Phát Triển Kinh Tế Tư Nhân Tại Việt Nam Giai Đoạn 1991-2004

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đảng cộng sản việt nam lãnh đạo phát triển kinh tế tư nhân thời kỳ 1991 2004, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong

• Tác giả: Phạm Thị Lương
• Người hướng dẫn: PGS. Ngô Đăng Trí
• Trường học: Đại học quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch sử
• Đề tài: Phát Triển Kinh Tế Tư Nhân Tại Việt Nam (1991-2004): Nghiên Cứu và Đánh Giá
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2005
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: Quan niệm của Đảng về kinh tế tư nhân trong những năm 1976-1990 và sự lãnh đạo, chỉ đạo phát triển kinh tế tư nhân của Đảng giai đoạn 1991-1995
• 1.1. Sơ lược quan niệm của Đảng về kinh tế tư nhân những năm 1976-1990
• 1.2. Đảng lãnh đạo, chỉ đạo phát triển kinh tế tư nhân giai đoạn 1991-1995
• 2. Chương 2: Đảng lãnh đạo phát triển kinh tế tư nhân trong những năm 1996 - 2004
• 2.1. Đảng lãnh đạo, chỉ đạo phát triển kinh tế tư nhân giai đoạn 1996-2000
• 2.2. Đảng lãnh đạo, chỉ đạo phát triển kinh tế tư nhân trong những năm 2001-2004
• 3. Chương 3: Nhận xét chung và một số kinh nghiệm
• 3.1. Nhận xét chung
• 3.2. Một số kinh nghiệm và kiến nghị
• KẾT LUẬN
• Danh mục tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng Quan Kinh Tế Tư Nhân Việt Nam Giai Đoạn 1991 2004

Giai đoạn 1991-2004 đánh dấu bước chuyển mình quan trọng của kinh tế tư nhân Việt Nam sau thời kỳ Đổi Mới. Từ chỗ bị coi nhẹ, thậm chí bị xóa bỏ, khu vực kinh tế tư nhân dần được thừa nhận và tạo điều kiện phát triển. Sự thay đổi này không chỉ phản ánh sự điều chỉnh trong tư duy kinh tế của Đảng Cộng sản Việt Nam mà còn là kết quả của những nỗ lực cải cách nhằm thích ứng với xu thế toàn cầu hóa. Giai đoạn này chứng kiến sự ra đời của nhiều doanh nghiệp tư nhân, đóng góp ngày càng lớn vào GDP Việt Nam và tạo công ăn việc làm cho hàng triệu người dân. Tuy nhiên, quá trình này cũng không tránh khỏi những khó khăn, thách thức, đòi hỏi sự điều chỉnh liên tục từ phía nhà nước và sự nỗ lực của các doanh nghiệp.

1.1. Bối Cảnh Kinh Tế Việt Nam Trước Đổi Mới và Vai Trò Kinh Tế Tư Nhân

Trước thời kỳ Đổi Mới, kinh tế tư nhân gần như không có chỗ đứng trong nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung. Các chính sách cải cách kinh tế sau năm 1986 đã mở ra cơ hội cho sự phục hồi và phát triển của thành phần kinh tế này. Chính sách Đổi Mới đã tạo ra một môi trường kinh doanh linh hoạt hơn, khuyến khích sự tham gia của các thành phần kinh tế, bao gồm cả kinh tế tư nhân. Điều này đã góp phần vào sự tăng trưởng kinh tế và cải thiện đời sống của người dân.

1.2. Đại Hội Đảng VII và Bước Ngoặt Trong Nhận Thức Về Kinh Tế Tư Nhân

Đại hội Đảng VII (1991) có ý nghĩa then chốt trong việc khẳng định vai trò của kinh tế tư nhân. Nghị quyết Đại hội đã chính thức thừa nhận sự tồn tại và vai trò quan trọng của các thành phần kinh tế, bao gồm cả kinh tế tư nhân. Điều này tạo cơ sở pháp lý và chính trị vững chắc cho sự phát triển của thành phần kinh tế này. Chính sách kinh tế tư nhân bắt đầu được xây dựng và triển khai, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp tư nhân phát triển.

II. Thách Thức Vướng Mắc Phát Triển Kinh Tế Tư Nhân 1991 2004

Mặc dù được tạo điều kiện, kinh tế tư nhân Việt Nam giai đoạn 1991-2004 vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Môi trường kinh doanh Việt Nam còn nhiều bất cập, thủ tục hành chính rườm rà, thiếu minh bạch. Khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp tư nhân còn hạn chế, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Cạnh tranh từ các doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) cũng gây áp lực lớn lên doanh nghiệp tư nhân. Ngoài ra, năng lực quản lý và công nghệ của nhiều doanh nghiệp tư nhân Việt Nam còn yếu, chưa đáp ứng được yêu cầu của thị trường.

2.1. Hạn Chế Tiếp Cận Vốn và Công Nghệ Của Doanh Nghiệp Tư Nhân

Một trong những rào cản lớn nhất đối với phát triển kinh tế tư nhân là khả năng tiếp cận vốn. Các doanh nghiệp tư nhân thường gặp khó khăn trong việc vay vốn từ ngân hàng do thiếu tài sản thế chấp và lịch sử tín dụng. Bên cạnh đó, việc tiếp cận công nghệ hiện đại cũng là một thách thức, đòi hỏi các doanh nghiệp phải đầu tư lớn vào nghiên cứu và phát triển.

2.2. Thủ Tục Hành Chính Rườm Rà và Môi Trường Kinh Doanh Thiếu Minh Bạch

Thủ tục hành chính phức tạp và thiếu minh bạch gây tốn kém thời gian và chi phí cho doanh nghiệp tư nhân. Tình trạng nhũng nhiễu, tham nhũng cũng làm giảm tính cạnh tranh và gây khó khăn cho hoạt động kinh doanh. Cải cách kinh tế cần tập trung vào việc đơn giản hóa thủ tục hành chính và tăng cường tính minh bạch.

III. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Kinh Tế Tư Nhân 1991 2004

Để tháo gỡ khó khăn, nhà nước đã ban hành nhiều chính sách kinh tế tư nhân nhằm hỗ trợ sự phát triển của thành phần kinh tế này. Luật Doanh nghiệp Việt Nam năm 1999 tạo khuôn khổ pháp lý thống nhất, bảo vệ quyền tự do kinh doanh của doanh nghiệp tư nhân. Các chính sách khuyến khích đầu tư, giảm thuế, hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực cũng được triển khai. Tuy nhiên, hiệu quả của các chính sách này còn hạn chế do nhiều nguyên nhân, trong đó có sự thiếu đồng bộ và khả năng thực thi chưa cao.

3.1. Luật Doanh Nghiệp 1999 Tạo Khuôn Khổ Pháp Lý Cho Tự Do Kinh Doanh

Luật Doanh nghiệp năm 1999 là một bước tiến quan trọng trong việc tạo ra một môi trường pháp lý thuận lợi cho kinh tế tư nhân. Luật này quy định rõ quyền và nghĩa vụ của các doanh nghiệp, tạo điều kiện cho sự cạnh tranh bình đẳng và bảo vệ quyền sở hữu.

3.2. Các Chính Sách Khuyến Khích Đầu Tư và Hỗ Trợ Doanh Nghiệp Nhỏ

Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách khuyến khích đầu tư tư nhân, đặc biệt là vào các lĩnh vực ưu tiên và các địa bàn khó khăn. Các chính sách này bao gồm giảm thuế, miễn thuế, hỗ trợ lãi suất vay vốn và cung cấp thông tin thị trường.

IV. Tăng Trưởng Đóng Góp Của Kinh Tế Tư Nhân Vào GDP Việt Nam

Bất chấp những khó khăn, kinh tế tư nhân đã có sự tăng trưởng ấn tượng trong giai đoạn 1991-2004. Số lượng doanh nghiệp tư nhân Việt Nam tăng lên nhanh chóng, quy mô hoạt động ngày càng mở rộng. Vai trò kinh tế tư nhân trong việc tạo ra công ăn việc làm, đóng góp vào ngân sách nhà nước và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Việt Nam ngày càng được khẳng định. Tuy nhiên, năng suất lao động và hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp tư nhân vẫn còn thấp so với các thành phần kinh tế khác.

4.1. Thống Kê Kinh Tế Tư Nhân Số Lượng Doanh Nghiệp và Vốn Đầu Tư

Thống kê kinh tế tư nhân cho thấy sự tăng trưởng đáng kể về số lượng doanh nghiệp và vốn đầu tư trong giai đoạn 1991-2004. Khu vực kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng cho sự phát triển kinh tế của đất nước.

4.2. Tỷ Lệ Đóng Góp Vào GDP Việt Nam và Tạo Việc Làm Mới

Kinh tế tư nhân đóng góp ngày càng lớn vào GDP Việt Nam và tạo ra hàng triệu việc làm mới. Điều này cho thấy vai trò quan trọng của thành phần kinh tế này trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và giải quyết các vấn đề xã hội.

V. Nghiên Cứu Đánh Giá Hiệu Quả Chính Sách Với Kinh Tế Tư Nhân

Các nghiên cứu kinh tế Việt Nam và các đánh giá kinh tế tư nhân cho thấy hiệu quả của các chính sách hỗ trợ còn hạn chế. Nhiều chính sách chưa thực sự đi vào cuộc sống, thủ tục tiếp cận còn phức tạp. Sự phối hợp giữa các bộ, ngành và địa phương trong việc triển khai chính sách chưa chặt chẽ. Ngoài ra, năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả thực thi chính sách.

5.1. Phân Tích Ưu Điểm và Hạn Chế Của Các Chính Sách Hỗ Trợ

Phân tích kinh tế cho thấy các chính sách hỗ trợ kinh tế tư nhân có những ưu điểm nhất định, nhưng cũng còn nhiều hạn chế. Cần có những đánh giá khách quan và toàn diện để điều chỉnh và hoàn thiện các chính sách này.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Hoàn Thiện Chính Sách và Cơ Chế Thực Thi

Để nâng cao hiệu quả của các chính sách hỗ trợ kinh tế tư nhân, cần có các giải pháp đồng bộ, bao gồm đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường tính minh bạch, nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tư nhân tiếp cận vốn và công nghệ.

VI. Kết Luận Hướng Phát Triển Kinh Tế Tư Nhân Giai Đoạn Tiếp Theo

Giai đoạn 1991-2004 là giai đoạn quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế Việt Nam, đặc biệt là đối với kinh tế tư nhân. Những thành tựu đạt được là tiền đề quan trọng cho sự phát triển mạnh mẽ hơn của thành phần kinh tế này trong giai đoạn tiếp theo. Tuy nhiên, để kinh tế tư nhân thực sự trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế, cần tiếp tục cải cách kinh tế, hoàn thiện thể chế và tạo ra một môi trường kinh doanh Việt Nam thực sự cạnh tranh và bình đẳng.

6.1. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Giai Đoạn 1991 2004 Cho Phát Triển Kinh Tế Tư Nhân

Giai đoạn 1991-2004 để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu cho sự phát triển của kinh tế tư nhân trong tương lai. Việc nhận diện và vận dụng những bài học này là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững và hiệu quả của thành phần kinh tế này.

6.2. Triển Vọng và Định Hướng Phát Triển Kinh Tế Tư Nhân Trong Bối Cảnh Mới

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, kinh tế tư nhân có nhiều cơ hội để phát triển, nhưng cũng phải đối mặt với không ít thách thức. Cần có những định hướng phát triển rõ ràng và các giải pháp cụ thể để giúp doanh nghiệp tư nhân Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia hiệu quả vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giai đoạn 1991-2004 đánh dấu bước chuyển mình mang tính lịch sử của nền kinh tế Việt Nam khi khu vực kinh tế tư nhân từng bước thoát khỏi cơ chế cải tạo tập trung để trở thành động lực tăng trưởng quan trọng. Đến năm 2000, khu vực kinh tế tư nhân đã đóng góp tới 42,3% GDP toàn quốc và thu hút hơn 21,326 triệu lao động, khẳng định vai trò trụ cột trong việc giải phóng sức sản xuất xã hội. Vấn đề cốt lõi đặt ra trong công trình nghiên cứu là phân tích quá trình đổi mới tư duy, hoạch định đường lối và sự lãnh đạo toàn diện của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với thành phần kinh tế tư nhân trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Mục tiêu cụ thể của luận văn tập trung làm rõ tiến trình phát triển nhận thức của Đảng qua các kỳ Đại hội VII, VIII và IX; hệ thống hóa thực trạng vận động của các loại hình kinh tế cá thể, tiểu chủ và tư bản tư nhân; từ đó rút ra bài học kinh nghiệm lịch sử phục vụ hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ không gian kinh tế Việt Nam trong khung thời gian 14 năm từ năm 1991 đến năm 2004, lấy mốc khởi đầu từ Đại hội VII với Cương lĩnh xây dựng đất nước năm 1991 và kết thúc ở thời điểm tổng kết kế hoạch phát triển kinh tế 5 năm 2001-2005. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài thể hiện qua việc lượng hóa các chỉ số phát triển kinh tế tư nhân, chứng minh tính tất yếu khách quan của kinh tế nhiều thành phần, đồng thời cung cấp luận cứ khoa học giúp nâng cao năng lực lãnh đạo kinh tế của Đảng trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hệ thống lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin về quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất. Cơ sở lý luận nền tảng được kế thừa từ tư tưởng của V.I. Lênin trong Chính sách kinh tế mới (NEP), khẳng định sự tồn tại khách quan và lâu dài của nền kinh tế nhiều thành phần trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Đồng thời, nghiên cứu tích hợp quan điểm Hồ Chí Minh về phát triển kinh tế quốc kế dân sinh kết hợp hài hòa lợi ích cá nhân, tập thể và Nhà nước.

Khung phân tích của đề tài xoay quanh bốn khái niệm cơ bản:

• Kinh tế tư nhân: Loại hình tổ chức kinh tế dựa trên chế độ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, bao gồm kinh tế cá thể, kinh tế tiểu chủ và kinh tế tư bản tư nhân.
• Kinh tế cá thể và tiểu chủ: Các đơn vị kinh doanh gia đình hoặc cá nhân, quy mô vốn nhỏ, sử dụng lao động tự thân hoặc thuê mướn lao động ở mức độ hạn chế.
• Kinh tế tư bản tư nhân: Các tổ chức kinh tế có quy mô vốn và lao động lớn hơn, hoạt động dưới hình thức doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần.
• Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa: Mô hình vận hành kinh tế nhiều thành phần dưới sự quản lý của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập toàn diện từ hệ thống Văn kiện Đảng, các Nghị quyết Trung ương khóa VII và khóa VIII, văn bản quy phạm pháp luật của Quốc hội và Chính phủ ban hành từ năm 1976 đến năm 2004. Nguồn số liệu định lượng sơ cấp và thứ cấp được trích xuất từ Niên giám thống kê của Tổng cục Thống kê, các báo cáo điều tra chuyên đề của Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương và các công trình khoa học chuyên ngành.

Cỡ mẫu tài liệu bao gồm hơn 30 văn kiện của Đảng, hơn 60 văn bản quy phạm pháp luật cùng chuỗi dữ liệu kinh tế vĩ mô liên tục trong 14 năm (1991-2004) trên phạm vi toàn bộ 61 tỉnh, thành phố thời kỳ đó. Phương pháp chọn mẫu theo mục đích lịch sử kết hợp bao quát toàn bộ chuỗi số liệu chính thống của Tổng cục Thống kê. Đề tài sử dụng phương pháp lịch sử và phương pháp lôgic làm chủ đạo, kết hợp với các phương pháp bổ trợ như thống kê toán học, so sánh lịch đại, phân tích đồng đại và tổng kết thực tiễn. Việc kết hợp đồng bộ các phương pháp này bảo đảm tái hiện bức tranh chân thực, khách quan về tiến trình chuyển biến chính sách và hiệu quả kinh tế - xã hội của khu vực tư nhân.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, số lượng cơ sở kinh tế tư nhân gia tăng vượt bậc sau các mốc đột phá chính sách. Năm 1991, cả nước mới chỉ có 414 doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần. Sau khi thực hiện Nghị định 221/HĐBT và Luật Doanh nghiệp năm 1999, số lượng doanh nghiệp tư nhân đăng ký đã chạm mốc 66.000 đơn vị vào cuối năm 2001, tăng gấp hơn 150 lần so với năm 1991. Khối kinh tế cá thể, tiểu chủ cũng tăng nhanh từ 1,6 triệu hộ năm 1992 lên 2,2 triệu cơ sở vào năm 1995 với tốc độ tăng trưởng bình quân trên 20% mỗi năm.

Thứ hai, đóng góp của kinh tế tư nhân vào tổng sản phẩm trong nước (GDP) duy trì ở mức cao và ổn định. Đến năm 2000, khu vực kinh tế tư nhân tạo ra 42,3% GDP cả nước; trong đó lĩnh vực phi nông nghiệp đóng góp 26,87% GDP và lĩnh vực nông nghiệp đóng góp 15,4% GDP toàn quốc. Tỷ trọng này phản ánh vai trò to lớn của khu vực dân doanh đối với tổng thu nhập quốc dân so với mức tăng trưởng chậm của khu vực doanh nghiệp nhà nước trong giai đoạn tái cơ cấu.

Thứ ba, tạo bước đột phá trong giải quyết việc làm và tái phân công lao động xã hội. Trong giai đoạn 1990-1993, kinh tế tư nhân đã giải quyết việc làm cho hơn 2 triệu người lao động. Đến năm 2000, khu vực này thu hút 21,326 triệu lao động, chiếm tới 56,3% tổng số lao động có việc làm thường xuyên trên toàn quốc. Đáng chú ý, 45,68% lao động phi nông nghiệp của khối tư nhân tập trung vào sản xuất công nghiệp, trực tiếp đẩy mạnh tiến trình công nghiệp hóa.

Thứ tư, huy động mạnh mẽ nguồn vốn nhàn rỗi trong nhân dân và đẩy mạnh xuất khẩu. Vốn đăng ký kinh doanh của doanh nghiệp tư nhân năm 2000 đạt 13.831 tỷ đồng, gấp 4,5 lần so với năm 1996. Kim ngạch xuất khẩu trực tiếp của khu vực kinh tế tư nhân phi nông nghiệp năm 2001 đạt 2,851 tỷ USD, góp phần quan trọng vào cán cân thanh toán quốc tế và mở rộng thị trường ngoại thương.

Thảo luận kết quả

Sự phát triển bứt phá của kinh tế tư nhân bắt nguồn từ sự đổi mới tư duy lý luận sâu sắc của Đảng, chuyển từ quan niệm cải tạo triệt để sang công nhận kinh tế tư nhân là bộ phận cấu thành hữu cơ của nền kinh tế nhiều thành phần. Việc ban hành Hiến pháp 1992 (Điều 21) và đặc biệt là Luật Doanh nghiệp năm 1999 đã dỡ bỏ hơn 100 loại giấy phép kinh doanh không phù hợp, giải phóng quyền tự do kinh doanh của công dân theo pháp luật.

Khi so sánh với các công trình nghiên cứu giai đoạn trước năm 1995, luận văn đã làm rõ sự chuyển dịch từ quy mô nhỏ lẻ sang hình thành các công ty cổ phần và công ty trách nhiệm hữu hạn có trình độ quản lý cao hơn. Tỷ lệ lao động có trình độ đại học trở lên trong các doanh nghiệp tư nhân năm 1994 đạt 13.814 người, tăng 151% so với năm 1990. Dữ liệu nghiên cứu được minh họa trực quan qua bảng tổng hợp cơ cấu GDP (tổng GDP danh nghĩa tăng từ 228.892 tỷ đồng năm 1995 lên 481.300 tỷ đồng năm 2001) và biểu đồ phân bổ quy mô lao động theo vùng, làm nổi bật bức tranh chuyển dịch cơ cấu kinh tế sinh động và đa dạng.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện hệ thống thể chế và khung pháp lý minh bạch cho kinh tế tư nhân. Các cơ quan lập pháp và hành pháp cần chủ động rà soát, bãi bỏ các rào cản hành chính gia nhập thị trường, phấn đấu cắt giảm từ 30% đến 50% thời gian thực hiện thủ tục đăng ký kinh doanh và cấp phép đầu tư trong giai đoạn 2005-2010.

Thứ hai, mở rộng khả năng tiếp cận các nguồn lực tín dụng, đất đai và công nghệ. Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng cần thực hiện cơ chế bình đẳng về điều kiện vay vốn giữa doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân, nâng tỷ trọng dư nợ cho vay khối tư nhân lên mức 45% đến 50% tổng dư nợ toàn ngành ngân hàng đến năm 2008.

Thứ ba, nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp và chất lượng nguồn nhân lực. Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam triển khai các chương trình đào tạo quản trị chuẩn quốc tế, đặt mục tiêu trên 70% chủ doanh nghiệp tư nhân và cán bộ quản lý chủ chốt được bồi dưỡng kiến thức pháp luật và quản trị hiện đại trước năm 2010.

Thứ tư, tăng cường vai trò định hướng và phát triển tổ chức Đảng, đoàn thể trong doanh nghiệp tư nhân. Ban Tổ chức Trung ương và các cấp ủy địa phương cần xây dựng quy chế phối hợp cụ thể, phấn đấu đến năm 2010 thành lập tổ chức cơ sở Đảng tại 100% doanh nghiệp tư nhân có quy mô từ 300 đến 500 lao động trở lên, tạo sự đồng thuận và phát triển bền vững.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất bao gồm các nhà hoạch định chính sách, cán bộ cơ quan quản lý nhà nước tại các Bộ, ngành kinh tế. Luận văn cung cấp căn cứ lịch sử thực tiễn để xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật và chiến lược phát triển doanh nghiệp tư nhân trong giai đoạn mới.

Nhóm thứ hai là các nhà khoa học, nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam và Kinh tế chính trị. Công trình mang lại hệ thống tư liệu chuẩn xác, cách tiếp cận lịch sử - lôgic chặt chẽ và nguồn tài liệu tham khảo phong phú.

Nhóm thứ ba là giảng viên, sinh viên tại các học viện chính trị, trường đại học khối khoa học xã hội và kinh tế. Luận văn là tài liệu giảng dạy giá trị, giúp minh họa sinh động tiến trình đổi mới kinh tế của Việt Nam từ năm 1991 đến năm 2004 qua các số liệu thống kê cụ thể.

Nhóm thứ tư là các chủ doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề và doanh nhân tư nhân. Nghiên cứu giúp cộng đồng doanh nghiệp nắm vững bối cảnh pháp lý, cơ chế chính sách của Đảng và Nhà nước, từ đó định hình chiến lược sản xuất kinh doanh phù hợp với định hướng phát triển chung của đất nước.

Câu hỏi thường gặp

Đột phá lớn nhất trong nhận thức của Đảng về kinh tế tư nhân giai đoạn 1991-2004 là gì? Đột phá then chốt là sự chuyển biến từ tư duy coi kinh tế tư nhân là đối tượng cải tạo sang khẳng định đây là thành phần kinh tế có vị trí chiến lược lâu dài. Sự thừa nhận quyền tự do kinh doanh theo Hiến pháp 1992 và Luật Doanh nghiệp 1999 đã đưa số doanh nghiệp đăng ký đạt mốc 66.000 đơn vị vào năm 2001.

Kinh tế tư nhân đóng góp như thế nào vào vấn đề giải quyết việc làm giai đoạn 1991-2000? Khu vực kinh tế tư nhân đóng vai trò chủ lực trong tạo việc làm xã hội, thu hút 21,326 triệu lao động vào năm 2000, chiếm 56,3% tổng số lao động có việc làm cả nước. Riêng giai đoạn 1990-1993, khu vực này đã tiếp nhận và giải quyết việc làm cho hơn 2 triệu người lao động dôi dư và đến tuổi lao động.

Tác động nổi bật của Luật Doanh nghiệp năm 1999 đối với kinh tế tư nhân là gì? Luật Doanh nghiệp 1999 bãi bỏ hơn 100 loại giấy phép kinh doanh bất hợp lý, chuyển từ cơ chế xin - cho sang cơ chế đăng ký kinh doanh công khai. Chính sách này tạo động lực cho vốn đăng ký kinh doanh năm 2000 tăng vọt lên 13.831 tỷ đồng, gấp 4,5 lần so với năm 1996.

Những hạn chế chủ yếu của kinh tế tư nhân trong thời kỳ 1991-2004 là gì? Hạn chế lớn nhất là quy mô vốn nhỏ với mức vốn sản xuất bình quân khoảng 1,1 tỷ đồng một doanh nghiệp năm 1995, công nghệ lạc hậu, hơn 90% cơ sở sử dụng dưới 100 lao động. Đồng thời xuất hiện các hiện tượng tiêu cực như trốn lậu thuế, gian lận thương mại và vi phạm quy định môi trường.

Vì sao kinh tế tư nhân cần phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa? Định hướng xã hội chủ nghĩa bảo đảm kinh tế tư nhân phát triển lành mạnh, hạn chế mặt trái của kinh tế thị trường như phân hóa giàu nghèo gay gắt hay cạnh tranh triệt hạ. Sự quản lý của Nhà nước giúp gắn kết tăng trưởng kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội và giữ vững độc lập tự chủ kinh tế.

Kết luận

• Luận văn đã làm sáng tỏ tiến trình phát triển tư duy lý luận của Đảng Cộng sản Việt Nam về kinh tế tư nhân từ Đại hội VII (1991) đến Đại hội IX (2001-2004).
• Hệ thống hóa bức tranh thực tiễn phát triển của hơn 66.000 doanh nghiệp và 2,2 triệu hộ kinh doanh cá thể trong giai đoạn 1991-2004.
• Đánh giá toàn diện đóng góp của khu vực tư nhân đạt 42,3% GDP và giải quyết 56,3% việc làm xã hội vào năm 2000.
• Khái quát 5 bài học kinh nghiệm sâu sắc về quản lý vĩ mô, hoàn thiện thể chế pháp lý và kết hợp hài hòa các thành phần kinh tế.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp khả thi với lộ trình cụ thể đến năm 2010 nhằm tiếp tục thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển bền vững.

Đóng góp chính của công trình là khẳng định tính đúng đắn, nhất quán trong đường lối đổi mới kinh tế của Đảng, cung cấp cơ sở khoa học cho công tác hoạch định thể chế kinh tế thị trường. Bước tiếp theo, các nghiên cứu cần tiếp tục mở rộng đánh giá tác động của tiến trình gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) sau năm 2006 đối với khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam. Hãy khai thác ngay nguồn tư liệu và luận cứ khoa học từ luận văn để phục vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy và hoạch định chính sách kinh tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

§¹i häc quèc gia hµ néi tr−êng ®¹i häc khoa häc x héi vµ nh©n v¨n ------------------------------------------- Ph¹m thÞ l−¬ng diÖu ®¶ng céng s¶n viÖt nam lnh ®¹o ph¸t triÓn kinh tÕ t− nh©n thêi kú 1991-2004 LuËn v¨n th¹c sü khoa häc lÞch sö Hµ Néi, 2005 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] §¹i häc quèc gia hµ néi tr−êng ®¹i häc khoa häc x héi vµ nh©n v¨n ------------------------------------------- Ph¹m thÞ l−¬ng diÖu ®¶ng céng s¶n viÖt nam lnh ®¹o ph¸t triÓn kinh tÕ t− nh©n thêi kú 1991-2004 Chuyªn ngµnh: LÞch sö ®¶ng céng s¶n viÖt nam M sè: 5.16 LuËn v¨n th¹c sü khoa häc lÞch sö Ng−êi h−íng dÉn khoa häc: PGS. Ng« §¨ng Tri Hµ Néi, 2005 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] môc lôc Trang Më ®Çu 2 Ch−¬ng 1: quan niÖm cña ®¶ng vÒ kinh tÕ t− nh©n trong nh÷ng n¨m 1976-1990 vµ sù l(nh ®¹o, chØ ®¹o ph¸t triÓn kinh tÕ t− nh©n cña ®¶ng giai ®o¹n 1991-1995 9 1.1 S¬ l−îc quan niÖm cña §¶ng vÒ kinh tÕ t− nh©n nh÷ng n¨m 1976-1990 9 1.2 §¶ng l·nh ®¹o, chØ ®¹o ph¸t triÓn kinh tÕ t− nh©n giai ®o¹n 1991-1995 22 Ch−¬ng 2: §¶ng l(nh ®¹o ph¸t triÓn kinh tÕ t− nh©n 35 trong nh÷ng n¨m 1996 – 2004 2.1 §¶ng l·nh ®¹o, chØ ®¹o ph¸t triÓn kinh tÕ t− nh©n giai ®o¹n 1996-2000 35 2.2 §¶ng l·nh ®¹o, chØ ®¹o ph¸t triÓn kinh tÕ t− nh©n trong nh÷ng n¨m 2001-2004 49 Ch−¬ng 3: NhËn xÐt chung vµ mét sè kinh nghiÖm 61 3.2 Mét sè kinh nghiÖm vµ kiÕn nghÞ 76 KÕt luËn 81 Danh môc tµi liÖu tham kh¶o 84 Phô lôc 88 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Më ®Çu 1. Môc ®Ých, ý nghÜa cña ®Ò tµi Kinh tÕ t− nh©n lµ mét bé phËn quan träng trong nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn. Dùa trªn c¬ së sù h×nh thµnh kinh tÕ t− nh©n; c¨n cø vµo quan ®iÓm cña §¶ng vµ kÕt qu¶ nghiªn cøu cña c¸c nhµ khoa häc ®i tr−íc, trong luËn v¨n nµy kh¸i niÖm “kinh tÕ t− nh©n” ®−îc hiÓu lµ lo¹i h×nh tæ chøc kinh tÕ dùa trªn së h÷u t− nh©n vÒ t− liÖu s¶n xuÊt.

Thµnh phÇn cña kinh tÕ t− nh©n gåm: kinh tÕ c¸ thÓ, kinh tÕ tiÓu chñ, kinh tÕ t− b¶n t− nh©n. Kinh tÕ c¸ thÓ lµ h×nh thøc kinh tÕ cña mét hé gia ®×nh hay mét c¸ nh©n ho¹t ®éng dùa trªn c¬ së së h÷u t− nh©n vÒ t− liÖu s¶n xuÊt vµ lao ®éng cña chÝnh hé c¸ nh©n gia ®×nh ®ã, kh«ng thuª m−ín lao ®éng lµm thuª. Kinh tÕ tiÓu chñ lµ h×nh thøc kinh tÕ do mét chñ tæ chøc, qu¶n lý vµ ®iÒu hµnh, ho¹t ®éng trªn c¬ së së h÷u t− nh©n vÒ t− liÖu s¶n xuÊt vµ cã sö dông lao ®éng thuª m−ín ngoµi lao ®éng cña chñ; quy m« vèn ®Çu t− vµ lao ®éng nhá h¬n cña c¸c h×nh thøc doanh nghiÖp t− nh©n, c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n hoÆc c«ng ty cæ phÇn. Kinh tÕ t− b¶n t− nh©n bao gåm c¸c c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n (do mét sè t− nh©n lµm chñ), doanh nghiÖp t− nh©n (lµ do mét t− nh©n lµm chñ) vµ c«ng ty cæ phÇn ®−îc thµnh lËp theo LuËt Doanh nghiÖp t− nh©n, LuËt C«ng ty.

ë c¸c n−íc theo kinh tÕ thÞ tr−êng, së h÷u t− nh©n ®−îc coi lµ mét trong nh÷ng ®éng lùc chñ yÕu ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ. Ph¸t triÓn kinh tÕ t− nh©n cã nhiÒu t¸c dông: t¹o ra ®éng lùc cho s¶n xuÊt kinh doanh; duy tr× c¹nh tranh gióp nÒn kinh tÕ trë nªn n¨ng ®éng h¬n; ®a d¹ng ho¸ c¸c chñ thÓ tham gia thÞ tr−êng, gãp phÇn khai th¸c vµ sö dông mét c¸ch cã hiÖu qu¶ nguån lao ®éng x· héi… Kinh tÕ t− nh©n g¾n víi së h÷u t− nh©n nªn cã thÓ truyÒn l¹i cho thÕ hÖ sau tµi s¶n, kiÕn thøc, kinh nghiÖm, tõ ®ã t¹o ra ®éng lùc ph¸t triÓn kinh tÕ kh«ng ngõng. Kinh tÕ t− nh©n cã vÞ trÝ vµ t¸c dông nh− vËy, nh−ng ë n−íc ta, cã lóc do n«n nãng, chóng ta ®· véi c¶i t¹o vµ muèn xo¸ bá nã trong mét thêi gian ng¾n, nªn kinh tÕ t− nh©n ®· tr¶i qua nhiÒu b−íc th¨ng trÇm. Tõ khi cã nhËn 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] thøc míi cña §¶ng ta vÒ nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn trong thêi kú qu¸ ®é, th× kinh tÕ t− nh©n ®· ®−îc thõa nhËn, vµ trªn thùc tÕ, thµnh phÇn kinh tÕ nµy ®· cã nhiÒu ®ãng gãp to lín cho nÒn kinh tÕ cña ®Êt n−íc nhÊt lµ trong thêi gian gÇn ®©y.

Tuy nhiªn, ®Ó kinh tÕ t− nh©n ngµy cµng ph¸t triÓn m¹nh d−íi sù l·nh ®¹o cña §¶ng, cã nhiÒu vÉn ®Ò cÇn tiÕp tôc ®−îc bæ sung, ®æi míi. Nghiªn cøu sù l·nh ®¹o cña §¶ng ®èi víi thµnh phÇn kinh tÕ nµy ®Ó thÊy ®−îc sù tån t¹i tÊt yÕu cña nã trong thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi ë n−íc ta hiÖn nay, nh»m ®¸nh gi¸ ®óng vÞ trÝ, vai trß cña kinh tÕ t− nh©n trong c¸ch m¹ng XHCN, t×m h−íng ph¸t triÓn, kh¾c phôc h¹n chÕ, ®Ó kinh tÕ t− nh©n tham gia hiÖu qu¶ vµo nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng XHCN ë ViÖt Nam ®ang lµ yªu cÇu cÇn thiÕt c¶ vÒ mÆt lý luËn vµ thùc tiÔn. ChÝnh v× nh÷ng ý nghÜa lý luËn vµ thùc tiÔn nãi trªn, t«i chän ®Ò tµi nghiªn cøu “§¶ng Céng s¶n ViÖt Nam lnh ®¹o ph¸t triÓn kinh tÕ t− nh©n thêi kú 1991 - 2004” ®Ó lµm luËn v¨n tèt nghiÖp cao häc, Chuyªn ngµnh LÞch sö §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam, cña m×nh. LÞch sö nghiªn cøu vÊn ®Ò Kinh tÕ t− nh©n ë ViÖt Nam ®· tr¶i qua mét thêi kú c¶i t¹o theo h−íng xo¸ bá, tõ khi cã ®−êng lèi ®æi míi nã l¹i ®−îc phôc håi vµ ®Èy m¹nh ph¸t triÓn.

H×nh thøc kinh doanh cña kinh tÕ t− nh©n lµ phong phó ®a d¹ng, v× vËy còng cã t×nh tr¹ng tuú tiÖn, khã kiÓm so¸t, khã tæng hîp sè liÖu. V× thÕ, viÖc nghiªn cøu kinh tÕ t− nh©n ë n−íc ta rÊt phøc t¹p vµ khã kh¨n nhÊt lµ trªn gãc ®é lÞch sö §¶ng. Dï vËy, cho ®Õn nay, vÊn ®Ò kinh tÕ t− nh©n ë ViÖt Nam ®· thùc sù trë thµnh mét ®Ò tµi thu hót sù quan t©m cña c¸c nhµ khoa häc trong vµ ngoµi n−íc. Tõ khi §¶ng ta chñ tr−¬ng chuyÓn sang nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng cã sù ®iÒu tiÕt cña nhµ n−íc theo ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa, c¸c nhµ nghiªn cøu ViÖt Nam ®· rÊt chó ý ®Õn sù phôc håi vµ ph¸t triÓn cña thµnh phÇn kinh tÕ t− nh©n.

Cho tíi nay, theo thèng kª ch−a ®Çy ®ñ, ®· cã h¬n 200 ®Çu s¸ch, bµi 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] viÕt, c¸c ®Ò tµi nghiªn cøu, h¬n 60 v¨n b¶n ph¸p lý vµ h¬n 30 v¨n kiÖn cña §¶ng vÒ kinh tÕ t− nh©n hoÆc cã liªn quan ®Õn thµnh phÇn kinh tÕ t− nh©n. Næi bËt nhÊt lµ ®Ò tµi cÊp nhµ n−íc hoµn thµnh n¨m 1993: “Ph¸t triÓn vµ qu¶n lý kinh tÕ ngoµi quèc doanh” do PGS. Hoµng Kim Giao lµm chñ nhiÖm. §Ò tµi tiÕn hµnh ®iÒu tra trªn 100 doanh nghiÖp t− nh©n t¹i 16 tØnh, thµnh phè kh¾p c¶ n−íc.

Víi 70 b¸o c¸o vµ tham luËn, 34 ch−¬ng s¸ch vµ mét sè Ên phÈm kh¸c, ®Ò tµi ®· ph¸c ho¹ mét bøc tranh phong phó vÒ kinh tÕ ngoµi quèc doanh ë ViÖt Nam: võa ®a d¹ng, võa linh ho¹t, võa tuú tiÖn víi c¸c tªn gäi kh¸c nhau; lÉn lén gi÷a c¸i ®¨ng ký vµ c¸i cã thËt, gi÷a tªn gäi vµ thùc chÊt.v… rÊt khã kiÓm ®Þnh. Mét thùc thÓ kinh tÕ ®−îc thõa nhËn nh−ng ch−a ®Þnh h×nh, nhiÒu biÕn ®éng, nhiÒu th¨ng trÇm. Mét sè c«ng tr×nh kh¸c cã tÝnh thùc tiÔn cao nh−: - “§æi míi c¬ chÕ qu¶n lý doanh nghiÖp võa vµ nhá trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng ë ViÖt Nam” do PTS. NguyÔn H÷u H¶i chñ biªn, ®· nghiªn cøu vai trß cña doanh nghiÖp võa vµ nhá trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng, qua ®ã cho thÊy ë ViÖt Nam c¸c doanh nghiÖp t− nh©n ®a phÇn ë quy m« võa vµ nhá.

Tõ ®ã t¸c gi¶ rót ra kÕt luËn: ph¸t triÓn doanh nghiÖp võa vµ nhá lµ phï hîp víi tr×nh ®é qu¶n lý cña c¸c chñ doanh nghiÖp ë ViÖt Nam vµ thu hót ®−îc nguån lao ®éng x· héi. - “VÒ viÖc ph¸t triÓn khu vùc Kinh tÕ t− nh©n trong giai ®o¹n hiÖn nay” cña TrÇn ThÞ H¹nh trong luËn ¸n tiÕn sü Kinh tÕ, n¨m 1994, ®· nªu ra ®−îc kh¸i niÖm vÒ ho¹t ®éng kinh doanh t− nh©n, c¸c h×nh thøc tæ chøc ho¹t ®éng kinh doanh t− nh©n, ph©n tÝch qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña khu vùc kinh tÕ t− nh©n ë ViÖt Nam, thùc tr¹ng vµ h¹n chÕ cña nã. - “Kinh tÕ t− nh©n ë ViÖt Nam tõ 1986 ®Õn 1995” cña Hå Sü Léc trong LuËn ¸n Phã tiÕn sü khoa häc LÞch sö, Hµ Néi, 1996 ®· kh¸i qu¸t t×nh h×nh kinh tÕ t− nh©n qua c¸c giai ®o¹n: kh«i phôc vµ ph¸t triÓn (1954 - 1957), giai ®o¹n c¶i t¹o kinh tÕ t− nh©n (1958 - 1985) vµ kinh tÕ t− nh©n ë ViÖt Nam trong qu¸ tr×nh ®æi míi (tõ 1986 - 1995). 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - “Kinh tÕ ngoµi quèc doanh, hiÖn tr¹ng, ph−¬ng h−íng ph¸t triÓn vµ gi¶i ph¸p” cña TS.

Lª V¨n Toµn ®¨ng trªn t¹p chÝ Th«ng tin Kinh tÕ KÕ ho¹ch n¨m 1993, ®· ®iÒu tra hiÖn tr¹ng vµ xu h−íng ph¸t triÓn cña kinh tÕ ngoµi quèc doanh trong lÜnh vùc c«ng th−¬ng nghiÖp. Tõ ®ã, t¸c gi¶ ®−a ra nh÷ng quan ®iÓm vµ gi¶i ph¸p cho sù ph¸t triÓn thµnh phÇn kinh tÕ nµy. Ngoµi ra cßn rÊt nhiÒu c«ng tr×nh, bµi viÕt ®Ò cËp ®Õn vÊn ®Ò nµy ë nh÷ng gãc ®é kh¸c nhau nh−: Trang tr¹i gia ®×nh - b−íc ph¸t triÓn míi cña kinh tÕ hé n«ng d©n (NguyÔn §×nh §iÒn, Nxb. N«ng nghiÖp Hµ Néi, 2000), Kinh tÕ ngoµi quèc doanh thêi më cöa 1991-1995 (Nxb.

Thèng kª Hµ Néi, 1996), Kinh tÕ c¸ thÓ trong nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn ë n−íc ta (T¹p chÝ ho¹t ®éng khoa häc, sè 6/1993), Thµnh phÇn kinh tÕ c¸ thÓ, tiÓu chñ vµ t− b¶n t− nh©n - lý luËn vµ chÝnh s¸ch (TS. Hµ Huy Thµnh chñ biªn, Nxb. CTQG, Hµ Néi, 2002), Qu¶n lý nhµ n−íc ®èi víi kinh tÕ t− nh©n ë n−íc ta hiÖn nay (NguyÔn H÷u Th¾ng, LuËn ¸n tiÕn sü kinh tÕ, Hµ Néi, 1999), §æi míi vµ ph¸t triÓn kinh tÕ t− nh©n ë ViÖt Nam - Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p (Lª Kh¾c TriÕt, Nxb. Lao ®éng, Hµ Néi, 2005), Kinh tÕ t− nh©n vµ qu¶n lý Nhµ n−íc ®èi víi kinh tÕ t− nh©n ë n−íc ta hiÖn nay (Hå V¨n VÜnh chñ biªn, Nxb.

CTQG, Hµ Néi, 2003)… C¸c c«ng tr×nh nªu trªn ®· cho thÊy hiÖn tr¹ng s«i ®éng cña kinh tÕ t− nh©n ë n−íc ta hiÖn nay. ë tõng gãc ®é, c¸c c«ng tr×nh Êy ®· cung cÊp nh÷ng sè liÖu ®¸ng quan t©m cho c¸c nhµ nghiªn cøu, cã gi¸ trÞ ®èi víi viÖc thùc hiÖn luËn v¨n nµy.