CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG TIÊU THỤ CỦA DOANH NGHIỆP 1.1 Một số khái niệm và lý thuyết cơ bản về phát triển thị trường tiêu thụ của DN 1.1 Một số khái niệm cơ bản 1.1 Khái niệm và phân loại thị trường tiêu thụ - Khái niệm thị trường Theo góc độ tiếp cận kinh tế học cổ điển, thị trường là nơi diễn ra các quá trình trao đổi mua bán, là tổng số cung và cơ cấu cung – cầu, điều kiện diễn ra tương tác cung- cầu thông qua mua bán hàng hóa bằng tiền tệ.Rendos định nghĩa thị trường là tổng hợp các quan hệ trao đổi giữa những người bán và người mua được thực hiện trong những điều kiện của sản xuất hàng hóa. Dựa vào căn cứ phân chia khác nhau có thể chia thành các loại thị trường khác nhau. Đối với DN, căn cứ vào mục đích sử dụng, thị trường của DN bao gồm: thị trường mua, thị trường bán (tiêu thụ), thị trường vốn, thị trường lao động. - Khái niệm thị trường tiêu thụ của DN: Luan van 7 Thị trường tiêu thụ hay còn gọi là thị trường bán, đây là thị trường quan trọng nhất của DN.TS Nguyễn Bách Khoa trong giáo trình MKT Thương mại, thị trường tiêu thụ là tập khách hàng hiện thực và tiềm năng có nhu cầu về các hàng hóa trong danh mục mặt hàng kinh doanh hoặc dự án kinh doanh của DN, trong mối quan hệ với tập người bán là các đối thủ cạnh tranh của công ty trong khoảng thời gian và không gian xác định.
Thị trường tiêu thụ sản phẩm của DN là nơi có sự tham gia của các khách hàng và DN, thông qua đó phản ảnh tình hình và thực hiện quan hệ cung cầu của những loại hàng hóa mà DN sản xuất ra. - Phân loại thị trường tiêu thụ của DN Phân loại thị trường đúng đắn sẽ giúp DN có thể biết được những đặc điểm chủ yếu ở lĩnh vực của mình, từ đó DN sẽ định hướng đúng đắn về chiến lược thị trường, xác định được những phương thức ứng xử cho phù hợp, đạt hiệu quả cao và tăng cường thể lực trên thị trường. Có thể phân loại thị trường theo nhiều tiêu thức khác nhau. Dưới đây là một số tiêu thức phân loại chủ yếu: Theo địa chỉ tập khách hàng: + Thị trường trong nước: Thị trường trong nước là thị trường mà ở đó diễn ra hoạt động mua bán hàng hóa của những người trong phạm vi hoạt động một quốc gia và các quan hệ kinh tế diễn ra trong mua bán qua đồng tiền quốc gia, chỉ có liên quan đến các vấn đề kinh tế, chính trị trong một nước + Thị trường nước ngoài: Thị trường nước ngoài là nơi diễn ra hoạt động mua bán hàng hóa giữa các nước với nhau thông qua tiền tệ quốc tế.
Phân biệt thị trường trong nước và thị trường nước ngoài không ở phạm vi biên giới mỗi nước mà chủ yếu ở Luan van 8 người mua và người bán với phương thức thanh toán và loại giá áp dụng, các quan hệ kinh tế diễn ra trên thị trường. Theo đặc điểm thị trường +Thị trường bán buôn: Thị trường bán buôn là thị trường trong đó người bán bán cho những người trung gian, để họ tiếp tục chuyển bán. Đặc điểm của bán buôn là khối lượng hàng lớn và không đa dạng, hàng hóa sau khi bán vẫn còn nằm trong khâu lưu thông, chưa đến tay người tiêu dùng. Ưu điểm của hình thức này thu hồi vốn nhanh, có điều kiện nhanh chóng đổi mới hoạt động kinh doanh.
Nhược điểm cơ bản là cách biệt với người tiêu dùng nên chậm nắm bắt nhu cầu, thị hiếu thị trường. Có hai hình thức bán buôn: nhà sản xuất bán cho DN thương mại và buôn bán giữa các DN thương mại. + Thị trường bán lẻ: Thị trường bán lẻ là thị trường trong đó người bán bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng, thỏa mãn nhu cầu cá nhân. Đặc điểm của thị trường này là khối lượng bán thường nhỏ, chủng loại phong phú, hàng bán sau khi đi vào tiêu dùng cá nhân tức là được xã hội thừa nhận.
Thị trường này có ưu điểm là DN có điều kiện tiếp xúc với người tiêu dùng nên dễ nắm bắt được nhu cầu, thị hiếu. Nhược điểm của thị trường này là thu hồi vốn chậm. Theo tương quan số lượng và vị thế người mua và bán trên thị trường Đây là dạng phân định hình thái thị trường quan trọng nhất, vì nó gắn liền với phương thức hình thành giá và phương thức ứng xử của những bên tham gia thị trường. Số lượng của những người tham gia thị trường thường tỷ lệ nghich với phần mà họ chiếm được trong tổng số cung hoặc cầu trên thị trường.1 Cấu trúc hình thái thị trường theo tương quan số lượng Luan van 9 Người mua Một vài Một số Nhiều Người bán Độc quyền Độc quyền Một vài Độc quyền bán thay đổi hạn chế Độc quyền Độc quyền Độc quyền Một số mua hạn chế song phương cạnh tranh Cạnh tranh độc Nhiều Độc quyền mua Cạnh tranh quyền Nguồn : Giáo trình MKT Thương Mại Trong thị trường độc quyền có thị trường độc quyền bán và thị trường độc quyền mua.
Trên thị trường độc quyền, giá và các quan hệ kinh tế khác bị chi phối rất lớn bởi các nhà độc quyền.Song không vì thế mà cho rằng các quan hệ kinh tế, giá, tiền tệ.v…trên thị trường độc quyền là hoàn toàn chủ quan. Bởi vì trên thị trường vẫn tồn tại sự cạnh tranh tương đối giữa người mua và người bán Trên thị trường có nhiều người mua, nhiều người bán và thế lực của họ ngang nhau, họ cạnh tranh với nhau và do đó tạo ra thị trường cạnh tranh. Trên thị trường cạnh tranh, các quan hệ kinh tế diễn ra tương đối khách quan và ổn định. Cũng như thị trường độc quyền, thị trường cạnh tranh có thị trường cạnh tranh hoàn hảo và không hoàn hảo.2 Khái niệm và chiến lược phát triển thị trường tiêu thụ của DN.
- Khái niệm phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm của DN Phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm của DN là định hướng,mục tiêu và hệ các giải pháp mà DN triển khai trên cơ sở tích hợp nguồn nội lực và ngoại lực để thỏa mãn nhu cầu thị trường và đạt được các mục tiêu tổng quát của DN. - Chiến lược phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm của DN Luan van 10 Để phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm, Ansoff đã đưa ra một khung tiêu chuẩn rất hiệu dụng để phát hiện những cơ hội tăng trưởng chiều sâu gọi là lưới mở rộng sản phẩm hay thị trường. Theo Ansoff có 3 chiến lược tăng trưởng theo chiều sâu. Chiến lược xâm nhập thị trường: dành thêm thị phần bằng những sản phẩm hiện có trên thị trường hiện tại.
Chiến lược phát triển thị trường: tìm kiếm những thị trường mới mà nhu cầu của những thị trường đó có thể đáp ứng được những sản phẩm hiện có của DN. Chiến lược phát triển sản phẩm: phát triển những sản phẩm mới mà những thị trường hiện tại có khả năng quan tâm.2: Lưới mở rộng sản phẩm/thị trường của Ansoff. Sản phẩm hiện có Sản phẩm mới Thị trường hiện 1. CL xâm nhập thịtrường.
CL phát triển sản phẩm. có Thị trường mới 2. CL phát triển thịtrường. CL đa dạng hoá Nguồn : Giáo trình Quản trị MKT Khi công ty dự định mở rộng thị trường hay thâm nhập vào thị trường mới phải cân nhắc thật cẩn thận xem liệu sản phẩm có phù hợp với những đòi hỏi, yêu cầu của thị trường hay không, sẽ bán được số lượng đủ lớn với mức giá đủ cao để có lợi nhuận hay không.
Đứng ở góc độ marketing, có ít nhất 4 khả năng lựa chọn khi khai thác thị trường mới, đó là: Khả năng “gặm nhấm” thị trường (tăng thị phần của DN): cơ hội để DN tăng khả năng tiêu thụ sản phẩm hiện tại trên các thị trường hiện tại. Khả năng phát triển thị trường (mở rộng thị trường của DN): cơ hội để DN tiêu thụ sản phẩm hiện tại trên các thị trường mới. Luan van 11 Khả năng phát triển sản phẩm: cơ hội để DN lựa chọn các sản phẩm mới kể cả sản phẩm cải tiến để đưa vào tiêu thụ trên các thị trường hiện tại. Khả năng đa dạng hoá: cơ hội để DN mở rộng, phát triển hoạt động thương mại trên cơ sở đưa ra các sản phẩm mới vào bán trên các thị trường mới, kể cả hoạt động trên lĩnh vực không truyền thống.2 Một số lý thuyết cơ sở về phát triển thị trường của DN 1.1 Lý thuyết bậc thị trường của DN: Khi tiếp cận với một thị trường, sản phẩm xác định, các nhà quản trị đều phải có được những nhận biết khái quát về thị trường qua các bậc xác định sau: - Thị trường trọng điểm của một công ty: là phần thị trường mà trong đó đang hoặc sẽ diễn ra các quá trình kinh doanh của mình và công ty có dự án khai thác trong thời gian trước mắt.
- Dung lượng thị trường của một sản phẩm: mỗi thị trường đều được ấn định bởi một khối lượng hàng tiêu thụ xác định. Cụ thể, dụng lượng thị trường được hiểu là sức dung nạp khối lượng sản phẩm tối đa được mua bởi toàn bộ thị trường ở một mức giá nhất định, thời gian nhất định. - Thị trường tiềm năng của công ty: là một tập xác định người tiêu dùng có biểu hiện một vài mức quan tâm tới một sự chào hàng thị trường nhất định nào đó của công ty - Thị trường khả hiệu lực của công ty: là một tập xác định người tiêu dùng có quan tâm, thu nhập và tiếp cận với một sự chào hàng thị trường chi tiết của công ty - Thị trường hữu hiệu của công ty: là một tập xác định các khách hàng có quan tâm, thu nhập, có khả năng tiếp cận và điều kiện tham gia đối với một sự chào hàng thị trường chi tiết xác định của công ty. - Thị trường cung ứng của một công ty: là một phần của thị trường hữu hiệu mà công ty quyết định theo đuổi thỏa mãn.
Luan van 12 - Thị trường hiện hữu của công ty là một tập xác định người tiêu dùng đang mua sắm sản phẩm của công ty kinh doanh Mô tả các thông số và mối quan hệ giữa chúng thông qua mô hình sau Hình 1.1 Mô hình cấu trúc bậc thị trường của công ty thương mại Thị trường Dung lượng 100% tiềm năng 100% thị trường Thị trường khả hiệu lực 40% Thị trường hữu hiệu 30% Thị trường được cung 20% Thị trường Thị trường hiện hữu 5% tiềm năng 10% a.Thị trường tổng thế b.