Luận văn thạc sĩ về phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại huyện Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh

Tổng hợp kiến thức Phát triển nông nghiệp công nghệ cao tại Bến Cầu, Tây Ninh, tiếp cận khoa học, hỗ trợ học tập và nghiên cứu hiệu quả trong công

• Tác giả: Phạm Thị Ngọc Cẩm
• Người hướng dẫn: TS. Lê Quang Thông
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Phát Triển Nông Nghiệp Công Nghệ Cao Tại Bến Cầu, Tây Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• CẢM TẠ
• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• MỤC LỤC
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do lựa chọn đề tài
• 0.2. Tổng quan kết quả nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 0.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3.1. Mục tiêu chung
• 0.3.2. Mục tiêu cụ thể
• 0.4. Đối tượng nghiên cứu
• 0.5. Phạm vi nghiên cứu
• 0.6. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6.1. Phương pháp thu thập thông tin, số liệu, tài liệu
• 0.6.2. Phương pháp chuyên gia
• 0.6.3. Phương pháp thống kê mô tả
• 0.6.4. Phương pháp tổng hợp phân tích thông tin
• 0.7. Đóng góp của luận văn
• 0.8. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ CAO
• 1.1. Cơ sở lý luận về nông nghiệp công nghệ cao
• 1.2. Khái niệm nông nghiệp công nghệ cao
• 1.3. Vai trò của nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đối với phát triển kinh tế - xã hội
• 1.4. Các tiêu chí đánh giá
• 1.5. Chỉ tiêu đánh giá về kết quả phát triển nông nghiệp CNC qua các thời kỳ
• 1.6. Chỉ tiêu đánh giá kết quả công tác quản lý nhà nước về phát triển nông nghiệp CNC
• 1.7. Các yếu tố ảnh hưởng
• 1.7.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.7.2. Hội nhập quốc tế
• 1.7.3. Thể chế, chính sách
• 1.7.4. Sự phối hợp của các Nhà nước, người dân, doanh nghiệp và nhà khoa học
• 1.8. Các yếu tố đầu vào trong phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao
• 1.9. Kinh nghiệm phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao
• 1.9.1. Kinh nghiệm quốc tế
• 1.9.2. Kinh nghiệm từ các địa phương trong nước
• 1.9.3. Bài học rút ra cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trên địa bàn huyện Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ CAO TẠI HUYỆN BẾN CẦU, TỈNH TÂY NINH
• 2.1. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội huyện Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế
• 2.2. Thực trạng và chính sách phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh
• 2.2.1. Những chính sách phát triển
• 2.2.2. Thành công và hạn chế trong phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trên địa bàn huyện Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh
• 2.2.2.1. Những hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ CAO TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN BẾN CẦU, TỈNH TÂY NINH GIAI ĐOẠN 2023 – 2030
• 3.1. Định hướng phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trên địa bàn huyện Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh
• 3.2. Các giải pháp phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trên địa bàn huyện Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh
• 3.2.1. Giải pháp về chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất nông nghiệp
• 3.2.2. Đẩy mạnh hợp tác, chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực nông nghiệp
• 3.2.3. Giải pháp về thu hút đầu tư, hỗ trợ vay vốn, tín dụng
• 3.2.4. Giải pháp về chính sách tổ chức sản xuất và thị trường
• 3.2.5. Giải pháp về chính sách đất đai và quy hoạch vùng sản xuất
• 3.2.6. Giải pháp về phát triển nguồn nhân lực cho nông nghiệp công nghệ cao
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC BẢNG

Tóm tắt

I. Giới thiệu về nông nghiệp công nghệ cao

Nông nghiệp công nghệ cao (nông nghiệp công nghệ cao) là một xu hướng tất yếu trong phát triển kinh tế hiện đại. Tại huyện Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh, việc áp dụng công nghệ hiện đại vào sản xuất nông nghiệp không chỉ giúp tăng năng suất mà còn cải thiện chất lượng sản phẩm. Theo nghiên cứu, việc ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp đã giúp giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế cho nông dân. Hơn nữa, việc chuyển đổi từ sản xuất truyền thống sang sản xuất hiện đại là cần thiết để đáp ứng nhu cầu thị trường và bảo vệ môi trường. "Nông nghiệp công nghệ cao không chỉ là một lựa chọn, mà là một yêu cầu bắt buộc trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay."

1.1. Khái niệm và vai trò của nông nghiệp công nghệ cao

Khái niệm nông nghiệp công nghệ cao được hiểu là việc áp dụng các công nghệ tiên tiến vào sản xuất nông nghiệp nhằm tối ưu hóa quy trình sản xuất. Vai trò của nó không chỉ dừng lại ở việc tăng năng suất mà còn góp phần vào phát triển bền vững. Nông nghiệp công nghệ cao giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, đồng thời nâng cao chất lượng sản phẩm nông sản. "Nông nghiệp công nghệ cao là chìa khóa để phát triển bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu và nhu cầu thực phẩm ngày càng tăng."

II. Thực trạng phát triển nông nghiệp công nghệ cao tại Bến Cầu

Thực trạng phát triển nông nghiệp công nghệ cao tại huyện Bến Cầu cho thấy nhiều tiềm năng nhưng cũng không ít thách thức. Trong giai đoạn 2017-2022, huyện đã có những bước tiến đáng kể trong việc áp dụng công nghệ mới vào sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, lợi ích mà nông dân nhận được vẫn chưa tương xứng với chi phí đầu tư. Các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương cũng cần được cải thiện để khuyến khích nông dân tham gia vào quá trình chuyển đổi này. "Mặc dù đã có nhiều nỗ lực, nhưng việc phát triển nông nghiệp công nghệ cao tại Bến Cầu vẫn còn nhiều hạn chế cần khắc phục."

2.1. Các chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp công nghệ cao

Chính quyền huyện Bến Cầu đã triển khai nhiều chính sách nhằm hỗ trợ phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Tuy nhiên, các chính sách này vẫn còn thiếu tính đồng bộ và chưa thực sự khuyến khích nông dân đầu tư vào công nghệ mới. Việc thiếu thông tin và kiến thức về công nghệ cũng là một rào cản lớn. "Để phát triển nông nghiệp công nghệ cao, cần có một hệ thống chính sách rõ ràng và hiệu quả hơn, giúp nông dân dễ dàng tiếp cận công nghệ và nguồn vốn."

III. Giải pháp phát triển nông nghiệp công nghệ cao tại Bến Cầu

Để phát triển nông nghiệp công nghệ cao tại huyện Bến Cầu, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm việc cải thiện chính sách hỗ trợ, tăng cường đào tạo nguồn nhân lực, và khuyến khích hợp tác giữa nông dân và doanh nghiệp. Việc xây dựng các mô hình điểm về ứng dụng công nghệ cao cũng cần được chú trọng. "Giải pháp phát triển nông nghiệp công nghệ cao không chỉ là trách nhiệm của chính quyền mà còn cần sự tham gia tích cực từ cộng đồng và doanh nghiệp."

3.1. Đề xuất giải pháp chính sách

Các giải pháp chính sách cần tập trung vào việc hỗ trợ tài chính cho nông dân, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp cận công nghệ mới. Đồng thời, cần có các chương trình đào tạo nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng cho nông dân trong việc áp dụng công nghệ. "Chỉ khi nông dân được trang bị đầy đủ kiến thức và nguồn lực, họ mới có thể tham gia vào quá trình phát triển nông nghiệp công nghệ cao một cách hiệu quả."

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao (CNC) đang trở thành xu hướng tất yếu trong phát triển nông nghiệp hiện đại, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và bảo vệ môi trường. Tại Việt Nam, đặc biệt là huyện Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh, nông nghiệp vẫn giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế địa phương với lợi thế đất đai rộng lớn. Giai đoạn 2017-2022, huyện Bến Cầu đã triển khai nhiều mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, đa dạng hóa các loại hình trồng trọt và chăn nuôi hiện đại, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, việc phát triển nông nghiệp CNC vẫn còn nhiều hạn chế như lợi ích nông dân chưa cao, chính sách đất đai và hỗ trợ chưa thực sự khuyến khích đầu tư dài hạn, cũng như các chính sách hỗ trợ khoa học công nghệ và tổ chức sản xuất còn nhiều bất cập.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm hệ thống hóa lý luận về phát triển nông nghiệp CNC, phân tích thực trạng phát triển tại huyện Bến Cầu trong giai đoạn 2017-2022, đồng thời đề xuất định hướng và giải pháp phát triển bền vững đến năm 2030. Phạm vi nghiên cứu tập trung trên địa bàn huyện Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh, với dữ liệu thu thập từ các cơ quan chức năng và chuyên gia trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và thúc đẩy phát triển nông nghiệp hiện đại tại địa phương, góp phần tăng thu nhập và cải thiện đời sống người dân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, bao gồm:

• Lý thuyết về công nghệ cao (CNC): Được định nghĩa theo Luật Công nghệ cao 2008 là công nghệ có hàm lượng nghiên cứu và phát triển cao, tích hợp thành tựu khoa học hiện đại, tạo ra sản phẩm có giá trị gia tăng và thân thiện môi trường. Công nghệ cao trong nông nghiệp bao gồm công nghệ sinh học, tự động hóa, công nghệ vật liệu mới và kỹ thuật canh tác tiên tiến.

• Mô hình quyết định áp dụng công nghệ mới: Theo mô hình TAM và các nghiên cứu của Hall & Khan (2012), quyết định áp dụng công nghệ mới là kết quả so sánh lợi ích và chi phí không chắc chắn, chịu ảnh hưởng bởi nhận thức, thu nhập phi nông nghiệp, tiếp cận tín dụng, trình độ học vấn và vốn xã hội.

• Khái niệm phát triển nông nghiệp CNC: Là quá trình ứng dụng công nghệ tiên tiến vào các khâu sản xuất nhằm tăng năng suất, chất lượng, hiệu quả kinh tế và phát triển bền vững. Tiêu chí đánh giá bao gồm tăng năng suất ít nhất 30%, hiệu quả kinh tế cao hơn 30% so với công nghệ truyền thống.

Các khái niệm chính bao gồm: công nghệ cao, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, phát triển nông nghiệp CNC, các yếu tố ảnh hưởng (điều kiện tự nhiên, chính sách, nguồn lực, thị trường), và các tiêu chí đánh giá phát triển.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng ba phương pháp chủ đạo:

• Phương pháp thu thập thông tin, số liệu, tài liệu: Thu thập dữ liệu chính thức từ Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Tây Ninh, phòng Nông nghiệp huyện Bến Cầu, các báo cáo, tài liệu nghiên cứu liên quan giai đoạn 2017-2022. Dữ liệu bao gồm số liệu về diện tích, dự án, chính sách và kết quả phát triển nông nghiệp CNC.

• Phương pháp chuyên gia: Phỏng vấn 10 chuyên gia có kinh nghiệm trên 10 năm trong lĩnh vực nông nghiệp và quản lý công nghệ cao tại địa phương nhằm thu thập ý kiến đánh giá thực trạng, khó khăn và đề xuất giải pháp phát triển.

• Phương pháp thống kê mô tả: Xử lý, phân tích số liệu thu thập được bằng phần mềm Excel, trình bày qua bảng biểu, biểu đồ để minh họa thực trạng phát triển nông nghiệp CNC tại huyện Bến Cầu.

Cỡ mẫu khảo sát gồm các chuyên gia và số liệu thống kê từ các cơ quan chức năng. Phương pháp chọn mẫu chuyên gia dựa trên tiêu chí kinh nghiệm và vị trí công tác. Timeline nghiên cứu từ năm 2017 đến 2022, với định hướng phát triển đến năm 2030.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đa dạng hóa mô hình sản xuất ứng dụng công nghệ cao: Giai đoạn 2017-2022, huyện Bến Cầu đã triển khai nhiều mô hình trồng trọt và chăn nuôi ứng dụng công nghệ cao, giúp tăng năng suất và chất lượng sản phẩm. Ví dụ, diện tích mô hình lúa ứng dụng công nghệ cao đạt khoảng 1.300 ha, mô hình rau công nghệ cao khoảng 2 ha, mô hình thanh long công nghệ cao mở rộng đến 665 ha.

2. Chính sách hỗ trợ tích cực nhưng còn hạn chế: Các chính sách hỗ trợ về vốn, đất đai và đào tạo nguồn nhân lực đã có nhiều cải thiện, giúp người nông dân yên tâm chuyển đổi sản xuất. Tuy nhiên, tỷ lệ người dân được hưởng lợi từ chính sách còn thấp, chính sách đất đai chưa khuyến khích đầu tư dài hạn, và các chính sách hỗ trợ khoa học công nghệ còn mờ nhạt.

3. Nguồn lực và hạ tầng chưa đồng bộ: Việc tích tụ đất đai còn manh mún, quy mô sản xuất nhỏ lẻ làm hạn chế khả năng ứng dụng công nghệ cao hiệu quả. Hạ tầng kỹ thuật, hệ thống thủy lợi, giao thông và logistic chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phát triển nông nghiệp CNC.

4. Nguồn nhân lực và trình độ kỹ thuật còn hạn chế: Lao động có trình độ quản lý và kỹ thuật cao chưa đáp ứng nhu cầu phát triển, ảnh hưởng đến khả năng tiếp nhận và vận hành công nghệ mới. Việc đào tạo và chuyển giao công nghệ chưa được thực hiện đồng bộ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ nhiều yếu tố: nguồn vốn đầu tư ban đầu lớn, chính sách chưa đồng bộ và chưa thực sự tạo động lực mạnh mẽ cho người dân và doanh nghiệp; quy mô sản xuất nhỏ lẻ làm giảm hiệu quả ứng dụng công nghệ; trình độ nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật cao. So sánh với các nghiên cứu quốc tế và trong nước, như kinh nghiệm Israel và Trung Quốc, cho thấy sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách, khoa học công nghệ và doanh nghiệp là yếu tố then chốt để phát triển nông nghiệp CNC thành công. Việc trình bày dữ liệu qua biểu đồ cột về diện tích mô hình ứng dụng công nghệ cao qua các năm và bảng thống kê tỷ lệ người dân hưởng lợi từ chính sách sẽ giúp minh họa rõ nét hơn thực trạng và xu hướng phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất nông nghiệp CNC: Cần xây dựng chính sách đất đai khuyến khích tích tụ, tập trung ruộng đất, hỗ trợ vay vốn ưu đãi với lãi suất thấp, đồng thời tăng cường chính sách đào tạo, chuyển giao công nghệ cho nông dân và doanh nghiệp. Thời gian thực hiện: 2023-2025. Chủ thể: UBND tỉnh, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn.

2. Tăng cường tổ chức sản xuất và phát triển thị trường: Xây dựng các chuỗi liên kết sản xuất – chế biến – tiêu thụ, phát triển hợp tác xã, tổ hợp tác để nâng cao quy mô và sức cạnh tranh sản phẩm. Thời gian: 2023-2027. Chủ thể: Huyện Bến Cầu, các hợp tác xã, doanh nghiệp.

3. Thu hút đầu tư và hỗ trợ tín dụng: Tạo môi trường thuận lợi thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp CNC, đồng thời cải tiến hệ thống tín dụng nhỏ, thiết kế các gói vay phù hợp với từng nhóm đối tượng, đặc biệt là hộ nông dân quy mô nhỏ. Thời gian: 2023-2026. Chủ thể: Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng, chính quyền địa phương.

4. Đẩy mạnh hợp tác và chuyển giao công nghệ: Tăng cường hợp tác giữa các viện nghiên cứu, trường đại học với doanh nghiệp và nông dân để chuyển giao công nghệ mới, ứng dụng IoT, AI trong sản xuất. Thời gian: 2023-2030. Chủ thể: Các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp.

5. Quy hoạch vùng sản xuất và chính sách đất đai: Rà soát, quy hoạch vùng sản xuất nông nghiệp CNC phù hợp với điều kiện tự nhiên, tập trung phát triển các vùng chuyên canh công nghệ cao. Thời gian: 2023-2025. Chủ thể: UBND tỉnh, Sở Tài nguyên và Môi trường.

6. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao: Tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng kỹ thuật, quản lý cho nông dân, cán bộ quản lý và lao động trong lĩnh vực nông nghiệp CNC. Thời gian: 2023-2028. Chủ thể: Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Nông nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý và hoạch định chính sách: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để hoàn thiện chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao, giúp xây dựng các chương trình, kế hoạch phù hợp với điều kiện địa phương.

2. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp: Thông tin về thực trạng, tiềm năng và các giải pháp phát triển nông nghiệp CNC tại Bến Cầu giúp doanh nghiệp đánh giá cơ hội đầu tư, phát triển sản xuất và mở rộng thị trường.

3. Nông dân và hợp tác xã nông nghiệp: Luận văn cung cấp kiến thức về công nghệ cao, các mô hình sản xuất hiệu quả, cũng như các chính sách hỗ trợ, giúp nông dân nâng cao năng lực sản xuất và tiếp cận công nghệ mới.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành quản lý kinh tế, nông nghiệp: Đây là tài liệu tham khảo quý giá về lý luận, phương pháp nghiên cứu và thực trạng phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại địa phương, phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

1. Nông nghiệp công nghệ cao là gì?
   Nông nghiệp công nghệ cao là việc ứng dụng các công nghệ tiên tiến như công nghệ sinh học, tự động hóa, công nghệ thông tin vào sản xuất nông nghiệp nhằm tăng năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế, đồng thời bảo vệ môi trường.

2. Tại sao huyện Bến Cầu chọn phát triển nông nghiệp công nghệ cao?
   Bến Cầu có lợi thế đất đai rộng lớn, vị trí địa lý thuận lợi và nhu cầu nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp. Phát triển nông nghiệp CNC giúp tăng năng suất, đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao thu nhập cho người dân.

3. Những khó khăn chính trong phát triển nông nghiệp CNC tại Bến Cầu là gì?
   Khó khăn gồm nguồn vốn đầu tư lớn, quy mô sản xuất nhỏ lẻ, chính sách hỗ trợ chưa đồng bộ, trình độ nhân lực hạn chế và hạ tầng kỹ thuật chưa đáp ứng yêu cầu.

4. Các giải pháp chính để phát triển nông nghiệp CNC tại Bến Cầu?
   Bao gồm hoàn thiện chính sách hỗ trợ, tổ chức sản xuất theo chuỗi liên kết, thu hút đầu tư và tín dụng, đẩy mạnh chuyển giao công nghệ, quy hoạch vùng sản xuất và phát triển nguồn nhân lực.

5. Làm thế nào để nông dân tiếp cận và áp dụng công nghệ cao hiệu quả?
   Cần tăng cường đào tạo, chuyển giao công nghệ, hỗ trợ vốn vay ưu đãi, xây dựng mô hình sản xuất quy mô lớn và phát triển hợp tác xã để chia sẻ kinh nghiệm và giảm chi phí.

Kết luận

• Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại huyện Bến Cầu đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong giai đoạn 2017-2022, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.
• Các chính sách hỗ trợ đã có nhiều cải thiện nhưng vẫn còn nhiều hạn chế cần khắc phục để phát triển bền vững.
• Nguồn lực, hạ tầng và nguồn nhân lực là những yếu tố then chốt ảnh hưởng đến sự phát triển của nông nghiệp CNC tại địa phương.
• Luận văn đề xuất các giải pháp toàn diện về chính sách, tổ chức sản xuất, đầu tư, chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực nhằm thúc đẩy phát triển nông nghiệp CNC đến năm 2030.
• Các nhà quản lý, doanh nghiệp, nông dân và nhà nghiên cứu nên tham khảo để áp dụng và phát triển nông nghiệp công nghệ cao hiệu quả hơn trong tương lai.

Các cơ quan chức năng và doanh nghiệp cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tăng cường giám sát, đánh giá để điều chỉnh kịp thời, đảm bảo phát triển nông nghiệp công nghệ cao bền vững tại huyện Bến Cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Cơ sở lý luận về phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Thực trạng phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại huyện Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh giai đoạn 2018-2022. Định hƣớng, giải pháp phát triển nông nghiệp công nghệ cao huyện Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh giai đoạn 2023 - 2030.

12 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ CAO 1. Cơ sở lý luận về nông nghiệp công nghệ cao 1. Khái niệm nông nghiệp công nghệ cao Khái niệm công nghệ cao Xem xét ở phƣơng diện kinh tế để làm cơ sở đánh giá, xếp hạng các ngành sản xuất, các sản phẩm trong phát triển kinh tế ở một số quốc gia thì khái niệm CNC đƣợc tiếp cận dựa vào cƣờng độ nghiên cứu và phát triển (R&D) công nghệ, cụ thể: Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) dựa vào cƣờng độ nghiên cứu và phát triển công nghệ (Cƣờng độ nghiên cứu và phát triển đƣợc tính toán trên cơ sở giá trị gia tăng trong từng ngành, theo sản phẩm) ở mức độ khác nhau để phân chia công nghệ thành 3 loại công nghệ thấp, trung bình và công nghệ cao. Phân loại dựa vào R&D theo ngành của OECD đƣợc cụ thể hóa ở hệ thống ISIC (Tiêu chuẩn phân loại công nghiệp quốc tế).

Và tiêu chuẩn này cũng đƣợc OECD xem xét điều chỉnh cho phù hợp với thực tế, hiện nay CNC theo ISIC bao gồm bốn nhóm ngành là: ngành hàng không vũ trụ; máy vi tính, máy văn phòng; điện tử - truyền thông và dƣợc phẩm. Việc phân chia này nhằm đánh giá, xếp loại các ngành sản xuất trong nền kinh tế của các nƣớc trong OECD. Ở Hoa K , Bộ Thƣơng mại Hoa K cũng xác định CNC theo ngành (mã ISIC). Họ xem xét các ngành CNC là các ngành gắn liền với sự đổi mới liên tục về công nghệ hoặc ở dựa trên chất lƣợng nguồn nhân lực.

Cụ thể là dựa vào (1) Cƣờng độ nghiên cứu và chuyển giao công nghệ hoặc tỷ lệ phần trăm doanh số sử dụng cho R&D; và (2) Công nhân kỹ thuật tính theo tỷ lệ phần trăm của lực lƣợng lao động. Chính vì vậy, những ngành đƣợc xếp theo mã ngành là CNC thì tất cả các công ty trong ngành nhƣ vậy đƣợc coi là ngành CNC. Ngoài cách tiếp cận theo ngành, các quốc gia còn tiếp cận theo sản phẩm để xếp loại CNC. Đây là phƣơng pháp mở ra hƣớng phân tích chi tiết hơn của thƣơng mại và khả năng cạnh tranh.

Việc xác định CNC tiếp cận theo sản phẩm cũng dựa trên R&D 13 trong sản phẩm, tức là dựa trên chi phí cho R&D đã đầu tƣ vào để tạo ra sản phẩm. Lý giải chi tiết hơn về CNC, trên cơ sở tổng hợp nhiều nghiên cứu, tiêu chí ở các nƣớc, Harm Jan Steenhuis (2006) cho rằng: Một công nghệ đƣợc xác định là cao dựa trên hai khía cạnh: độ phức tạp và tính mới của công nghệ. Trƣớc hết, về độ phức tạp của sản phẩm liên quan đến thiết kế của sản phẩm. Độ phức tạp đƣợc xem xét theo khía cạnh "tĩnh" về công nghệ và đƣợc áp dụng cho cả sản phẩm cuối cùng cũng nhƣ quá trình sản xuất.

Thứ hai, tính mới, liên quan đến yêu cầu cập nhật liên tục các sản phẩm hoặc quy trình, đây là yếu tố động hơn [59]. Nhƣ vậy, ở quan niệm này, CNC đƣợc xác định dựa trên phƣơng diện kĩ thuật và tính thƣờng xuyên cập nhật theo thời gian, đảm bảo tính tiến tiến, tính mới của công nghệ đƣợc sử dụng trong sản xuất. Ở Việt Nam, Theo Luật số 21/2008/QH12 ―Luật Công nghệ cao: khái niệm CNC đƣợc hiểu là công nghệ có hàm lƣợng cao về nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ; đƣợc tích hợp từ thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại; tạo ra sản phẩm có chất lƣợng, tính năng vƣợt trội, giá trị gia tăng cao, thân thiện với môi trƣờng; có vai trò quan trọng đối với việc hình thành ngành sản xuất, dịch vụ mới hoặc hiện đại hóa ngành sản xuất, dịch vụ hiện có. Nhƣ vậy có thể hiểu, CNC là thuật ngữ để phân biệt với công nghệ giản đơn, là công nghệ đƣợc tích hợp từ thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại, tiên tiến.

Nhƣng nó cần đƣợc xem xét phù hợp với đặc thù của từng ngành/sản phẩm dựa trên sự tác động của công nghệ đƣợc sử dụng đối với ngành và các sản phẩm so với các công nghệ/kỹ thuật trƣớc đây đƣợc sử dụng trong hoạt động sản xuất. Khái niệm nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao Loevinsohn, M. và cộng sự cho rằng ứng dụng công nghệ là sự tích hợp của một công nghệ mới vào thực tiễn và thƣờng đƣợc tiến hành qua một khoảng thời gian để thích nghi công nghệ; còn theo Bonabana – Wabbi (2002) định nghĩa việc áp dụng là một quá trình mà một cá nhân chuyển từ việc biết đến sự đổi mới của các công nghệ sang việc sử dụng chúng. Việc áp dụng đƣợc đánh giá theo hai tiêu chí là tỷ lệ áp dụng và tần suất áp dụng.

Tỷ lệ áp dụng là tốc độ mà ngƣời nông dân áp dụng công nghệ đổi mới, cân nhắc tới yếu tố thời gian. Tần suất áp dụng là mức độ sử dụng công nghệ trong bất k khoảng thời gian nào. Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, nông nghiệp ứng dụng công 14 nghệ cao là sự áp dụng những công nghệ mới vào sản xuất, bao gồm: công nghiệp hóa nông nghiệp (cơ giới hóa các khâu của quá trình sản xuất), tự động hóa, công nghệ thông tin, công nghệ vật liệu mới, công nghệ sinh học và các giống cây trồng, giống vật nuôi có năng suất và chất lƣợng cao, đạt hiệu quả kinh tế cao trên một đơn vị diện tích và phát triển bền vững trên cơ sở canh tác hữu cơ. Theo Lê Đăng Lăng (2019), nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao quá trình sản xuất, chủ thể sản xuất có sự điều chỉnh trong chọn giống, chăm sóc, tiến đến áp dụng những công nghệ kỹ thuật mới để tăng năng suất, chất lƣợng nhằm gia tăng giá trị sản xuất nông nghiệp một cách cao nhất và bền vững.

Phạm Thị Huyền (2019) cho rằng các CNC trong nông nghiệp có thể đƣợc ngƣời nông dân áp dụng trong toàn bộ các khâu của quá trình sản xuất nông nghiệp; ứng dụng CNC trong nông nghiệp cũng có thể hiểu là ứng dụng từng yếu tố công nghệ riêng r ; CNC cũng đƣợc xem xét theo mức độ phức tạp và hiện đại của công nghệ ứng dụng. Đôi khi một sự thay đổi nhỏ trong phƣơng thức canh tác mang lại hiệu quả cao đã đƣợc gọi là công nghệ mới đối với ngƣời nông dân. Lê Bá Tâm (2020), bản chất của nông nghiệp công nghệ cao, xét về kinh tế là việc ứng dụng các công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, tạo ra bƣớc đột phá về năng suất, chất lƣợng nông sản, thỏa mãn nhu cầu ngày càng tăng cao của con ngƣời và xã hội, đảm bảo phát triển nông nghiệp bền vững. Ngoài ra, ứng dụng CNC trong nông nghiệp còn đƣợc xem xét về khía cạnh xã hội – văn hóa và môi trƣờng, đó là hƣớng đến mục tiêu giải quyết mâu thuẫn giữa năng suất nông nghiệp hiện đang còn thấp, chất lƣợng sản phẩm kém, thâm dụng vốn và lao động với nhu cầu năng suất, chất lƣợng và hiệu quả sử dụng vốn, lao động tốt hơn; thực hiện tốt nhất sự phối hợp giữa con ngƣời với tài nguyên, tạo điều kiện phát huy cao nhất hiệu quả lợi thế về tài nguyên, hài hòa và thống nhất vấn đề kinh tế, xã hội và môi trƣờng.

Theo điều 3 tại Luật Công nghệ cao định nghĩa: doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng CNC là doanh nghiệp ứng dụng CNC trong sản xuất sản phẩm nông nghiệp có chất lƣợng, năng suất, giá trị gia tăng cao. Theo Quyết định số 738/QĐ-BNN-KHCN của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, ngày 14/3/2017 về Tiêu chí xác định chƣơng trình, dự án nông nghiệp ứng dụng CNC, nông nghiệp sạch, danh mục công nghện cao ứng dụng trong nông nghiệp. 15 Theo đó, quyết định này chỉ rõ danh mục CNC ứng dụng trong nông nghiệp gồm 4 nhóm là: Công nghệ sinh học trong nông nghiệp; Kỹ thuật canh tác, nuôi trồng, bảo quản; Công nghệ tự động hóa; và Công nghệ sản xuất vật tƣ nông nghiệp. Nhƣ vậy, Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đƣợc hiểu là việc các chủ thể sản xuất áp dụng các kỹ thuật tiên tiến (mới), tập trung thay đổi cách thức sản xuất từ truyền thống sang hiện đại nhƣ tự động hóa, công nghệ thông tin, vật liệu mới, công nghệ sinh học và giống,.thực hiện tốt nhất sự phối hợp giữa con ngƣời với các nguồn lực khác trong sản xuất, qua đó có thể khai thác tối ƣu nguồn lực đầu vào nhằm nâng cao hiệu quả, gia tăng sản lƣợng, chất lƣợng nông sản, hƣớng đến phát triển nông nghiệp bền vững.

Khái niệm phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao Phát triển nông nghiệp công nghệ cao là việc ứng dụng công nghệ và kỹ thuật tiên tiến vào các khâu của quá trình sản xuất nông nghiệp nhằm tạo ra và mở rộng các sản phẩm hàng hóa có năng suất, chất lƣợng, hiệu quả, đảm bảo an toàn thực phẩm và có khả năng cạnh tranh so với sản phẩm truyền thống. Phát triển nông nghiệp công nghệ cao đƣa đến những lợi ích rõ ràng: nông sản tiêu dùng đƣợc cải thiện và đƣợc đáp ứng một cách tốt hơn; đảm bảo các vấn đề an ninh lƣơng thực thông qua việc gia tăng sản lƣợng; làm tăng năng suất lao động và hỗ trợ sự phát triển tích cực cho cả nền kinh tế; góp phần giải quyết nhiều vấn đề xã hội căn bản. Các phát minh mới trong nông nghiệp đang tạo ra cuộc cách mạng mới gọi là nông nghiệp công nghệ cao hay nông nghiệp thông minh. Nó giữ vai trò quan trọng để nâng cao năng suất nhƣng vẫn thân thiện với môi trƣờng.Nông nghiệp thông minh là việc ứng dụng thành tự trí tuệ nhân tạo và phƣơng tiện liên lạc, điều khiển hiện đại vào từng khâu sản xuất.

Bằng thiết bị liên lạc, ngƣời nông dân có thể kết nối với các thiết bị lắp đặt trên đồng ruộng nhờ vào hệ thống cảm biến thu thập, phân tích dữ liệu. Một khái niệm khác cũng đƣợc sử dụng cho cách thức này là ứng dụng Internet vạn vật (Internet of Things - IoT). Toàn bộ chu trình thu thập và xử lý dữ liệu hoàn toàn tự động, đến ngƣời nông dân s là phƣơng án chờ quyết định cuối cùng về sức khỏe cây trồng vật nuôi, về dịch bệnh, đất, nƣớc hay dự báo xu thế thời tiết.