Luận Văn Về Phát Triển Nông Lâm Thủy Sản Tại Huyện Thạch Thành, Tỉnh Thanh Hóa

Chuyên khảo phân tích Luận văn phát triển nông lâm thủy sản ở huyện thạch thành tỉnh thanh hóa, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Hà Huy Trung
• Người hướng dẫn: PGS.TS Lê Văn Trưởng
• Trường học: Trường Đại học Hồng Đức
• Chuyên ngành: Địa lý học
• Đề tài: Phát triển nông, lâm, thủy sản ở huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thanh Hóa

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.3. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Quan điểm và phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Đóng góp của luận văn
• 1.6. Cấu trúc luận văn
• 2. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA PHÁT TRIỂN NÔNG, LÂM, THỦY SẢN
• 2.1. Cơ sở lý luận về phát triển nông, lâm, thủy sản
• 2.1.1. Tổng quan các công trình ở Việt Nam có liên quan đến đề tài
• 2.1.2. Các nghiên cứu về phát triển NLTS huyện Thạch Thành
• 2.1.3. Cơ sở lý luận về phát triển nông, lâm, thủy sản
• 3. CHƯƠNG 2: HIỆN TRẠNG PHÁT TRIỂN NÔNG, LÂM, THỦY SẢN HUYỆN THẠCH THÀNH GIAI ĐOẠN 2010-2021
• 3.1. Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển NLTS ở Thạch Thành
• 3.1.1. Nhóm các nhân tố tự nhiên
• 3.1.2. Các nhân tố kinh tế - xã hội
• 3.2. Thực trạng phát triển NLTS huyện Thạch Thành
• 3.2.1. Khái quát chung về ngành NLTS huyện Thạch Thành
• 3.2.2. Ngành nông nghiệp
• 3.2.3. Ngành lâm nghiệp
• 3.2.4. Ngành thủy sản
• 3.2.5. Các hình thức tổ chức lãnh thổ NN ở huyện Thạch Thành
• 3.2.5.1. Hộ nông, lâm, thủy sản (nông hộ)
• 3.2.5.2. Trang trại và mô hình NN
• 3.2.5.3. Xí nghiệp công NN
• 3.2.5.4. Vùng sản xuất tập trung
• 4. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ CÁC GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NÔNG, LÂM, THỦY SẢN HUYỆN THẠCH THÀNH ĐẾN NĂM 2030
• 4.1. Định hướng phát triển NLTS Thạch Thành đến năm 2030
• 4.2. Giải pháp phát triển NLTS Thạch Thành đến năm 2030
• 4.2.1. Thực hiện tốt các quy hoạch
• 4.2.2. Giải pháp về giống
• 4.2.3. Sử dụng hợp lý đất đai
• 4.2.4. Tái cơ cấu nông, lâm, thủy sản
• 4.2.5. Hoàn thiện cơ sở hạ tầng
• 4.2.6. Giải pháp về khoa học công nghệ
• 4.2.7. Giải pháp về phát triển nguồn nhân lực
• 4.2.8. Giải pháp phát triển các hình thức tổ chức sản xuất
• 4.2.9. Giải pháp về thu gom, bảo quản sản phẩm sau thu hoạch, chế biến sản phẩm
• 4.2.10. Xây dựng thương hiệu, xúc tiến thương mại và phát triển thị trường
• 4.2.11. Giải pháp về bảo vệ môi trường
• 4.2.12. Giải pháp về nguồn vốn và cơ chế chính sách khuyến khích phát triển NN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận và thực tiễn của phát triển nông lâm thủy sản

Phát triển nông lâm thủy sản (NLTS) là một lĩnh vực quan trọng trong nền kinh tế, đặc biệt tại huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa. Nghiên cứu về phát triển NLTS không chỉ giúp nâng cao giá trị sản xuất mà còn tạo ra việc làm cho người dân, góp phần cải thiện đời sống và bảo vệ môi trường. Những lý luận cơ bản về phát triển NLTS bao gồm việc tổ chức lãnh thổ sản xuất, phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố sản xuất. Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, việc áp dụng công nghệ mới và phát triển bền vững được coi là những yếu tố then chốt trong việc tái cấu trúc ngành NLTS. Để đạt được mục tiêu này, cần có những chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương và sự hợp tác giữa các bên liên quan.

1.1. Tổng quan các công trình ở Việt Nam có liên quan đến đề tài

Nhiều công trình nghiên cứu đã chỉ ra rằng phát triển NLTS ở Việt Nam có sự ảnh hưởng mạnh mẽ từ các chính sách của Nhà nước. Các nghiên cứu như của Nguyễn Thế Nhã và GS Lê Thông đã cung cấp cái nhìn sâu sắc về vai trò của nông nghiệp trong nền kinh tế. Đặc biệt, các nghị quyết của Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa đã đề ra những định hướng phát triển NLTS, trong đó nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tổ chức lãnh thổ và phát triển bền vững. Những công trình này không chỉ là cơ sở lý luận cho nghiên cứu mà còn định hướng cho việc phát triển NLTS tại huyện Thạch Thành.

II. Hiện trạng phát triển nông lâm thủy sản huyện Thạch Thành giai đoạn 2010 2021

Giai đoạn 2010-2021, ngành nông nghiệp huyện Thạch Thành đã có những bước tiến đáng kể. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua. Các yếu tố tự nhiên như địa hình, khí hậu đã ảnh hưởng đến sản xuất nông lâm thủy sản. Thực trạng cho thấy, mặc dù huyện có tiềm năng lớn trong việc phát triển thủy sản, nhưng việc khai thác và quản lý tài nguyên vẫn chưa hiệu quả. Cơ cấu sản xuất còn chưa hợp lý, dẫn đến giá trị sản phẩm thấp. Đặc biệt, mô hình sản xuất nông nghiệp truyền thống vẫn chiếm ưu thế, trong khi nhu cầu thị trường đang chuyển dịch sang sản phẩm chất lượng cao hơn.

2.1. Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển NLTS ở Thạch Thành

Các nhân tố tự nhiên và kinh tế - xã hội có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển NLTS ở huyện Thạch Thành. Nhóm nhân tố tự nhiên bao gồm đất đai, khí hậu, và nguồn nước, trong khi nhóm nhân tố kinh tế - xã hội liên quan đến chính sách phát triển, trình độ dân trí và cơ sở hạ tầng. Đặc biệt, việc quản lý tài nguyên còn nhiều hạn chế, dẫn đến tình trạng khai thác không bền vững. Những thách thức này yêu cầu cần có các giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo vệ môi trường.

III. Định hướng và các giải pháp phát triển nông lâm thủy sản huyện Thạch Thành đến năm 2030

Để phát triển NLTS bền vững, huyện Thạch Thành cần xây dựng các định hướng chiến lược rõ ràng. Việc phát triển nông lâm thủy sản không chỉ dừng lại ở việc tăng trưởng sản lượng mà còn cần chú trọng đến chất lượng và giá trị gia tăng. Các giải pháp như đầu tư vào công nghệ mới, cải thiện cơ sở hạ tầng, và phát triển nguồn nhân lực là rất cần thiết. Đặc biệt, việc xây dựng thương hiệu cho sản phẩm nông sản địa phương sẽ giúp tăng cường sức cạnh tranh trên thị trường. Cùng với đó, bảo vệ môi trường và phát triển du lịch sinh thái cũng cần được xem xét như những yếu tố quan trọng trong chiến lược phát triển NLTS.

3.1. Giải pháp phát triển NLTS Thạch Thành đến năm 2030

Để thực hiện các định hướng phát triển NLTS đến năm 2030, cần có một kế hoạch hành động cụ thể. Các giải pháp bao gồm việc tái cơ cấu sản xuất, đầu tư vào giống cây trồng và vật nuôi chất lượng cao, và sử dụng hợp lý tài nguyên đất đai. Bên cạnh đó, cần có chính sách khuyến khích đầu tư từ khu vực tư nhân và tăng cường hợp tác giữa các hộ nông dân để hình thành các mô hình sản xuất tập trung. Đặc biệt, việc bảo vệ môi trường và phát triển bền vững cần được lồng ghép vào mọi hoạt động sản xuất để đảm bảo sự phát triển lâu dài.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Phát triển nông, lâm, thủy sản (NLTS) là ngành sản xuất vật chất lâu đời, giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế và đời sống xã hội. Tại huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa, với diện tích tự nhiên 5.919,44 ha và dân số khoảng 151.675 người năm 2020, NLTS đóng góp chủ yếu vào cơ cấu kinh tế địa phương. Giai đoạn 2010-2021, sản xuất NLTS của huyện phát triển tương đối toàn diện, tuy nhiên vẫn còn nhiều tồn tại như cơ cấu sản xuất chưa hợp lý, giá trị sản xuất thấp, tỷ lệ hộ nghèo cao và chính sách phát triển chưa đồng bộ. Mục tiêu nghiên cứu là phân tích thực trạng phát triển NLTS huyện Thạch Thành, đánh giá các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp phát triển bền vững đến năm 2030. Nghiên cứu tập trung trong phạm vi toàn huyện, giai đoạn 2010-2022, với dự báo đến năm 2030, nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng thu nhập cho người dân, đồng thời bảo vệ môi trường và phát huy giá trị văn hóa địa phương. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc định hướng phát triển kinh tế nông thôn, góp phần đảm bảo an ninh lương thực và phát triển bền vững vùng miền núi Thanh Hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về phát triển nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản, trong đó nổi bật là lý thuyết phát triển nông nghiệp theo các giai đoạn của S., bao gồm: nông nghiệp truyền thống, chuyển dịch cơ cấu, chuyên môn hóa sản xuất và phát triển bền vững. Các khái niệm chính được sử dụng gồm: phát triển NLTS, cơ cấu NLTS, tái cơ cấu NLTS, tổ chức lãnh thổ nông nghiệp, và phát triển bền vững. Ngoài ra, luận văn tham khảo các nghiên cứu về tổ chức lãnh thổ nông nghiệp, các nhân tố tự nhiên và kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến phát triển NLTS, cũng như các chính sách phát triển nông nghiệp của Việt Nam và tỉnh Thanh Hóa.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu thống kê từ Tổng cục Thống kê, Cục Thống kê tỉnh Thanh Hóa, Sở NN&PTNT, UBND huyện Thạch Thành và các phòng ban liên quan, cùng các tài liệu pháp luật, nghị quyết và báo cáo quy hoạch. Phương pháp chọn mẫu là phương pháp chọn mẫu toàn diện dựa trên số liệu thống kê và khảo sát thực địa tại các nông hộ, trang trại, doanh nghiệp nông nghiệp trên địa bàn huyện. Cỡ mẫu khảo sát thực địa khoảng vài chục mô hình sản xuất tiêu biểu tại các xã và thị trấn.

Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp thống kê mô tả, so sánh qua các giai đoạn 2010-2021, phân tích nhân tố ảnh hưởng bằng phương pháp tổng hợp và so sánh với các địa phương khác. Công cụ GIS và phần mềm Microsoft Office Excel, MapInfo được ứng dụng để xây dựng bản đồ chuyên đề, biểu đồ và sơ đồ phân bố lãnh thổ NLTS. Phương pháp thực địa giúp thu thập thông tin cập nhật, tăng tính thực tiễn và khoa học cho nghiên cứu. Timeline nghiên cứu kéo dài 24 tháng, từ thu thập dữ liệu, phân tích đến đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất NLTS: Giai đoạn 2010-2020, giá trị sản xuất NLTS huyện Thạch Thành tăng bình quân khoảng 3%/năm, đạt 29.127 tỷ đồng năm 2020 (giá so sánh năm 2010), gấp 1,3 lần so với năm 2010. Tỷ trọng NLTS trong cơ cấu kinh tế giảm từ 27% năm 2010 xuống còn 17% năm 2020, phản ánh sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương.

2. Cơ cấu ngành NLTS chuyển dịch tích cực: Tỷ trọng nông nghiệp giảm từ 81,9% năm 2010 xuống 69,1% năm 2020; lâm nghiệp tăng từ 3,6% lên 7,9%; thủy sản tăng từ 14,4% lên 23%. Điều này cho thấy sự phát triển đa dạng và nâng cao hiệu quả các ngành trong NLTS.

3. Diện tích và năng suất cây trồng: Diện tích gieo trồng giảm 29,6 nghìn ha trong giai đoạn 2010-2020, nhưng năng suất lúa tăng từ 54,7 tạ/ha lên 58,2 tạ/ha, năng suất ngô tăng từ 39,7 tạ/ha lên 46 tạ/ha. Sản lượng lương thực duy trì ổn định ở mức 1,5-1,6 triệu tấn, đảm bảo an ninh lương thực địa phương.

4. Phát triển chăn nuôi và thủy sản: Đàn gia súc, gia cầm tăng trưởng ổn định, với đàn bò đạt khoảng 262.364 con năm 2020, tăng 38.297 con so với năm 2015. Sản lượng thủy sản tăng từ 103.515 tấn năm 2010 lên 193.800 tấn năm 2020, tốc độ tăng trưởng bình quân 6,8%/năm.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của sự phát triển NLTS huyện Thạch Thành là do sự kết hợp hài hòa giữa các nhân tố tự nhiên thuận lợi như địa hình đa dạng, khí hậu nhiệt đới ẩm, nguồn nước dồi dào từ sông Bưởi và các suối, cùng với các nhân tố kinh tế - xã hội như dân số đông, lực lượng lao động dồi dào, cơ sở hạ tầng giao thông và thủy lợi được cải thiện. Việc áp dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi và phát triển các mô hình sản xuất hiện đại cũng góp phần nâng cao năng suất và giá trị sản phẩm.

So với các huyện miền núi khác trong tỉnh, Thạch Thành có lợi thế về tài nguyên đất và rừng, tạo điều kiện phát triển đa dạng các ngành NLTS. Tuy nhiên, tỷ trọng NLTS trong cơ cấu kinh tế giảm cho thấy sự chuyển dịch sang các ngành công nghiệp và dịch vụ, phù hợp với xu hướng phát triển chung của tỉnh và cả nước. Các biểu đồ thể hiện tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất, cơ cấu ngành và năng suất cây trồng sẽ minh họa rõ nét sự chuyển dịch và phát triển này.

Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại các khó khăn như đất dốc chiếm tỷ lệ lớn, hạn chế trong việc mở rộng diện tích canh tác, biến đổi khí hậu gây ảnh hưởng đến nguồn nước và năng suất, cùng với hạn chế về vốn và chính sách hỗ trợ. Do đó, cần có các giải pháp đồng bộ để phát triển NLTS bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quy hoạch và sử dụng đất hợp lý: Thực hiện tốt các quy hoạch sử dụng đất, ưu tiên phát triển các vùng chuyên canh cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện địa hình và đất đai. Mục tiêu nâng cao hiệu quả sử dụng đất, giảm diện tích đất dốc không phù hợp cho sản xuất nông nghiệp. Chủ thể thực hiện: UBND huyện, Sở Tài nguyên - Môi trường. Thời gian: 2023-2025.

2. Ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển giao kỹ thuật: Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sinh học, IoT trong quản lý sản xuất, lai tạo giống mới, thâm canh và bảo vệ môi trường. Tăng cường đào tạo, tập huấn kỹ thuật cho nông dân và chủ trang trại. Chủ thể: Sở NN&PTNT, các viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ. Thời gian: 2023-2030.

3. Phát triển các hình thức tổ chức sản xuất hiện đại: Khuyến khích thành lập hợp tác xã, liên kết chuỗi giá trị, phát triển trang trại quy mô lớn, vùng sản xuất tập trung để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, đồng thời tạo điều kiện tiếp cận thị trường. Chủ thể: UBND huyện, các tổ chức nông dân. Thời gian: 2023-2028.

4. Hoàn thiện cơ sở hạ tầng và hệ thống thủy lợi: Đầu tư nâng cấp hệ thống kênh mương, hồ chứa, trạm bơm để đảm bảo tưới tiêu chủ động, thích ứng với biến đổi khí hậu. Cải thiện giao thông nông thôn để thuận lợi vận chuyển nông sản. Chủ thể: UBND huyện, Sở Giao thông vận tải, Sở NN&PTNT. Thời gian: 2023-2027.

5. Xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường: Hỗ trợ xây dựng thương hiệu sản phẩm OCOP, phát triển thị trường tiêu thụ trong và ngoài tỉnh, kết nối với các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu. Chủ thể: UBND huyện, Sở Công Thương, các hợp tác xã. Thời gian: 2023-2030.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước địa phương: UBND huyện Thạch Thành, các phòng ban liên quan có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách phát triển NLTS phù hợp, quy hoạch sử dụng đất và đầu tư cơ sở hạ tầng.

2. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành địa lý, nông nghiệp: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận, phương pháp và số liệu thực tiễn quý giá để tham khảo, phát triển các đề tài nghiên cứu liên quan đến phát triển nông nghiệp vùng miền núi.

3. Doanh nghiệp và hợp tác xã nông nghiệp: Tham khảo các giải pháp phát triển sản xuất, tổ chức lãnh thổ nông nghiệp, ứng dụng công nghệ và phát triển thị trường nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh.

4. Người dân và nông hộ địa phương: Hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng, xu hướng phát triển và các mô hình sản xuất hiệu quả để áp dụng, nâng cao năng suất và thu nhập.

Câu hỏi thường gặp

1. Phát triển NLTS huyện Thạch Thành có những thuận lợi gì?
   Huyện có địa hình đa dạng, khí hậu nhiệt đới ẩm, nguồn nước dồi dào từ sông Bưởi và các suối, dân số đông với lực lượng lao động dồi dào, cơ sở hạ tầng giao thông và thủy lợi được cải thiện, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển đa dạng các ngành NLTS.

2. Tỷ trọng các ngành NLTS trong cơ cấu kinh tế huyện thay đổi ra sao?
   Tỷ trọng nông nghiệp giảm từ 81,9% năm 2010 xuống 69,1% năm 2020; lâm nghiệp tăng từ 3,6% lên 7,9%; thủy sản tăng từ 14,4% lên 23%, cho thấy sự chuyển dịch tích cực và đa dạng hóa ngành nghề.

3. Những khó khăn chính trong phát triển NLTS ở Thạch Thành là gì?
   Đất dốc chiếm tỷ lệ lớn, hạn chế mở rộng diện tích canh tác; biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến nguồn nước và năng suất; hạn chế về vốn đầu tư và chính sách hỗ trợ; cùng với việc cần nâng cao trình độ kỹ thuật và tổ chức sản xuất.

4. Các giải pháp chính để phát triển NLTS bền vững là gì?
   Quy hoạch sử dụng đất hợp lý, ứng dụng khoa học công nghệ, phát triển tổ chức sản xuất hiện đại, hoàn thiện cơ sở hạ tầng thủy lợi và giao thông, xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường tiêu thụ.

5. Luận văn có thể hỗ trợ ai trong việc phát triển NLTS?
   Cơ quan quản lý nhà nước, nhà nghiên cứu, doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân địa phương đều có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để hoạch định chính sách, nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển kinh tế nông thôn.

Kết luận

• Phát triển NLTS huyện Thạch Thành giai đoạn 2010-2021 đạt tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất khoảng 3%/năm, với sự chuyển dịch cơ cấu ngành tích cực.
• Các nhân tố tự nhiên và kinh tế - xã hội thuận lợi đã tạo điều kiện phát triển đa dạng các ngành NLTS, tuy còn nhiều khó khăn cần khắc phục.
• Luận văn đã phân tích chi tiết các nhân tố ảnh hưởng, thực trạng phát triển và đề xuất các giải pháp phát triển bền vững đến năm 2030.
• Các giải pháp tập trung vào quy hoạch đất đai, ứng dụng công nghệ, tổ chức sản xuất, hoàn thiện hạ tầng và phát triển thị trường.
• Kết quả nghiên cứu là cơ sở khoa học quan trọng cho các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và cộng đồng sản xuất trong việc thúc đẩy phát triển NLTS hiệu quả, bền vững tại huyện Thạch Thành.

Hãy áp dụng những giải pháp đề xuất để nâng cao giá trị sản xuất NLTS, góp phần phát triển kinh tế nông thôn và bảo vệ môi trường bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển NLTS. Chương 2:Thực trạng phát triển và phân bố NLTS huyện Thạch Thành giai đoạn 2010 - 2022. Chương 3: Định hướng và giải pháp phát triển NLTS huyện Thạch Thành đến năm 2030. 6 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA PHÁT TRIỂN NÔNG, LÂM, THỦY SẢN 1.Cơ sở lý luận về phát triển nông, lâm, thủy sản 1.Tổng quan các công trình ở Việt Nam có liên quan đến đề tài 1.Một số công trình nghiên cứu về phát triển NLTS ở Việt Nam Nguyễn Thế Nhã (2004), trong giáo trình “Kinh tế nông nghiệp” đã đề cập đến một số khía cạnh của kinh tế NN như đặc điểm, các nguồn lực phát triển NN; lý thuyết cung, cầu trong NN; các vấn đề phát triển NN bền vững.

Về TCLTNN, năm 1986, GS Lê Thông quan niệm là các mối liên hệ không gian giữa các bộ phận tự nhiên, dân cư, kinh tế NN nhằm đạt được hiệu quả cao nhất với chi phí thấp nhất trong quá trình sản xuất [34]. GS Nguyễn Viết Thịnh (1995) cho rằng TCLTNN là tổ chức các không gian NN trên cơ sở đánh giá tác động tổng hợp của các nhân tố tương đối tĩnh (các điều kiện sinh thái NN) và các nhân tố động (như dân cư, lao động, mạng lưới đô thị, kết cấu hạ tầng sản xuất và sinh hoạt, thị trường nông sản, chính sách phát triển.) nhằm đánh giá được sự phân hóa lãnh thổ NN đã định hình, sự hợp lý và chưa hợp lý của nó rồi đưa ra một (hoặc hai, ba) phương án định hướng TCLTNN, trong đó phát hiện chính xác các địa bàn trọng điểm phát triển NN theo hướng CNH, HĐH, đồng thời phát hiện các vùng khó khăn để đề xuất các chính sách phát triển phù hợp [24]. Khá nhiều công trình mang tính đại cương có liên quan đến địa lý NN của Nguyễn Đức Mậu (1977), Bùi Văn Loãn (1983), Nguyễn Đức Tuấn (1998), Nguyễn Minh Tuệ (2005) [34]. Một số tác giả tiêu biểu nghiên cứu những vấn đề về địa lý NN Việt Nam là Nguyễn Trọng Điều và Vũ Xuân Thảo (1983), Trần Đình Gián (1990), Đặng Như Toàn (1995), Lê Thông (2011), Đỗ Thị Minh Đức (2003), Đặng Văn Phan (2008).

Nhìn chung, Địa lý NN có nhiệm vụ nghiên cứu về vai trò, đặc điểm, các nhân tố ảnh hưởng, tình hình phát triển và TCLTNN.Các nghiên cứu về phát triển NLTS huyện Thạch Thành Một số công trình có chứa một số nội dung về phát triển NLTS huyện Thạch Thành như Địa chí Thanh Hóa tập III (2008) [28], Giáo trình Địa lý Thanh Hóa (2002) của Lê Văn Trưởng [32]; Báo cáo thuyết minh Quy hoạch tỉnh Thanh Hóa thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045 của UBND tỉnh Thanh Hóa [41]. Hệ thống các nghị quyết, đề án phát triển NLTS tỉnh Thanh Hóa và Thạch Thành như: Nghị quyết số 13-NQ/TU (năm 2019) về tích tụ, tập trung đất đai để phát triển NN quy mô lớn, công nghệ cao đến 2025, định hướng đến năm 2030; Nghị quyết số 13-NQ/TU (năm 2019) của BCH đảng bộ tỉnh Thanh Hóa về tích tụ, tập trung đất đai để phát triển NN quy mô lớn, công nghệ cao đến 2025, định hướng đến năm 2030; Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện Thạch Thành lần thứ XXIV, nhiệm kỳ 2015 -2020, lần thứ XXV, nhiệm kỳ 2020 -2025; Nghị quyết số 02-NQ/HU (năm 2016) của BCH Đảng bộ huyện Thạch Thành về tái cơ cấu ngành NN huyện Thạch Thành giai đoạn 2016-2020; Quyết định số 461/QĐ-UBND (năm 2016) của UBND huyện Thạch Thành về ban hành Đề án tái cơ cấu ngành NN huyện Thạch Thành giai đoạn 2016-2020 [36]; Quy hoạch sử dụng đất thời kỳ 2021-2030 và kế hoạch sử dụng đất năm 2021, huyện Thạch Thành [41], Quy hoạch xây dựng vùng huyện Thạch Thành đến năm 2045 [44]. Về luận văn, luận án có luận văn thạc sĩ Thực trạng và giải pháp phát triển kinh tế trang trại tại huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa (2011) của Nguyễn Văn Mạnh [16]; Hiện trạng phát triển NN huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2001-2010 của Phạm Văn Thảo [23], Phát triển sản xuất Dứa trên địa bàn huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa (2016) của Trương Thị Thu [26]; Phát triển NN theo hướng bền vững ở huyện Thạch Thành (tỉnh Thanh Hóa) (2015) của Đặng Văn Tuấn [33]. “Nghiên cứu xác định hệ thống cây trồng thích hợp ở huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa” (2017), Luận án tiến sĩ của Lê Hoài Thanh.

Mới đây (năm 2022), Hà Huy Trung và Nguyễn 8 Văn Tuấn đã có nghiên cứu Tổ chức lãnh thổ kinh tế huyện Thạch Thành [31], trong đó đã phân tích một số hình thức TCLTNN. Những công trình trên đây là cơ sở quan trọng giúp chúng tôi đúc kết cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn liên quan đến đề tài, lựa chọn mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu và định hướng cho việc triển khai nghiên cứu NLTS Thạch Thành.Cơ sở lý luận về phát triển nông, lâm, thủy sản 1.Một số khái niệm Nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất cơ bản của xã hội và ra đời rất sớm. Đây là ngành sử dụng đất đai để trồng trọt và chăn nuôi, khai thác cây trồng và vật nuôi làm tư liệu và nguyên liệu lao động chủ yếu để tạo ra lương thực, thực phẩm và một số nguyên liệu cho công nghiệp. NN bao gồm nhiều chuyên ngành: trồng trọt, chăn nuôi, sơ chế nông sản; theo nghĩa rộng, còn bao gồm cả lâm nghiệp, thủy sản [14].

Phát triển là quá trình vận động liên tục từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn của một sự vật. Phát triển NLTS là quá trình làm cho NN tăng lên về qui mô, thay đổi về cơ cấu, nâng cao trình độ sản xuất, chất lượng nông sản và đóng góp vào phát triển KTXH. Phát triển NN làsự tăng lên về qui mô, sự thay đổi về chất theo hướng nâng cao NS, chất lượng, hiệu quả, khả năng cạnh tranh; là phát triển NN công nghệ cao, NN thông minh, NN sinh thái, NN tuần hoàn, hình thành các vùng chuyên canh hàng hóa quy mô lớn, chất lượng cao; phát triển các chuỗi giá trị từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ tiến bộ, an toàn [11]. Cơ cấu NLTS là các bộ phận hợp thành nền NN, bao gồm cơ cấu ngành nghề;cơ cấu cây trồng, vật nuôi; cơ cấu giống và cơ cấu mùa vụ.

Các cơ cấu trên được bố trí tùy theo điều kiện tự nhiên, kinh tế, kĩ thuật và yêu cầu xã hội [11]. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp là sự thay đổi tỷ trọng các phân ngành trong bản thân ngành nông nghiệp. Xu hướng chung của sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của các nước: lúc đầu tập trung vào việc tự túc lương thực, sau đó chuyển sang sản xuất cây thức ăn gia súc và 9 chăn nuôi, rồi các cây có dầu, đạm, rau và quả. Một xu hướng khác diễn ra đồng thời trong quá trình phát triển NLTS là chuyển dịch từ tiêu dùng nông sản tươi sang tiêu dùng nông sản đã qua chế biến [19].

Tái cơ cấu NLTS là quá trình tập trung triển khai nhiều giải pháp chuyển đổi cơ cấu mùa vụ, cơ cấu cây trồng, vật nuôi để tăng giá trị trên đơn vị DT canh tác, tăng thu nhập cho cư dân nông thôn, góp phần thúc xây dựng nông thôn mới trên địa bàn [19].Vai trò của nông, lâm, thủy sản trong nền kinh tế Ngành NLTS cung cấp lương thực thực phẩm cho nhu cầu xã hội. NLTS là những ngành sản xuất vật chất cơ bản, là cơ sở cho phát triển kinh tế ở hầu hết cả nước, nhất là ở các nước đang phát triển. Ngay cả ở những nước có nền công nghiệp phát triển cao, mặc dù tỷ trọng của NN trong GDP không lớn, nhưng khối lượng nông sản của các nước này khá lớn và tăng lên không ngừng để đảm bảo cung cấp cho con người những sản phẩm tối cần thiết đó là lương thực, thực phẩm - yếu tố đầu tiên, yếu tố sống còn có tính chất quyết định sự tồn tại và phát triển của con người và là động lực phát triển đất nước. NLTS cung cấp yếu tố đầu vào cho phát triển công nghiệp và đô thị.

NLTS của các nước đang phát triển là khu vực dự trữ nguồn lao động và cung cấp lao động cho phát triển các ngành phi nông nghiệp như công nghiệp, dịch vụ và cho khu vực đô thị.NLTS cung cấp nguồn nguyên liệu cho nhiều ngành CN chế biến nông sản.Trong giai đoạn đầu của quá trình CNH, NLTS là nguồn cung cấp vốn lớn nhất cho sự phát triển các ngành phi nông nghiệp trong đó có CN, bởi vì NN là khu vực lớn nhất, xét cả về lao động,về sản phẩm quốc dân và địa bàn hoạt động. Nguồn vốn tích lũy được từ hoạt động NLTS có thể được tạo ra bằng nhiều cách, như tiết kiệm của nông dân đầu tư vào các hoạt động phi NN, thuế NN, thuế sử dụng đất NN, ngoại tệ thu được do xuất khẩu nông sản… NTLS là thị trường tiêu thụ của CN và DV. NLTS là thị trường tiêu thụ lớn của CN và dịch vụ. Ở hầu hết các nước đang phát triển, tư liệu tiêu dùng 10 và tư liệu sản xuất do công nghiệp sản xuất ra được NN và nông dân tiêu thụ.

Sự thay đổi về cầu trong khu vực NN, nông thôn sẽ có tác động trực tiếp đến sản lượng ở khu vực phi NN.Phát triển mạnh mẽ NLTS, nâng cao thu nhập dân cư NN, làm tăng sức mua từ khu vực nông thôn sẽ làm cho nhu cầu về sản phẩm CN tăng, thúc đẩy quá trình CNH phát triển. Vì thế hầu hết các quốc gia đều tìm cách từng bước nâng cao chất lượng sản phẩm của NN và có thể cạnh tranh với thị trường thế giới. NLTS cung cấp hàng xuất khẩu. NLTS là ngành đem lại nguồn thu nhập ngoại tệ lớn.

Các loại sản phẩm của NLTS dễ dàng gia nhập thị trường quốc tế hơn so với các hàng hóa CN. Vì thế, ở các nước đang phát triển trình độ phát triển công nghiệp chưa cao thì nguồn xuất khẩu để có ngoại tệ chủ yếu dựa vào các loại sản phẩm của NLTS.Một số quốc gia đã thành công trong đa dạng hóa sản xuất và xuất khẩu nhiều loại NLTS, nhằm đem lại nguồn ngoại tệ đáng kể cho đất nước. NLTS có vai trò quan trọng trong bảo vệ môi trường. NLTS và nông thôn đều gắn chặt với việc sử dụng đất đai, mặt nước, thời tiết, khí hậu, nguồn nước.

nghĩa là gắn chặt với môi trường tự nhiên. Vì vậy NLTS là cơ sở cho sự phát triển bền vững.Tại một số quốc gia, NLTS sử dụng nhiều hóa chất như phân bón hóa học, thuốc trừ sâu bệnh, thuốc bảo vệ thực vật. làm ô nhiễm đất và nguồn nước.