phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục các công trình công bố liên quan đến đề tài luận án, Danh mục tài liệu tham khảo và Phụ lục, nội dung chính của luận án đƣợc kết cấu thành 4 chƣơng, 13 tiết. 14 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƢỢNG CAO ĐÁP ỨNG YÊU CẦU HỘI NHẬP QUỐC TẾ Nghiên cứu về chủ đề phát triển nguồn nhân lực chất lƣợng cao là một chủ đề không quá mới nhƣng vô cùng cấp thiết, đặc biệt tại một địa bàn có nhiều điểm nóng về phát triển kinh tế nhƣ Hải Phòng. Nguồn nhân lực chất lƣợng cao sẽ góp phần lớn vào thành công chung đƣa các kế hoạch phát triển kinh tế trong bối cảnh hội nhập quốc tế trở thành hiện thực. Trong mỗi khía cạnh tổng quan, luận án đƣa ra các quan điểm mà các tác giả đề cập đến nhƣ khái niệm, nội dung, vai trò, các tiêu chí đánh giá, và nhân tố ảnh hƣởng đến phát triển nguồn nhân lực chất lƣợng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và các giải pháp đƣợc đề xuất.
NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ NGUỒN NHÂN LỰC VÀ NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƢỢNG CAO 1. Các công trình nghiên cứu về nguồn nhân lực Trên toàn thế giới, có nhiều tài liệu khác nhau đã thảo luận về quan niệm về nguồn nhân lực. Một ví dụ là cuốn sách "Human Resource Management: Theory and Practice" đã đƣợc phát hành và tái bản nhiều lần bởi nhiều nhà xuất bản khác nhau. Tuy nhiên, cuốn sách nổi tiếng nhất với tựa đề này đƣợc viết bởi hai tác giả là John Bratton và Jeffrey Gold và xuất bản lần đầu tiên vào năm 1994.
Các phiên bản cập nhật của cuốn sách đã đƣợc xuất bản vào các năm 1999, 2003, 2007 và 2012. Trong cuốn Human Resource Management: Theory and Practice của John Bratton và Jeffrey Gold, một trong những cuốn sách cơ bản về quản lý nhân sự, nguồn nhân lực đƣợc định nghĩa là tất cả những ngƣời lao động, bao gồm nhân viên và quản lý, có khả năng và năng lực để tham gia vào quá trình sản xuất và cung cấp dịch vụ của một tổ chức. Nguồn nhân lực không chỉ đơn thuần là các cá nhân trong tổ chức, mà còn bao gồm các kỹ năng, kiến thức, kinh nghiệm, đạo đức nghề nghiệp, tƣ duy sáng tạo và các giá trị khác đƣợc tích lũy và truyền đạt trong tổ chức. Định nghĩa này nhấn mạnh vai trò quan trọng của nguồn nhân lực trong hoạt động sản xuất và dịch vụ của tổ chức và cũng cho thấy rằng quản lý nguồn nhân lực không chỉ đơn thuần là quản lý con ngƣời, mà còn là quản lý các tài nguyên quan trọng nhằm đảm bảo hoạt động hiệu quả của tổ chức.
15 Cuốn The Economics of Human Resources của Edward Lazear và Sherwin Rosen là một tài liệu chuyên sâu về kinh tế học nguồn nhân lực, xuất bản lần đầu vào năm 1995 bởi nhà xuất bản Wadsworth Publishing Company. Cuốn sách này là một tài liệu chuyên sâu về lĩnh vực kinh tế nhân sự, tập trung vào các chủ đề nhƣ đào tạo, tiền lƣơng, thăng tiến và quản lý hiệu suất. Nó đã đƣợc sử dụng rộng rãi nhƣ một giáo trình trong các khóa học kinh tế và quản lý nhân sự. Trong tài liệu này, các tác giả đề cập đến một số quan niệm cơ bản về nguồn nhân lực.
Theo đó, những ngƣời lao động có khả năng và năng lực sẽ đƣợc trang bị cho các kỹ năng và kiến thức cần thiết để tham gia vào các hoạt động sản xuất và dịch vụ của các tổ chức. Nguồn nhân lực còn là một nguồn tài nguyên độc đáo và khác biệt so với các tài nguyên khác trong kinh tế, nhƣ tài nguyên vật chất hay tài nguyên tài chính. Các tác giả lý giải rằng nguồn nhân lực có tính chất độc đáo này bởi vì các cá nhân lao động có thể nắm bắt, tích lũy và phát triển các kỹ năng và kiến thức cần thiết cho hoạt động sản xuất. Đầu tƣ vào nguồn nhân lực đƣợc coi là một đầu tƣ lâu dài.
Theo đó, các tổ chức cần đầu tƣ vào giáo dục, đào tạo và phát triển kỹ năng và kiến thức cho nhân viên để đảm bảo rằng nguồn nhân lực của họ có thể đáp ứng đƣợc nhu cầu sản xuất và dịch vụ hiện tại và tƣơng lai. Tóm lại, cuốn sách The Economics of Human Resources của Edward Lazear và Sherwin Rosen cho thấy rằng nguồn nhân lực là một nguồn tài nguyên quan trọng trong kinh tế, và cần đƣợc quản lý và đầu tƣ một cách hợp lý để đảm bảo hiệu quả và năng suất của hoạt động sản xuất và dịch vụ. Cuốn Human Resource Management and Economic Success của Derek Torrington, Laura Hall và Stephen Taylor xuất bản lần đầu vào năm 2005 bởi nhà xuất bản Prentice Hall. Cuốn sách này là một tài liệu chuyên sâu về quản lý nhân sự và tập trung vào vai trò của nhân sự trong việc đạt đƣợc thành công kinh tế của các tổ chức.
Nó cung cấp các phƣơng pháp và công cụ để quản lý và phát triển nhân lực, đồng thời phân tích các yếu tố ảnh hƣởng đến hiệu suất kinh doanh của tổ chức từ góc nhìn của quản lý nhân sự. Cuốn sách đã đƣợc cập nhật và tái bản nhiều lần, với phiên bản mới nhất đƣợc xuất bản vào năm 2017. Trong tài liệu này, tác giả cho rằng, nếu đƣợc quản lý một cách hiệu quả, nguồn nhân lực có thể đóng góp quan trọng vào sự thành công của một tổ chức. 16 Ngoài ra, quan niệm về nguồn nhân lực còn đƣợc đề cập đến trong nhiều tài liệu khác nhƣ báo cáo nghiên cứu, sách chuyên khảo và bài viết chuyên ngành về quản lý nhân sự và phát triển kinh tế.
Đó là một số quan niệm phổ biến về nguồn nhân lực trên thế giới. Việc hiểu và áp dụng đúng các quan niệm này có thể giúp các tổ chức và quốc gia tận dụng tối đa các nguồn lực đầu vào cho phát triển kinh tế. Tại Việt Nam, cũng có nhiều tác giả đã đƣa ra quan điểm và đóng góp riêng về lĩnh vực nguồn nhân lực và quản lý nguồn nhân lực. Cuốn sách Quản trị nguồn nhân lực: Lý thuyết và thực tiễn đƣợc xuất bản lần đầu vào năm 2012 bởi Nhà xuất bản Thời Đại, của tác giả Trần Thị Hồng Liên, quan niệm về nguồn nhân lực đƣợc nhấn mạnh là nguồn tài nguyên quan trọng của một tổ chức, đóng vai trò quan trọng trong việc đạt đƣợc sự thành công kinh doanh.
Nguồn nhân lực không chỉ đơn thuần là một nguồn lực vật chất, mà còn là một nguồn lực vô hình, bao gồm kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm và năng lực sáng tạo của nhân viên. Ngoài ra, cuốn sách cũng nhấn mạnh rằng việc đầu tƣ vào nguồn nhân lực là cực kỳ quan trọng, bao gồm việc tuyển dụng và lựa chọn nhân viên phù hợp, đào tạo và phát triển kỹ năng, đánh giá hiệu suất và phát triển chính sách phúc lợi hợp lý. Quan điểm này đặt tôn trọng vào việc điều hành và thúc đẩy sự phát triển của nguồn nhân lực, nhấn mạnh rằng điều này là cách để gia tăng sức cạnh tranh và nâng cao hiệu suất kinh doanh của tổ chức. Tác giả Phạm Minh Hạc là một trong những nhà nghiên cứu khoa học về quản trị nguồn nhân lực Việt Nam.
Trong công trình Nghiên cứu con người và nguồn nhân lực đi vào CNH-HĐH, ông có quan niệm rằng nguồn nhân lực là một nguồn tài nguyên quan trọng và có giá trị đối với sự phát triển của một tổ chức, đặc biệt là trong bối cảnh cạnh tranh của thị trƣờng và thế giới hiện nay. Ông cho rằng, nguồn nhân lực không chỉ đơn thuần là những con ngƣời làm việc cho tổ chức, mà còn là một tài sản vô hình của tổ chức, bao gồm các giá trị, kỹ năng, kiến thức, kinh nghiệm, sáng tạo và năng lực quản trị của nhân viên. Quan niệm của ông là việc quản lý và phát triển nguồn nhân lực là cực kỳ quan trọng, đó là một yếu tố quan trọng để đảm bảo sự thành công và bền vững của tổ chức trong tƣơng lai. Việc đầu tƣ vào nguồn nhân lực bao gồm tuyển dụng và lựa chọn, đào tạo, phát triển kỹ năng, đánh giá hiệu quả, và phát triển chính sách 17 phúc lợi hợp lý, đó là cách để nâng cao sức mạnh cạnh tranh và tăng hiệu quả kinh doanh cho tổ chức [33, tr.
Tổng kết lại, các nghiên cứu về quan niệm nguồn nhân lực đã có từ cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20. Khi lĩnh vực khoa học quản lý đang phát triển mạnh mẽ, sự quan tâm và nghiên cứu về lĩnh vực quản lý nguồn nhân lực đã thu hút sự chú ý của các nhà quản lý, học giả, và nhà nghiên cứu trên khắp thế giới. Trong giai đoạn này, phân công và chuyên môn hoá công việc đƣợc tập trung nghiên cứu nhằm tổ chức thực hiện công việc có hiệu quả, kết quả nghiên cứu của giai đoạn này làm tiền đề khoa học cho khoa học quản lý và khoa học phát triển nguồn nhân lực trong các thể kỷ sau này. Các công trình nghiên cứu về nguồn nhân lực chất lƣợng cao Trên thế giới, nguồn nhân lực chất lƣợng cao đƣợc coi là một yếu tố quan trọng để đạt đƣợc thành công trong kinh doanh và cạnh tranh trong thị trƣờng toàn cầu.
Nhiều tài liệu và nghiên cứu về nguồn nhân lực chất lƣợng cao đã đƣợc thực hiện bởi các chuyên gia trong lĩnh vực quản lý nhân sự và kinh doanh. Cuốn sách Managing Human Resources của Luis R. Gomez-Mejia, David B. Balkin và Robert L.
Cardy đƣợc xuất bản lần đầu vào năm 1995 bởi Addison-Wesley Publishing Company là một tài liệu quan trọng về quản lý nguồn nhân lực, và cung cấp nhiều khái niệm về nguồn nhân lực chất lƣợng cao. Trong tài liệu này, các tác giả cho rằng, nguồn nhân lực chất lƣợng cao là một yếu tố quan trọng trong việc xây dựng và duy trì một tổ chức hiệu quả và cạnh tranh. Nhân viên tài năng và có năng lực cao sẽ giúp tăng cƣờng hiệu quả hoạt động của tổ chức và đƣa ra các giải pháp sáng tạo để giải quyết các vấn đề phức tạp. Các tác giả cũng đƣa ra các phƣơng pháp quản lý nguồn nhân lực.
Các phƣơng pháp này bao gồm tuyển dụng và lựa chọn, đào tạo và phát triển, bảo hiểm và chế độ phúc lợi hấp dẫn, cải tiến môi trƣờng làm việc và định hƣớng nghề nghiệp. Tài liệu cũng đề cập đến tầm quan trọng của việc phát triển đội ngũ nhân lực có chất lƣợng để duy trì sự cạnh tranh của tổ chức trên thị trƣờng.