Luận văn ảnh hưởng của phát triển đô thị đến sử dụng đất nông nghiệp và đời sống người dân tại thị trấn thất khê huyện tràng định tỉnh lạng sơn

Nghiên cứu ảnh hưởng của phát triển đô thị đến sử dụng đất nông nghiệp và đời sống người dân tại thị trấn Thất Khê, huyện Tràng Định, Lạng Sơn.

• Tác giả: Bế Minh Tuấn
• Người hướng dẫn: GS TS. Nguyễn Thế Đặng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Địa chính môi trường
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Phát Triển Đô Thị Đến Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Và Đời Sống Người Dân Tại Thị Trấn Thất Khê, Huyện Tràng Định, Tỉnh Lạng Sơn Giai Đoạn 2011 - 2015
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Lạng Sơn

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Cơ sở lý luận và thực tiễn
• 2.2.1. Đô thị
• 2.2.2. Đô thị hóa
• 2.2.3. Thực tiễn đô thị hóa
• 2.2.4. Tình hình đô thị hóa trên thế giới
• 2.2.5. Đô thị hóa ở một số nước phát triển trên Thế giới
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƢỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tƣợng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu. Địa điểm và thời gian tiến hành nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.2.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội và tình hình sử dụng đất Thị trấn Thất Khê, huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn
• 3.2.2. Đánh giá ảnh hƣởng của sự phát triển đô thị tới quản lý, biến động sử dụng đất trên địa bàn thị trấn Thất Khê, huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn
• 3.2.3. Đánh giá ảnh hƣởng của sự phát triển đô thị tới đời sống của ngƣời dân trên địa bàn thị trấn Thất Khê, huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn
• 3.2.4. Thuận lợi, khó khăn và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng đất nông nghiệp và nâng cao đời sống ngƣời dân trƣớc sự phát triển của đô thị
• 3.3. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phƣơng pháp thu thập tài liệu số liệu
• 3.3.2. Phƣơng pháp xử lý số liệu
• 3.3.3. Phƣơng pháp chọn điểm nghiên cứu
• 3.3.4. Phƣơng pháp chuyên gia
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội và tình hình sử dụng đất thị trấn Thất Khê, huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên của thị trấn Thất Khê
• 4.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 4.1.3. Nhận xét chung về điều kiện tự nhiên - tài nguyên thiên nhiên và cảnh quan môi trƣờng
• 4.1.4. Tình hình sử dụng đất tại thị trấn Thất Khê, huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn
• 4.2. Đánh giá ảnh hƣởng của sự phát triển đô thị tới quản lí đất đai trên địa bàn thị trấn Thất Khê, huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn
• 4.2.1. Đánh giá ảnh hƣởng của sự phát triển đô thị tới quản lí đất đai tại thị trấn Thất Khê
• 4.2.2. Đánh giá ảnh hƣởng của sự phát triển đô thị tới biến động sử dụng đất và tình hình sử dụng đất nông nghiệp
• 4.3. Đánh giá ảnh hƣởng của sự phát triển đô thị tới đời sống của ngƣời dân trên địa bàn thị trấn Thất Khê, huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn
• 4.3.1. Ảnh hƣởng của sự phát triển đô thị đến thu nhập và việc làm của ngƣời dân
• 4.3.2. Ảnh hƣởng của sự phát triển đô thị đến đời sống xã hội của ngƣời dân
• 4.4. Thuận lợi, khó khăn và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng đất nông nghiệp và nâng cao đời sống ngƣời dân trƣớc sự phát triển của đô thị
• 4.4.1. Một số giải pháp cơ bản nhằm tăng cƣờng vai trò quản lý của Nhà nƣớc đối với đất đai và đề xuất các giải pháp trong sử dụng đất, nâng cao đời sống hộ nông dân trong quá trình đô thị hóa thị trấn Thất Khê
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Một số kiến nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tình hình phát triển đô thị tại thị trấn Thất Khê

Thị trấn Thất Khê, huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn, đang trải qua quá trình phát triển đô thị nhanh chóng. Theo thống kê, từ năm 2011 đến 2015, diện tích đất đô thị tại đây đã tăng đáng kể, điều này có ảnh hưởng trực tiếp đến sử dụng đất nông nghiệp. Cụ thể, diện tích đất nông nghiệp bị thu hẹp do nhu cầu xây dựng cơ sở hạ tầng và khu dân cư. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp mà còn tác động đến đời sống người dân khi nguồn thu nhập từ nông nghiệp giảm sút. Đô thị hóa không chỉ là sự thay đổi về mặt không gian mà còn là sự chuyển biến trong cách thức sống và làm việc của người dân, dẫn đến sự thay đổi trong cấu trúc xã hội và kinh tế tại địa phương.

1.1. Tác động của đô thị hóa đến sử dụng đất nông nghiệp

Quá trình đô thị hóa tại Thất Khê đã dẫn đến việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất nông nghiệp sang đất ở và đất phục vụ cho các hoạt động công nghiệp, dịch vụ. Theo số liệu khảo sát, diện tích đất nông nghiệp đã giảm khoảng 15% trong giai đoạn 2011-2015, điều này gây áp lực lên sản xuất nông nghiệp và an ninh lương thực. Nhiều hộ nông dân không còn đất canh tác, buộc phải tìm kiếm các nguồn thu nhập khác, dẫn đến tình trạng thất nghiệp gia tăng. Điều này thể hiện rõ sự cần thiết phải có các chính sách quy hoạch đất đai hợp lý nhằm bảo vệ quỹ đất nông nghiệp và đảm bảo đời sống cho người dân.

II. Đánh giá tác động đến đời sống người dân

Sự phát triển đô thị không chỉ ảnh hưởng đến sử dụng đất nông nghiệp mà còn tác động mạnh mẽ đến đời sống người dân tại thị trấn Thất Khê. Nhiều hộ gia đình gặp khó khăn trong việc duy trì thu nhập ổn định do mất đất canh tác. Theo khảo sát, thu nhập bình quân của hộ gia đình nông dân đã giảm khoảng 20% trong giai đoạn này. Bên cạnh đó, sự gia tăng dân số đô thị cũng tạo ra áp lực lên cơ sở hạ tầng và dịch vụ công cộng, dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường và thiếu hụt các dịch vụ thiết yếu như y tế và giáo dục. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống mà còn tạo ra những thách thức lớn đối với chính quyền địa phương trong việc quản lý và phát triển bền vững.

2.1. Những khó khăn và thách thức trong đời sống

Người dân tại Thất Khê đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong cuộc sống hàng ngày. Tình trạng biến đổi đất nông nghiệp đã dẫn đến việc nhiều hộ gia đình không còn đủ nguồn lực để trang trải cho các nhu cầu cơ bản. Nhiều hộ nông dân đã phải chuyển sang làm công nhân tại các khu công nghiệp, nhưng mức thu nhập không đủ để cải thiện chất lượng cuộc sống. Hơn nữa, sự gia tăng dân số đô thị đã làm gia tăng áp lực lên các dịch vụ công cộng, dẫn đến việc người dân phải chịu đựng tình trạng quá tải trong giáo dục và y tế. Những vấn đề này cho thấy cần có sự can thiệp kịp thời từ phía chính quyền để đảm bảo quyền lợi cho người dân trong bối cảnh đô thị hóa.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý đất đai và đời sống

Để ứng phó với những thách thức do phát triển đô thị gây ra, cần thiết phải có các giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng đất nông nghiệp. Một trong những giải pháp quan trọng là xây dựng và thực hiện các chính sách quy hoạch đất đai hợp lý, bảo vệ quỹ đất nông nghiệp, đồng thời phát triển các mô hình sản xuất nông nghiệp bền vững. Ngoài ra, cần tăng cường các chương trình đào tạo nghề và hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp cho người dân để họ có thể thích ứng với sự thay đổi của thị trường lao động. Việc nâng cao chất lượng dịch vụ công cộng cũng cần được chú trọng để cải thiện đời sống người dân và đảm bảo sự phát triển bền vững cho thị trấn Thất Khê.

3.1. Đề xuất chính sách và giải pháp

Cần thiết phải xây dựng các chương trình hỗ trợ cho nông dân bị ảnh hưởng bởi đô thị hóa, bao gồm các chính sách bồi thường hợp lý khi thu hồi đất và hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp. Bên cạnh đó, việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp cũng cần được khuyến khích để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Các giải pháp này không chỉ giúp người dân cải thiện thu nhập mà còn góp phần bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế bền vững tại địa phương. Việc này cũng cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước và cộng đồng để đạt được hiệu quả cao nhất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá và có tầm quan trọng rất lớn đối với đời sống con ngƣời và xã hội, là sản phẩm của sự tác động đồng thời của nhiều yếu tố tự nhiên và kinh tế xã hội. Đất là nơi diễn ra các hoạt động sống, là tƣ liệu sản xuất đặc biệt, là đối tƣợng của các mối quan hệ sản xuất trong các lĩnh vực sử dụng đất đai. Nó giữ vai trò rất quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội.

Đất đai còn là địa điểm, là nền tảng, là cơ sở cho mọi hoạt động phát triển kinh tế xã hội của đất nƣớc. Ngày nay, xã hội phát triển, dân số tăng nhanh kéo theo những đòi hỏi ngày càng tăng về lƣơng thực và thực phẩm, chỗ ở cũng nhƣ các nhu cầu về văn hóa, xã hội. Con ngƣời đã tìm mọi cách để khai thác đất đai nhằm thỏa mãn những nhu cầu ngày càng tăng đó. Các hoạt động ấy đã làm cho diện tích đất nông nghiệp vốn có hạn về diện tích ngày càng bị thu hẹp, đồng thời làm giảm độ màu mỡ và giảm tính bền vững trong sử dụng đất.

Ngoài ra, với quá trình đô thị hoá làm cho quỹ đất nông nghiệp ngày càng giảm, trong khi khả năng khai hoang đất mới và các loại đất khác chuyển sang đất nông nghiệp lại rất hạn chế. Do vậy, ảnh hƣởng của đô thị hóa đến quỹ đất nông nghiệp là rất lớn, để sử dụng quỹ đất hợp lý theo quan điểm về sinh thái và phát triển bền vững đang trở thành vấn đề mang tính chất toàn cầu, đƣợc các nhà khoa học trên thế giới đăc biệt quan tâm. Đối với một nƣớc có nền kinh tế nông nghiệp là chủ yếu nhƣ ở Việt Nam, nghiên cứu, đánh giá ảnh hƣởng của sự phát triển đô thị đến sử dụng đất nông nghiệp và đời sống ngƣời dân càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết.( Nguyễn Đình Cự, 1997) [4] Thị trấn Thất Khê, huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn là thị trấn ở miền núi phía Đông Bắc nƣớc ta, đang trong quá trình đô thị hoá, công nghiệp hoá và hiện đại hoá với tốc độ nhanh. Quá trình phát triển đô thị diễn ra trên bình diện rộng, đã làm biến đổi bộ mặt kinh tế, văn hoá, xã hội và kiến trúc của cả huyện.

2 Hoà theo xu thế đó, tốc độ phát triển đô thị đã và đang ảnh hƣởng mạnh mẽ tới quá trình sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Tràng Định nói chung và thị trấn Thất Khê nói riêng. Quá trình phát triển đô thị đã làm cho diện tích đất nông nghiệp tại thị trấn có những thay đổi đáng kể: Diện tích đất cho sản xuất nông nghiệp ở khu vực nông thôn bị thu hẹp dần nhƣờng cho diện tích đất khu đô thị tăng lên nhanh chóng, quan hệ kinh tế đất đô thị cũng đƣợc tiền tệ hóa theo quy luật của kinh tế thị trƣờng. Quan hệ sử dụng đất đô thị có những phát sinh phức tạp mà nhiều khi đã vƣợt ra ngoài tầm kiểm soát của Nhà nƣớc đó là tình trạng tự ý chuyển mục đích sử dụng đất trái phép, sự quá tải của hạ tầng kỹ thuật đô thị, ô nhiễm môi trƣờng, thiếu vốn đầu tƣ… Đặc biệt, đô thị phát triển không đúng định hƣớng, mục tiêu của Nhà nƣớc do công tác xây dựng và quản lý quy hoạch chƣa tốt. Giá cả đất đô thị trên thị trƣờng bất động sản có những biến động rất phức tạp, gây ra những khó khăn cho phát triển kinh tế - xã hội.

Do biến động của quan hệ sử dụng đất trong quá trình phát triển đô thị, tình hình chính trị xã hội cũng có những biểu hiện xấu nhƣ: Khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn do đô thị hoá, tình trạng khiếu kiện ngày càng gia tăng, đặc biệt khiếu kiện trong lĩnh vực đất đai chiếm tỷ lệ lớn. Xuất phát từ thực tiễn trên, đƣợc sự đồng ý của Ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài nguyên, Trƣờng Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, dƣới sự hƣớng dẫn trực tiếp, tận tình của thầy giáo GS. Nguyễn Thế Đặng, em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Ảnh hưởng của phát triển đô thị đến sử dụng đất nông nghiệp và đời sống người dân tại thị trấn Thất Khê, huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn giai đoạn năm 2011 - 2015”. Mục tiêu nghiên cứu 1.

Mục tiêu tổng quát Đánh giá ảnh hƣởng của sự phát triển đô thị đến sử dụng đất nông nghiệp và đời sống ngƣời dân để từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng đất nông nghiệp và nâng cao đời sống ngƣời dân trƣớc sự phát triển đô thị trên địa bàn thị trấn Thất Khê, huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn. Mục tiêu cụ thể - Đánh giá thực trạng của sự phát triển đô thị trên địa bàn thị trấn Thất Khê, huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn. - Ảnh hƣởng của sự phát triển đô thị đến quản lý, sử dụng đất nông nghiệp thị trấn Thất Khê, huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn. - Ảnh hƣởng của sự phát triển đô thị đến đời sống ngƣời dân trên địa bàn thị trấn Thất Khê, huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn.

- Đƣa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng đất nông nghiệp và nâng cao đời sống ngƣời dân trƣớc sự phát triển đô thị trên địa bàn thị trấn Thất Khê, huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn, đồng thời tăng cƣờng công tác quản lý nhà nƣớc trong những năm tới nhằm xây dựng huyện Tràng Định có kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội, có môi trƣờng đô thị trong sạch góp phần đẩy mạnh công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nƣớc. Ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa khoa học: Góp phần đóng góp xây dựng cơ sở khoa học về đánh giá ảnh hƣởng của sự phát triển đô thị đến quản lý, sử dụng đất nông nghiệp và đời sống, việc làm của ngƣời dân. - Ý nghĩa thực tiễn: Đề xuất chính sách tăng cƣờng hiệu quả quản lý, sử dụng đất nông nghiệp, góp phần nâng cao đời sống ngƣời dân cho huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn và các địa phƣơng có điều kiện tƣơng tự. 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

Cơ sở khoa học của đề tài 2. Các văn bản của Trung ương - Căn cứ Luật Đất đai ngày 29 tháng 11 năm 2013. - Căn cứ Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 05 năm 2014 của Chính phủ hƣớng dẫn thi hành Luật Đất đai. - Căn cứ Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 05 năm 2014 của Chính phủ về bồi thƣờng thiệt hại, hỗ trợ tái định cƣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất.

- Căn cứ Nghị định số 42/2009/NĐ-CP ngày 07 tháng 5 năm 2009 của Chính phủ về việc phân loại đô thị. - Căn cứ Thông tƣ số 37/2014/TT-BTNMT ngày 30 tháng 06 năm 2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng quy định chi tiết về bồi thƣờng, hỗ trợ, tái định cƣ và trình tự, thủ tục thu hồi đất. - Căn cứ Thông tƣ số 10/2008/TT-BXD ngày 22 tháng 04 năm 2008 của Bộ Xây dựng hƣớng dẫn về đánh giá, công nhận khu đô thị mới kiểu mẫu. Các văn bản của tỉnh Lạng Sơn - Quyết định số 22/2014/QĐ-UBND ngày 09 tháng 12 năm 2014 của UBND tỉnh Lạng Sơn về việc quy định hạn mức giao đất ở tại đô thị, diện tích tối thiểu đƣợc tách thửa đối với đất ở tại đô thị trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn.

- Quyết định số 12/2015/QĐ-UBND ngày 14 tháng 02 năm 2015 của UBND tỉnh Lạng Sơn về việc ban hành quy định chi tiết thi hành một số điều của luật đất đai và nghị định 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của chính phủ về bồi thƣờng, hỗ trợ, tái định cƣ khi nhà nƣớc thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn. Cơ sở lý luận và thực tiễn 2. Đô thị Ở Việt Nam, theo điều 6 nghị định số 42/2009/NĐ/CP [6] ngày 07 tháng 5 năm 2009 của chính phủ về việc phân loại đô thị, có tiêu chuẩn cơ bản về phân loại đô thị, việc phân loại đƣợc xem xét, đánh giá trên cơ sở hiện trạng phát triển đô thị tại năm trƣớc liền kề năm lập dự án phân loại đô thị hoặc thời điểm lập đề án phân loại đô thị, bao gồm : 1. Chức năng đô thị: Là trung tâm tổng hợp hoặc trung tâm chuyên ngành, cấp quốc gia, cấp vùng liên tỉnh, cấp tỉnh, cấp huyện hoặc là một trung tâm của vùng trong tỉnh có vai trò thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của cả nƣớc hoặc một vùng lãnh thổ nhất định.

Quy mô dân số toàn đô thị tối thiểu phải đạt 4 nghìn ngƣời trở lên. Mật độ dân số phù hợp với quy mô, tính chất và đặc điểm của từng loại đô thị và đƣợc tính trong phạm vi nội thành, nội thị và khu phố xây dựng tập trung của thị trấn. Tỷ lệ lao động phi nông nghiệp đƣợc tính trong phạm vi ranh giới nội thành, nội thị, khu vực xây dựng tập trung phải đạt tối thiểu 65% so với tổng số lao động. Hệ thống công trình hạ tầng đô thị gồm hệ thống công trình hạ tầng xã hội và hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật: a) Đối với khu vực nội thành, nội thị phải đƣợc đầu tƣ xây dựng đồng bộ và có mức độ hoàn chỉnh theo từng loại đô thị.

b) Đối với khu vực ngoại thành, ngoại thị phải đƣợc đầu tƣ xây dựng đồng bộ mạng hạ tầng và bảo đảm yêu cầu bảo vệ môi trƣờng và phát triển đô thị bền vững. Kiến trúc, cảnh quan đô thị: Việc xây dựng phát triển đô thị phải theo quy chế quản lý kiến trúc đô thị đƣợc duyệt, có các khu đô thị kiểu mẫu, các tuyến phố văn minh đô thị, có các không gian công cộng phục vụ đời sống tinh thần của dân cƣ đô thị, có tổ hợp kiến trúc hoặc công trình kiến trúc tiêu biểu và phù hợp với môi trƣờng, cảnh quan thiên nhiên. Đô thị hóa Đô thị hóa là một quá trình phát triển về dân số đô thị, số lƣợng và quy mô đô thị cũng nhƣ về các điều kiện sống theo kiểu đô thị. Trong quá trình ĐTH đều có sự phát triển về lƣợng và chất ở các đô thị cũng nhƣ các điểm dân cƣ nông thôn (về cơ cấu kinh tế, cơ cấu dân cƣ, cơ cấu tổ chức xã hội và không gian quy hoạch – kiến trúc, hình thái xây dựng,…).

Các nhà khoa học thuộc nhiều bộ môn đã nghiên cứu quá trình ĐTH và đƣa ra không ít định nghĩa cùng với những định giá về quy mô, tầm quan trọng và dự báo tƣơng lai của quá trình này.