh doanh, là một phạm trù của kinh tế hàng hoá. Thuật ngữ "thị trường" đã được rất nhiều các nhà nghiên cứu về kinh tế trên thế giới định nghĩa, tuy nhiên đến nay vẫn chưa có một khái niệm nào mang tính khái quát thống nhất và trọn vẹn. Vì vậy, tùy vào hoàn cảnh, lĩnh vực và mỗi giai đoạn phát triển khái niệm “thị trường” lại được hiểu một cách khác nhau”.vn) Theo quan điểm kinh tế học khái niệm thị trường được hiểu là: “thị trường là nơi chuyển giao quyền sở hửu sản phẩm, dịch vụ hoặc tiền tệ nhằm thỏa mã nhu cầu của hai bên cung cầu về một loại sản phẩm nhất định theo các thông lệ hiện hành, từ đó xác định rõ số lượng và giá cả cần thiết của sản phẩm dịch vụ”. Bản chất của thị trường trong giai đoạn này là tổng thể các mối quan hệ về lưu thông tiền tệ, hàng hoá, các dịch vụ và các giao dịch mua bán.
Theo quan điểm của marketing khái niệm thị trường được hiểu là: “Thị trường có thể hiểu là một nhóm khách hàng tiềm năng với những nhu cầu tương tự (giống nhau) và những người bán đưa ra sản phẩm khác nhau với cách thức khác nhau để thoả mãn nhu cầu đó.” “Khái niệm này không chỉ nói lên bản chất của thị trường mà còn giúp cho doanh nghiệp xác định được định hướng, mục tiêu kinh doanh là hướng tới khách hàng. Để đạt được lợi nhuận tối đa, doanh nghiệp cần đạt mục tiêu thoả mãn mọi nhu cầu của khách hàng.” Từ các khái niệm này chúng ta có thể đưa ra định nghĩa về thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp như sau: “Thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp là tập hợp những khách hàng nước ngoài tiềm năng của doanh nghiệp tức là Luan van 8 những khách hàng nước ngoài đang mua hoặc sẽ mua sản phẩm của doanh nghiệp ấy”. Định nghĩa này giúp cho doanh nghiệp xác định được mục tiêu của doanh nghiệp là hướng tới nhu cầu của khách hàng, những nhu cầu này mang đặc tính cơ bản của thị trường quốc tế, bị chi phối bởi tập quán văn hoá, ngôn ngữ lối sống, điều kiện tự nhiên của các quốc gia. Thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp ở đây được hiểu là tập hợp tất cả các thị trường quốc tế hiện tại và tiềm năng, tập hợp tất cả các khách hàng nước ngoài có nhu cầu với sản phẩm và dịch vụ mà doanh nghiệp cung cấp.2 Vai trò của thị trường xuất khẩu đối với doanh nghiệp Trong nền kinh tế thị trường, với mỗi doanh nghiệp thị trường luôn là yếu tố trung tâm tác động đến sự phát triển của doanh nghiệp đó.
Thị trường xuất khẩu là một phần của thị trường nói chung, đối với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu thị trường xuất khẩu giữ vai trò sống còn đối với sự phát triển của doanh nghiệp. Thị trường là nơi cung cấp thông tin về cung, cầu, giá, số lượng sản phẩm, v.v… để từ đó doanh nghiệp đưa ra các quyết định về mục tiêu kinh doanh, chiến lược phát triển của doanh nghiệp. Thị trường xuất khẩu cung cấp cho doanh nghiệp các thông tin về cung, cầu, giá cả, số lượng sản phẩm tại các nước bên ngoài, điều đó thúc đẩy doanh nghiệp mở rộng quy mô sản xuất để không chỉ cung cấp hàng hóa sản phẩm cho thị trường nội địa mà còn là các thị trường nước ngoài. Từ những yêu cầu của thị trường xuất khẩu doanh nghiệp xây dựng được quy mô sản xuất kinh doanh cho phù hợp với khả năng tiêu thị tại các thị trường.
Thị trường xuất khẩu thúc đẩy doanh nghiệp nghiên cứu, sang tạo, tìm tòi ra những sản phẩm mới để ngày càng đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng tại các thị trường nước ngoài. Luan van 9 Mục tiêu kinh doanh, chiến lược phát triển của doanh nghiệp có đạt được hay không chịu ảnh hưởng rất lớn từ sự phát triển của các thị trường xuất khẩu. Chiễm lĩnh được thị trường xuất khẩu giúp cho doanh nghiệp tối đa hóa lợi nhuận của mình. Việc đảm bảo được doanh thu và lợi nhuận là điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tài đầu tư, cải tiến công nghệ đảm bảo cho doanh nghiệp sự phát triển bền vững.
Thị trường xuất khẩu càng lớn doanh nghiệp càng khẳng định được uy tín và thương hiệu của mình trên thương trường, vị thế cạnh tranh của doanh nghiệp được nâng cao. Thị trường xuất khẩu không chỉ có vai trò quan trọng đối với doanh nghiệp mà với người tiêu dùng thị trường xuất khẩu cũng có vai trò nhất định. Thị trường xuất khẩu phát triển đi đôi với phát triển kinh tế xã hội, sức mua được nâng cao, việc mở rộng thị trường xuất khẩu cho phép người tiêu dùng tiếp cận với các chủng loại hàng hóa đa dạng, phong phú so với việc chỉ tiếp cận với hàng hóa của các doanh nghiệp nội địa.2 Phát triển thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp 1.1 Khái niệm phát triển thị trường xuất khẩu Đối với mỗi doanh nghiệp hiệu quả kinh doanh luôn được đặt lên hàng đầu, để đảm bảo điều đó các doanh nghiệp cần đạt được lợi nhuận tối đa trên thị phần của doanh nghiệp. Lợi nhuận tối đa đạt được khi các doanh nghiệp tăng tối đa khả năng tiêu thụ sản phẩm trên thị trường, đối với các doanh nghiệp xuất khẩu thì việc tăng khả năng tiêu thụ sản phẩm chính là phát triển thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp đó nhằm chiếm được nhiều thị phần trên thị trường.
Khái niệm phát triển thị trường xuất khẩu ở đây được hiểu là:“tổng hợp các hoạt động của doanh nghiệp nhằm tăng khối lượng, giá trị sản phẩm tiêu thụ trên thị trường nhằm mục tiêu đạt lợi nhuận tối đa”. Luan van 10 Phát triển thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp bao gồm hai nội dung chính là: phát triển thị trường xuất khẩu theo chiều rộng, phát triển thị trường xuất khẩu theo chiều sâu.2 dưới đây tác giả sẽ phân tích rõ hơn về từng nội dung phát triển thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp.2 Nội dung phát triển thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp. Thứ nhất: Phát triển thị trường xuất khẩu theo chiều rộng - Phát triển thị trường xuất khẩu theo chiều rộng: “là phương thức mà doanh nghiệp phát triển thị trường xuất khẩu của mình bằng việc mang sản phẩm của mình sang tiêu thụ tại các thị trường mới”. Phương thức này thường được áp dụng trong trường hợp doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc gia tăng thị phần, lợi nhuận tại thị trường hiện có.
Khi các thị trường hiện tại của doanh nghiệp đã bão hòa, không có khả năng xâm nhập và tăng số lượng sản phẩm tiêu thụ, doanh nghiệp sẽ cần mở rộng ra các thị trường mới để tìm kiếm khách hàng. Việc mở rộng sang các thị trường mới phụ thuộc rất nhiều vào các yếu tố vĩ mô như phong tục tập quán, văn hóa, cơ chế chính sách, pháp luật, v.v… ( Phạm Nguyên Minh, 2012) - Phát triển thị trường xuất khẩu theo chiều rộng có thể dược hiểu theo 3 cách: + Theo tiêu thức địa lý: Ở đây phát triển thị trường xuất khẩu chính là việc doanh nghiệp nghiên cứu các điều kiện thị trường, nhu cầu và đặc điểm của khách hàng tại các quốc gia, lãnh thổ, vùng địa lý khác nhau nhằm đưa các sản phẩm hiện tại của doanh nghiệp sang tiêu thụ tại các quốc gia, lãnh thổ, vùng địa lý mới. + Theo tiêu thức sản phẩm: Doanh nghiệp phát triển thị trường xuất khẩu theo chiều rộng bằng cách nghiên cứu, đa dạng hóa sản phẩm nhằm mục đích đưa thêm các sản phẩm mới vào tiêu thụ tại thị trường hiện tại. + Theo tiêu thức khách hàng: Phát triển thị trường xuất khẩu theo chiều rộng là việc doanh nghiệp nghiên cứu nhu cầu của khách hàng nhằm kích Luan van 11 thích, lôi kéo thêm khách hàng mới từ thị trường hiện có.
Các khách hàng này có thể là các khách hàng tiềm năng của doanh nghiệp, có thể là khách hàng của đối thủ cạnh tranh. Thứ hai: Phát triển thị trường xuất khẩu theo chiều sâu - Phát triển thị trường xuất khẩu theo chiều sâu: “là sự phát triển về chất lượng của thị trường. Doanh nghiệp phát triển thị trường bằng việc nâng cao chất lượng dịch vụ, hàng hóa để đảm bảo thỏa mãn nhu cầu ngày một cao hơn của khách hàng. Doanh nghiệp chiếm lĩnh thị trường bằng khả năng cạnh tranh và tiềm lực của doanh nghiệp nhằm vượt qua các rào cản về địa lý, sức mua, đối thủ cạnh tranh, v.v…” (Phạm Nguyên Minh, 2012) - Phát triển thị trường xuất khẩu theo chiều sâu được doanh nghiệp áp dụng khi thị trường tiêu thụ sản phẩm hiện tại của doanh nghiệp ổn định, sản phẩm của doanh nghiệp có khả năng đáp ứng cao nhu cầu của thị trường.
Phát triển thị trường xuất khẩu theo chiều sâu có thể hiểu theo ba cách: - Theo tiêu thức địa lý: là phương thức phát triển thị trường bằng cách tăng doanh số bán sản phẩm của doanh nghiệp ở thị trường hiện tại. Dựa trên các kết quả đạt được trong quá trình nghiên cứu thị trường, doanh nghiệp đưa ra các biện pháp khuyến khích khách hàng tiêu thụ nhiều hơn các sản phẩm của doanh nghiệp. Các biện pháp doanh nghiệp sử dụng thường là khuyến mại, marketing, quảng cáo nhằm thu hút khách hàng, các khách hàng ở đây có thể là khách hàng tiềm năng chưa sử dụng sản phẩm của doanh nghiệp, hay là các khách hàng của đối thủ cạnh tranh. - Theo tiêu thức khách hàng: là việc doanh nghiệp khuyến khích các khách hàng đang là khách hàng của doanh nghiệp sử dụng thêm các sản phẩm của doanh nghiệp.
Bằng các chính sách và dịch vụ chăm sóc khách hàng, doanh nghiệp biến các khách hàng này thành khách hàng trung thành của doanh nghiệp. Luan van 12 - Theo tiêu thức sản phẩm: là hình thức doanh nghiệp phát triển thị trường xuất khẩu bằng việc gia tăng số lượng sản phẩm tiêu thụ trên thị trường với giá trị cao nhất, làm tối đa hóa lợi nhuận mà sản phẩm đó mang lại cho doanh nghiệp. Sản phẩm này thường là sản phẩm mà doanh nghiệp có lợi thế trên thị trường, sản phẩm sáng tạo mang tính độc quyền cao.3 Vai trò của phát triển thị trường xuất khẩu đối với doanh nghiệp Phát triển là quy luật chung của mọi sự vật, hiện tượng trên thế giới, không nằm ngoài quy luật đó các doanh nghiệp để có thể tồn tại trong nền kinh tế thị trường cũng không ngừng phát triển.