MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài - Trong công cuộc đổi mới toàn diện ngành giáo dục, đổi mới phƣơng pháp dạy học có ý nghĩa quyết định cần đƣợc triển khai ở các môn học và cấp học. Một trong những định hƣớng đổi mới phƣơng pháp dạy học hiện nay là áp dụng các phƣơng pháp dạy học tích cực đã đƣợc các nền giáo dục tiên tiến trên thế giới áp dụng vào thực tiễn dạy học các môn học hiệu quả. Các phƣơng pháp dạy học hiện đại đều có mục tiêu trung tâm là ngƣời học, phát huy năng lực nhận thức, năng lực độc lập, sáng tạo, phát hiện và giải quyết vấn đề của ngƣời học.
Dạy học theo mô hình lớp học đảo ngƣợc ( Flipped Classroom) là một trong những phƣơng pháp dạy học hiện đại và đáp ứng đƣợc những yêu cầu nêu trên. Thay vì giảng bài nhƣ thƣờng lệ, với mô hình này, giáo viên lại là một ngƣời hƣớng dẫn, còn ngƣời học thay vì tiếp thu kiến thức một cách thụ động từ giáo viên, các em sẽ phải tự tiếp cận kiến thức ở nhà, tự mình trải nghiệm, khám phá, tìm tòi các thông tin liên quan về bài học. - Dạy học theo mô hình đảo ngƣợc (Flipped Classroom) là một trong những phƣơng pháp hiện đại và đáp ứng đƣợc những yêu cầu đổi mới phƣơng pháp dạy học. Đây là mô hình dạy học đƣợc nhiều giảng viên tại các trƣờng ở Mỹ.
Australia và nhiều nƣớc trên thế giới nghiên cứu và áp dụng rất hiệu quả, từ đó đề xuất vận dụng mô hình tại các cơ sở giáo dục đại học, sau đại học và hơn nữa là tại các cấp THPT, THCS ở Việt Nam. - Tổ chức dạy học Tin học 10 theo mô hình lớp học đảo ngƣợc nhằm bồi dƣỡng năng lực tự học, năng lực hợp tác, năng lực tƣ duy của học sinh. - Ngoài ra với sự hổ trợ của mô hình lớp học đảo ngƣợc ( Flipped Classroom) còn giúp học sinh thích ứng và hòa nhập với xã hội hiện đại, hình thành và phát triển cho học sinh năng lực tin học để học tập, làm việc và nâng cao chất lƣợng cuộc sống, đóng góp vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. - Xuất phát từ những lí do nêu trên, tôi chọn đề tài: SVTH: NGUYỄN THỊ THI _17SPT 7 Khóa luận tốt nghiệp “Phát triển năng lực tự học Tin học THPT cho học sinh lớp 10 trên mô hình lớp học đảo ngƣợc – Flipped classroom ” 2.
Mục tiêu đề tài - Ứng dụng mô hình lớp học đảo ngƣợc (LHĐN) vào dạy học môn Tin học cho học sinh phổ thông theo định hƣớng phát triển năng lực tự học nhằm giúp học sinh học tập tự chủ, tự học và chủ động, sáng tạo, trải nghiệm, tích cực khám phá kiến thức đáp ứng chƣơng trình giáo dục phổ thông mới. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tƣợng nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu: Năng lực tự chủ- tự học môn Tin học trên mô hình lớp học đảo ngƣợc. - Khách thể nghiên cứu: HS lớp 10 trên địa bàn Tp Đà Nẵng.
Phạm vi nghiên cứu - Học sinh lớp 10 thuộc các trƣờng THPT trên đại bàn TP Đà Nẵng. - Nghiên cứu một số tài liệu về đổi mới phƣơng pháp, về mô hình lớp học đảo ngƣợc và một số sách tham khảo liên quan đến đề tài. - Nghiên cứu một số tài liệu về đổi mới phƣơng pháp giáo dục, tạp chí giáo dục, tài liệu tập huấn dạy học và kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS theo định hƣớng năng lực… - Nghiên cứu giải pháp và xây dựng hệ thống website trên mô hình lớp học đảo ngƣợc. - Thực nghiệm sƣ phạm.
Giả thuyết khoa học - Nếu thiết kế website, kế hoạch bài dạy, quy trình và chiến lƣợc dạy học theo hƣớng phát triển năng lực môn Tin học THPT thông sẽ góp phần nâng cao đƣợc năng lực tự chủ tự học của HS, hỗ trợ GV trong tiết dạy. Nhiệm vụ và nội dung nghiên cứu - Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triễn năng lực tự học cho học sinh lớp 10 trên mô hình lớp học đảo ngƣợc. SVTH: NGUYỄN THỊ THI _17SPT 8 Khóa luận tốt nghiệp - Nghiên cứu cơ sở lý luận của việc thiết kế giáo án theo chƣơng trình giáo dục phổ thông mới hỗ trợ dạy học môn Tin học. - Nghiên cứu chƣơng trình sách giáo khoa, sách giáo viên, sách tham khảo, sách bài tập để xác định nội dung và cấu trúc kiến thức mà học sinh cần nắm vững.
- Tiến hành thực nghiệm sƣ phạm tại trƣờng THPT nhằm xác định mức phù hợp, tính khả thi, hiệu quả sƣ phạm của việc dạy học theo hƣớng phát triển năng lực tự học co học sinh lớp 10 trên mô hình lớp học đảo ngƣợc. - Phân tích kết quả đánh giá học sinh. - Đƣa ra nhận xét sau khi thực nghiệm sƣ phạm, đánh giá tính khả thi của đề tài. - Phân tích ƣu nhƣợc điểm để điều chỉnh cho phù hợp nếu cần.
Phƣơng pháp luận và các phƣơng pháp nghiên cứu - Phƣơng pháp nghiên cứu lí thuyết. + Nghiên cứu sách giáo khoa, sách GV. + Nghiên cứu các công văn, chỉ thị và các văn kiện của Đảng và Nhà nƣớc, văn kiện của Bộ Giáo dục và Đào tạo về vấn đề yêu cầu chất lƣợng giáo dục trong thời kì đổi mới. + Nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến đề tài.
- Phƣơng pháp phân tích, tổng hợp, khái quát các quan điểm, công trình nghiên cứu đã có về lí luận và thực tiễn ở trong nƣớc và nƣớc ngoài về mô hình LHĐN phát triển năng lực và phẩm chất học sinh, làm cơ sở xây dựng khung lí thuyết của đề tài, định hƣớng cho triển khai nghiên cứu thực tiễn. - Phƣơng pháp thống kê toán học thông thƣờng để xử lí số liệu. - Phƣơng pháp thực nghiệm sƣ phạm. + Tiến hành trò chuyện với GV và HS để tìm hiểu tình hình giảng dạy, học tập tin học trong nhà trƣờng phổ thông hiện nay.
+ Kiểm chứng bƣớc đầu qua đợt thực tập sƣ phạm: sẽ tiến hành giảng dạy thử nghiệm ở trƣờng THPT bằng mô hình Flipped Classroom nhằm kiểm tra giả thuyết khoa học, minh họa tính khả thi và tính hiệu quả của giải pháp đề xuất. SVTH: NGUYỄN THỊ THI _17SPT 9 Khóa luận tốt nghiệp - Phƣơng pháp thực nghiệm: Lựa chọn và phối hợp với trƣờng THPT Nguyễn Thƣợng Hiền thành phố Đà Nẵng để triển khai thử nghiệm một số nội dung trong chƣơng trình GDPT mới phát triển phẩm chất, năng lực học sinh. Kết quả của thực nghiệm sẽ khẳng định tính khả thi của mô hình LHĐN chƣơng trình đề xuất. - Phƣơng pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học đƣợc sử dụng trong đề tài này để xử lí, phân tích, đánh giá định lƣợng và định tính các kết quả nghiên cứu, đảm bảo độ tin cậy và tính khách quan trong sai số cho phép, phần mềm đƣợc dùng là SPSS hoặc Excell.
- Phƣơng pháp đo về cách đánh giá năng lực tự học: Đề tài đề xuất cách đo năng lực tự học bằng các chỉ báo trong bộ các chỉ báo đƣợc lấy ra từ chƣơng trình GDPT 2018. Qua bộ tiêu chí đánh giá năng lực HS trƣớc khi thực nghiệm và sau khi thực nghiệm sẽ so sánh đánh giá kết quả và làm rõ sự khác nhau của năng lực tự học của HS. SVTH: NGUYỄN THỊ THI _17SPT 10 Khóa luận tốt nghiệp CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỄN NĂNG LỰC TỰ HỌC CHO HỌC SINH LỚP 10 TRÊN MÔ HÌNH LỚP HỌC ĐẢO NGƢỢC 1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 1.
Nước ngoài Lớp học đảo ngƣợc đã, đang và là một mô hình đƣợc nhiều nhà giáo dục, nhiều giáo viên trên thế giới áp dụng vào tổ chức dạy học nhằm thay đổi hình thức tổ chức dạy học so với hình thức truyền thống. Nếu ở lớp học truyền thống mô hình giảng dạy trực tiếp, không cá nhân hóa đƣợc việc học về khả năng, thời gian, thái độ, hành vi học tập và sở thích học tập của môi cá nhân ngƣời học và mang lại ít những hoạt động giàu trải nghiệm, thì ở lớp học đảo ngƣợc học sinh (HS) đƣợc linh hoạt về việc học, có nhiều thời gian để nghiên cứu bài học qua các đoạn video, bài giảng của giáo viên (GV) đƣợc đƣa lên internet, HS có thể học nhiều lần những nội dung bài giảng do giáo viên cung cấp trên hệ thống học tập trực tuyến hay các đoạn video, khả năng tƣơng tác giữa HS và giáo viên nhiều hơn, những HS vắng mặt vẫn có thể đƣợc học bài học mà chính giáo viên giảng dạy họ ở trên lớp. Tuy nhiên, để tổ chức dạy học với lớp học đảo ngƣợc cho mỗi đối tƣợng, mỗi HS/nhóm HS ở những trƣờng PT ở Việt Nam đòi hỏi nhiều vấn đề đặt ra nhƣ: hệ thống hỗ trợ học trực tuyến, nguồn học liệu, nội dung dạy học, mô hình dạy học, lịch trình dạy học, bài giảng (PowerPoint, word, scrom, video, audio) là một vấn đề rất khó khăn và tốn nhiều thời gian. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng với hình thức dạy học này đòi hỏi giáo viên (GV) phải là những nhà sƣ phạm chuyên nghiệp.
Vai trò một nhà sƣ phạm chuyên nghiệp với các lớp flipped classroom thậm chí còn khắt khe hơn trong các lớp học truyền thống. Giáo viên khó áp dụng các mô hình để các HS đƣợc học tập chủ động, sáng tạo, trải nghiệm, tích cực khám phá kiến thức, ngƣời học thƣờng tiếp thu kiến thức một cách thụ động nên kiến thức tiếp thu đƣợc không bền vững và khó hình thành các năng lực cốt lõi để đáp ứng với thời đại trong thế kỉ XXI. Lớp học đảo ngƣợc ra đời là một cải tiến trong mô hình dạy học và hình thức tổ chức dạy học. Một số công bố về PP LHĐN được công bố ở nước ngoài: - Clyde Freeman Herreid, Nancy A.
Schiller, Case Studies and the Flipped Classroom, Journal of College Science Teaching, Vol. 5, 2013 đƣa ra mối SVTH: NGUYỄN THỊ THI _17SPT 11 Khóa luận tốt nghiệp quan tâm làm sao dạy cho HS phát triển kỹ năng tƣ duy phê phán; thời gian chuẩn bị cho việc triển khai lớp học nhƣ thế nào? và sự hợp tác của sinh viên cũng nhƣ việc đảm bảo nội dung học tập cũng đƣợc đƣa ra thảo luận. - Oyeleke Oluniyi, Olagunju Oluwayemisi Elizabeth, Ayamolowo Sunday Joseph, Aribaba Foluso Oluwagbemiga, Pedagogical and Technical Implication of Conversion from Face- to-Face to Blended Learning, Journal of Education and Practice, Vol. - Eun Man Choi, Applying Inverted Classroom to Software Engineering Education, International Journal of e-Education, e-Business, e-Management and e- Learning, Vol.