Nguyễn Đức Trung KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM PHÂN TÍCH VÀ DỰ BÁO TẬP 9: NĂM 2022 - TRIỂN VỌNG KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HẬU BÌNH THƯỜNG MỚI CỦA CUỘC CHIẾN NGA - UKRAINA Khuôn khổ Báo cáo kinh tế vĩ mô thường niên TP. HCM - THÁNG 7/2022 KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM PHÂN TÍCH VÀ DỰ BÁO TẬP 9: NĂM 2022 - TRIỂN VỌNG KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HẬU BÌNH THƯỜNG MỚI CỦA CUỘC CHIẾN NGA - UKRAINA Chủ biên PGS. Nguyễn Đức Trung Thành viên thực hiện PGS. Đoàn Thanh Hà ThS.
Trần Kim Long PGS. Nguyễn Thanh Hiên ThS. Triệu Kim Lanh TS. Phạm Thị Tuyết Trinh ThS.
Lữ Hữu Chí TS. Lê Hoàng Anh ThS. Lê Hoài Ân, CFA TS. Nguyễn Minh Nhật ThS.
Phùng Thị Hồng Gấm LỜI NÓI ĐẦU Từ giữa tháng 02 năm 2022, nền kinh tế thế giới đã đối mặt với các tác động tiêu cực từ cuộc xung đột Nga – Ukraine, khiến nguồn cung nguyên liệu cho các ngành sản xuất bị gián đoạn và giá cả hàng hóa tăng cao. Các biện pháp trừng phạt của Mỹ và các nước phương Tây với Nga làm tình trạng bất ổn ngày càng trầm trọng. Các sự kiện trên đã gây áp lực suy giảm kinh tế và tăng áp lực lạm phát toàn cầu. Ngân hàng trung ương các nước đã có động thái siết chặt chính sách tiền tệ nhằm kiềm chế lạm phát.
Một trong những động thái này là Cục dự trữ Liên bang Mỹ đã nâng lãi suất cơ bản khiến cho đồng đô la tăng giá so với các đồng tiền khác. Tại Việt Nam, nhằm mục tiêu hỗ trợ quá trình phục hồi nền kinh tế sau đại dịch và kiểm soát lạm phát, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước đã điều hành chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ một cách linh hoạt, thận trọng. Cụ thể, trong hai quý đầu năm 2022, Ngân hàng Nhà nước đã duy trì lãi suất điều hành ở mức thấp nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp và người dân. Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước cũng đã bán USD để ổn định tỷ giá VND/USD, đồng thời đẩy mạnh phát hành Trái phiếu chính phủ nhằm rút tiền về (tổng giá trị đạt 69 nghìn tỷ đồng trong 6 tháng đầu năm).
Với các biện pháp trên, nền kinh tế Việt Nam đã có sự phục hồi mạnh mẽ trong hai quý đầu năm 2022 với tăng trưởng GDP là 6,42%, cao hơn so với cùng kỳ hai năm trước (năm 2021 tăng 5,74%, 2020 tăng 2,04%). Sự phục hồi diễn ra ở tất cả các khu vực: khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 2,78% (đóng góp 5,07%); khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 7,70%, (đóng góp 48,33%); khu vực dịch vụ tăng 6,60%, (đóng góp 46,60%). Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa ước tính đạt 185,94 tỷ USD, tăng 17,3% so với cùng kỳ năm 2021; kim ngạch nhập khẩu hàng hóa ước tính đạt 185,23 tỷ USD, tăng 15,5% so với cùng kỳ năm 2021. Bên cạnh đó, lạm phát đã được kiểm soát chặt chẽ trong 6 tháng đầu năm.
Chỉ số CPI bình quân tăng 2,44% và lạm phát cơ bản tăng 1,25% so với cùng kỳ năm 2021 trong bối cảnh giá các hàng hóa cơ bản trên thị trường thế giới đều tăng, đặc biệt là giá xăng dầu. Tỷ giá VND/USD tăng nhẹ khoảng 2% trong bối cảnh nguồn cung USD có xu hướng giảm và các nền kinh tế lớn như Mỹ và Liên minh châu Âu phát đi thông điệp sẽ thắt chặt tiền tệ. Về cân đối Ngân sách Nhà nước, Ngân sách Nhà nước trong 6 tháng đầu năm thặng dư 219,9 nghìn tỷ đồng, và là mức thặng dư cao nhất so với cùng kỳ các năm trước đó (2021: +80,6 nghìn tỷ đồng; 2020: +69,1 nghìn tỷ đồng và 2019: +48,1 nghìn tỷ đồng). Lũy kế tổng thu ngân sách Nhà nước 6 tháng đầu năm 2022 đạt 932,9 nghìn tỷ đồng, bằng 66,1% dự toán năm.
Lũy kế 6 tháng đầu năm 2022, tổng chi ngân sách Nhà nước ước đạt 713 nghìn tỷ đồng, i bằng 40% dự toán năm. Các kết quả trên cho thấy khả năng thích nghi mạnh mẽ của nền kinh tế trong bối cảnh gặp nhiều khó khăn đến từ các biến động từ môi trường quốc tế. Tuy nhiên, trong 6 tháng cuối năm, nền kinh tế vẫn sẽ chịu các thách thức lớn từ các yếu tố vĩ mô như: (i) Tác động tiêu cực từ xung đột Nga - Ukraine còn tiếp tục và khó đoán trước. Xung đột kéo dài có thể khiến các quốc gia châu Âu chịu ảnh hưởng nặng nề hơn khi bước sang mùa đông và Nga bắt đầu siết chặt nguồn cung khí đốt; (ii) Áp lực lạm phát vẫn tiếp tục tăng trên phạm vi toàn cầu.
Điều này sẽ khiến các Ngân hàng trung ương sẽ phải tiếp tục quá trình tăng lãi suất để chống lạm phát. Động thái trên sẽ gây áp lực tăng giá đối với các đồng tiền ngoại tệ mạnh. Trong khi đó, việc giữ nguyên lãi suất điều hành, và nguồn cung USD từ thặng dư thương mại có xu hướng giảm, sẽ gây áp lực lên tỷ giá VND/USD; (iii) Áp lực trả nợ đến hạn trong năm 2022 khá cao khiến nhu cầu huy động vốn trái phiếu 6 tháng cuối năm sẽ cao trong bối cảnh thanh khoản các Ngân hàng thương mại không còn dồi dào như trước. Trong bối cảnh trên, nhóm Nghiên cứu vĩ mô của Trường Đại học Ngân hàng TP.
Hồ Chí Minh đã nghiên cứu và thực hiện báo cáo Kinh tế vĩ mô tập 9 với chủ đề “Kinh tế Việt Nam trong bối cảnh hậu bình thường mới của xung đột Nga- Ukraine: Hướng đi nào cho Bất động sản và Thị trường chứng khoán”. Báo cáo giúp người đọc có một góc nhìn tổng quát về tình hình kinh tế Việt Nam trong 6 tháng đầu năm với một số nội dung nổi bật như sau: (i) Phân tích tác động của xung đột Nga - Ukraine đến nền kinh tế Việt Nam; (ii) Thực hiện dự báo các biến vĩ mô quan trọng của nền kinh tế như tăng trưởng, lạm phát, lãi suất, tỷ giá và dự báo thị trường chứng khoán và thị trường bất động sản; (iii) Đưa ra dự báo cho nền kinh tế Việt Nam những tháng cuối năm 2022. Bên cạnh đó, báo cáo cũng trình bày các nghiên cứu định lượng chuyên sâu nhằm đưa ra các gợi ý về điều hành chính sách tiền tệ những tháng cuối năm như: (i) Phân tích tác động của xung đột Nga - Ukraine đến việc điều hành chính sách tiền tệ Việt Nam sử dụng mô hình Bayesian – DSGE; (ii) Phân tích tác động của xung đột Nga - Ukraine đến các thị trường chứng khoán ở châu Á dựa trên phương pháp nghiên cứu sự kiện; (iii) Phân tích rủi ro và cơ hội của các ngành kinh tế trọng điểm ở Việt Nam. Báo cáo vĩ mô tập 9 được soạn thảo với mục đích chia sẻ tri thức và các khám phá mới của nhóm nghiên cứu trường Đại học Ngân hàng TP.
Hồ Chí Minh đối với các nhà nghiên cứu, các nhà quản lý và các chuyên gia quan tâm đến các yếu tố vĩ mô tại Việt Nam. Nhóm tác giả rất mong nhận được ý kiến đóng góp của quý độc giả để báo cáo ngày càng hoàn thiện hơn. Trân trọng cảm ơn quý vị, ii MỤC LỤC LỜI NÓI ĐẦU. iii DANH MỤC BIỂU ĐỒ.
vii DANH MỤC HÌNH. xi DANH MỤC BẢNG. xi DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. KINH TẾ VĨ MÔ THẾ GIỚI VÀ TÁC ĐỘNG ĐẾN VIỆT NAM .1 Diễn biến kinh tế thế giới .2 Kịch bản kinh tế thế giới năm 2022 và dự báo tác động đến Việt Nam .1 Kịch bản kinh tế thế giới năm 2022 .2 Những tác động dự kiến đến nền kinh tế các quốc gia mới nổi nói chung và Việt nam nói riêng trong 6 tháng cuối năm 2022.
TOÀN CẢNH KINH TẾ VIỆT NAM 6 THÁNG ĐẦU NĂM 2022.1 Khu vực ngân sách - nợ công .1 Khu vực ngân sách .2 Trái phiếu Chính phủ .2 Dự báo tăng trưởng kinh tế 6 tháng cuối năm 2022 .1 Tăng trưởng. KỊCH BẢN KINH TẾ VĨ MÔ 6 THÁNG CUỐI NĂM 2022 .1 Khu vực ngân sách - nợ công .1 Khu vực ngân sách .2 Trái phiếu Chính phủ. PHỤC HỒI KINH TẾ SAU KHỦNG HOẢNG COVID-19.1 Khu vực kinh tế thực.1 Tăng trưởng kinh tế. PHÂN TÍCH TÁC ĐỘNG CỦA XUNG ĐỘT NGA - UKRAINE ĐẾN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN CỦA CÁC QUỐC GIA CHÂU Á: - TIẾP CẬN TỪ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU SỰ KIỆN (EVENT STUDY) .1 Các nghiên cứu trước liên quan đến phương pháp nghiên cứu sự kiện.2 Phương pháp nghiên cứu .1 Xác định sự kiện .2 Xác định ngày sự kiện.3 Thu thập dữ liệu .4 Đo lường lợi nhuận bất thường .3 Kết quả đánh giá tác động của xung đột Nga – Ukraine đến thị trường chứng khoán các quốc gia châu Á .4 Kết luận và hàm ý chính sách.
PHÂN TÍCH TÁC ĐỘNG CỦA XUNG ĐỘT NGA – UKRAINE ĐẾN ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VIỆT NAM: MỘT TIẾP CẬN TỪ MÔ HÌNH DSGE VÀ MÔ HÌNH THỰC NGHIỆM VAR .1 Bối cảnh nghiên cứu .2 Tổng quan về điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam giai đoạn 2020 – 2022 .3 Lược khảo các nghiên cứu về chính sách tiền tệ tiếp cận từ mô hình DSGE .4 Mô hình nghiên cứu .1 Mô hình DSGE cho nền kinh tế nhỏ, mở của Việt Nam .2 Mô hình VAR thực nghiệm .5 Phương pháp nghiên cứu .1 Phương pháp ước lượng mô hình DSGE .2 Phương pháp ước lượng mô hình VAR .6 Kết quả nghiên cứu .1 Mô hình DSGE .2 Mô hình thực nghiệm VAR .7 Dự báo các biến số vĩ mô trong giai đoạn 2022 – 2025 .8 Kết luận và hàm ý chính sách. THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH VIỆT NAM, CÁC BIỆN PHÁP CAN THIỆP CỦA CHÍNH PHỦ TRONG BỐI CẢNH BẤT ỔN .1 Châu Á, những thách thức và phát triển đạt được.2 Những biện pháp chính sách tiền tệ được thực thi .3 Một số gợi ý điều hành chính sách tiền tệ 6 tháng cuối năm 2022. THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN QUỐC TẾ .1 Xu hướng thị trường chứng khoán toàn cầu trong 6 tháng đầu năm 2022 .2 Thị trường chứng khoán Mỹ .1 Dòng vốn đầu tư và chỉ số chứng khoán .2 Dòng vốn đầu tư theo các ngành nghề .3 Thị trường chứng khoán Trung Quốc .1 Dòng vốn đầu tư và chỉ số chứng khoán .2 Dòng vốn đầu tư theo ngành nghề. THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM .1 Dòng vốn đầu tư và chỉ số VN-Index .2 Dòng vốn đầu tư theo các ngành nghề .3 Hoạt động giao dịch và xu hướng thị trường chứng khoán 6 tháng cuối năm 2022 .1 Phân tích đặc điểm thị trường trong 6 tháng đầu năm 2022 .2 Giao dịch nhà đầu tư cá nhân .3 Dòng vốn của nhà đầu tư nước ngoài.