CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KINH DOANH NHẬP KHẨU HÀNG HÓA TẠI DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm, đặc điểm kinh doanh nhập khẩu hàng hóa tại doanh nghiệp 1. Khái niệm về kinh doanh và kinh doanh nhập khẩu Nhập khẩu là hoạt động kinh doanh buôn bán trên phạm vi quốc tế, là sự trao đổi hàng hóa giữa các quốc gia dựa trên nguyên tắc trao đổi ngang giá lấy tiền tệ là môi giới. Nó không phải là hành vi buôn bán riêng lẻ mà là một hệ thống các quan hệ buôn bán trong một nền kinh tế có cả tổ chức bên trong và bên ngoài.
Theo Luật thương mại 2005 điều 28 khoản 1 định nghĩa: Nhập khẩu hàng hóa là việc hàng hóa được đưa vào lãnh thổ Việt Nam từ nước ngoài hoặc từ khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật. Kinh doanh được hiểu là việc thực hiện một, hay một số, hay tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến bán sản phẩm, hay cung ứng các dịch vụ trong thị trường với mục đích cuối cùng là sinh lời. Kinh doanh thương mại là một lĩnh vực của hoạt động kinh doanh nói chung, đây là hình thức kinh doanh thuộc lĩnh vực lưu thông. Hiểu theo nghĩa rộng thì kinh doanh thương mại là sự đầu tư tiền của, công sức của cá nhân hay một tổ chức kinh tế vào mua bán hàng hóa nhằm mục đích kiếm lợi nhuận.
Còn hiểu theo nghĩa hẹp thì kinh doanh thương mại là quá trình mua bán hàng hóa và/hoặc dịch vụ trên thị trường, là lĩnh vực phân phối và lưu thông hàng hóa. Hoạt động kinh doanh thương mại có thể phân chia thành nhiều tiêu thức khác nhau. Theo phạm vi hoạt động bao gồm: kinh doanh thương mại nội địa, kinh doanh thương mại quốc tế, thương mại khu vực, …. 5 Kinh doanh thương mại quốc tế là sự trao đổi hàng hóa, dịch vụ giữa các quốc gia thông qua việc mua bán.
Các doanh nghiệp có thể tăng hiệu quả kinh doanh, mở rộng quy mô và đa dạng hóa các hoạt động kinh doanh nhằm tạo cho doanh nghiệp sự phát triển bền vững. Kinh doanh thương mại quốc tế bao gồm hai lĩnh vực chính là kinh doanh nhập khẩu và kinh doanh xuất khẩu. Kinh doanh nhập khẩu là hoạt động đầu tư công sức, tiền bạc của một tổ chức kinh tế hay một cá nhân vào việc nhập khẩu hàng hóa để tiêu thụ ở trong nước hoặc tái xuất với mục tiêu thu lợi nhuận. Ngày nay, trong nền kinh tế thị trường, để đạt mục tiêu cuối cùng là lợi nhuận, hoạt động thương mại vượt ra ngoài lãnh thổ của một nước.
Khi xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ ra nước ngoài, các nhà xuất khẩu sẽ gặp nhiều khó khăn, và luôn phải đối mặt với những rủi ro về việc lựa chọn đối tác, về thị trường, về tín dụng, về sự am hiểu pháp luật của nước nhập khẩu. Các rủi ro này có thể hạn chế được nếu nhà xuất khẩu hợp tác với các trung gian thương mại của nước nhập khẩu. Các trung gian thương mại là chuyên gia trong lĩnh vực phân phối, tiêu thụ hàng nhập khẩu. Các thương nhân trung gian kinh doanh hàng nhập khẩu nắm vững tình hình thị trường, pháp luật, tập quán địa phương, và các đối tác.
Do đó, có khả năng đẩy mạnh giao lưu buôn bán, hạn chế được rủi ro. Thương mại hàng hóa là lĩnh vực trao đổi hàng hóa hữu hình, bao gồm tổng thể các hoạt động mua bán hàng hóa giữa những người mua và những người bán và các hoạt động hỗ trợ của các chủ thể kinh tế như: người môi giới, người đại lý thương mại, … nhằm thúc đẩy quá trình trao đổi đó diễn ra theo mục tiêu đã xác định. Kinh doanh hàng nhập khẩu nhằm khai thác các cơ hội bán hàng quốc tế, tăng doanh số bán hàng. Các công ty kinh doanh hàng nhập khẩu khi họ tin rằng khách hàng có thái độ tiếp nhận sản phẩm tốt hơn và có thể mua chúng.
Việc kinh doanh hàng nhập khẩu tạo điều kiện thuận lợi cho người tiêu dùng, nhất là những người tiêu dùng có điều kiện kinh tế muốn mua hàng hóa chính hãng, 6 thay vì phải đến đúng địa điểm kinh doanh của nơi xuất khẩu, dẫn đến chi phí bỏ ra cho hàng hóa tăng cao, thì giờ đây người tiêu dùng có thể dễ dàng tiếp cận với hàng hóa hơn, được sử dụng hàng hóa chất lượng chính hãng với giá cả và hậu mãi tốt từ các đơn vị kinh doanh hàng nhập khẩu. Kinh doanh nhập khẩu mở ra khả năng tiêu dùng của một nước cho phép nước này tiêu dùng những mặt khác của nước khác. Mặt khác, kinh doanh nhập khẩu đảm bảo sự phát triển ổn định của các ngành kinh tế mũi nhọn của mỗi nước mà khả năng sản xuất trong nước chưa đảm bảo vật tư, thiết bị kỹ thuật đáp ứng nhu cầu phát triển, khai thác triệt để lợi thế so sánh của quốc gia, góp phần thực hiện chuyên môn hoá trong phân công lao động quốc tế, kết hợp hài hoà và có hiệu quả giữa nhập khẩu và cải thiện cán cân thanh toán quốc tế. Đặc điểm kinh doanh hàng nhập khẩu Thị trường của kinh doanh hàng hóa nhập khẩu gồm: thị trường trong nước và thị trường quốc tế.
Trong đó, thị trường trong nước đóng vai trò thị trường đầu ra, là nơi tiêu thụ sản sản phẩm, thị trường nước ngoài là thị trường đầu vào, là nơi cung cấp hàng hóa. Kinh doanh hàng hóa nhập khẩu liên quan đến nhiều hệ thống pháp luật khác nhau quy định về việc xuất khẩu hàng hóa tại nước xuất khẩu, quy định về việc nhập khẩu hàng hóa tại nước nhập khẩu và các thông lệ luật pháp quốc tế chung mà mọi doanh nghiệp đều phải tuân theo. Kinh doanh hàng hóa nhập khẩu liên quan đến đồng tiền khác nhau giữa các quốc gia nên chịu sự tác động của tỷ giá hối đoái. Do vậy, tỷ giá hối đoái sẽ tác động trực tiếp đến việc kinh doanh hàng hóa nhập khẩu.
Mục tiêu hoạt động kinh doanh nhập khẩu là sử dụng có hiệu quả nguồn ngoại tệ để nhập khẩu hàng hóa. Giải quyết sự khan hiếm hàng hoá trên thị trường nội địa. Kinh doanh hàng nhập khẩu là hoạt động diễn ra giữa các nước. Kinh doanh hàng trong nước là hoạt động kinh doanh chỉ diễn ra trong nội bộ quốc gia và giữa các tế bào kinh tế của quốc gia đó.
Vì vậy, các doanh nghiệp kinh doanh hàng nhập 7 khẩu thường gặp nhiều rủi ro hơn là kinh doanh hàng trong nước. Hoạt động kinh doanh hàng trong nước diễn ra thuận tiện, các doanh nghiệp ít phải linh hoạt với môi trường kinh doanh, tuy nhiên khi hoạt động trong môi trường này, lợi nhuận doanh nghiệp sẽ hạn chế, thị trường hạn hẹp, ít có cơ hội phát triển. Hoạt động kinh doanh hàng nhập khẩu tạo điều kiện cho doanh nghiệp gia tăng lợi nhuận. mở rộng phạm vi thị trường.
Hàng nhập khẩu thường được người tiêu dùng đánh giá cao hơn các sản phẩm trong nước cùng loại, nguồn gốc hàng hóa đến từ các nước càng phát triển thì lại càng có uy tín cao, càng được ưa chuộng, săn đón. Tuy nhiên,đi kèm với hàng ngoại là giá cả đắt hơn hàng nội địa. Ngược lại, nguồn hàng trong nước có giá thành rẻ hơn so với hầu hết sản phẩm nhập khẩu. Sử dụng sản phẩm nội địa cũng là cách để thúc đẩy và ủng hộ ngành sản xuất trong nước.
Tuy vậy, các mặt hàng nội địa ít đa dạng về chủng loại và mẫu mã. Chất lượng và uy tín cũng không được đánh giá cao bởi người tiêu dùng. Nhìn chung, miễn là hàng nhập khẩu, thì sẽ được ưa chuộng hơn, ưu ái hơn. Nội dung hoạt động kinh doanh hàng hóa nhập khẩu Nội dung 1.2, tác giả tập trung phân tích theo giới hạn nội dung nghiên cứu của luận văn.
Xác dịnh nguồn hàng nhập khẩu 1. Nguồn hàng từ nhập khẩu trực tiếp Đối với phương thức giao dịch trực tiếp, trong đó doanh nghiệp phải trực tiếp làm mọi khâu của quá trình kinh doanh nhập khẩu như tìm kiếm đối tác, đàm phán ký kết hợp đồng, và thực hiện hợp đồng, nhập khẩu, thực hiện bán sản phẩm đã nhập về…Các doanh nghiệp kinh doanh nhập khẩu phải chịu trực tiếp cho hoạt động của mình. Hình thức kinh doanh nhập khẩu trực tiếp đem lại lợi nhuận cho doanh nghiệp cao hơn nhưng rủi ro cũng cao hơn. Phương thức này có ưu điểm: 8 - Do được giao dịch trực tiếp với nhau nên các bên có thể tự quyết định vấn đề và nội dung mua bán của mình dựa trên cơ sở mua bán tiền và hàng, đảm bảo sự công bằng và song phẳng.
- Việc tiếp cận trao đổi trực tiếp khiến doanh nghiệp có nhiều thông tin hơn, và có thêm những nhận định chính xác về sản phẩm. - Nhập khẩu trực tiếp không tốn phí môi giới nên tiết kiệm được chi phí cho doanh nghiệp. Nhược điểm của hình thức kinh doanh nhập khẩu trực tiếp: - Hạn chế kinh nghiệm về giao dịch quốc tế. Mỗi thương vụ kinh doanh có những tình huống rất khác nhau đòi hỏi các nghiệp vụ kinh doanh tương ứng và cán bộ giao dịch phải khéo léo, nhanh nhẹn xử lý.
- Nền văn hóa, phong tục, tập quán,. khác nhau giữa các nước. Nguồn hàng từ nhập khẩu ủy thác Nhập khẩu ủy thác là hoạt động khi chủ hàng muốn nhập hàng về Việt Nam nhưng không tự làm mà ủy thác qua công ty dịch vụ thực hiện việc nhập khẩu và bán các sản phẩm đó trong nước. Nói các khác, đây là hình thức nhập khẩu hàng qua trung gian.
Bên nhận ủy thác sẽ nhận được phí ủy thác. Hình thức kinh doanh nhập khẩu này đem lại một số lợi ích như với doanh nghiệp chưa có kinh nghiệm về giao dịch thương mại quốc tế, hoặc với cá nhân không có tư cách pháp nhân. Khi đó muốn nhập khẩu hàng có thể ký hợp đồng ủy thác để nhập khẩu hàng hóa. Tuy nhiên, hình thức này cũng đem lại một số nhược điểm nhất định.
Như phải trả phí ủy thác, thiếu chủ động về nguồn thông tin, có nguy cơ bên nhận ủy thác giao dịch nhập luôn hàng về và trở thành độc quyền. Nguồn hàng qua đại lý Đại lý trong kinh tế thuật ngữ này được dùng như một hành vi thương mại, theo đó bên giao đại lý và bên đại lý thỏa thuận việc bên đại lý nhân danh mình mua hoặc bán hàng cho bên giao đại lý để hưởng thù lao. 9 Trong xu thế toàn cầu hóa thương mại, hoạt động thương mại dịch vụ phát triển theo hệ thống trên toàn thế giới.