Luận văn thạc sĩ vnu ued phát triển năng lực dạy học theo hướng phân hóa cho giáo viên tại các trường trung học phổ thông huyện vụ bản tỉnh nam định

Luận văn thạc sĩ VNU UED nghiên cứu phát triển năng lực dạy học phân hóa cho giáo viên tại trường trung học phổ thông huyện Vụ Bản, Nam Định.

• Tác giả: Trần Quang Đức
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Bích Liên
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Phát Triển Năng Lực Dạy Học Theo Hướng Phân Hóa Cho Giáo Viên Tại Các Trường Trung Học Phổ Thông Huyện Vụ Bản, Tỉnh Nam Định
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC THEO HƯỚNG PHÂN HÓA CHO GIÁO VIÊN TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 1.1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Những nghiên cứu về phát triển năng lực dạy học cho giáo viên trung học phổ thông
• 1.3. Các khái niệm cơ bản của đề tài
• 1.4. Dạy học và dạy học theo hướng phân hóa
• 1.4.1. Năng lực, năng lực dạy học và năng lực dạy học theo hướng phân hóa
• 1.4.2. Phát triển và phát triển năng lực dạy học theo hướng phân hóa cho giáo viên
• 1.4.3. Lý luận về dạy học theo hướng phân hóa ở trường trung học phổ thông
• 1.4.4. Các cấp độ của dạy học theo hướng phân hóa
• 1.4.5. Các hình thức phân hóa đối tượng học sinh
• 1.4.6. Nguyên tắc dạy học theo hướng phân hóa ở trường trung học phổ thông
• 1.4.7. Mục tiêu dạy học theo hướng phân hóa
• 1.4.8. Nội dung dạy học theo hướng phân hóa
• 1.4.9. Phương pháp dạy học theo hướng phân hóa
• 1.4.10. Hình thức tổ chức dạy học theo hướng phân hóa
• 1.4.11. Kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh trong dạy học theo hướng phân hóa
• 1.4.12. Quy trình tổ chức dạy học theo hướng phân hóa
• 1.5. Lý luận về phát triển năng lực dạy học theo hướng phân hóa cho giáo viên trường trung học phổ thông
• 1.5.1. Năng lực dạy học phân hóa của giáo viên trường trung học phổ thông
• 1.5.2. Tầm quan trọng của phát triển năng lực dạy học theo hướng phân hóa cho giáo viên trung học phổ thông
• 1.5.3. Nội dung phát triển năng lực dạy học theo hướng phân hóa cho giáo viên trung học phổ thông
• 1.6. Những yếu tố ảnh hưởng đến phát triển năng lực dạy học theo hướng phân hóa cho giáo viên
• 1.6.1. Những yếu tố về môi trường
• 1.6.2. Những yếu tố thuộc chủ thể phát triển
• 1.6.3. Những yếu tố thuộc đối tượng phát triển
• 1.7. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC THEO HƯỚNG PHÂN HÓA CHO GIÁO VIÊN TẠI CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN VỤ BẢN, TỈNH NAM ĐỊNH
• 2.1. Khái quát về huyện Vụ Bản và các trường trung học phổ thông huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định
• 2.1.1. Khái quát về huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định
• 2.1.2. Khái quát về các trường trung học phổ thông công lập huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định
• 2.2. Tổ chức và phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Mục đích khảo sát
• 2.2.2. Nội dung khảo sát
• 2.2.3. Đối tượng khảo sát
• 2.2.4. Cách thức khảo sát
• 2.3. Thực trạng dạy học theo hướng phân hóa của giáo viên tại các trường trung học phổ thông huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định
• 2.3.1. Thực trạng nhận thức và mức độ thực hiện quy trình dạy học theo hướng phân hóa của giáo viên
• 2.3.2. Thực trạng mức độ áp dụng dạy học theo hướng phân hóa của giáo viên
• 2.3.3. Thực trạng năng lực dạy học theo hướng phân hóa của giáo viên các trường trung học phổ thông huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định
• 2.3.3.1. Thực trạng năng lực đánh giá, phân loại học sinh
• 2.3.3.2. Thực trạng năng lực lựa chọn và thiết kế mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức dạy học phù hợp với từng đối tượng học sinh
• 2.3.3.3. Thực trạng năng lực tổ chức thực hiện dạy học theo hướng phân hóa trên lớp
• 2.3.3.4. Thực trạng năng lực đánh giá kết quả học tập của học sinh theo hướng phân hóa
• 2.3.3.5. Thực trạng năng lực điều chỉnh và hoàn thiện hoạt động dạy học theo hướng phân hóa
• 2.3.4. Thực trạng phát triển năng lực dạy học theo hướng phân hóa cho giáo viên tại các trường trung học phổ thông huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định
• 2.3.4.1. Thực trạng việc lập kế hoạch phát triển năng lực dạy học theo hướng phân hóa cho giáo viên
• 2.3.4.2. Thực trạng tổ chức phát triển năng lực dạy học theo hướng phân hóa cho giáo viên
• 2.3.4.3. Thực trạng chỉ đạo phát triển năng lực dạy học theo hướng phân hóa cho giáo viên
• 2.3.4.4. Thực trạng kiểm tra đánh giá kết quả phát triển năng lực dạy học theo hướng phân hóa cho giáo viên
• 2.3.5. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển năng lực dạy học theo hướng phân hóa cho giáo viên
• 2.3.6. Đánh giá chung về thực trạng
• 2.3.7. Nguyên nhân hạn chế trong công tác phát triển năng lực dạy học theo hướng phân hóa cho giáo viên
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC THEO HƯỚNG PHÂN HÓA CHO GIÁO VIÊN TẠI CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN VỤ BẢN, TỈNH NAM ĐỊNH
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 3.1.1. Nguyên tắc bảo đảm tính kế thừa
• 3.1.2. Nguyên tắc bảo đảm tính thực tiễn
• 3.1.3. Nguyên tắc bảo đảm tính khả thi
• 3.1.4. Nguyên tắc bảo đảm tính hiệu quả
• 3.2. Các biện pháp phát triển năng lực dạy học phân hóa cho giáo viên tại các trường trung học phổ thông huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định
• 3.2.1. Tổ chức bồi dưỡng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về phát triển năng lực dạy học theo hướng phân hóa
• 3.2.2. Xây dựng kế hoạch phát triển năng lực dạy học theo hướng phân hóa cho giáo viên
• 3.2.3. Tổ chức bồi dưỡng lý luận về dạy học theo hướng phân hóa và tập huấn nâng cao năng lực dạy học theo hướng phân hóa cho giáo viên
• 3.2.4. Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá năng lực dạy học theo hướng phân hóa của giáo viên
• 3.2.5. Tạo môi trường thuận lợi để giáo viên phát triển năng lực dạy học theo hướng phân hóa
• 3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp
• 3.4. Khảo nghiệm mức độ cấp thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất
• 3.4.1. Mục đích của khảo nghiệm
• 3.4.2. Nội dung khảo nghiệm
• 3.4.3. Phương pháp tiến hành
• 3.4.4. Kết quả khảo nghiệm
• 3.5. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC BẢNG

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển năng lực dạy học phân hóa cho giáo viên

Phát triển năng lực dạy học phân hóa cho giáo viên trung học phổ thông tại huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay. Năng lực dạy học không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục mà còn quyết định sự phát triển toàn diện của học sinh. Việc áp dụng phương pháp dạy học phân hóa giúp giáo viên đáp ứng nhu cầu học tập đa dạng của học sinh, từ đó nâng cao hiệu quả giảng dạy.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của năng lực dạy học

Năng lực dạy học được hiểu là khả năng của giáo viên trong việc tổ chức và thực hiện quá trình dạy học hiệu quả. Tầm quan trọng của năng lực này không chỉ nằm ở việc truyền đạt kiến thức mà còn ở khả năng tạo động lực và khuyến khích học sinh tham gia tích cực vào quá trình học tập.

1.2. Lịch sử nghiên cứu về phát triển năng lực dạy học

Nghiên cứu về phát triển năng lực dạy học đã được thực hiện từ lâu, với nhiều công trình nghiên cứu trong và ngoài nước. Các nghiên cứu này đã chỉ ra rằng việc bồi dưỡng năng lực cho giáo viên là cần thiết để nâng cao chất lượng giáo dục.

II. Thách thức trong phát triển năng lực dạy học phân hóa cho giáo viên

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc phát triển năng lực dạy học phân hóa cho giáo viên, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Những thách thức này bao gồm sự thiếu hụt về tài liệu, phương pháp giảng dạy chưa phù hợp, và sự chưa đồng bộ trong việc áp dụng các phương pháp dạy học mới.

2.1. Thiếu hụt tài liệu và nguồn lực

Nhiều giáo viên gặp khó khăn trong việc tiếp cận tài liệu và nguồn lực cần thiết để phát triển năng lực dạy học phân hóa. Điều này dẫn đến việc áp dụng các phương pháp dạy học chưa hiệu quả.

2.2. Khó khăn trong việc thay đổi phương pháp giảng dạy

Việc thay đổi từ phương pháp dạy học truyền thống sang phương pháp dạy học phân hóa đòi hỏi giáo viên phải có thời gian và sự hỗ trợ từ các cấp quản lý. Nhiều giáo viên vẫn còn e ngại khi áp dụng các phương pháp mới.

III. Phương pháp phát triển năng lực dạy học phân hóa cho giáo viên

Để phát triển năng lực dạy học phân hóa cho giáo viên, cần áp dụng các phương pháp bồi dưỡng hiệu quả. Các phương pháp này bao gồm tổ chức các khóa tập huấn, hội thảo chia sẻ kinh nghiệm, và xây dựng các chương trình bồi dưỡng chuyên môn.

3.1. Tổ chức khóa tập huấn cho giáo viên

Các khóa tập huấn giúp giáo viên nắm vững các phương pháp dạy học phân hóa, từ đó áp dụng vào thực tiễn giảng dạy. Nội dung khóa học cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu thực tế của giáo viên.

3.2. Xây dựng chương trình bồi dưỡng chuyên môn

Chương trình bồi dưỡng chuyên môn cần được xây dựng dựa trên nhu cầu và thực trạng của giáo viên. Việc này sẽ giúp giáo viên có cơ hội nâng cao năng lực dạy học một cách hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về năng lực dạy học phân hóa

Việc áp dụng các phương pháp dạy học phân hóa đã mang lại nhiều kết quả tích cực trong giáo dục. Nghiên cứu cho thấy rằng học sinh có sự tiến bộ rõ rệt trong việc tiếp thu kiến thức và phát triển kỹ năng.

4.1. Kết quả từ các trường hợp điển hình

Nhiều trường học đã áp dụng thành công phương pháp dạy học phân hóa, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục. Các trường hợp điển hình này cần được nhân rộng để tạo ra hiệu ứng tích cực trong toàn hệ thống giáo dục.

4.2. Đánh giá hiệu quả của phương pháp dạy học phân hóa

Đánh giá hiệu quả của phương pháp dạy học phân hóa cần được thực hiện thường xuyên để điều chỉnh và cải tiến các phương pháp giảng dạy. Việc này sẽ giúp giáo viên và học sinh có thể đạt được kết quả tốt nhất.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho giáo viên

Phát triển năng lực dạy học phân hóa cho giáo viên là một quá trình liên tục và cần sự hỗ trợ từ nhiều phía. Để đạt được mục tiêu này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý giáo dục, nhà trường và giáo viên.

5.1. Đề xuất các giải pháp phát triển bền vững

Các giải pháp phát triển bền vững cần được đề xuất để đảm bảo rằng giáo viên có thể tiếp tục nâng cao năng lực dạy học phân hóa. Điều này bao gồm việc xây dựng các chương trình bồi dưỡng liên tục và hỗ trợ từ các cấp quản lý.

5.2. Tương lai của giáo dục phân hóa tại Vụ Bản

Tương lai của giáo dục phân hóa tại huyện Vụ Bản phụ thuộc vào sự nỗ lực của tất cả các bên liên quan. Việc tạo ra một môi trường học tập tích cực sẽ giúp giáo viên và học sinh phát triển toàn diện.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI, giáo dục phổ thông Việt Nam đang chuyển dịch mạnh mẽ từ tiếp cận trang bị kiến thức sang phát triển phẩm chất, năng lực người học. Đội ngũ nhà giáo giữ vai trò nhân tố quyết định trực tiếp đến chất lượng đào tạo, đòi hỏi mỗi giáo viên phải làm chủ các phương pháp dạy học tiên tiến, đặc biệt là dạy học theo hướng phân hóa. Dạy học phân hóa là xu thế tất yếu nhằm tôn trọng sự khác biệt về năng lực, phong cách nhận thức, hứng thú của từng cá nhân học sinh, đồng thời cụ thể hóa định hướng phân hóa dần ở cấp trung học phổ thông trong Chương trình Giáo dục phổ thông mới.

Tại địa bàn huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định, hệ thống 04 trường trung học phổ thông công lập bao gồm THPT Hoàng Văn Thụ, THPT Lương Thế Vinh, THPT Nguyễn Đức Thuận và THPT Nguyễn Bính đã chủ động triển khai dạy học phân hóa. Tuy nhiên, năng lực thực hiện của đội ngũ giáo viên vẫn còn hạn chế và thiếu đồng đều, dẫn đến hiệu quả giáo dục toàn diện chưa đạt mức tối ưu. Đề tài nghiên cứu được thực hiện nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng năng lực dạy học phân hóa và công tác quản lý phát triển năng lực này cho 154 cán bộ quản lý và giáo viên trong giai đoạn 2016-2019. Mục tiêu trọng tâm là đề xuất 5 nhóm biện pháp quản lý đồng bộ, khả thi, giúp 100% cán bộ quản lý và giáo viên nâng cao nhận thức, hoàn thiện các kỹ năng sư phạm phân hóa, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn và đại trà của địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết sư phạm tiến bộ và khoa học quản lý giáo dục hiện đại. Nổi bật là quan điểm giáo dục lấy người học làm trung tâm của John Dewey, nhấn mạnh việc tổ chức dạy học dựa trên trải nghiệm và đặc điểm riêng biệt của học sinh. Thuyết đa trí tuệ của Thomas Armstrong và Howard Gardner cung cấp cơ sở để nhận diện 8 dạng trí thông minh khác nhau ở người học, đòi hỏi giáo viên phải đa dạng hóa hình thức tiếp cận. Về mặt quản lý và phát triển năng lực nghề nghiệp, đề tài kế thừa các luận điểm của V.Xukhômlinxki, Phạm Minh Hạc và Nguyễn Đức Chính về cấu trúc năng lực dạy học.

Bốn khái niệm then chốt được chuẩn hóa trong nghiên cứu gồm: Năng lực (tổ hợp các thuộc tính tâm lý cá nhân bảo đảm thực hiện thành công hoạt động nghề nghiệp); Năng lực dạy học (tổ hợp tri thức chuyên môn, kỹ năng, kỹ xảo sư phạm); Dạy học theo hướng phân hóa (tổ chức hoạt động dạy học phù hợp với đặc điểm đối tượng nhằm tối ưu hóa sự tiến bộ của từng cá nhân); Phát triển năng lực dạy học theo hướng phân hóa (quá trình biến đổi có tính quy luật về chất lượng, số lượng và cấu trúc các kỹ năng sư phạm phân hóa). Cấu trúc năng lực dạy học phân hóa của giáo viên THPT gồm 5 thành phần cốt lõi: năng lực đánh giá và phân loại học sinh; năng lực lựa chọn, thiết kế mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy học; năng lực tổ chức thực hiện trên lớp; năng lực kiểm tra đánh giá phân hóa; năng lực điều chỉnh và hoàn thiện hoạt động dạy học.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu triển khai phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu theo cụm toàn bộ đối với 04 trường THPT công lập trên địa bàn huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định. Quy mô khách thể khảo sát gồm 154 người, trong đó có 34 cán bộ quản lý (04 hiệu trưởng, 09 phó hiệu trưởng, 21 tổ trưởng chuyên môn) và 120 giáo viên trực tiếp giảng dạy thuộc đầy đủ các bộ môn tự nhiên và xã hội.

Hệ thống thu thập dữ liệu kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu lý thuyết (phân tích, tổng hợp các văn bản pháp quy, công trình khoa học) và nghiên cứu thực tiễn. Nghiên cứu thực tiễn sử dụng phiếu điều tra an-két với thang đo Likert 5 mức độ, tiến hành dự giờ quan sát hoạt động sư phạm, phỏng vấn sâu cán bộ quản lý, cùng phương pháp phân tích sản phẩm hoạt động thông qua nghiên cứu giáo án, sổ kế hoạch dạy học. Phương pháp thống kê toán học (tính điểm trung bình, độ lệch chuẩn, kiểm định tương quan Pearson và Student) được lựa chọn nhằm bảo đảm tính khách quan, đo lường chính xác mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất trong khung thời gian nghiên cứu từ năm 2016 đến năm 2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn tại 04 trường THPT huyện Vụ Bản cho thấy bức tranh rõ nét về thực trạng năng lực dạy học phân hóa của đội ngũ giáo viên:

Thứ nhất, về nhận thức và mức độ thực hiện: 92.8% cán bộ quản lý và giáo viên đánh giá quy trình dạy học phân hóa là rất cần thiết. Tuy nhiên, mức độ thực hiện thường xuyên chỉ đạt 62.5%, tồn tại khoảng cách chênh lệch tới 30.3% giữa nhận thức lý luận và hành vi thực tế.

Thứ hai, về mức độ thành thạo các nhóm năng lực thành phần: Năng lực lựa chọn và thiết kế mục tiêu, nội dung dạy học đạt điểm trung bình 3.65/5.0 (mức khá). Trong khi đó, năng lực đánh giá, phân loại học sinh ban đầu chỉ đạt 3.32/5.0; năng lực kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo hướng phân hóa đạt 3.28/5.0; năng lực điều chỉnh, hoàn thiện bài dạy đạt mức thấp nhất là 3.18/5.0 (thấp hơn 12.8% so với năng lực thiết kế giáo án).

Thứ ba, về công tác quản lý phát triển năng lực: Hoạt động lập kế hoạch và chỉ đạo bồi dưỡng chuyên môn đạt điểm trung bình 3.52/5.0. Ngược lại, khâu kiểm tra, đánh giá kết quả bồi dưỡng giáo viên và việc xây dựng cơ chế tạo động lực chỉ đạt 3.14/5.0.

Thứ tư, về các rào cản ảnh hưởng: 82.1% giáo viên phản ánh áp lực về thời gian chuẩn bị giáo án phân hóa, 78.6% chỉ ra sự thiếu đồng bộ của trang thiết bị công nghệ thông tin và phòng học chức năng, trong khi sĩ số bình quân 42 học sinh mỗi lớp gây khó khăn lớn cho việc bao quát từng cá nhân.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ việc giáo viên thiếu các công cụ trắc nghiệm tâm lý chuẩn hóa để phân loại nhịp độ, phong cách học tập của học sinh, chủ yếu vẫn dựa vào điểm số học lực định kỳ. Công tác quản lý tại các nhà trường chưa có bộ tiêu chí định lượng rõ ràng để đánh giá tiết dạy phân hóa, các buổi sinh hoạt chuyên môn theo cụm trường còn nặng tính hình thức.

Dữ liệu khảo sát phản ánh thực trạng này có thể được biểu diễn trực quan qua biểu đồ cột kép so sánh điểm đánh giá giữa cán bộ quản lý và giáo viên về 5 nhóm năng lực, đồng thời thể hiện qua biểu đồ mạng nhện 5 trục để thấy rõ sự sụt giảm ở khâu kiểm tra đánh giá và hoàn thiện bài giảng. Kết quả nghiên cứu tương thích với các công bố của Trần Thị Hải Yến (2014) và Lê Hoàng Hà (2016), tái khẳng định rằng việc phát triển năng lực dạy học phân hóa không thể chỉ dựa vào nỗ lực tự thân của giáo viên mà đòi hỏi hệ thống giải pháp quản lý đồng bộ từ cấp cơ sở.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm giải quyết triệt để các nút thắt trong công tác phát triển năng lực dạy học phân hóa cho giáo viên THPT huyện Vụ Bản, hệ thống 5 biện pháp quản lý cụ thể được đề xuất:

Thứ nhất, tổ chức bồi dưỡng nâng cao nhận thức cho 100% cán bộ quản lý và giáo viên về bản chất, vai trò của dạy học phân hóa. Ban Giám hiệu các trường tổ chức tối thiểu 02 hội thảo chuyên đề mỗi học kỳ, hoàn thành chỉ tiêu 95% giáo viên nắm vững các cấp độ phân hóa vi mô và vĩ mô trong năm học 2019-2020.

Thứ hai, chuẩn hóa quy trình lập kế hoạch phát triển năng lực dạy học phân hóa gắn liền với kế hoạch năm học của nhà trường. Ban Giám hiệu phối hợp với Tổ chuyên môn dành tối thiểu 25% thời lượng sinh hoạt tổ/nhóm cho các chuyên đề phân hóa, xác định rõ lộ trình bồi dưỡng theo từng nhóm năng lực giáo viên.

Thứ ba, triển khai tập huấn chuyên sâu về kỹ năng thực hành phân hóa, tập trung vào phương pháp phân loại học sinh bằng trắc nghiệm đa trí tuệ, kỹ thuật dạy học theo góc, dạy học theo hợp đồng và dạy học dự án. Mục tiêu nâng tỷ lệ giáo viên sử dụng thành thạo các phương pháp này từ 45% lên trên 85% sau 12 tháng.

Thứ tư, đổi mới căn bản công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy và học. Nhà trường xây dựng ngân hàng đề kiểm tra phân hóa theo 4 mức độ nhận thức (nhận biết 40%, thông hiểu 30%, vận dụng 20%, vận dụng cao 10%), đồng thời áp dụng tiêu chí đánh giá tiết dạy phân hóa vào bình xét thi đua định kỳ.

Thứ năm, tạo lập môi trường sư phạm thuận lợi và hoàn thiện cơ sở vật chất. Nhà trường ưu tiên phân bổ ngân sách nâng cấp 100% máy chiếu, đường truyền Internet tốc độ cao tại các phòng học, ban hành quy chế khen thưởng đột xuất đối với giáo viên có sáng kiến dạy học phân hóa đạt giải cấp tỉnh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

Nhóm thứ nhất là cán bộ quản lý các trường trung học phổ thông (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, Tổ trưởng chuyên môn). Luận văn cung cấp khung biện pháp quản lý toàn diện giúp các nhà quản lý thiết kế kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn, kiểm tra đánh giá giáo viên chuẩn xác và xây dựng môi trường học đường thân thiện, hiệu quả.

Nhóm thứ hai là giáo viên trực tiếp giảng dạy cấp trung học phổ thông. Giáo viên có thể khai thác quy trình 4 bước dạy học phân hóa, hệ thống kỹ thuật phân nhóm học sinh theo phong cách học tập và phương pháp thiết kế bài tập đa tầng để áp dụng trực tiếp vào từng tiết dạy hàng ngày.

Nhóm thứ ba là cán bộ chỉ đạo chuyên môn tại Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Nam Định và các địa phương có điều kiện tương đồng. Nghiên cứu cung cấp dữ liệu thực chứng tin cậy làm căn cứ xây dựng kế hoạch bồi dưỡng giáo viên phục vụ Chương trình Giáo dục phổ thông mới trên quy mô toàn tỉnh.

Nhóm thứ tư là học viên cao học, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Quản lý giáo dục, Sư phạm. Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị về cấu trúc thang đo năng lực sư phạm, phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp định tính trong khoa học giáo dục.

Câu hỏi thường gặp

Dạy học theo hướng phân hóa có làm gia tăng quá mức áp lực soạn giảng cho giáo viên THPT không? Trong giai đoạn đầu, giáo viên cần đầu tư thêm thời gian thiết kế phiếu khảo sát và xây dựng hệ thống bài tập phân tầng. Tuy nhiên, khi quy trình đã vận hành ổn định, dạy học phân hóa giúp giảm áp lực quản lý lớp học, kích thích học sinh tự học và nâng tỷ lệ học sinh đạt chuẩn kiến thức lên trên 95%.

Làm thế nào để phân loại đối tượng học sinh chuẩn xác trong lớp học có sĩ số đông? Giáo viên kết hợp linh hoạt kết quả học tập định kỳ với phiếu trắc nghiệm phong cách nhận thức đầu năm học và quan sát trực tiếp trên lớp. Học sinh được chia thành 3 nhóm linh hoạt (khá giỏi, trung bình, yếu kém) và liên tục được điều chỉnh vị trí theo sự tiến bộ sau từng chủ đề.

Dạy học phân hóa trong và phân hóa ngoài khác nhau như thế nào trong thực tiễn THPT? Phân hóa ngoài thực hiện ở tầm vĩ mô thông qua phân chia ban khoa học tự nhiên, khoa học xã hội hoặc trường chuyên lớp chọn. Phân hóa trong diễn ra ngay trong từng tiết học bằng cách đa dạng hóa nhiệm vụ, tài liệu và mức độ hỗ trợ của giáo viên cho từng cá nhân.

Tiêu chí nào phản ánh rõ nhất năng lực dạy học phân hóa của người giáo viên? Đó là năng lực thiết kế mục tiêu bài học đa tầng phù hợp với từng nhóm đối tượng và năng lực điều hành linh hoạt các hình thức dạy học toàn lớp, dạy học theo nhóm và dạy kèm cá nhân, bảo đảm mọi học sinh đều tiến bộ so với chính mình.

Các biện pháp đề xuất tại huyện Vụ Bản có thể nhân rộng sang các địa phương khác không? Hệ thống 5 biện pháp quản lý được xây dựng dựa trên nguyên tắc khoa học quản lý phổ quát và yêu cầu của Chương trình GDPT mới. Do đó, mô hình này hoàn toàn có thể chuyển giao, áp dụng hiệu quả cho các trường THPT tại các tỉnh, thành phố khác trên toàn quốc.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về dạy học phân hóa và phát triển năng lực dạy học phân hóa cho giáo viên THPT trong bối cảnh đổi mới giáo dục.
• Phân tích sâu sắc thực trạng năng lực của 120 giáo viên và công tác quản lý của 34 cán bộ quản lý tại 04 trường THPT huyện Vụ Bản, chỉ rõ khoảng cách 30.3% giữa nhận thức và thực hành.
• Nhận diện chính xác 5 nhóm năng lực cốt lõi và các rào cản về cơ sở vật chất, quỹ thời gian ảnh hưởng đến chất lượng dạy học phân hóa.
• Đề xuất 5 nhóm biện pháp quản lý đồng bộ từ bồi dưỡng nhận thức, lập kế hoạch, tập huấn kỹ năng đến đổi mới kiểm tra đánh giá và đầu tư nguồn lực.
• Khảo nghiệm thực tiễn khẳng định tính cấp thiết và tính khả thi vượt trội của các giải pháp, đạt sự đồng thuận cao từ 100% khách thể nghiên cứu.

Đóng góp lớn nhất của công trình là xây dựng thành công bộ khung giải pháp quản lý sư phạm thực chứng, gắn kết trực tiếp giữa lý luận phát triển năng lực với yêu cầu thực thi Chương trình Giáo dục phổ thông mới. Lộ trình tiếp theo đòi hỏi các nhà trường triển khai áp dụng thử nghiệm đồng loạt từ năm học 2019-2020, định kỳ rà soát, đánh giá hiệu quả sau mỗi học kỳ. Các nhà quản lý giáo dục và giáo viên THPT hãy chủ động tiếp cận, ứng dụng khung biện pháp của luận văn nhằm tạo bước đột phá vững chắc cho chất lượng giáo dục nhà trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC THEO HƯỚNG PHÂN HÓA CHO GIÁO VIÊN TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 1. Những nghiên cứu về phát triển năng lực dạy học cho giáo viên trung học phổ thông Trong xu thế đổi mới giáo dục hiện nay việc nghiên cứu và phát triển năng lực của giáo viên được các nhà khoa học giáo dục đặc biệt quan tâm vì đội ngũ GV là nhân tố quyết định đến chất lượng và hiệu quả của một nền giáo dục. Để thực hiện thành công đổi mới giáo dục thì đội ngũ GV cần phải thường xuyên được quan tâm về mọi mặt trong đó quan trọng nhất là phải được bồi dưỡng phát triển nghề nghiệp.Trên cơ sở của đòi hỏi thực tiễn như vậy nên đã có rất nhiều nghiên cứu trên thế giới và trong nước về quản lý giáo dục hướng tới phát triển năng lực đội ngũ giáo viên V.Xukhômlinxki viện sĩ thông tấn viện Hàn Lâm khoa học giáo dục của nước cộng hòa Ucraina khi nghiên cứu về bồi dưỡng và phát triển đội ngũ GV đã rất coi trọng bồi dưỡng, phát triển năng lực chuyên môn cho GV thông qua dự giờ, phân tích giờ dạy qua đó giúp GV có điều kiện trao đổi những kinh nghiệm về chuyên môn nghiệp vụ để nâng cao tay nghề và nghệ thuật sư phạm của mình.

Tác giả Michei Develay trong cuốn “Một số vấn đề về đào tạo giáo viên” đã yêu cầu trong đào tạo GV phải làm cho họ có năng lực cao trong việc hiểu biết các kiến thức chuyên môn và khoa học luận của chúng. Tác giả cũng đề nghị trong việc đào tào GV phải có nội dung, phương pháp, hình thức mang bản sắc riêng để giúp GV có được năng lực dạy học tốt nhất [41]. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tác giả Phạm Minh Hạc khi nghiên cứu cấu trúc của NLDH đã xác định NLDH bao gồm nhiều năng lực như: Năng lực hiểu HS, năng lực chế biến tài liệu học tập, kĩ thuật DH và năng lực ngôn ngữ [18]. Tác giả Nguyễn Đình Chỉnh đã dành hẳn một chương trong tác phẩm “Thực tập sư phạm” để bàn về vấn đề hình thành và phát triển năng lực sư phạm, đặc biệt chú trọng đến NLDH [13].

Trong những năm gần đây có rất nhiều luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ nghiên cứu về vấn đề quản lí bồi dưỡng năng lực dạy học cho GV, trong đó tiêu biểu nhất là đề tài Luận án tiến sĩ khoa học giáo dục “Quản lí bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên của trường Trung học phổ thông theo chuẩn nghề nghiệp” của tác giả Trần Thị Hải Yến. Trong luận án tác giả đã đưa ra 06 biện pháp để thực hiện tốt hoạt động quản lí bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên của trường Trung học phổ thông theo chuẩn nghề nghiệp [40]. Những nghiên cứu về phát triển năng lực dạy học theo hướng phân hóa cho giáo viên trung học phổ thông J.Cômenxki nhà sư phạm người Sec ở thời văn hoá phục hưng đã đưa ra quan điểm về PPDH, nguyên tắc dạy học và hình thức tổ chức dạy học nhằm giúp cho người dạy và người học đỡ vất vả hơn. Theo ông quá trình dạy học cần bám sát thực tế, các sự vật hiện tượng trong thực tế nhưng phải dựa trên đặc điểm, khả năng của tiếp thu của học sinh.

Theo John Dewey (1859 - 1952), là một nhà giáo dục người Mỹ, việc dạy học của GV phải dựa trên kinh nghiệm thực tế của người học, phải kích thích được hứng thú của người học qua đó người học độc lập tìm tòi trên cơ sở hướng dẫn của GV. Trong quá trình dạy học GV phải căn cứ vào các đối tượng người học để giao nhiệm vụ và hướng dẫn một cách phù hợp. Strong , tác giả cuốn “Những phẩm chất của người giáo viên hiệu quả ”, NXB Giáo dục Hà Nội phát hành năm 2013 đã khẳng định một 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] người GV hiệu quả là một người GV phải biết cách quản lí lớp học, soạn bài và theo dõi sự tiến bộ của từng đối tượng HS từ học sinh giỏi, học sinh khá đến những học sinh yếu kém. Sự hiệu quả của GV có vai trò quyết định đến việc nâng cao thành tích của HS trong trường học [42].

Cuốn “Tám đổi mới để trở thành người giáo viên giỏi ”, NXB Giáo dục, phát hành năm 2013 của tác giả Giselle O. Martin-Kniep trình bày những thủ thuật dạy học mang tính gợi ý để GV có thể áp dụng cụ thể trong từng đối tượng lớp học dù là HS có năng khiếu hay học sinh yếu kém vẫn đạt hiệu quả như mong muốn. Để có thể vận dụng các thủ thuật đó một cách hiệu quả đó là cả một quá trình sáng tạo không ngừng nghỉ của người GV. Học tập là cả một quá trình gian nan, vất vả và nhiệm vụ của GV là làm cho con đường đó đỡ gian nan hơn với HS [43].

Cuốn “Đa trí tuệ trong lớp học ” tác giả Thomas Armtrong , NXB Giáo dục phát hành năm 2013, đã trình bày một cách đơn giản dễ hiểu về tám loại trí tuệ của con người (trí tuệ ngôn ngữ, trí tuệ logic - toán học, trí tuệ không gian, trí tuệ hình thể động năng, trí tuệ âm nhạc, trí tuệ giao tiếp, trí tuệ nội tâm và trí tuệ tự nhiên học). Nhiệm vụ của trường học và GV là phải giúp HS khơi gợi tiềm năng trí tuệ và phát triển nó bởi mỗi HS đều có một dạng trí tuệ khác nhau. Cuốn sách đã đem đến một cách nhìn rất nhân bản trong trường học cần phải tôn trọng và phát huy sự đa dạng về trí tuệ của HS [44]. Theo Carol Ann Tomlinson - một nhà giáo dục học nổi tiếng người Mỹ khi bàn về định nghĩa DH theo hướng PH đã cho rằng DH theo hướng PH là một chiến lược giảng dạy phù hợp với các nhu cầu khác biệt của từng cá nhân người học.

Chiến lược DH theo hướng PH đòi hỏi GV phải làm rõ mục đích học tập bắt nguồn từ các tiêu chuẩn về nội dung, nhưng được thực hiện một cách linh hoạt để mọi HS đều tham gia và hiểu bài [31, tr. Tác giả David và Kimberly trong tác phẩm “Xây dựng đội ngũ nhà giáo: một cách tiếp cận kiến tạo để nhập môn giáo dục học” cho rằng, DH 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] theo hướng PH cần dựa trên phong cách học tập và các loại trí tuệ của người học. GV lên kế hoạch bài dạy tích hợp nhiều chiến lược giảng dạy nhất có thể nhằm công nhận các điểm khác biệt của HS trong lớp [31, tr. Ở Việt Nam các nhà giáo dục đã có nhiều công trình nghiên cứu về lý luận dạy học, về quản lý và quản lý nhà trường nhằm nâng cao chất lượng dạy học Trong tư tưởng của các tác giả cho thấy dạy học theo hướng phân hóa cần được triển khai trong thực tiễn nhằm tạo ra cơ hội học tập hiệu quả cho từng học sinh [1], [8], [19], [25].

Tác giả Huỳnh Văn Sơn – Nguyễn Thị Diễm My trong cuốn sách “Phát triển năng lực dạy học tích hợp – phân hóa cho giáo viên các cấp học phổ thông” đã xác định được các năng lực của giáo viên cần có để thực hiện dạy học theo hướng phân hóa từ đó tác giả đã nêu các biện pháp phát triển năng lực dạy học tích hợp – phân hóa cho giáo viên [32, tr. Tác giả Lê Thị Thu Hương trong bài báo “Phát triển năng lực dạy học phân hóa – nội dung quan trọng đào tạo giáo viên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục” đăng trên Tạp chí giáo dục số 377 (Kì 1 – 3/2016) ngày 23 tháng 3 năm 2016 đưa ra quy trình DH theo hướng PH và đề xuất 05 năng lực của GV cần có để thực hiện tốt DH theo hướng PH [23, tr. Tác giả Nguyễn Thị Ngọc Phúc trong bài báo “Phát triển năng lực dạy học trải nghiệm cho giáo viên nhằm đáp ứng yêu cầu của đổi mới giáo dục” đăng trên Tạp chí giáo dục số 439 (Kì 1 – 10/2018) ngày 31 tháng 7 năm 2018 đã đặt ra yêu cầu phát triển năng lực dạy học trải nghiệm cho giáo viên cần tiếp cận ở nhiều góc độ như: Đối tượng, nội dung, hình thức tổ chức [28, tr. Tác giả Nguyễn Đắc Thanh, trong Luận án tiến sĩ khoa học với đề tài “Rèn luyện kỹ năng dạy học phân hóa cho sinh viên các trường đại học qua tổ chức thực hành sư phạm” đã đưa ra các năng lực mà sinh viên cần có để tiến hành dạy học phân hóa.

Qua đó tác giả đưa ra quy trình rèn luyện năng lực 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] dạy học phân hóa cho sinh viên [33]. Luận án tiến sĩ của tác giả Lê Hoàng Hà, Quản lý dạy học theo quan điểm dạy học phân hoá ở trường trung học phổ thông Việt Nam hiện nay, đã trình bày nghiên cứu về dạy học phân hóa và quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa. Trong luận án tác giả đã chỉ ra những hạn chế của quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa hiện nay đồng thời đưa ra các biện pháp để khắc phục những hạn chế này [17]. Nghiên cứu tổng quan về DH theo hướng PH cho phép tôi khẳng định: Chưa có nghiên cứu một cách hệ thống về các biện pháp phát triển NLDH theo hướng phân hóa cho giáo viên tại các trường THPT huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định.

Với luận văn này, tác giả muốn góp phần phát hiện và đánh giá đúng thực trạng NLDH theo hướng PH của giáo viên tại các trường THPT huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định, từ đó đề xuất một số biện pháp phát triển NLDH theo hướng phân hóa cho giáo viên tại các trường THPT huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định, góp phần đổi mới phát triển nâng cao chất lượng GDĐT của huyện Vụ Bản. Các khái niệm cơ bản của đề tài 1. Dạy học và dạy học theo hướng phân hóa 1. Dạy học Theo tác giả Phạm Viết Vượng: “Dạy học là con đường cơ bản để thực hiện mục đích GD xã hội.

Học tập là cơ hội quan trọng nhất giúp mỗi cá nhân phát triển, tiến bộ và thành đạt”[ 39, tr. Theo tác giả Phạm Minh Hạc, “Dạy học là một chức năng xã hội, nhằm truyền đạt và lĩnh hội kiến thức, kinh nghiệm xã hội đã tích lũy được, nhằm biến kiến thức, kinh nghiệm thành phẩm chất và năng lực cá nhân ” [18, tr.