Luận án tiến sĩ về sự phát triển của kinh tế tư nhân tại Việt Nam từ năm 1991 đến 2021

Luận án tiến sĩ phân tích sự phát triển kinh tế tư nhân Việt Nam giai đoạn 1991-2021, đánh giá các yếu tố tác động và xu hướng phát triển.

• Tác giả: Hoàng Xuân Sơn
• Người hướng dẫn: Võ Văn Sen
• Trường học: Trường Đại học Sài Gòn
• Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam
• Đề tài: Sự phát triển của kinh tế tư nhân ở Việt Nam (1991 – 2021)
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ VẤN ĐỀ KINH TẾ TƯ NHÂN Ở VIỆT NAM
• 1.1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài liên quan đến đề tài
• 1.2. Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam liên quan đến đề tài
• 1.3. Những kết quả nghiên cứu được tiếp cận từ góc độ kinh tế học
• 1.4. Những kết quả nghiên cứu được tiếp cận từ góc độ chủ trương, chính sách
• 1.5. Những kết quả nghiên cứu được tiếp cận từ góc độ lịch sử
• 1.6. Nhận xét chung và những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA KINH TẾ TƯ NHÂN Ở VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN 1991 – 2005
• 2.1. Bối cảnh phát triển của kinh tế tư nhân
• 2.2. Bối cảnh quốc tế và tình hình kinh tế - xã hội Việt Nam
• 2.3. Chủ trương, đường lối phát triển kinh tế tư nhân của Đảng Cộng sản Việt Nam
• 2.4. Kinh tế tư nhân ở Việt Nam sau 5 năm đầu đổi mới (1986 - 1991)
• 2.5. Những chuyển biến của kinh tế tư nhân trong giai đoạn 1991 – 2005
• 2.5.1. Chuyển biến bước đầu của kinh tế tư nhân trong những năm 1991 – 2000
• 2.5.2. Quá trình vươn lên của kinh tế tư nhân trong những năm đầu thế kỷ XXI (2001 – 2005)
• 2.6. Đóng góp của kinh tế tư nhân đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia trong giai đoạn 1991 – 2005
• 2.6.1. Đóng góp đối với sự phát triển kinh tế
• 2.6.2. Đóng góp đối với xã hội
• 2.7. Tiểu kết
• 3. CHƯƠNG 3: QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA KINH TẾ TƯ NHÂN Ở VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN 2006 – 2021
• 3.1. Bối cảnh phát triển của kinh tế tư nhân trong hai thập niên đầu thế kỷ XXI
• 3.2. Bối cảnh quốc tế và quá trình hội nhập của Việt Nam
• 3.3. Tình hình kinh tế - xã hội của Việt Nam
• 3.4. Chủ trương phát triển kinh tế tư nhân của Đảng Cộng sản Việt Nam
• 3.5. Quá trình phát triển và khẳng định vị thế của kinh tế tư nhân trong những năm 2006 – 2021
• 3.6. Chính sách phát triển kinh tế tư nhân của Nhà nước
• 3.7. Những thành tựu của kinh tế tư nhân trong giai đoạn 2006 – 2021
• 3.8. Đóng góp của kinh tế tư nhân đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia trong giai đoạn 2006 – 2021
• 3.8.1. Đóng góp đối với sự phát triển kinh tế
• 3.8.2. Đóng góp đối với xã hội
• 3.9. Tiểu kết
• 4. CHƯƠNG 4: NHẬN XÉT VỀ QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA KINH TẾ TƯ NHÂN Ở VIỆT NAM TỪ 1991 ĐẾN 2021
• 4.1. Đặc điểm của kinh tế tư nhân ở Việt Nam
• 4.1.1. Kinh tế tư nhân phát triển năng động, từng bước khẳng định vị thế của mình trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN
• 4.1.2. Sự phát triển của kinh tế tư nhân ở Việt Nam phù hợp với thực tiễn kinh tế Việt Nam
• 4.1.3. Kinh tế tư nhân hoạt động trong tất cả các lĩnh vực, công nghệ từ thấp đến cao, quy mô đa dạng
• 4.1.4. Kinh tế tư nhân có xu hướng tham gia vào các lĩnh vực kinh doanh đa dạng, công nghệ ngày càng hiện đại, quy mô lớn
• 4.1.5. Kinh tế tư nhân phát triển làm bộc lộ những mặt trái của cơ chế thị trường
• 4.2. Vai trò của kinh tế tư nhân trong nền kinh tế Việt Nam
• 4.2.1. Có nhiều đóng góp cho sự phát triển kinh tế - xã hội
• 4.2.2. Kinh tế tư nhân góp phần thúc đẩy sự phát triển nền kinh tế
• 4.3. Một số hạn chế và vấn đề đặt ra về cơ chế, chính sách trong phát triển kinh tế tư nhân
• 4.3.1. Một số hạn chế
• 4.3.2. Một số vấn đề đặt ra về cơ chế, chính sách trong phát triển kinh tế tư nhân
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Luận án tiến sĩ

Luận án tiến sĩ mang tên 'Sự phát triển kinh tế tư nhân Việt Nam giai đoạn 1991-2021' tập trung vào việc phân tích và đánh giá quá trình phát triển của kinh tế tư nhân tại Việt Nam trong bối cảnh đổi mới. Từ năm 1991, khi Luật công ty và Luật doanh nghiệp tư nhân có hiệu lực, kinh tế tư nhân đã trở thành một phần không thể thiếu trong kinh tế Việt Nam. Luận án không chỉ khắc họa bức tranh tổng thể về sự phát triển của kinh tế tư nhân mà còn chỉ ra những thách thức và cơ hội mà khu vực này đã trải qua. Đặc biệt, luận án nhấn mạnh vai trò của kinh tế tư nhân trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế và xã hội của đất nước.

1.1. Tính cấp thiết của đề tài

Việc nghiên cứu sự phát triển kinh tế tư nhân là cần thiết trong bối cảnh Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ. Sau khi hoàn thành cuộc cách mạng giải phóng dân tộc, kinh tế tư nhân đã bị xóa bỏ trong một thời gian dài. Tuy nhiên, từ năm 1986, với chủ trương đổi mới, kinh tế tư nhân đã được khôi phục và phát triển mạnh mẽ. Luận án chỉ ra rằng, kinh tế tư nhân không chỉ đóng góp vào GDP mà còn cải thiện đời sống của người dân, tạo ra việc làm và thúc đẩy phát triển xã hội. Những chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam đã tạo điều kiện cho kinh tế tư nhân phát triển, khẳng định vai trò của nó trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

II. Quá trình phát triển của kinh tế tư nhân 1991 2005

Giai đoạn từ 1991 đến 2005 là thời kỳ đầu của kinh tế tư nhân sau khi được khôi phục. Trong giai đoạn này, kinh tế tư nhân đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ. Bối cảnh quốc tế và tình hình kinh tế - xã hội Việt Nam đã tạo ra những cơ hội cho doanh nghiệp tư nhân phát triển. Luận án phân tích các chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam trong việc khuyến khích kinh tế tư nhân. Những chuyển biến trong kinh tế tư nhân trong giai đoạn này đã góp phần quan trọng vào sự phát triển chung của kinh tế quốc gia. Đặc biệt, kinh tế tư nhân đã đóng góp vào việc giải phóng lực lượng sản xuất, thúc đẩy phân công lao động xã hội.

2.1. Bối cảnh phát triển

Bối cảnh phát triển của kinh tế tư nhân trong giai đoạn 1991-2005 chịu ảnh hưởng lớn từ các chính sách đổi mới của Đảng. Những chính sách này đã tạo ra môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp tư nhân hoạt động. Luận án chỉ ra rằng, sự phát triển của kinh tế tư nhân không chỉ là kết quả của các chính sách mà còn là sự phản ánh nhu cầu thực tiễn của nền kinh tế thị trường. Các doanh nghiệp tư nhân đã nhanh chóng thích nghi và phát triển trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gia tăng. Đặc biệt, kinh tế tư nhân đã thể hiện khả năng linh hoạt và sáng tạo trong việc đáp ứng nhu cầu của thị trường.

III. Đánh giá sự phát triển của kinh tế tư nhân 2006 2021

Giai đoạn từ 2006 đến 2021 chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế tư nhân. Luận án phân tích các chính sách mới của Nhà nước nhằm thúc đẩy kinh tế tư nhân. Những thành tựu đạt được trong giai đoạn này không chỉ thể hiện qua số lượng doanh nghiệp mà còn qua sự đóng góp vào GDP và ngân sách Nhà nước. Kinh tế tư nhân đã khẳng định vị thế của mình trong nền kinh tế quốc gia, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, luận án cũng chỉ ra những thách thức mà kinh tế tư nhân phải đối mặt, bao gồm vấn đề về cơ chế, chính sách và sự cạnh tranh từ các thành phần kinh tế khác.

3.1. Những thành tựu và thách thức

Trong giai đoạn 2006-2021, kinh tế tư nhân đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể. Sự phát triển của doanh nghiệp tư nhân đã góp phần tạo ra hàng triệu việc làm, nâng cao thu nhập cho người lao động. Tuy nhiên, kinh tế tư nhân cũng phải đối mặt với nhiều thách thức, như sự thiếu hụt về vốn, công nghệ và thị trường. Luận án nhấn mạnh rằng, để kinh tế tư nhân phát triển bền vững, cần có những chính sách hỗ trợ hiệu quả từ Nhà nước, đồng thời khuyến khích sự đổi mới và sáng tạo trong doanh nghiệp tư nhân.

IV. Kết luận và khuyến nghị

Luận án kết luận rằng, kinh tế tư nhân đã và đang đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của kinh tế Việt Nam. Những chính sách khuyến khích và hỗ trợ từ Nhà nước là cần thiết để thúc đẩy sự phát triển bền vững của kinh tế tư nhân. Luận án cũng đưa ra một số khuyến nghị nhằm hoàn thiện cơ chế, chính sách để kinh tế tư nhân có thể phát huy tối đa tiềm năng của mình trong tương lai. Việc nghiên cứu này không chỉ có giá trị về mặt lý luận mà còn có ý nghĩa thực tiễn trong việc xây dựng và phát triển kinh tế tư nhân tại Việt Nam.

4.1. Khuyến nghị chính sách

Để phát triển kinh tế tư nhân một cách bền vững, cần có những chính sách cụ thể nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân. Các chính sách này nên tập trung vào việc cải thiện môi trường kinh doanh, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tư nhân tiếp cận vốn và công nghệ. Đồng thời, cần có các chương trình đào tạo và phát triển nguồn nhân lực để nâng cao năng lực cạnh tranh của kinh tế tư nhân. Những khuyến nghị này sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển của kinh tế tư nhân, từ đó đóng góp vào sự phát triển chung của kinh tế Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Lịch sử Việt Nam (mã số: 9229013) với đề tài "Sự phát triển của kinh tế tư nhân ở Việt Nam (1991 – 2021)" được thực hiện bởi nghiên cứu sinh Hoàng Xuân Sơn, dưới sự hướng dẫn khoa học của GS. Võ Văn Sen và TS. Phạm Phúc Vĩnh, bảo vệ tại Trường Đại học Sài Gòn (Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh) năm 2023.

Thông tin đề tài	Chi tiết
Tên luận án	Sự phát triển của kinh tế tư nhân ở Việt Nam (1991 – 2021)
Nghiên cứu sinh	Hoàng Xuân Sơn
Người hướng dẫn	1. GS. Võ Văn Sen 2. TS. Phạm Phúc Vĩnh
Chuyên ngành	Lịch sử Việt Nam (Mã số: 9229013)
Cơ sở đào tạo	Trường Đại học Sài Gòn
Năm hoàn thành	2023

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Sau năm 1975, Việt Nam áp dụng cơ chế kế hoạch hóa tập trung quan liêu bao cấp theo mô hình Liên Xô và hệ thống xã hội chủ nghĩa, kinh tế tư nhân dần bị xóa bỏ. Thực tiễn 10 năm đầu sau ngày thống nhất đất nước, những hạn chế trong cải tạo công thương nghiệp và quản lý kinh tế dẫn đến khủng hoảng kinh tế - xã hội. Trước hiện tượng "phá rào" để sản xuất "bung ra" từ các địa phương, Đảng và Nhà nước từng bước đổi mới cơ chế quản lý, chính thức khởi xướng đường lối đổi mới toàn diện tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VI (12/1986).

Trải qua hơn 35 năm đổi mới, nhận thức lý luận và cơ chế pháp lý đối với kinh tế tư nhân từng bước hoàn thiện: từ việc thừa nhận sự tồn tại, đến xác định là "một trong những động lực của nền kinh tế" (Cương lĩnh bổ sung, phát triển năm 2011) và "một động lực quan trọng" (Đại hội XIII, năm 2021). Tuy nhiên, các công trình trước đây chủ yếu tiếp cận kinh tế tư nhân dưới góc độ kinh tế học thực chứng, quản lý chính sách hoặc lịch sử Đảng. Khoảng trống nghiên cứu đặt ra là cần một công trình sử học phục dựng toàn diện, có hệ thống bức tranh phát triển của khu vực kinh tế tư nhân trong suốt chặng đường 30 năm (1991 – 2021) từ góc độ lịch sử dân tộc.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục tiêu tổng quát của luận án là khôi phục bức tranh lịch sử phát triển của kinh tế tư nhân ở Việt Nam giai đoạn 1991 – 2021; chứng minh đường lối đổi mới cơ chế quản lý kinh tế của Đảng và Nhà nước là phù hợp quy luật khách quan và thực tiễn đất nước; phân tích các nhân tố tác động, đóng góp kinh tế - xã hội, từ đó rút ra đặc điểm, vai trò, hạn chế và các vấn đề đặt ra đối với cơ chế, chính sách.

Luận án thực hiện 3 nhiệm vụ cụ thể:

1. Hệ thống hóa nguồn tư liệu, góp phần khôi phục một cách khách quan, khoa học về sự phát triển của kinh tế tư nhân ở Việt Nam từ năm 1991 đến năm 2021.
2. Phân tích, đánh giá về bối cảnh thế giới, trong nước, chủ trương phát triển kinh tế tư nhân của Đảng Cộng sản Việt Nam và quá trình phát triển, khẳng định vị thế của kinh tế tư nhân ở Việt Nam từ năm 1991 đến năm 2021.
3. Rút ra những đặc điểm, vai trò, hạn chế của kinh tế tư nhân trong nền kinh tế Việt Nam và một số vấn đề đặt ra đối với cơ chế, chính sách của Việt Nam đối với kinh tế tư nhân.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Khu vực kinh tế tư nhân ở Việt Nam (bao gồm kinh tế cá thể, tiểu chủ và kinh tế tư bản tư nhân, hoạt động dưới hình thức hộ kinh doanh cá thể và các loại hình doanh nghiệp của tư nhân).
• Phạm vi không gian: Lãnh thổ Việt Nam.
• Phạm vi thời gian: Tập trung chủ yếu trong giai đoạn 1991 – 2021 (có mở rộng khảo sát giai đoạn 1986 – 1990 để đảm bảo tính liên tục lịch sử). Mốc 1991 đánh dấu thời điểm Luật Công ty và Luật Doanh nghiệp tư nhân chính thức có hiệu lực (15/4/1991) cùng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng; mốc 2005 kết thúc nhiệm kỳ Đại hội IX và 15 năm thực thi khung pháp lý doanh nghiệp ban đầu; mốc 2006 mở đầu nhiệm kỳ Đại hội X và Luật Doanh nghiệp 2005 có hiệu lực (1/7/2006); mốc 2021 gắn với Đại hội XIII của Đảng.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án phân loại và điểm luận các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước theo ba hướng tiếp cận chính:

                               CÁC HƯỚNG NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ
  Góc độ kinh tế học               Góc độ chủ trương, chính sách            Góc độ lịch sử
  - Cơ sở lý luận sở hữu           - Quản lý nhà nước tổng thể             - Lịch sử Đảng lãnh đạo KTTN
  - Thực trạng hoạt động DN/hộ     - Đóng góp thành phần kinh tế           - KTTN trong tiến trình CNH, HĐH
  - Động lực tăng trưởng           - Khung khổ pháp lý và cơ chế           - KTTN thời kỳ đầu đổi mới

Các công trình nghiên cứu quốc tế

Các nghiên cứu nước ngoài tập trung vào vai trò của khu vực tư nhân trong nền kinh tế chuyển đổi và mối quan hệ giữa nhà nước và thị trường:

• Kongphet Phetsavong và Masaru Ichihashi (2012) phân tích dữ liệu 1984 – 2009 tại các nước đang phát triển Châu Á, chỉ ra đầu tư tư nhân trong nước đóng góp quan trọng nhất vào tăng trưởng.
• Christian Reiner và Cornelia Staritz (2013) phân tích chính sách công nghiệp hỗ trợ khu vực tư nhân tại các nền kinh tế đang phát triển.
• Các báo cáo của Ngân hàng Thế giới: Báo cáo năm 2017 về vai trò của Nhà nước trong phát triển kinh tế tại Việt Nam; Báo cáo năm 2021 (Country private sector diagnostic: Creating markets in Vietnam) ghi nhận tỷ lệ nghèo đói tại Việt Nam giảm từ 50% năm 1990 xuống 2% năm 2018, vị trí xuất khẩu điện thoại thông minh thứ hai thế giới và sự nổi lên của các tập đoàn tư nhân như Vingroup, Masan, VietJet.
• Dixon, C. và Kilgour (2002), Stewart W. Herman (2004), Henrik Schaumburg-Müller (2005), Katariina Hakkala và Ari Kokko (2007), Martin Beeson và Pham (2012), Clément Imbert (2013), Edmund Malesky và Jonathan London (2014) khảo sát thể chế, phân cấp quản lý, vốn xã hội và sự phân hóa thu nhập giữa khu vực công và khu vực tư nhân.

Các công trình nghiên cứu trong nước

• Góc độ kinh tế học: Các công trình của Nguyễn Thanh Tuyền và cộng sự (2006), Nguyễn Kế Tuấn và cộng sự (2010), Lương Minh Cừ và Vũ Văn Thư (2011) luận giải cơ sở lý luận về sở hữu tư nhân; Lê Khắc Triết (2005), Đinh Thị Thơm (2005), Chu Tiến Quang và Lưu Đức Khải (2010) đánh giá thực trạng doanh nghiệp và kinh tế hộ nông thôn; Trần Đình Thiên và cộng sự (2006), Vũ Hùng Cường (2006, 2016), Báo cáo "Việt Nam 2035" (World Bank - MPI) phân tích vai trò động lực tăng trưởng của khu vực tư nhân; Đặng Thị Thu Hiền, Lương Đình Hải, Trần Ngọc Bút (2002) nghiên cứu xu hướng vận động của kinh tế tư nhân; Vũ Thị Bạch Tuyết, Lê Xuân Bá, Phạm Văn Sơn, Nguyễn Văn Sáng, Hà Văn Tuấn, Trần Thị Bình khảo sát kinh tế tư nhân theo ngành và địa bàn cụ thể.
• Góc độ chủ trương, chính sách: Các nghiên cứu của Trần Kim Hào, Nguyễn Hữu Thắng, Nguyễn Thanh Hoá, Hồ Văn Vĩnh, Đinh Xuân Lý, Hà Huy Thành, Ban Kinh tế Trung ương, Lê Du Phong tập trung vào vai trò quản lý nhà nước bằng pháp luật, thể chế hỗ trợ doanh nghiệp và quá trình đổi mới tư duy kinh tế của Đảng.
• Góc độ lịch sử: Công trình của Hồ Sỹ Lộc (1986 – 1995), Phạm Thị Lương Diệu (1986 – 2005) nghiên cứu sự lãnh đạo của Đảng đối với kinh tế tư nhân; Mai Tết và cộng sự (2001 – 2006), Trịnh Thị Hoa Mai (2005) khảo sát kinh tế tư nhân trong tiến trình hội nhập quốc tế.

Hướng nghiên cứu	Nhóm tác giả tiêu biểu	Trọng tâm nội dung đã công bố
Kinh tế học thực chứng	Nguyễn Thanh Tuyền (2006), Vũ Hùng Cường (2016), WB & MPI (2016)	Lý luận sở hữu, hệ chỉ tiêu đo lường động lực tăng trưởng, năng suất và cạnh tranh
Chủ trương, thể chế	Hà Huy Thành (2000), Ban Kinh tế Trung ương (2019), Đinh Xuân Lý (2014)	Quản lý nhà nước bằng pháp luật, cải cách môi trường kinh doanh, vai trò lãnh đạo của Đảng
Lịch sử Đảng và hội nhập	Hồ Sỹ Lộc (1996), Phạm Thị Lương Diệu (2010), Trịnh Thị Hoa Mai (2005)	Lãnh đạo của Đảng giai đoạn 1986 – 2005, sự vận động của khu vực tư nhân khi mở cửa

Khoảng trống luận án giải quyết

Luận án kế thừa kết quả của các công trình đi trước và giải quyết khoảng trống:

1. Nghiên cứu quá trình phát triển của kinh tế tư nhân một cách toàn diện dưới góc độ lịch sử dân tộc trong trọn vẹn 30 năm (1991 – 2021).
2. Phân tích mối quan hệ tác động hai chiều giữa chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và thực tiễn vận động của kinh tế tư nhân.
3. Cập nhật và hệ thống hóa nguồn tư liệu sử liệu, dữ liệu thống kê quốc gia và sách trắng doanh nghiệp về kinh tế tư nhân trong suốt thời kỳ đổi mới.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận và khái niệm

Luận án dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Luận án vận dụng định nghĩa chính thức của Đảng Cộng sản Việt Nam (Hội nghị Trung ương 5 khóa IX, năm 2002): "Kinh tế tư nhân bao gồm kinh tế cá thể, tiểu chủ và kinh tế tư bản tư nhân, hoạt động dưới hình thức hộ kinh doanh cá thể và các loại hình doanh nghiệp của tư nhân".

Phương pháp nghiên cứu

Luận án kết hợp các phương pháp chuyên ngành lịch sử và phương pháp liên ngành kinh tế:

• Phương pháp lịch sử và phương pháp logic: Tái hiện tiến trình phát triển của kinh tế tư nhân theo trình tự thời gian gắn liền với các mốc thay đổi thể chế (1991, 2005, 2006, 2021), đồng thời rút ra bản chất, quy luật vận động và bài học kinh nghiệm.
• Phương pháp sử liệu học: Thẩm định, xác minh độ tin cậy của các văn bản pháp quy, nghị quyết của Đảng và tài liệu lưu trữ.
• Phương pháp thống kê mô tả, so sánh, phân tích tổng hợp: Xử lý các chuỗi số liệu định lượng về số lượng doanh nghiệp, quy mô vốn, lao động, tỷ trọng đóng góp GDP, ngân sách nhà nước và cơ cấu ngành nghề để làm rõ chuyển biến thực tế.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

Luận án sử dụng các nguồn tư liệu thứ cấp có giá trị pháp lý và độ tin cậy cao:

• Hệ thống Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc (từ Đại hội VI đến Đại hội XIII) và các Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương.
• Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước: Hiến pháp năm 1992 (sửa đổi năm 2001, 2013); Luật Công ty năm 1990; Luật Doanh nghiệp tư nhân năm 1990; Luật Doanh nghiệp các năm 1999, 2005, 2014, 2020; Luật Khuyến khích đầu tư trong nước năm 1994 (sửa đổi 1998, 2002); các Nghị định số 29/CP (1995), Nghị định 02/2000/NĐ-CP, Nghị định 90/2001/NĐ-CP; Quyết định 1253/QĐ-TTg (1999), Quyết định 94/2002/QĐ-TTg (2002).
• Niên giám thống kê, kết quả Tổng điều tra kinh tế và Điều tra doanh nghiệp hàng năm do Tổng cục Thống kê phát hành.
• Sách trắng Doanh nghiệp Việt Nam do Bộ Kế hoạch và Đầu tư phát hành.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu về vấn đề kinh tế tư nhân ở Việt Nam

Chương 1 hệ thống hóa và đánh giá các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến kinh tế tư nhân Việt Nam theo các nhóm tiếp cận: kinh tế học, chủ trương chính sách và lịch sử. Tác giả phân tích những kết quả đã đạt được, chỉ ra các khoảng trống khoa học về mặt biên niên và phương pháp tiếp cận lịch sử dân tộc, từ đó xác lập tính cấp thiết, mục tiêu và nhiệm vụ của luận án.

Chương 2: Quá trình phát triển của kinh tế tư nhân ở Việt Nam trong giai đoạn 1991 – 2005

Chương 2 trình bày bối cảnh lịch sử và thực tiễn phát triển của kinh tế tư nhân qua 15 năm đầu thực thi khung pháp lý doanh nghiệp:

• Bối cảnh: Quốc tế có sự biến động lớn khi Liên Xô và hệ thống xã hội chủ nghĩa Đông Âu sụp đổ, xu thế toàn cầu hóa gia tăng; Việt Nam bình thường hóa quan hệ với Trung Quốc (1991), Nhật Bản nối lại ODA (1992), Hoa Kỳ dỡ bỏ cấm vận (1994), gia nhập ASEAN (1995), ASEM (1996), APEC (1998) và chịu tác động của khủng hoảng tài chính châu Á (1997). Trong nước, nền kinh tế từng bước thoát khỏi khủng hoảng; GDP bình quân giai đoạn 2001 – 2005 đạt 7,51%/năm.
• Chủ trương và thể chế: Hiến pháp năm 1992 thừa nhận sở hữu tư nhân; Luật Công ty và Luật Doanh nghiệp tư nhân (1990) tạo hành lang ban đầu; Luật Doanh nghiệp năm 1999 (có hiệu lực từ 01/01/2000) cùng Quyết định 1253/QĐ-TTg bãi bỏ các giấy phép con trái luật tạo bước chuyển biến lớn về thủ tục thành lập doanh nghiệp. Nghị quyết Trung ương 5 khóa IX (2002) khẳng định kinh tế tư nhân là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế quốc dân.
• Kết quả phát triển và đóng góp: Số lượng doanh nghiệp ngoài nhà nước tăng nhanh, mở rộng quy mô vốn và thu hút lao động từ khu vực nông nghiệp; đóng góp tỷ trọng đáng kể vào tăng trưởng GDP, vốn đầu tư toàn xã hội, tạo nguồn thu ngân sách và tham gia giải quyết việc làm, giảm nghèo.

Chương 3: Quá trình phát triển của kinh tế tư nhân ở Việt Nam trong giai đoạn 2006 – 2021

Chương 3 phân tích quá trình lớn mạnh và xác lập vị thế của kinh tế tư nhân trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng:

• Bối cảnh: Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO, 2007) và tham gia các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Cương lĩnh 2011 xác định kinh tế tư nhân là "một trong những động lực của nền kinh tế", Đại hội XII (2016) và Đại hội XIII (2021) xác định là "một động lực quan trọng".
• Chính sách pháp luật: Luật Doanh nghiệp năm 2005 (hiệu lực 01/7/2006) áp dụng khung pháp lý thống nhất cho mọi loại hình doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế, tiếp tục được hoàn thiện qua các bản sửa đổi năm 2014 và 2020.
• Thành tựu và đóng góp: Giai đoạn này ghi nhận sự hình thành các tập đoàn kinh tế tư nhân quy mô lớn kinh doanh đa ngành, đầu tư vào công nghệ hiện đại, cơ sở hạ tầng, công nghiệp chế biến chế tạo, dịch vụ và giáo dục. Khu vực kinh tế tư nhân đóng góp tỷ trọng chi phối trong tạo việc làm cho xã hội, đóng góp nguồn thu ngân sách bền vững và nâng cao thu nhập bình quân của người lao động.

Giai đoạn lịch sử	Khung pháp lý trọng tâm	Nhận thức lý luận của Đảng	Đặc điểm vận động của kinh tế tư nhân
1991 – 2005	Luật Công ty 1990, Luật DNTN 1990, Hiến pháp 1992, Luật Doanh nghiệp 1999	Là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế quốc dân (Nghị quyết Trung ương 5 khóa IX)	Chuyển biến từ kinh tế cá thể, tiểu chủ sang hình thành doanh nghiệp tư nhân quy mô nhỏ và vừa
2006 – 2021	Luật Doanh nghiệp 2005, 2014, 2020; khung pháp lý gia nhập WTO	Là "một động lực quan trọng" của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN (Đại hội XII, XIII)	Phát triển quy mô lớn, xuất hiện tập đoàn tư nhân đa ngành, nâng cao năng lực công nghệ và hội nhập

Chương 4: Nhận xét về quá trình phát triển của kinh tế tư nhân ở Việt Nam từ 1991 đến 2021

Chương 4 đúc kết các luận điểm tổng quát sau 30 năm phát triển của kinh tế tư nhân:

• Đặc điểm: Kinh tế tư nhân phát triển năng động, phù hợp với thực tiễn chuyển đổi kinh tế Việt Nam; hoạt động trên mọi lĩnh vực, đa dạng về quy mô và trình độ công nghệ; từng bước chuyển dịch sang công nghệ cao và quy mô lớn; đồng thời bộc lộ những mặt trái của kinh tế thị trường.
• Vai trò: Giải phóng lực lượng sản xuất, huy động nguồn vốn nhàn rỗi trong nhân dân, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, góp phần ổn định xã hội và thực hiện xã hội hóa y tế, văn hóa, giáo dục.
• Hạn chế và vấn đề đặt ra: Phần lớn doanh nghiệp tư nhân vẫn có quy mô nhỏ, năng lực tài chính, công nghệ và quản trị còn hạn chế; môi trường thể chế pháp lý và thủ tục hành chính vẫn còn rào cản cần tiếp tục tháo gỡ.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về lý luận và khoa học

1. Phục dựng một cách hệ thống và khách quan tiến trình lịch sử 30 năm phát triển của khu vực kinh tế tư nhân ở Việt Nam (1991 – 2021) từ góc độ lịch sử dân tộc.
2. Luận giải tính tất yếu khách quan và vị trí động lực của kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam.
3. Làm rõ mối quan hệ tác động hai chiều giữa sự đổi mới chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước với sự vận động thực tiễn của kinh tế tư nhân.
4. Cung cấp luận cứ lịch sử - thực tiễn chứng minh đường lối đổi mới cơ chế quản lý kinh tế của Đảng và Nhà nước là phù hợp quy luật khách quan.

Khuyến nghị và giải pháp đề xuất

• Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, minh bạch, giảm chi phí tuân thủ pháp luật cho doanh nghiệp tư nhân.
• Tháo gỡ các điểm nghẽn về tiếp cận nguồn lực: vốn tín dụng, đất đai, mặt bằng sản xuất và công nghệ.
• Khuyến khích doanh nghiệp tư nhân đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, liên kết chuỗi giá trị và thực hiện trách nhiệm xã hội, bảo vệ môi trường.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Luận án dừng mốc thời gian khảo sát thực tiễn tại năm 2021 theo thời điểm nghiên cứu và tổ chức Đại hội XIII của Đảng. Nguồn tư liệu chủ yếu là tài liệu thứ cấp từ văn kiện, văn bản quy phạm pháp luật và số liệu thống kê vĩ mô cấp quốc gia, chưa đi sâu khảo sát định lượng chi tiết vi mô tại từng địa phương hoặc từng nhóm ngành kinh tế cá biệt.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu tác động của kinh tế tư nhân trong giai đoạn phục hồi kinh tế hậu đại dịch COVID-19 (sau năm 2021); đánh giá thực trạng chuyển đổi số, kinh tế xanh trong khu vực kinh tế tư nhân; khảo cứu lịch sử phát triển kinh tế tư nhân theo từng vùng kinh tế trọng điểm hoặc các ngành công nghiệp mũi nhọn cụ thể.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng:
  • Giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên các ngành Lịch sử Việt Nam, Lịch sử Kinh tế, Kinh tế chính trị và Quản lý kinh tế.
  • Cán bộ nghiên cứu lý luận, cơ quan tham mưu hoạch định chính sách kinh tế và quản lý doanh nghiệp.
• Nội dung giá trị:
  • Hệ thống 21 bảng số liệu và 26 biểu đồ cùng 13 phụ lục thống kê chi tiết về doanh nghiệp, lao động, vốn, đóng góp GDP và ngân sách nhà nước giai đoạn 1991 – 2021.
  • Biên niên quá trình hoàn thiện quan điểm lý luận của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước về kinh tế tư nhân trong thời kỳ đổi mới.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao luận án lựa chọn mốc thời gian nghiên cứu từ năm 1991 đến năm 2021?
Năm 1991 là thời điểm Luật Công ty và Luật Doanh nghiệp tư nhân chính thức có hiệu lực (15/4/1991), đánh dấu sự thừa nhận pháp lý đầu tiên đối với doanh nghiệp tư nhân trong thời kỳ đổi mới, gắn với Cương lĩnh 1991 của Đại hội Đảng lần thứ VII. Năm 2021 là thời điểm tổ chức Đại hội XIII của Đảng, khẳng định kinh tế tư nhân là "một động lực quan trọng", đồng thời là mốc thời gian tác giả bắt đầu thực hiện luận án.

2. Khái niệm kinh tế tư nhân được luận án tiếp cận theo chuẩn mực nào?
Luận án tiếp cận khái niệm kinh tế tư nhân theo định nghĩa tại Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khóa IX của Đảng Cộng sản Việt Nam (năm 2002): kinh tế tư nhân bao gồm kinh tế cá thể, tiểu chủ và kinh tế tư bản tư nhân, hoạt động dưới hình thức hộ kinh doanh cá thể và các loại hình doanh nghiệp của tư nhân.

3. Sự thay đổi nhận thức lý luận của Đảng về kinh tế tư nhân được thể hiện như thế nào qua các mốc Đại hội?
Từ chỗ sử dụng và cải tạo đúng đắn các thành phần kinh tế (Đại hội VI, 1986), Đảng xác định kinh tế tư nhân là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế quốc dân (Hội nghị Trung ương 5 khóa IX, 2002), tiếp tục khẳng định là "một trong những động lực của nền kinh tế" (Cương lĩnh bổ sung 2011) và xác định là "một động lực quan trọng" của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa (Đại hội XII năm 2016 và Đại hội XIII năm 2021).

4. Khung pháp lý nào tạo bước ngoặt lớn cho kinh tế tư nhân giai đoạn 1991 – 2005?
Hiến pháp năm 1992 chính thức thừa nhận sở hữu tư nhân; Luật Công ty và Luật Doanh nghiệp tư nhân năm 1990 tạo nền tảng ban đầu; Luật Doanh nghiệp năm 1999 (có hiệu lực từ 01/01/2000) cùng chính sách bãi bỏ các giấy phép con theo Quyết định 1253/QĐ-TTg đã tạo sự thông thoáng trong gia nhập thị trường và thúc đẩy doanh nghiệp thành lập mới.

5. Nguồn tư liệu chủ yếu được luận án sử dụng gồm những loại nào?
Luận án sử dụng nguồn tài liệu thứ cấp gồm Văn kiện Đảng Cộng sản Việt Nam; hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước; Niên giám thống kê, số liệu Điều tra doanh nghiệp của Tổng cục Thống kê và Sách trắng Doanh nghiệp do Bộ Kế hoạch và Đầu tư phát hành.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ "Sự phát triển của kinh tế tư nhân ở Việt Nam (1991 – 2021)" của tác giả Hoàng Xuân Sơn là công trình nghiên cứu lịch sử chuyên ngành tái hiện toàn diện tiến trình 30 năm vận động và lớn mạnh của khu vực kinh tế tư nhân trong mối quan hệ với chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước. Bằng phương pháp nghiên cứu lịch sử kết hợp phân tích thống kê kinh tế, công trình đã làm rõ các giai đoạn chuyển biến thể chế, đặc điểm phát triển và những đóng góp của kinh tế tư nhân đối với sự phát triển kinh tế - xã hội đất nước. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở tư liệu sử liệu và luận cứ thực tiễn phục vụ công tác giảng dạy, nghiên cứu lịch sử kinh tế và tham vấn chính sách phát triển kinh tế tư nhân tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ VẤN ĐỀ KINH TẾ TƯ NHÂN Ở VIỆT NAM Kinh tế tư nhân và phát triển KTTN là tất yếu khách quan trong nền kinh tế thị trường, dù là kinh tế thị trường sơ khai, đang phát triển hay đã phát triển. Trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam, phát triển KTTN cũng là tất yếu và có tính quy luật. Bên cạnh việc khẳng định vị trí, vai trò động lực của KTTN đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong giai đoạn đầu của quá trình chuyển đổi nền kinh tế, vấn đề quan trọng hơn là xác lập vị trí, vai trò động lực đó một cách đúng đắn, hợp lý, đồng thời có giải pháp để KTTN phát huy cao độ những ưu điểm, hạn chế, khắc phục những nhược điểm cố hữu, phục vụ đắc lực nhất cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong những giai đoạn tiếp theo nhằm sớm hiện thực hóa mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”. Vấn đề phát triển KTTN còn cấp thiết hơn trong bối cảnh Việt Nam đang tích cực, chủ động đẩy mạnh quá trình hội nhập kinh tế quốc tế với việc tích cực tham gia các Hiệp định thương mại thế hệ mới trong những năm gần đây, để sớm hiện thực hóa mục tiêu “phấn đấu sớm đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại” (Đảng Cộng sản Việt Nam (2016).

76) và “phấn đấu đến giữa thế kỷ XXI, nước ta trở thành nước phát triển, theo định hướng xã hội chủ nghĩa” (Đảng Cộng sản Việt Nam (2021. Vì vậy, trong thời kỳ đổi mới toàn diện đất nước (tháng 12 năm 1986) đến những năm 2021, đặc biệt là trong hai thập niên đầu của thế kỷ XXI, liên quan đến vấn đề phát triển KTTN ở Việt Nam, đã có nhiều đề tài các cấp, các công trình nghiên cứu, luận văn, luận án, bài báo khoa học được công bố ở trong nước và ngoài nước đi vào tìm hiểu, phân tích, đánh giá nhằm làm rõ quá trình hình thành, phát triển, sự tồn tại tất yếu khách quan cũng như vị trí, vai trò động lực quan trọng của khu vực kinh tế này đối với sự phát triển kinh tế của Việt Nam. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài liên quan đến đề tài Các công trình nghiên cứu về KTTN trên thế giới cho đến nay khá nhiều, tuy nhiên, nghiên cứu về KTTN trong nền kinh tế chuyển đổi với bối cảnh của một quốc gia đang xây dựng CNXH chỉ mới được quan tâm ở mức độ thấp. Những công trình nghiên cứu của các tác giả tiêu biểu có: Kongphet Phetsavong và Masaru Ichihashi (2012), “The Impact of Public and Private Investment on Economic Growth: Evidence from Developing Asian Countries” (Tác động của đầu tư công và tư nhân đối với tăng trưởng kinh tế: Bằng chứng từ các nước đang phát triển Châu Á).

Trong công trình này, nhóm tác giả đã luận giải những nhân tố ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế của khu vực công, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài và khu vực tư nhân trong nước thuộc các nước đang phát triển ở Châu Á trong giai đoạn 1984 – 2009. Kết quả thực nghiệm của công trình nghiên cứu cho thấy, đầu tư của tư nhân trong nước đóng vai trò quan trọng nhất, góp phần tăng trưởng kinh tế của các quốc gia này. Đứng thứ hai là khu vực có vốn đầu tư nước ngoài, trong khi khu vực công dường như làm tổn hại đến tăng trưởng kinh tế. Ngoài ra, cũng theo nhóm nghiên cứu, khu vực công ở các nước đang phát triển của Châu Á được đầu tư quá lớn đã làm giảm tác động tích cực của khu vực có vốn đầu tư nước ngoài và đầu tư của tư nhân đối với tăng trưởng kinh tế.

Công trình nghiên cứu “Private sector development and industrial policy: Why, how and for whom?” (Phát triển khu vực tư nhân và chính sách công nghiệp: Tại sao, như thế nào và cho ai?) của Christian Reiner và Cornelia Staritz (2013) đã đi vào luận giải về những tác động của KTTN trong phát triển công nghiệp. Nghiên cứu này chỉ ra rằng đã có sự đồng thuận rộng rãi trong nhận thức và thực tiễn về khu vực tư nhân đóng một vai trò quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế. Khu vực KTTN năng động, đổi mới, hiệu quả là động lực của tăng trưởng, tạo việc làm, thu nhập và sự thịnh vượng. Để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao mức sống, Chính phủ các nước đang phát triển cần tạo điều kiện cho KTTN phát triển trong công nghiệp, đồng thời Chính phủ cũng nên tập trung vào các chính sách, cải thiện cơ sở hạ tầng, đảm bảo quyền sở hữu, tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi, giảm gánh nặng pháp lý thông qua bãi bỏ quy định và cung cấp ưu đãi thuế quan 9 hoặc tài chính.

Tuy nhiên, trong bối cảnh toàn cầu hóa và kinh tế tri thức, doanh nghiệp ở các nước đang phát triển, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa phải đối diện với nhiều thách thức khi phải cạnh tranh với các doanh nghiệp ở các quốc gia có nền công nghiệp phát triển. Do đó, Chính phủ các nước đang phát triển cần chú trọng lựa chọn phát triển các ngành công nghiệp có lợi thế so sánh của quốc gia, đồng thời, quan tâm, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa giải quyết khó khăn. Báo cáo “The Role of the State in Vietnam’s Economic Development: Enhancing the Role of the State in Facilitating a More Competitive and Productive Economy” (Vai trò của Nhà nước trong phát triển kinh tế của Việt Nam: Nâng cao vai trò của Nhà nước trong việc tạo điều kiện cho nền kinh tế năng suất và cạnh tranh hơn) của World Bank (2017) đã xác định vai trò thúc đẩy của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường tại Việt Nam. Bản Báo cáo đã khẳng định rằng Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong ba lĩnh vực: chính sách, kinh tế và xã hội.

Báo cáo này đã tập trung vào vai trò của Nhà nước trong nền kinh tế và phát triển kinh tế. Bản Báo cáo cũng khẳng định rằng: Nhà nước không nên thay thế khu vực tư nhân trong các trường hợp mà thị trường đang, hoặc có thể, hoạt động hiệu quả hoặc nơi có cạnh tranh. Trong một số lĩnh vực trọng yếu (ví dụ: nhằm mục tiêu vào các nhóm dễ bị tổn thương, cải thiện chất lượng và thực thi luật pháp, xây dựng những quy định độc lập và sự tham gia của cộng đồng vào việc lập kế hoạch và giám sát), cần có những thử nghiệm nhiều hơn nhằm tìm ra những phương án tốt nhất để nâng cao tính hiệu quả của nhà nước. Năm 2021, World Bank tiếp tục có nghiên cứu “Country private sector diagnostic: Creating markets in Vietnam” (Nghiên cứu đánh giá khu vực tư nhân: Kiến tạo thị trường tại Việt Nam), nghiên cứu này khẳng định: Khu vực kinh tế tư nhân đóng vai trò tiên phong trong tiến trình phát triển vượt bậc của Việt Nam, từ thúc đẩy đầu tư đến tạo công ăn việc làm và tăng trưởng, khu vực kinh tế tư nhân đã góp phần đưa Việt Nam gia nhập hàng ngũ các nền kinh tế có thu nhập trung bình chỉ sau một thế hệ.

Nhờ mở cửa thương mại và theo đuổi mô hình tăng trưởng hướng đến xuất khẩu, Việt Nam đã thu hút được lượng lớn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào các phân khúc sử dụng nhiều lao động của chuỗi giá trị sản 10 xuất toàn cầu. Tỷ lệ nghèo đói đã giảm từ 50% năm 1990 xuống còn khoảng 2% năm 2018. Hiện nay, Việt Nam là cứ điểm xuất khẩu điện thoại thông minh lớn thứ hai thế giới, sản xuất trên 40% số sản phẩm điện thoại toàn cầu của Samsung - minh chứng cho thành công của chiến lược tăng trưởng này. Các doanh nghiệp tư nhân trong nước cũng năng động không kém với các công ty lớn trong nước đang nổi lên như: Vingroup, VietJet, Masan.

hoạt động trên khắp khu vực Đông Á. Nghiên cứu cũng đã đưa ra những khuyến nghị để tiếp tục phát triển khu vực kinh tế tư nhân ở Việt Nam: (i) Tạo sân chơi bình đẳng và tăng cường cạnh tranh; (ii) Cải thiện cơ hội tiếp cận tài chính; (iii) Khắc phục chênh lệch và thiếu hụt kỹ năng; (iv) Cải thiện dịch vụ hạ tầng cốt lõi để hỗ trợ tăng trưởng; (v) Khuyến khích tư nhân tham gia nhiều hơn trong du lịch và kinh doanh nông nghiệp. Nghiên cứu về quá trình chuyển biến của KTTN Việt Nam từ nước ngoài (bên ngoài Việt Nam) cũng đã được một số nhà nghiên cứu quan tâm, với những công trình nghiên cứu của các tác giả tiêu biểu: Dixon, C. Forming Social Capital from the Bottom Up: The Emergent Private Sector in Vietnam, 1986 – 2002 (Hình thành vốn xã hội từ dưới lên: Khu vực tư nhân mới nổi ở Việt Nam, 1986 – 2002); ADB (Asian Development Bank) (2005), Private sector assessment in Vietnam (Đánh giá khu vực tư nhân Việt Nam); Schaumburg-Müller Henrik (2005), “Private-sector development in a transition economy: The case of Vietnam” (Phát triển khu vực tư nhân trong nền kinh tế chuyển đổi: Trường hợp của Việt Nam); Katariina Hakkala, and Ari Kokko (2007), The State and The Private Sector in Vietnam (Nhà nước và khu vực tư nhân ở Việt Nam); Beeson, M.

Cụ thể: Công trình nghiên cứu “State, Capital and Resistance to Globalisation in the Vietnamese Transitional Economy” (Nhà nước, vốn và lực cản toàn cầu hóa trong nền kinh tế chuyển đổi của Việt Nam) của Dixon, C. Kilgour (2002) đã xem xét các vấn đề cản trở toàn cầu hóa và sự phân rã của chính quyền trung ương trong bối cảnh Việt Nam. Các tác giả đã lập luận rằng ở Việt Nam, cũng như ở Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, sự phát triển của các yếu tố của nền kinh tế thị trường và hội nhập vào hệ thống toàn cầu đang diễn ra dưới sự bảo trợ của một nhà nước với một đảng, kế hoạch hóa tập trung, tiếp tục khẳng định cam kết của mình đối với sự kiểm soát của nhà nước đối với nền kinh tế. Ngoài ra, các tác giả của công trình nghiên cứu cũng cho rằng mặc dù điều này đã cho phép thực hiện một biện pháp kiểm soát đáng kể đối với các lực lượng toàn cầu hóa kinh tế, nhưng các quá trình cải cách và tăng trưởng kinh tế liên quan cũng như tham gia vào nền kinh tế toàn cầu đang làm suy yếu thẩm quyền của chính quyền trung ương.

Điều này đang ngày càng làm giảm hiệu quả của chính quyền trung ương ở Việt Nam khi quyền lực chuyển nhiều sang chính quyền địa phương hơn.