BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM TRẦN PHAN TRỌNG DANH LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2005 1 MÔÛ ÑAÀU Lyù do hình thaønh ñeà taøi Ngaøy nay, cuoäc caùch maïng khoa hoïc vaø coâng ngheä hieän ñaïi ñang dieãn ra vôùi toác ñoä vuõ baõo, vaø taïo neân nhöõng bieán ñoåi saâu saéc vaø laøm thay ñoåi taän goác caùc maët cuûa ñôøi soáng xaõ hoäi loaøi ngöôøi. Trong boái caûnh toaøn caàu hoùa vaø cuoäc caùch maïng khoa hoïc - kyõ thuaät - coâng ngheä hieän ñaïi cuûa theá giôùi, trong ñieàu kieän cuûa neàn kinh teá trí thöùc aáy, cô hoäi phaùt trieån thöïc söï lôùn lao nhöng thöû thaùch khoâng keùm phaàn khaéc nghieät ñang ñaët ra cho nöôùc ta treân con ñöôøng ñoåi môùi cuûa mình. Ñaûng vaø Nhaø nöôùc ñaõ khaúng ñònh coâng ngheä thoâng tin laø moät trong nhöõng ñoäng löïc quan troïng nhaát cuûa söï phaùt trieån xaõ hoäi, öùng duïng coâng ngheä thoâng tin laø phöông tieän chuû löïc ñeå ñi taét ñoùn ñaàu, ruùt ngaén khoaûng caùch phaùt trieån so vôùi caùc nöôùc, taïo ñaø cho neàn kinh teá taêng tröôûng vaø phaùt trieån nhanh, maïnh, beàn vöõng.
Chuû tröông, chieán löôïc ñaõ ñeà ra, song thöïc teá vieäc phaùt trieån ngaønh coâng nghieäp non treû naøy, ñaëc bieät laø ngaønh coâng nghieäp phaàn meàm nhaèm khai thaùc giaù nhaân coâng reû vaø trí thoâng minh ngöôøi Vieät, ñang dieãn ra khoâng suoân seû nhö mong ñôïi. Vì theá, hôn luùc naøo heát, vieäc tìm hieåu lyù do döôùi goùc ñoä lyù luaän vaø caû veà thöïc tieãn chieán löôïc phaùt trieån ngaønh coâng nghieäp phaàn meàm non treû nöôùc ta noùi chung, ñaëc bieät laø ôû ñòa baøn thaønh phoá Hoà Chí Minh, laø voâ cuøng caàn thieát ñeå goùp phaàn truï vöõng vaø phaùt trieån ngaønh Coâng Nghieäp Phaàn Meàm TP.Hoà Chí Minh , vaø qua ñoù goùp phaàn phaùt huy ñöôïc hieäu quaû nguoàn löïc toång hôïp cuûa xaõ hoäi, khai thaùc trieät ñeå nguoàn naêng löïc noäi sinh vaø thöïc hieän thaønh coâng chieán löôïc phaùt trieån kinh teá - xaõ hoäi töø nay ñeán naêm 2010 maø Ñaûng ñaõ ñeà ra. Muïc tieâu cuûa ñeà taøi Ba muïc tieâu nghieân cöùu chính cuûa luaän vaên naøy laø: - Döïa treân vieäc tìm hieåu veà lyù luaän chieán löôïc chính saùch kinh doanh, vaän duïng nghieân cöùu thöïc tieãn, kinh nghieäm, xu theá 1 2 phaùt trieån ngaønh coâng nghieäp phaàn meàm theá giôùi vaø moät soá nöôùc trong khu vöïc; chuyeån taûi nhöõng nhaän thöùc môùi veà ngaønh coâng nghieäp phaàn meàm. - Phaân tích, ñaùnh giaù thöïc traïng tình hình hoaït ñoäng trong giai ñoaïn 2001-2005 cuûa ngaønh coâng nghieäp phaàn meàm thaønh phoá Hoà Chí Minh – voán laø ñòa baøn vôùi nhöõng lôïi theá veà cô sôû haï taàng, nguoàn nhaân löïc doài daøo vaø thò tröôøng lôùn, moâi tröôøng kinh doanh thuaän lôïi vaø chieám ñeán 50% caùc coâng ty phaàn meàm trong caû nöôùc; - Goùp phaàn ñònh höôùng chieán löôïc hoaït ñoäng vaø phaùt trieån ngaønh coâng nghieäp phaàn meàm ôû ñòa baøn TP.Hoà Chí Minh giai ñoaïn 2006-2010; ñeà xuaát giaûi phaùp giuùp cho caùc caáp quaûn lyù theâm thoâng tin ñeå ñieàu chænh thích hôïp cho chieán löôïc hoaït ñoäng vaø phaùt trieån ngaønh coâng nghieäp phaàn meàm taïi TP.Hoà Chí Minh töø ñaây ñeán naêm 2010.
Phaïm vi nghieân cöùu - Ñoái töôïng nghieân cöùu : ngaønh coâng nghieäp phaàn meàm - Phaïm vi nghieân cöùu : treân ñòa baøn thaønh phoá Hoà Chí Minh - Giai ñoaïn, thôøi gian nghieân cöùu: giai ñoaïn 2001 – 2005. Phöông phaùp luaän nghieân cöùu - Vaän duïng caùch tieáp caän theo duy vaät bieän chöùng, vaän duïng quan ñieåm cuûa Ñaûng vaø Nhaø nöôùc veà phaùt trieån coâng ngheä thoâng tin, vaø theo caùch tieáp caän heä thoáng ñeå phaân tích laøm roõ thöïc traïng. Töø ñoù nhaän ñònh, phaân tích tình hình, phaùt trieån yù töôûng cuûa caùc quan ñieåm, ñeå goùp phaàn ñònh höôùng chieán löôïc phaùt trieån ngaønh coâng nghieäp phaàn meàm thaønh phoá Hoà Chí Minh giai ñoaïn 2006 – 2010. - Phöông phaùp nghieân cöùu: nghieân cöùu öùng duïng keát hôïp phöông phaùp thoáng keâ – khaûo saùt, phaân tích – toång hôïp – so saùnh.
2 3 Phöông phaùp thu thaäp soá lieäu nghieân cöùu Caùc soá lieäu thoâng tin thöù caáp: - Cuïc Thoáng keâ TP.Hoà Chí Minh; - Boä Böu chính vieãn thoâng; - Hoäi Tin hoïc Vieät Nam; - Hoäi Tin hoïc TP. Hoà Chí Minh; - Nieân Giaùm Coâng ngheä Thoâng tin Vieät Nam 2000 – 2001 – 2002 – 2003 -2005; - Taïp chí PC World Vieät Nam; - Taäp ñoaøn Döõ lieäu Quoác teá International Data Group (IDG) - Tö lieäu VIETNAM COMPUTER WORLD EXPO 2002-2005; Caùc soá lieäu thoâng tin sô caáp: Soá lieäu sô caáp laø caùc soá lieäu thöïc teá thu thaäp ñöôïc qua khaûo saùt 10 doanh nghieäp phaàn meàm taïi Trung taâm CNPM TPHCM vaø gaàn 40 doanh nghieäp khaùch haøng tham gia vaø tham quan Hoäi chôï VietNam Computer World 2004, 2005 vaø Hoäi chôï Softmart 2004, 2005 toå chöùc haøng naêm taïi TP.Hoà Chí Minh. Boá cuïc ñeà taøi nghieân cöùu Ngoaøi phaàn môû ñaàu (3 trang), keát luaän (2 trang), danh muïc taøi lieäu tham khaûo (2 trang), phuï luïc (14 trang), Luaän vaên coù khoái löôïng (57 trang), 01 sô ñoà, 03 hình, 19 baûng bieåu vaø coù keát caáu nhö sau: Chöông I : CÔ SÔÛ LYÙ LUAÄN VEÀ CHIEÁN LÖÔÏC PHAÙT TRIEÅN NGAØNH COÂNG NGHIEÄP PHAÀN MEÀM ChöôngII : THÖÏC TRAÏNG NGAØNH COÂNG NGHIEÄP PHAÀN MEÀM TREÂN ÑÒA BAØN THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH HIEÄN NAY Chöông III: CHIEÁN LÖÔÏC PHAÙT TRIEÅN NGAØNH COÂNG NGHIEÄP PHAÀN MEÀM TREÂN ÑÒA BAØN Û THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH GIAI ÑOAÏN 2006 – 2010 3 4 Chöông I : CÔ SÔÛ LYÙ LUAÄN VEÀ CHIEÁN LÖÔÏC PHAÙT TRIEÅN NGAØNH COÂNG NGHIEÄP PHAÀN MEÀM 1.1 KHAÙI LUAÄN VEÀ CHIEÁN LÖÔÏC PHAÙT TRIEÅN 1. Khaùi nieäm chieán löôïc – Chieán löôïc phaùt trieån.
Khaùi nieäm “chieán löôïc” ñöôïc söû duïng ñaàu tieân trong lónh vöïc quaân söï vaø sau ñoù ôû lónh vöïc chính trò. Töø nhöõng naêm 50 cuûa theá kyû XX, khaùi nieäm chieán löôïc ñöôïc söû duïng trong lónh vöïc kinh teá xaõ hoäi. Trong baøi baùo “Chieán löôïc laø gì?” naêm 1996, Giaùo sö noåi tieáng veà chieán löôïc kinh doanh cuûa tröôøng Harvard, Michael E. Porter, cho raèng chieán löôïc laø söï saùng taïo ra vò theá coù giaù trò vaø ñoäc ñaùo bao goàm caùc hoaït ñoäng khaùc bieät; thöù hai, chieán löôïc laø söï choïn löïa, ñaùnh ñoåi trong caïnh tranh; thöù ba, chieán löôïc laø vieäc taïo ra söï phuø hôïp giöõa taát caû caùc hoaït ñoäng cuûa coâng ty.
Coù theå noùi, Chieán löôïc laø moät taäp hôïp nhöõng muïc tieâu vaø caùc chính saùch cuõng nhö caùc keá hoaïch chuû yeáu ñeå ñaït ñöôïc muïc tieâu ñoù, noù cho thaáy roõ toå chöùc (ñôn vò/ coâng ty/ngaønh.) ñang hoaëc seõ thöïc hieän hoaït ñoäng gì, vaø toå chöùc ñang hoaëc seõ thuoäc vaøo lónh vöïc naøo. Chieán löôïc thöôøng ñöôïc hieåu laø höôùng vaø caùch giaûi quyeát nhieäm vuï ñaët ra mang tính toaøn cuïc, toång theå vaø trong thôøi gian daøi, noù chæ taïo ra caùc khung nhaèm höôùng daãn tö duy ñeå haønh ñoäng. Quaûn trò chieán löôïc baét nguoàn töø khaùi nieäm chieán löôïc coâng ty ñöôïc phaùt trieån töø nhöõng naêm 60-70 cuûa thaäp kyû 20. David : Quaûn trò chieán löôïc laø ngheä thuaät vaø khoa hoïc thieát laäp, thöïc hieän vaø ñaùnh giaù caùc quyeát ñònh lieân quan nhieàu chöùc naêng cho pheùp moät toå chöùc ñaït ñeán nhöõng muïc tieâu ñeà ra.
[12,9] Chieán löôïc phaùt trieån cuûa moät ngaønh kinh teá xaõ hoäi (sau ñaây goïi taét laø chieán löôïc) ñöôïc xem nhö laø moät coâng cuï nhaèm taùc ñoäng ñeán baûn chaát cuûa quaù trình phaùt trieån cuûa moät ngaønh, coù taùc duïng laøm thay ñoåi heä thoáng cuûa ngaønh, töø nhöõng thay ñoåi veà löôïng daãn ñeán nhöõng thay ñoåi veà chaát cuûa heä thoáng, töùc laø toaøn boä ngaønh kinh teá-xaõ hoäi. Ñoù laø söï thay ñoåi veà muïc tieâu, cô caáu, cô cheá hoaït ñoäng cuûa moät ngaønh, nhöõng thay ñoåi naøy taïo cho ngaønh coù nhöõng tính chaát môùi. 4 5 Theo chuùng toâi, chieán löôïc laø moät chöông trình haønh ñoäng toång theå cuûa moät ngaønh kinh teá-xaõ hoäi, xaùc ñònh caùc muïc tieâu daøi haïn, cô baûn treân cô sôû xem xeùt moät caùch khaùch quan ñeán caùc yeáu toá noäi taïi vaø ngoaïi caûnh cuûa ngaønh nhaèm ñaùp öùng cho söï phaùt trieån cuûa toaøn boä neàn kinh teá trong ñieàu kieän kinh teá thò tröôøng caïnh tranh, hoäi nhaäp quoác teá. Vai troø cuûa chieán löôïc phaùt trieån ñoái vôùi moät ngaønh kinh teá.
Chieán löôïc phaùt trieån ñoùng vai troø quan troïng ñoái vôùi ngaønh, theå hieän goàm: Cung caáp cho nhaø nöôùc moät taàm nhìn bao quaùt laâu daøi ñeå phaùt trieån ngaønh, höôùng tôùi muïc tieâu ñaõ choïn. Toái öu hoùa vieäc söû duïng caùc nguoàn löïc hieän coù cuûa ngaønh trong ñieàu kieän thöïc teá. Khaéc phuïc nhöõng haïn cheá cuûa cô cheá thò tröôøng, ñònh höôùng muïc tieâu, baûo ñaûm söï caân ñoái trong heä thoáng kinh teá vaø caùc muïc tieâu xaõ hoäi. Cuoái cuøng, chieán löôïc cung caáp moät taàm nhìn vaø khuoân khoå toång quaùt cho vieäc thieát laäp caùc quan heä hôïp taùc vaø hoäi nhaäp quoác teá moät caùch chuû ñoäng vaø hieäu quaû.3 Nhöõng noäi dung cô baûn cuûa chieán löôïc phaùt trieån Moät chieán löôïc phaùt trieån ôû taàm quoác gia thöôøng coù caùc noäi dung cô baûn sau: 1.1 Caên cöù cuûa chieán löôïc phaùt trieån Nhöõng kinh nghieäm trong phaùt trieån kinh teá-xaõ hoäi.
Ñaây laø nhöõng baøi hoïc kinh nghieäm trong quaù trình phaùt trieån ñaõ qua cuûa ñaát nöôùc, nhaát laø nhöõng khoaûng thôøi gian thöïc hieän chieán löôïc lieàn keà tröôùc ñoù. Maët khaùc, kinh nghieäm phaùt trieån cuûa caùc nöôùc treân theá giôùi vaø khu vöïc cuõng coù theå giuùp chuùng ta nghieân cöùu, tham khaûo, ruùt kinh nghieäm khi xaây döïng chieán löôïc. Xaùc ñònh ñieåm xuaát phaùt veà kinh teá-xaõ hoäi, töùc ñaùnh giaù thöïc traïng thôøi ñieåm môû ñaàu chieán löôïc, tìm xem neàn kinh teá ñang ôû giai ñoaïn naøo vaø trình ñoä naøo so vôùi caùc nöôùc khaùc trong khu vöïc vaø treân theá giôùi. 5 6 Ñaùnh giaù, döï baùo caùc nguoàn löïc, caùc lôïi theá so saùnh, lôïi theá caïnh tranh.
vaø moâi tröôøng phaùt trieån trong thôøi kyø chieán löôïc, bao goàm caùc yeáu toá nhö: vò trí ñòa lyù, taøi nguyeân thieân nhieân, daân soá vaø lao ñoäng, cô sôû vaät chaát kyõ thuaät, nguoàn voán… Ñaùnh giaù vaø döï baùo boái caûnh quoác teá, caùc ñieàu kieän beân ngoaøi nhö taùc ñoäng cuûa quaù trình toaøn caàu hoùa, khu vöïc hoùa, nguoàn voán töø beân ngoaøi, khaû naêng môû roäng hôïp taùc quoác teá, vaø khaû naêng öùng duïng khoa hoïc coâng ngheä. Töø ñoù, laøm roõ caùc thuaän lôïi, thôøi cô khoù khaên vaø thaùch thöùc ñoái vôùi söï phaùt trieån trong thôøi gian tôùi.2 Heä thoáng muïc tieâu chieán löôïc phaùt trieån Heä thoáng muïc tieâu chieán löôïc phaùt trieån ôû ñaây ñeà caäp ñeán caùc muïc tieâu gaén lieàn vôùi vieäc giaûi quyeát caùc vaán ñeà cô baûn cuûa xaõ hoäi vaø baûo veä moâi tröôøng nhö taêng tröôûng kinh teá vaø chuyeån ñoåi cô caáu, xoùa ñoùi giaûm ngheøo, hoäi nhaäp kinh teá quoác teá vaø ruùt ngaén khoaûng caùch vôùi caùc nöôùc phaùt trieån.