Chương I : Một số vấn đề lí luận và thực tiễn về việc phát triển nguồn nhân lực ngành du lịch. - _ Chương 2 : Thực trạng phát triển nguồn nhân lực du lịch tỉnh Thanh Hóa. - Chương 3: Các giải pháp phát triển nguồn nhân lực du lich tỉnh Thanh Hóa. 18 CHUONG 1 - NHUNG VAN DE Li LUAN CO BAN VE VIEC PHAT TRIEN NGUON NHAN LUC NGANH DU LICH 1.1 Một số khái niệm liên quan đến nguồn nhân lực và phát triển nguồn nhân lực 1.1 Nguồn nhân lực Cho đến ngày nay, vẫn có nhiều cách hiểu khác nhau về “nguồn nhân lực” do mỗi góc độ tiếp cận của mỗi người, mỗi ngành nghề là khác nhau.
Theo Liên hợp quốc, “ Nguồn nhân lực là tất cả những kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm, năng lực và tính sảng tạo của con người có quan hệ tới sự phát triển của mỗi cá nhân và của đất nước ”. Theo Tổ chức Lao động Quốc tế, “nguồn nhân lực của một quốc gia là toàn bộ những người trong độ tuổi có khả năng tham gia lao động. ” Do đó, về bản chất, có thể hiểu nguồn nhân lực (NNL) là một nguồn lực được xuất phát từ chính bản thân mỗi cá nhân của con người, bao gồm ba yếu tố là thê lực, trí lực và tâm lực. Sự phát triển của NNL sẽ gan với su phat triển cơ thé bên ngoài của con người.
Nguồn nhân lực sé ngày càng lớn mạnh, và cho đến một ngày nó có khả năng có thé đáp ứng day đủ các điều kiện mà con người cần có dé tham gia lao động. Ngoài ra, NNL còn được hiểu là khả năng lao động xã hội, là nguồn lực cho sự phát triển kinh tế- xã hội của một công ty, một đất nước. Theo góc độ kinh tế học, NNL là nguồn tài nguyên của một quốc gia, hoặc của một tổ chức, hay còn được gọi là vốn nhân lực. Ở tầm vĩ mô, NNL chính là nguồn lực xã hội.
Ở tầm vi mô, nó còn được hiểu là một tập hợp của nhiều cá nhân khác nhau, có tính cách và nhu cầu khác nhau, là toàn bộ đội ngũ nhân viên của một công ty, một tô chức. Như vậy, NNL là một tổng thể tiêm năng của con người, được chuân bi dựa theo một quy chuan nhât định vê 19 số lượng, chất lượng và cơ cấu, có khả năng huy động vào quá trình phát triển của một tô chức, một đất nước. Tiềm năng thể lực của con người được thể hiện qua tình trạng sức khỏe của cộng đồng và mức độ dinh dưỡng của xã hội. Năng lực thé chất của con người là nền tảng, là cơ sở để năng lực trí tuệ và nhân cách phát triển.
Tiềm năng về trí lực là tình trạng học vấn, trình độ chuyên môn, kỹ thuật hiện có, cũng như khả năng học tập, tiếp thu tri thức của mỗi người. Tiềm năng về tâm lực sẽ tồn tại và phát triển tùy thuộc vào tập quán, văn hóa của mỗi quốc gia. Nó được kết tinh trong mỗi con người va cộng đồng, tạo nên một nhân cách đặc biệt cho nguồn lao động dé phù hop với quốc gia đó. Nguồn nhân lực là một loại nguồn vô tận, do đó nó sẽ có ưu điểm hơn các loại nguồn lực khác.
Việc khai thác, phát triển nguồn nhân lực một cách hợp lí của các nhà quản trị nhân lực sẽ đem lại hiệu quả cao trong việc tạo ra lợi nhuận cho doanh nghiệp. Tùy vào góc độ tiếp cận của mỗi người, định nghĩa về NNL sẽ có những ý kiến khác nhau. Tuy nhiên, khi đề cập đến nó, mọi người sẽ thường chú trọng vào ba yếu tố đặc trưng của nguồn nhân lực: - Số lượng : được biểu hiện thông qua các chỉ tiêu về quy mô và tốc độ tăng trường NNL. - Chất lượng : được biểu hiện thông qua các chỉ tiêu về học vấn, trình độ, kỹ năng, sức khỏe, đạo đức, khả năng tiếp thu.
- Cơ cầu NNL : đây là một yếu tô không thê thiếu khi đánh giá, xem xét về NNL. Nó bao gồm các yếu tố nhỏ khác như trình độ đào tạo, dân tộc, gidi tính, độ tudi.2 Phát triển nguôn nhân lực Trong thời đại ngày nay, con người được xem là một “ nguồn tài nguyên đặc biệt”, là nguồn lực cho sự phát triển kinh tế. Bởi vậy, phát triển nguôồn nhân lực được coi như là nhiệm vụ hàng dau trong việc phát triển các nguồn lực. Chăm lo cho con người là yếu tố chắc chan nhất dé đảm bảo sự phén vinh, phát triển cho một quốc gia.
Đầu tư cho con người là cuộc đầu tư mang tính chiến lược, là cơ sở nền tảng nếu muốn kinh tế phát triển bền vững. Sự phát triển nói chung là quá trình vận động theo khuynh hướng đi lên, từ trình độ thấp đến trình độ cao, là một quá trình phát triển hoàn thiện. Đó là sự biến đổi cả về chất lượng lẫn số lượng theo hướng ngày càng cao hơn, ngày càng hoàn thiện hơn. Quan điểm của Macxit về sự phát triển, vận dụng của con người đã nhân mạnh vào yếu tô phát triển của con người, lấy con người là trung tâm.
Phát triển con người vừa là mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, vừa là phương thức tốt nhất đề thúc đây sự phát triển. Phát triển con người, hay còn gọi là phát triển NNL là sự gia tăng các gia tri về thé lực, trí tuệ, tâm lực của mỗi con người theo hướng ngày càng hoàn thiện hơn, phù hợp với điều kiện phát triển của kinh tế - xã hội. Đó cũng là quá trình mà con người mở rộng cơ hội, lựa chọn dé nang cao nang luc, tri tuệ và cuộc sống dé phù hop với mong muốn của bản thân. Mỗi con người, mỗi tổ chức đều có những khía cạnh nhìn nhận vấn đề khác nhau, do đó các quan điểm về phát triển NNL cũng là khác nhau.
Theo tổ chức Liên hợp quốc, phdt triển nguôn nhân lực bao gom giáo dục, đào tao và sử dụng tiém năng con người nhằm thúc day phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống. Quan niệm này đã nhân mạnh rằng NNL không chỉ là yếu tố của sản xuất, mà còn là yếu tố cho tăng trưởng kinh tế, và là mục tiêu phát triển xã hội. Chất lượng của đời sống được cải thiện sẽ giúp con người trở nên hạnh phúc hơn, họ sẽ làm việc hăng say và tạo ra nhiêu 21 năng suất lao động hơn, sáng tạo hơn, góp phần làm cho xã hội phát triển và bền vững. Theo Tổ chức Lao động Quốc tế, phát triển nguồn nhân lực nó bao hàm một phạm vi rộng lớn hơn chứ không chỉ riêng về khía cạnh ngành nghé, hay đào tạo nói chung.
Con người có nhu cầu sử dung năng lực của minh dé đạt được sự thỏa mãn về nghề nghiệp và cuộc sống, cũng như dùng năng lực của minh dé có được một việc làm hiệu quả. Sự thành thao công việc chuyên môn là kết quả của việc bé sung, nâng cao kiến thức trong quá trình sinh sống và làm việc, nhằm thỏa mãn ước mơ của con người. Tuy nhiên, chúng ta nên thấy rằng phát triển nguồn nhân lực là một chuỗi các hoạt động khám phá, trau dồi, phát triển và sử dụng trí tuệ, kiến thức, kinh nghiệm, kỹ năng, sự sáng tạo và lòng nhiệt tình của con người như một nguồn lực, và nó là một dự án có hệ thống phức tạp. Khái niệm phát triển nguồn nhân lực bao gồm các khía cạnh sau: Thứ nhất, đối tượng của sự phát triển là trí tuệ và tài năng của con người, tức là sự khéo léo của con người.
Trí tuệ con người không phải là vật chất khách quan nhìn thấy được và hữu hình như tài nguyên thiên nhiên, mà là khả năng tư duy vô hình và vô hình tổn tại trong trí óc. Thứ hai, do đối tượng của phát triển nguồn nhân lực khác với đối tượng phát triển nguồn lực tự nhiên nên phương pháp của hai loại hình phát triển nguon lực cũng khác nhau. Việc phát triển tai nguyên thiên nhiên được thực hiện bởi con người thông qua khai thác và chế biến với sự trợ giúp của các công cụ lao động (sản xuất) khác nhau, với mục đích biến tài nguyên thiên nhiên thành của cải có thể đáp ứng nhu cầu của con người thông qua lao động của con người. Ở đây, con người là chủ thể của sự phát triển, còn tài nguyên thiên nhiên là đối tượng của sự phát triển.
Việc phát triển nguồn nhân lực được thực hiện bằng các biện pháp giáo dục và đào tạo, kích thích và khuyến 22 khích, quản lý khoa học sẽ tạo ra nhiều của cải cho xã hội. Ở đây, con người không chỉ là chủ thé của sự phát triển, mà còn là khách thé của sự phát triển. Thứ ba, hoạt động phát triển nguồn nhân lực là vô tận. Một mặt, bởi vì con người tồn tại mãi mãi thông qua sinh sản, nên sự phát triển tài năng của con người sẽ diễn ra không ngừng; sự tiến bộ của xã hội loài người trong vai năm qua đã chứng minh điểm này.
Do đó, không có giới hạn nào cho sự phát triển tài năng cá nhân. Nhưng đối với một nguồn tài nguyên cụ thê thì sự phát triển là có hạn, một khi nó đã được khai thác và cạn kiệt thì không phát triển nữa. Thứ tư, phát triển nguồn nhân lực là một kỹ thuật hệ thống phức tạp. Tính phức tạp thé hiện ở chỗ, có lúc con người là chủ thể của sự phát triển, có lúc con người là khách thể của sự phát triển, và nhiều khi họ vừa là chủ thể của sự phát triển, vừa là khách thể của sự phát triển, tự mình phát triển.
Tính phức tạp còn thể hiện ở chỗ, phát triển nguồn nhân lực chịu tác động của nhiều yếu tố: Thứ nhất, bị ảnh hưởng bởi các yếu tố chủ quan, bạn sẵn sàng phát triển bản thân hay chấp nhận được người khác phát triển. Thứ hai, nó chịu tác động của các yếu tố khách quan như môi trường chính trị, tình hình kinh tế, trình độ công nghệ, trình độ và chất lượng giáo dục, truyền thống văn hóa,. Phát triển nguồn nhân lực là một kỹ thuật hệ thống phức tạp liên quan đến nhiều khía cạnh khác nhau. Vì vậy, chỉ có thong nhat, phối hợp và sử dụng hiệu quả các phương tiện thì chúng ta mới đạt được mục tiêu phát triển.
Phát triển nguồn nhân lực sẽ có 2 phương diện phát triển chính là số lượng và chất lượng: : Số lượng: thể hiện ở quy mô dân số, cơ cấu về giới tính và độ tuôi. - Chat luong : la su phat trién 6 ca ba phương diện : thể lực, trí lực và phâm chât.