Phát Triển Kinh Tế Hợp Tác Trong Nông Nghiệp Tại Khánh Hòa

Kinh tế hợp tác là một bộ phận quan trọng trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. 97 trang · Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân · 1997.

• Tác giả: Nguyễn Chi Tâm
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Bình Trọng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế Chính Trị XHCN
• Đề tài: Phát Triển Kinh Tế Hợp Tác Trong Nông Nghiệp Tại Khánh Hòa
• Loại tài liệu: Luận Án Thạc Sĩ Khoa Học Kinh Tế
• Năm xuất bản: 1997
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ KINH TẾ HỢP TÁC VÀ HỢP TÁC XÃ
• 1.1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KINH TẾ HỢP TÁC VÀ HỢP TÁC XÃ
• 1.2. NGUYÊN TẮC CƠ BẢN CỦA KINH TẾ HỢP TÁC VÀ HỢP TÁC XÃ
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG, NHỮNG GIẢI PHÁP
• 2.1. THỰC TRẠNG KINH TẾ HỢP TÁC VÀ HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP Ở KHÁNH HÒA
• 2.2. NHỮNG GIẢI PHÁP CƠ BẢN ĐỔI MỚI, PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỢP TÁC VÀ HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP Ở KHÁNH HÒA
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Kinh Tế Hợp Tác Nông Nghiệp Khánh Hòa 55 ký tự

Kinh tế hợp tác là một bộ phận quan trọng trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Nó tồn tại ở nhiều lĩnh vực khác nhau, từ nông nghiệp đến công nghiệp, xây dựng và vận tải. Bản chất của nó là sự liên kết tự nguyện của những người lao động, cùng góp sức, góp vốn để thực hiện một công việc, một lĩnh vực sản xuất, dịch vụ, nhằm mang lại lợi ích chung. Tại Khánh Hòa, kinh tế hợp tác nông nghiệp đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao năng suất và cải thiện đời sống của người nông dân. Sự phát triển của hợp tác xã nông nghiệp Khánh Hòa đã trải qua nhiều giai đoạn, từ các hình thức sơ khai đến các mô hình chuyên nghiệp hơn, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Cần có những đánh giá khách quan và giải pháp phù hợp để thúc đẩy kinh tế tập thể Khánh Hòa phát triển bền vững.

1.1. Khái niệm và bản chất kinh tế hợp tác nông nghiệp

Kinh tế hợp tác là hình thức liên kết kinh tế tự nguyện của người lao động, kết hợp sức mạnh tập thể và cá nhân để giải quyết hiệu quả các vấn đề sản xuất, kinh doanh và đời sống. Trong nông nghiệp, nó thể hiện qua nhiều hình thức, từ tổ vần công, đổi công đến tổ đoàn kết sản xuất, tập đoàn sản xuất, và các hợp tác xã nông nghiệp Khánh Hòa dịch vụ, sản xuất hoặc kinh doanh tổng hợp. Sự hình thành và phát triển của kinh tế hợp tác nông nghiệp Khánh Hòa diễn ra theo hướng từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của sản xuất và thị trường. Liên kết sản xuất nông nghiệp Khánh Hòa là yếu tố then chốt để nâng cao giá trị nông sản.

1.2. Vai trò của kinh tế hợp tác trong phát triển nông nghiệp

Kinh tế hợp tác đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất nông nghiệp. Nó giúp người nông dân tiếp cận dễ dàng hơn với các nguồn vốn, công nghệ và thị trường. Thông qua hợp tác xã nông nghiệp Khánh Hòa, người nông dân có thể chia sẻ rủi ro, giảm chi phí sản xuất và tăng khả năng cạnh tranh. Kinh tế hợp tác cũng góp phần vào việc xây dựng nông thôn mới, cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của người dân. Phát triển nông nghiệp Khánh Hòa không thể tách rời khỏi vai trò của kinh tế hợp tác.

II. Thực Trạng Kinh Tế Hợp Tác Nông Nghiệp Khánh Hòa 58 ký tự

Hiện nay, kinh tế hợp tác nông nghiệp Khánh Hòa đang đối mặt với nhiều thách thức. Mặc dù đã có những thành công nhất định, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế về quy mô, năng lực quản lý, và khả năng cạnh tranh. Nhiều hợp tác xã nông nghiệp Khánh Hòa hoạt động còn mang tính hình thức, chưa thực sự phát huy được vai trò của mình. Bên cạnh đó, chính sách hỗ trợ của nhà nước còn chưa đủ mạnh, chưa tạo được động lực đủ lớn cho sự phát triển của kinh tế hợp tác. Việc ứng dụng công nghệ vào sản xuất còn chậm, chất lượng nông sản chưa cao, và thị trường tiêu thụ còn hạn chế. Cần có những giải pháp đồng bộ để khắc phục những hạn chế này và thúc đẩy kinh tế tập thể Khánh Hòa phát triển.

2.1. Điểm mạnh và hạn chế của hợp tác xã nông nghiệp

Các hợp tác xã nông nghiệp Khánh Hòa đã đạt được những thành công nhất định trong việc cung cấp dịch vụ đầu vào, tiêu thụ sản phẩm, và hỗ trợ kỹ thuật cho người nông dân. Tuy nhiên, nhiều hợp tác xã còn yếu về năng lực quản lý, thiếu vốn, và chưa có chiến lược phát triển rõ ràng. Sự liên kết giữa các hợp tác xã và doanh nghiệp còn lỏng lẻo, chưa tạo được chuỗi giá trị bền vững. Cần có những giải pháp để nâng cao năng lực của các hợp tác xã và tăng cường sự liên kết giữa các thành phần trong chuỗi giá trị. Chuỗi giá trị nông sản Khánh Hòa cần được xây dựng một cách bài bản và hiệu quả.

2.2. Chính sách hỗ trợ và vai trò của nhà nước

Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc tạo môi trường pháp lý thuận lợi, cung cấp nguồn vốn ưu đãi, và hỗ trợ kỹ thuật cho kinh tế hợp tác nông nghiệp Khánh Hòa. Tuy nhiên, chính sách hỗ trợ hiện nay còn chưa đủ mạnh, chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế của các hợp tác xã. Cần có những chính sách cụ thể và thiết thực hơn để khuyến khích sự phát triển của kinh tế hợp tác, đặc biệt là trong lĩnh vực nông nghiệp. Chính sách hỗ trợ hợp tác xã nông nghiệp Khánh Hòa cần được rà soát và điều chỉnh để phù hợp với tình hình mới.

III. Giải Pháp Phát Triển Kinh Tế Hợp Tác Nông Nghiệp 59 ký tự

Để phát triển kinh tế hợp tác nông nghiệp Khánh Hòa một cách bền vững, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện. Trước hết, cần nâng cao nhận thức về vai trò và tầm quan trọng của kinh tế hợp tác trong phát triển nông nghiệp. Tiếp theo, cần hoàn thiện cơ chế chính sách, tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho sự phát triển của các hợp tác xã nông nghiệp Khánh Hòa. Đồng thời, cần tăng cường đầu tư vào cơ sở hạ tầng, khoa học công nghệ, và đào tạo nguồn nhân lực cho lĩnh vực nông nghiệp. Cuối cùng, cần đẩy mạnh liên kết giữa các hợp tác xã, doanh nghiệp, và các tổ chức khoa học, tạo thành chuỗi giá trị bền vững.

3.1. Nâng cao năng lực quản lý cho hợp tác xã

Năng lực quản lý là yếu tố then chốt để đảm bảo sự thành công của các hợp tác xã nông nghiệp Khánh Hòa. Cần có những chương trình đào tạo, bồi dưỡng kiến thức quản lý, kinh doanh, và kỹ năng mềm cho đội ngũ cán bộ quản lý hợp tác xã. Đồng thời, cần khuyến khích sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học vào hoạt động quản lý hợp tác xã. Nâng cao năng lực cạnh tranh cho nông sản Khánh Hòa đòi hỏi phải có đội ngũ quản lý chuyên nghiệp và năng động.

3.2. Ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất

Việc ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất là yếu tố quan trọng để nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất nông nghiệp. Cần khuyến khích các hợp tác xã đầu tư vào công nghệ mới, áp dụng các quy trình sản xuất tiên tiến, và sử dụng các giống cây trồng, vật nuôi có năng suất cao, chất lượng tốt. Ứng dụng công nghệ trong nông nghiệp Khánh Hòa cần được đẩy mạnh để tạo ra những sản phẩm nông sản có giá trị gia tăng cao.

3.3. Phát triển thị trường tiêu thụ nông sản

Thị trường tiêu thụ là yếu tố quyết định sự thành công của sản xuất nông nghiệp. Cần mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước và quốc tế cho các sản phẩm nông sản của Khánh Hòa. Đồng thời, cần xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm, và nâng cao chất lượng dịch vụ để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng. Thị trường nông sản Khánh Hòa cần được phát triển một cách bền vững và hiệu quả.

IV. Mô Hình Kinh Tế Hợp Tác Thành Công Tại Khánh Hòa 57 ký tự

Tại Khánh Hòa, có nhiều mô hình kinh tế hợp tác thành công trong lĩnh vực nông nghiệp. Các mô hình này đã chứng minh được hiệu quả trong việc nâng cao năng suất, chất lượng, và giá trị gia tăng của sản phẩm nông nghiệp. Một số mô hình tiêu biểu bao gồm: hợp tác xã sản xuất rau an toàn, hợp tác xã chăn nuôi theo hướng VietGAP, và hợp tác xã liên kết sản xuất và tiêu thụ lúa gạo. Các mô hình này cần được nhân rộng và phát triển để thúc đẩy kinh tế hợp tác nông nghiệp Khánh Hòa phát triển bền vững. Nông sản chủ lực Khánh Hòa cần được phát triển theo hướng chất lượng cao và an toàn.

4.1. Hợp tác xã sản xuất rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP

Mô hình hợp tác xã sản xuất rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP đã giúp người nông dân nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, và tiếp cận thị trường tiêu thụ ổn định. Các hợp tác xã này áp dụng các quy trình sản xuất tiên tiến, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật an toàn, và kiểm soát chặt chẽ chất lượng sản phẩm. Tiêu chuẩn chất lượng nông sản Khánh Hòa cần được nâng cao để đáp ứng yêu cầu của thị trường.

4.2. Hợp tác xã chăn nuôi theo hướng bền vững

Mô hình hợp tác xã chăn nuôi theo hướng bền vững đã giúp người nông dân giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả chăn nuôi, và bảo vệ môi trường. Các hợp tác xã này áp dụng các biện pháp chăn nuôi an toàn sinh học, sử dụng thức ăn chăn nuôi chất lượng cao, và xử lý chất thải chăn nuôi một cách hiệu quả. Nông nghiệp bền vững Khánh Hòa cần được phát triển để bảo vệ tài nguyên và môi trường.

V. Tương Lai Kinh Tế Hợp Tác Nông Nghiệp Khánh Hòa 55 ký tự

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, kinh tế hợp tác nông nghiệp Khánh Hòa cần phải đổi mới và phát triển mạnh mẽ hơn nữa để đáp ứng yêu cầu cạnh tranh. Cần tập trung vào việc nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp, xây dựng thương hiệu, và mở rộng thị trường tiêu thụ. Đồng thời, cần tăng cường liên kết giữa các hợp tác xã, doanh nghiệp, và các tổ chức khoa học, tạo thành chuỗi giá trị bền vững. Hội nhập kinh tế quốc tế và nông nghiệp Khánh Hòa là cơ hội để phát triển, nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức.

5.1. Nâng cao năng lực cạnh tranh cho nông sản

Năng lực cạnh tranh là yếu tố then chốt để đảm bảo sự thành công của sản phẩm nông nghiệp trên thị trường. Cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm chi phí sản xuất, và xây dựng thương hiệu. Đồng thời, cần áp dụng các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế, và đáp ứng yêu cầu của thị trường. Nâng cao năng lực cạnh tranh cho nông sản Khánh Hòa là nhiệm vụ quan trọng để phát triển kinh tế.

5.2. Đẩy mạnh liên kết sản xuất và tiêu thụ

Liên kết sản xuất và tiêu thụ là yếu tố quan trọng để đảm bảo sự ổn định và bền vững của sản xuất nông nghiệp. Cần tăng cường liên kết giữa các hợp tác xã, doanh nghiệp, và các tổ chức khoa học, tạo thành chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất đến tiêu thụ. Liên kết sản xuất nông nghiệp Khánh Hòa cần được xây dựng một cách chặt chẽ và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nông nghiệp giữ vai trò chiến lược sống còn đối với sự ổn định kinh tế - xã hội tại Việt Nam khi có khoảng 80% dân số sinh sống và làm việc ở khu vực nông thôn. Tại tỉnh Khánh Hòa, dân số nông thôn chiếm xấp xỉ 63% tổng dân số toàn tỉnh với 107.117 hộ gia đình phân bố trên 106 xã, trong đó có tới 64.260 hộ thuần nông. Sau ngày đất nước thống nhất, quá trình tập thể hóa nông nghiệp theo mô hình hành chính bao cấp bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng, khiến phong trào hợp tác xã nông nghiệp rơi vào suy thoái sâu sắc. Trên phạm vi cả nước, số lượng hợp tác xã sụt giảm mạnh từ 18.631 đơn vị vào năm 1989 xuống còn khoảng 12.000 đơn vị vào năm 1991, trong đó ước tính 55% số cơ sở chỉ còn tồn tại trên danh nghĩa hình thức.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ những mâu thuẫn giữa quan hệ sản xuất và tính chất của lực lượng sản xuất trong nông nghiệp Khánh Hòa, một địa phương có địa hình dốc hẹp với diện tích đất canh tác nông nghiệp chỉ chiếm 11,6% (tương đương 60.520 ha) và hệ thống thủy lợi chỉ đáp ứng được 36,05% nhu cầu thực tế. Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa cơ sở lý luận về kinh tế hợp tác, đánh giá thực trạng các giai đoạn phát triển hợp tác xã nông nghiệp tại Khánh Hòa từ năm 1978 đến năm 1996, từ đó đề xuất các giải pháp căn bản nhằm đổi mới và chuyển đổi mô hình hợp tác xã kiểu mới theo Luật Hợp tác xã năm 1996.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào lĩnh vực kinh tế hợp tác và hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa, không bao gồm lâm nghiệp và ngư nghiệp, xuyên suốt tiến trình từ sau năm 1975 đến năm 1997. Công trình có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp luận cứ khoa học nhằm nâng cao thu nhập bình quân của nông dân Khánh Hòa từ mức 130.700 đồng/người/tháng năm 1994, giải quyết việc làm cho hơn 25.000 lao động dôi dư tại nông thôn và thúc đẩy năng suất lúa vượt mốc 40,65 tạ/ha/vụ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống luận cứ dựa trên học thuyết hình thái kinh tế - xã hội của Chủ nghĩa Mác - Lênin về mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất. Quan hệ sản xuất bao gồm ba yếu tố cốt lõi: quan hệ sở hữu tư liệu sản xuất, quan hệ tổ chức quản lý và quan hệ phân phối sản phẩm. Sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất với tính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất là quy luật kinh tế khách quan chi phối toàn bộ tiến trình cải tổ nông nghiệp.

Kế thừa kế hoạch hợp tác hóa của V.I. Lênin, nghiên cứu khẳng định ba tiền đề cơ bản: củng cố chính quyền công nông, làm chủ các khâu then chốt của nền kinh tế và nâng cao dân trí nông thôn. Bên cạnh đó, luận văn tiếp thu luận điểm của nhà kinh tế học nông nghiệp A.V. Chayanov (1927) khi chỉ ra rằng hợp tác xã là hình thức bổ sung phục vụ cho các nông hộ tự chủ chứ không triệt tiêu kinh tế hộ. Tác giả cũng tham chiếu lý thuyết của I.V. Emelianoff (1942) về bản chất hợp tác xã là sự liên kết các doanh nghiệp hộ độc lập nhằm tối ưu hóa chi phí dịch vụ, quản trị theo nguyên tắc dân chủ bình đẳng "một thành viên - một phiếu bầu".

Khung phân tích vận dụng bốn khái niệm trọng tâm:

• Kinh tế hợp tác: Hình thức liên kết kinh tế tự nguyện giữa những người lao động nhằm kết hợp sức mạnh cá thể và sức mạnh tập thể để giải quyết hiệu quả các khâu sản xuất, kinh doanh và đời sống.
• Hợp tác xã nông nghiệp: Tổ chức kinh tế tự chủ do nông dân cùng góp vốn, góp sức thành lập theo Luật Hợp tác xã năm 1996, hoạt động vì lợi ích kinh tế - xã hội của thành viên.
• Kinh tế hộ tự chủ: Đơn vị kinh tế cơ sở có toàn quyền quyết định về đất đai giao khoán lâu dài, lao động, vốn và phân phối sản phẩm theo tinh thần Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị.
• Quan hệ sản xuất mới: Cơ cấu sở hữu và tổ chức quản lý đa dạng nhiều thành phần, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo và kinh tế hợp tác cùng kinh tế nhà nước tạo nền tảng vững chắc.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu vận dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử kết hợp chặt chẽ với phương pháp logic, phương pháp phân tích - tổng hợp và phương pháp trừu tượng hóa khoa học. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ Tổng cục Thống kê, Báo cáo thống kê hợp tác hóa nông nghiệp năm 1989, các văn kiện Đại hội Đảng bộ tỉnh Khánh Hòa và Niên giám thống kê tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 1978–1996.

Về phương pháp khảo sát thực chứng, luận văn tiến hành chọn mẫu điển cứu có chủ đích tại 106 xã nông thôn của tỉnh, tập trung phân tích sâu hai hợp tác xã thí điểm điển hình là Hợp tác xã Ninh Quang (huyện Ninh Hòa) đại diện cho vùng đồng bằng thâm canh lúa và Hợp tác xã Cam Tân (huyện Cam Ranh) đại diện cho vùng bán sơn địa trồng cây công nghiệp. Cỡ mẫu khảo sát thực địa bao gồm số liệu theo dõi chi tiết từ 300 hộ nông dân tại các tiểu vùng sinh thái khác nhau.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích so sánh đối chiếu đa chiều giữa các mốc chính sách (trước năm 1981, thời kỳ Chỉ thị 100, thời kỳ Nghị quyết 10 và sau Luật Hợp tác xã 1996) nhằm bóc tách chính xác những nguyên nhân nội tại khiến mô hình tập thể hóa kiểu cũ thất bại, từ đó lượng hóa được tác động tích cực của cơ chế tự chủ đối với động lực sản xuất của người nông dân.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, việc thực hiện chính sách khoán sản phẩm đã tạo ra bước nhảy vọt về giải phóng sức sản xuất của nông hộ. Giai đoạn áp dụng Chỉ thị 100 (từ năm 1981) và đột phá với Nghị quyết 10 (từ năm 1988), quyền tự chủ hoàn toàn của hộ nông dân được xác lập. Nhờ đó, năng suất lúa bình quân toàn tỉnh Khánh Hòa đã phục hồi và tăng trưởng từ mức 39 tạ/ha/vụ năm 1989 lên 40,65 tạ/ha/vụ năm 1995.

Thứ hai, đời sống người nông dân Khánh Hòa chịu áp lực chênh lệch thu nhập nghiêm trọng giữa các khu vực kinh tế. Số liệu điều tra năm 1994 cho thấy thu nhập bình quân của lao động nông nghiệp chỉ đạt 130.700 đồng/tháng, thấp hơn đáng kể so với ngành lâm nghiệp (146.200 đồng), xây dựng (166.900 đồng), thương nghiệp (242.600 đồng), công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp (250.700 đồng), dịch vụ (255.000 đồng), thủy sản (266.000 đồng) và vận tải (289.800 đồng). Nông nghiệp chiếm 17,81% GDP của tỉnh nhưng người dân khu vực này chịu mức sống thấp nhất.

Thứ ba, cơ sở hạ tầng kỹ thuật phục vụ sản xuất nông thôn Khánh Hòa còn rất lạc hậu và thiếu đồng bộ. Năng lực huy động của các công trình thủy lợi toàn tỉnh mới chỉ đáp ứng được 36,05% diện tích gieo trồng. Toàn tỉnh chỉ có 27,4% số xã có trạm bơm điện phục vụ tưới tiêu, 60,4% số xã có trạm biến thế, 61,3% số xã có lưới điện sinh hoạt và 13,2% số xã có nhà hộ sinh. Trang thiết bị cơ giới hóa nông nghiệp toàn tỉnh trong giai đoạn khảo sát chỉ đạt 7.529 máy bơm nước, 337 máy tuốt lúa và 64 máy nghiền thức ăn gia súc.

Thứ tư, mô hình hợp tác xã kiểu cũ thời kỳ 1978–1980 tại Khánh Hòa rơi vào khủng hoảng sâu sắc do vi phạm nguyên tắc quản trị. Việc áp đặt tập thể hóa ồ ạt, duy trì chế độ phân phối bình quân theo công điểm, quan liêu trong chỉ huy sản xuất đã triệt tiêu động lực lao động. Sau khi xóa bỏ bao cấp, phần lớn các hợp tác xã bị tê liệt, giải thể hoặc rơi vào tình trạng hoạt động hình thức, để lại gánh nặng nợ nần và khoảng 25.000 lao động nông thôn thiếu việc làm ổn định.

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  SO SÁNH THU NHẬP THEO NGÀNH NĂM 1994                   |
|                        (Đơn vị: đồng/người/tháng)                       |
+------------------------------------+------------------------------------+
| Ngành nghề                         | Thu nhập bình quân                 |
+------------------------------------+------------------------------------+
| Vận tải                            | 289.800                            |
| Thủy sản                           | 266.000                            |
| Dịch vụ                            | 255.000                            |
| Công nghiệp - TTCN                 | 250.700                            |
| Thương nghiệp                      | 242.600                            |
| Xây dựng                           | 166.900                            |
| Lâm nghiệp                         | 146.200                            |
| Nông nghiệp                        | 130.700                            |
+------------------------------------+------------------------------------+

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản dẫn đến sự suy thoái của phong trào hợp tác xã thời kỳ trước Đổi mới là việc đồng nhất kinh tế hợp tác với việc xóa bỏ kinh tế hộ gia đình, áp đặt quan hệ sản xuất vượt trước quá xa so với trình độ công cụ thủ công của lực lượng sản xuất. Bài học kinh nghiệm quốc tế được luận văn dẫn chứng cho thấy: tại Nhật Bản có tới 99,2% hộ nông dân tự nguyện tham gia hợp tác xã nông nghiệp; tại Hà Lan, hệ thống hợp tác xã tín dụng đáp ứng 90% nhu cầu tài chính và 50% phân bón cho các trang trại; tại Phần Lan, các hợp tác xã nông nghiệp cung ứng 75% lượng thịt, 92% sản lượng sữa và 50% phân bón toàn quốc.

Ở các quốc gia phát triển, hợp tác xã thành công vì đóng vai trò làm khâu dịch vụ đầu vào và đầu ra, bảo vệ nông hộ trước sự ép giá của giới tư thương độc quyền, chứ không trực tiếp điều hành lao động trên đồng ruộng. Tại Khánh Hòa, cơ cấu giá trị sản xuất nông nghiệp gồm lương thực chiếm 36%, chăn nuôi chiếm 18,1%, trồng trọt khác chiếm 43,5% và dịch vụ nông nghiệp chỉ đạt 2.4%. Khi chuyển đổi sang kinh tế thị trường, việc tái cấu trúc hợp tác xã thành các thực thể làm dịch vụ thủy nông, cung ứng giống, vật tư phân bón và tiêu thụ sản phẩm là con đường duy nhất để vực dậy nền nông nghiệp địa phương. Các biểu đồ cơ cấu GDP và bảng chỉ tiêu hạ tầng nông thôn 106 xã giúp phản ánh trực quan sự cần thiết phải thiết lập các tổ hợp tác linh hoạt tại cơ sở.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm đổi mới và phát triển kinh tế hợp tác trong nông nghiệp tại Khánh Hòa, luận văn đề xuất bốn nhóm giải pháp hành động cụ thể:

• Thực hiện chuyển đổi toàn diện mô hình hợp tác xã theo Luật Hợp tác xã năm 1996: Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa và Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần tiến hành rà soát, phân loại 100% các hợp tác xã hiện có trong giai đoạn 1997–2000. Đối với các hợp tác xã đang hoạt động, cần tổ chức đại hội thành viên để chuyển đổi vốn, xác định tư cách xã viên tự nguyện và cơ cấu lại bộ máy quản trị theo nguyên tắc một thành viên một phiếu bầu; kiên quyết giải thể các đơn vị yếu kém chỉ còn danh nghĩa.
• Mở rộng và nâng cao chất lượng các khâu dịch vụ hỗ trợ kinh tế hộ: Ban quản trị các hợp tác xã tập trung đầu tư vào 5 khâu dịch vụ trọng yếu gồm thủy lợi nội đồng, bảo vệ thực vật, cung ứng giống thuần chủng, phân bón trả chậm và chế biến tiêu thụ nông sản. Mục tiêu cụ thể là nâng tỷ lệ cung ứng phân bón và giống đạt trên 60% nhu cầu nông hộ, phấn đấu đưa diện tích chủ động tưới tiêu từ mức 36,05% lên 55% vào năm 2000 thông qua việc kiên cố hóa kênh mương.
• Thiết lập cơ chế tín dụng nội bộ và đào tạo nguồn nhân lực quản lý: Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với Liên minh Hợp tác xã tỉnh triển khai gói tín dụng ưu đãi hỗ trợ 64.260 hộ nông nghiệp tiếp cận vốn vay thâm canh; tổ chức các khóa bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý tài chính, kế toán minh bạch cho 100% chủ nhiệm và cán bộ kế toán hợp tác xã nhằm chấm dứt hoàn toàn tình trạng thất thoát quỹ chung.
• Đa dạng hóa các hình thức hợp tác liên kết sản xuất và giải quyết việc làm: Khuyến khích hình thành các tổ vần công, tổ đổi công mùa vụ, nhóm sở thích chăn nuôi - trồng trọt tại các thôn bản; thúc đẩy liên kết kinh tế giữa hợp tác xã với các doanh nghiệp quốc doanh chế biến mía đường, thủy sản để tiêu thụ nông sản ổn định, tạo việc làm mới cho khoảng 25.000 lao động dôi dư tại khu vực nông thôn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản lý nhà nước và cơ quan hoạch định chính sách nông nghiệp: Nắm vững cơ sở lý luận và các cứ liệu lịch sử giai đoạn chuyển đổi cơ chế quản lý để ban hành các quy định hướng dẫn chuyển đổi mô hình hợp tác xã tại địa phương theo tinh thần Luật Hợp tác xã năm 1996.
• Ban chủ nhiệm và cán bộ quản trị hợp tác xã nông nghiệp: Tham khảo quy trình tổ chức dịch vụ hỗ trợ kinh tế hộ, nguyên tắc phân phối lợi nhuận theo mức độ sử dụng dịch vụ và phương pháp huy động vốn góp cổ phần từ xã viên.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế chính trị, Kinh tế nông nghiệp: Sử dụng hệ thống dữ liệu thực chứng phong phú, khung phân tích thể chế kinh tế chuyển đổi và phương pháp đánh giá quan hệ sản xuất nông thôn Việt Nam thời kỳ Đổi mới.
• Chủ trang trại, tổ hợp tác và các nông hộ sản xuất hàng hóa: Hiểu rõ bản chất của mối quan hệ hợp tác tự nguyện, từ đó chủ động liên kết nhóm để gia tăng năng lực đàm phán mua vật tư đầu vào, tiếp cận khoa học kỹ thuật và phòng chống rủi ro ép giá từ tư thương.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao mô hình hợp tác xã nông nghiệp thời kỳ 1978–1980 tại Khánh Hòa lâm vào khủng hoảng?

Mô hình hợp tác xã thời kỳ này lâm vào bế tắc do áp dụng biện pháp hành chính gò ép nông dân vào tập thể hóa, vi phạm các nguyên tắc tự nguyện, dân chủ và cùng có lợi. Chế độ quản lý quan liêu bao cấp và phân phối bình quân theo công điểm triệt tiêu động lực của người lao động, khiến sản xuất suy thoái và số lượng hợp tác xã thực chất giảm mạnh.

Bản chất của hợp tác xã kiểu mới theo Luật Hợp tác xã năm 1996 khác gì so với mô hình cũ?

Hợp tác xã kiểu mới được định vị là tổ chức kinh tế tự chủ do các nông hộ tự nguyện góp vốn và góp sức thành lập để phục vụ chính kinh tế hộ. Khác với mô hình cũ chỉ huy tập trung toàn bộ tư liệu sản xuất, hợp tác xã kiểu mới tôn trọng tính độc lập của kinh tế hộ, chuyển sang làm các dịch vụ đầu vào và đầu ra theo cơ chế thị trường.

Kinh tế hộ gia đình phát triển có làm triệt tiêu vai trò của hợp tác xã nông nghiệp không?

Kinh tế hộ tự chủ phát triển không triệt tiêu mà trái lại tạo tiền đề vững chắc cho kinh tế hợp tác ra đời. Bản thân kinh tế hộ có những giới hạn không thể tự vượt qua như thiếu vốn lớn, không thể tự xây dựng công trình thủy nông lớn, thiếu khả năng đàm phán giá cả và tiếp cận thị trường công nghệ cao. Do đó, nhu cầu liên kết hợp tác dịch vụ là một tất yếu khách quan.

Những rào cản tự nhiên và hạ tầng nào ảnh hưởng lớn nhất đến nông nghiệp Khánh Hòa?

Nông nghiệp Khánh Hòa chịu bất lợi do diện tích đất canh tác chỉ chiếm 11,6% diện tích tự nhiên, mùa khô kéo dài chịu ảnh hưởng của gió Tây Nam khiến bốc hơi nước cao. Hệ thống thủy lợi thời điểm nghiên cứu mới đáp ứng được 36,05% nhu cầu, chỉ 27,4% số xã có trạm bơm điện và tỷ lệ cơ giới hóa phục vụ sản xuất còn ở mức rất thấp.

Kinh nghiệm quốc tế nào từ các nước phát triển có giá trị ứng dụng cao nhất cho Việt Nam?

Kinh nghiệm nổi bật từ Nhật Bản, Hà Lan và Phần Lan cho thấy hợp tác xã phải phát triển đa dạng theo các phân ngành dịch vụ chuyên môn hóa như tín dụng, vật tư phân bón và chế biến tiêu thụ. Hợp tác xã phải hoạt động như một liên minh bảo vệ lợi ích nông dân trước sự chi phối của tư bản thương nghiệp, tuyệt đối không can thiệp thô bạo vào hoạt động canh tác trực tiếp của hộ.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin và các học thuyết kinh tế quốc tế về bản chất tự nguyện, bình đẳng, cùng có lợi của kinh tế hợp tác trong nông nghiệp.
• Làm rõ bức tranh thực trạng hợp tác xã nông nghiệp tại Khánh Hòa qua các thời kỳ lịch sử (1978–1980, 1981–1995 và sau 1996), chỉ ra nguyên nhân gốc rễ của sự suy thoái là vi phạm quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất lực lượng sản xuất.
• Đánh giá chính xác những rào cản hạ tầng và chênh lệch mức sống của nông dân Khánh Hòa với thu nhập bình quân chỉ đạt 130.700 đồng/người/tháng năm 1994 và công trình thủy lợi mới đáp ứng 36,05% diện tích.
• Đóng góp hệ thống giải pháp đồng bộ gồm: chuyển đổi mô hình theo Luật Hợp tác xã 1996, phát triển dịch vụ hỗ trợ kinh tế hộ, mở rộng vốn tín dụng và đa dạng hóa liên kết để giải quyết việc làm cho 25.000 lao động nông thôn.
• Đề ra lộ trình thực hiện trọng tâm trong giai đoạn 1997–2000 nhằm chuẩn hóa năng lực cán bộ quản trị và đưa hợp tác xã trở thành bà đỡ tin cậy cho nền nông nghiệp hàng hóa tỉnh Khánh Hòa.

Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và cán bộ chuyên trách quan tâm đến quá trình đổi mới thể chế kinh tế nông nghiệp có thể khai thác chi tiết các mô hình phân tích và dữ liệu thực chứng từ toàn văn luận văn thạc sĩ này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BO GIAO DUG VA DAO TAO TRVdNG DAI HOC KINH TE QU()C DAN HA NOI NGUYEN CHI TAM SU HINH THANH VA PHAT TRIEN KINH TE HOP TAC TRONG zv zv 7, z v NONG NGHIEP O KHANH HOA Luan an thac sy khoa hoc kinh te trui^5ai*9B | thong tin Thu vi?n| HA NOI-1997 TRUONG DAI HOC KINH QUOC DAN HA NOI NGUYEN CHI TAM SU HINH THANH VA PHAT TRIEN KINH TE HOP TAC TRONG NONG NGHIEP 0 KHANH HOA Luan an thqc sy khoa hoc kinh te Chuyen ngdnh: kinh te chinh tri XHCN Ma so : 5.01 Gido vien hitolig dan khoa hoc: PGS.Trdn Binh Troiig HA NOI-1997 MUC LUC Trang X- 3. A „ PHAN MO DAU 1 9. ____ A Z^ CHUONG 1: CO SO LY LUAN, TIIUC TIEN VE AZ. Z ~ KINH TE HOP TAC VA HOP TAC XA.1 Mdl sovan dd lyluon vv kin! t eliop tac vahop ide xd.

Khai niem vd kinh te hop tac va hop tac xa. Sir cdn thiet khach quan vd hinh thanh va phat tridn kinh te hop tac va hop tac xa. Nguyen tdc co ban cua kinh te hop tac va hop tac xa. Moi quan he giha cac ydu td cua cac quan he san xutft va viec ddi moi quan he san xuft't trdn linh vic kinh te hop tac va hop tac xa ndng nghiep.

Vai tro, vi tri va moi quan he lien kdt gitta thanh phfin kinh te hop tac voi cac thanh phdn kinh td khac. hoc sit huih ttianh vd phat trien cac link vote vd ccc hint elite hop tcc xd cua nonx dan Viet num id nam 1955 deh. Th nam 1955 den nam 1957. Th nam 1958 den nam 1980.Danh gia tong quat.

Th nam 1981 deh nam 1995. Th nam 1996 deh nay.So'I ooc ve sir hinh tlidnh vd phat h ien kinh tehop lac t cua ndnt> dan d mot so nu'dc h en theijidi vd nln7nj> nhan thii'c du'o'c rut ra. So luge vc sir hinh thanh va phat tri£n kinh te horp lac cua nong dAn 6 mot so nuoc Iren thd gidi. MAy nhAn thuc tong quat tir kinh te hop tac cua nong dAn tr&n th6 gidi.

37 CHUONG 2: THUG TRANG, NIlONG GlAl PI JAP 41 2.Tlm'c tran\i kinh te hop lac vd hop tac ,\d ndni> n.yhiep d Khanh hod.Vi tn dia ly va dicu kicn tu nhien tinh Khanh 41 Dac 2. diem nong nghiSp nong thon Khanh hoa.Sir hinh thanh va qua trlnh doi nidi kinh Ic hop tacvihop tac xa nong nghiep o’ Khanh hoa. Luge sir hinh thanh va phat tricn kinh te hop tac va hop tac xa d Khanh hoa.Giai doan vAn dong nong dAmva hop tac xa nhung nam 1978-1980. Giai doan thuc hien di£u chinh doi med nhitng nam 1981 - 1995.

Giai doan hinh thanh va chuydn d6i hop tac xa kidu cu sang hop tac xa ki£u mdi. Thuc trang kinh td hop tac va hop tac xa ndng nghiep o Khanh hoa. Cac nhAn xet rut ra. Nhung mat dirge.

Nhu’ng mat yeu kem t6n tai. gidi phdp cor Iran doi nidi, phdl trien kinh te hop tdc vd hop tdc xd nong nghiep dKhdnh hod. Nhfln tliiic, quan niem moi vd kinh te hop tac va hop tac xa. Giai phap doi moi cac hop tac xa nong nghicp hi|n co.

Doi vod loai hop tac xa nong nghicp dang hoat dOng. Doi v6i loai hop tac xa nong nghifip y&u kem. Phat tri6n manh me kinh t£ ho n6ng dan. Kliuy6n khfch, hud’ng din hinh thanh va phat trien cac hinh thiic kinh te hop tac mod da dang 6 nong thon va trong long cac hop tac xa cu.

Tang cirdng str lanh dao ciia Dang va quan ly cua Nha nude. 84 KET LU AN , 87 TAI LIEU TEAM KHAO 89 1 PHAN MP DAU SUCAN THIET CUA VIEC NGHIEN CUU DE TAI. Doi vdi moi quoc gia, nong nghiep luon la mot trong nhung finh vuc quan trong nhat. Dieu do lai cang dung doi vdi nude ta, khi 80% dan so dang lam an sinh song o nong thon.

San xuat luong thuc luon luon la mot trong nhirng nhiem vu chie'n lupc de’ on dinh cuoc song, on dinh xa hoi. Nong nghiep nude ta co vi tri vo cimg quan trong, bbi vi chung ta tie'n len chu nghia xa hoi tir mot nen kinh te nong nghiep, bat ddu tir nong nghiep. Nong nghiep nude ta chang nhung phai bao dam nhu cdu ve luong thuc va thuc phdm nuoi song toan xa hoi, ma con la mot trong nhung nguon tfch luy ban dau cho su nghiep cong nghidp hoa ,hien dai hoa dat nude. San xuat luong thuc va thuc phhm la nhiem vu hang ddu cua nong nghiep, cd giai quyet td't duqc van de an, mdi co dieu kien dd giai quye't cac van de khac.

Trong budc di ban ddu, cai von qui hon ca la lao dong tap the dupe to chtrc lai dudi hinh thuc kinh te hop tac cua nong dan. Kinh te hop tac xa dupe hinh thanh va phat tridn d nhieu nude tren the" gidi. Mien Bic nude ta, khi hoa binh lap lai cung da xay dung kinh te' hop tac tren nhieu Imh vuc trong dd cd hop tac xa nong nghiep. Sau khi dat nude hoa binh thong nhat, dudi su lanh dao cua Dang va Nha nude, kinh te' hop tac xa nong nghiep d Khanh hoa dupe hinh thanh va phat tridn.

Cac hop tac xa ndng nghiep da gop phan dang ke vao cong cuoc phat trien kinh te' - xa hoi ciia Tinh. Tir khi tie'n hanh doi mdi quan ly nen kinh te' theo co che' thi trudng, cd su quan ly cua Nha nude, theo dinh hudng XHCN, mot so hop tac xa da dung vung va phat trien, nhieu hop tac xa gap kho khan lung tung, nhieu hop tac xa chi con la hinh thuc. Trude tinh hinh dd, viec doi mdi va phat 2 tridn kinh te hap tac va hop tac xa nong nghiep trb thanh mot yeu cdu khach quan bite xuc. VI vay vifcc nghien ciru “ Stf hinh thanh vd phat trien kinh te hop tac trong nong nghiep d Khanh hod" la rat can thiet.

* Muc dfcli nghien cun cua luan an. * Doi tuong vd pliant vi nghien cun cua luan an Luan an lay doi tuong va pham vi nghien cuu la kinh te hop tac va hop tac xa nong nghiep (khong bao ham lam nghiep va ngir nghidp) cua tinh Khanh hoa trong qua trlnh hinh thanh va phat trien cua nd. * Plutong phap nghien ciin Tren co sd phuong phap chung la phuong phap duy vat bien chiing va phuong phap duy vat lich sir, luan an clni yeu sir dung phuong phap mo ta thuc trang, phuong phap phan tfch va tong hop, phuong phap logic va lich su, phuong phap trim tuong va cu the. Luan an dac biet quan tarn de xu£t nhung giai phap kha thi dd doi mdi, phat trien kinh td hop tac va hop tac xa ndng nghiep tren dia ban tinh Khanh hoa.

3 * Nhfoig fifing grip mrii cna lurin an: Liidii dn da hC IhOng hod ty lufln vh l.idn v# sy hinh Ihdnh vd I phdt Iri#n kinh {# hop tdc Irfin th# gidi vd ViCI Nam.ich mot cdch todn diCn, cu Ihd,khdch quan Ihic Irang kinh I# hop Idc vd hop tdc xa nOng nghiCp d Iinh Khdnh hod. Hinh thdnh nhung giai phdp co ban ddi mdi, phdt Iri#n kinh I# hop Idc vd hop Idc xa nOng nghiCp d Khdnh hod. Ngodi phdn mdddu vd k#I ludn con cd hai cliirong: Chtrong I :Co sb ty ludn, Ihirc I.idn kinh I# hop Idc vd hop Idc xa. G’htrong 2:Thic Irang vd nhu’ng giai phdp co ban d# ddi mdi, phdI Iri#n kinh I# hop Idc vd hop ldc xa nOng nghiCp d Khdnh hod.

4 Chtrong 1 SO LY LUAN, TIIUC TlfiN VE KINH HOP TAC VA HOP TAC XA 1. MOT SO VAN DE LY LUAN VE KINH TE HOP TAC VA HOP TAC XA.Khai niem ve kinh te hop tac va hop tac xa. Kinh te hop tac la mot trong nhung thanh phdn kinh te ton tai trong thoi ky qua do len chu nghia xa hoi.No ton tai o nhidu llnh vuc kinh te khac nhau nhu : nong nghiep,cong nghiep,xay dung,van tai. No do nhfmg ngudi lao dong cung gop siic gop von de tien hanh mot cong vide,mot llnh vuc hoat dong san xu<ft,dich vu nao do nham mang lai loi ich cu thd.Tir do co the ndu khai niem kinh td' hop tac nhu sau: Kinh tehop tac Id hinh thuc lien ket kinh te tu nguyen cua nhung ngUdi lao dong, dudi hinh thuc nhom,ket hop sUc manh tap the vdi site inqnh cua titng thanh vien de giai quyet co hieu qua ho'n nhung van de san xuat,kinh doanh vd ddi song.

Trong llnh vuc nong nghidp,kinh te hop tac cua nong drin b nude ta da phat trien qua nhieu hinh thuc tir thap den caoitir to vdn cong,doi cong den to doan ket san xuat,tap doan san xuat,chuyen sang cac hinh thuc hop tac xa dich vu,hqp tac xa san xuat hoac hop tac xa kinh doanh tong hop. Sir hinh thanh va phat trien kinh td hop tac didn ra nhu sau: 5 * Hinh thuc hap tac phat trien tir thap d&n cao. Ho A Hop Van cong Hd A doi cong Ho B Td doan Ho B tac Hop ket san tac xuat Ho G --------- Thon X Cac ho Tap Hop tac Hop tac trong thon --------- s doan xa bac xa bac san xuat Thon Y thap cao * Loai hinh hop tac trong ndng nghiep. Kinh td hop tac ma ndng cot la hop tac xa la mot to chile tuong doi chat che, duoc xay dung theo luat dinh.Nhu vay, hup tac xa la mot hinh thuc phat trien tuong doi cao cua kinh te hop tac.

Vay hop tac xa cua ndng dAn la gi? Cd nhidu dinh nghla khac nhau vd hop tac xa. Theo Trai-a- ndp, 6 mot nha ly luAn vd hop tac xa 6 Nga nam 1927 da dinh nghia: “Hop tdc xd Id hiep hoi cua cac ho nong dan. Hop tdc xd chi xd hoi hod mot phdn san xudt, chinli phdn san xudt Ion co itu the hon san xudt nho. Qua trinh nay co the thuc hien md khong plid hoqi ho nong dan lao dong bang each tdcli ra ve mat to elide cac ngdnh vd boat dong md sit lien hiep lai tren nguyen tdc hop tdc sao cho co hieu qua kinh te.

Do do, hop tdc xd nong nghiep Id hinh tlnic ho sung, phuc vu cho cac lid nong dan titcliu, neu khong thi hop tdc xd khong co y nghia." Nam 1942, nha ly luftn ve hop tac xa of My la E-md-li-a-nop thi cho rang hop tac xa khong phai la mot doanh nghiep tap th£. Mot doanh nghidp la mot don vi kinh td nham muc dich loi nhuan. Hop tac xa giong cong ty nhirng co phdn a day chi co nghia la cac xa vien cung gop mot so von vao de cung hoat dong. Co phdn o dfiy mang tfnh hiru danh, chit khong mang tfnh vo danh nhu trong cac cong ty co phdn co the chuydn giao cho ngtfdri khac.