PHẦN MỞ ĐẦU Công tác Giáo dục thể chất và thể thao trường học là một phần quan trọng trong mục tiêu giáo dục toàn diện [11], [17], [20] Giáo dục thể chất là môn học bắt buộc nhằm góp phần hình thành các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung cho HSSV. Hoạt động thể thao ngoại khóa trong nhà trường là hoạt động tự nguyện của người học được tổ chức theo những hình thức tổ chức ngoại khóa phù hợp với sở thích, giới tính, lứa tuổi và sức khỏe nhằm tạo điều kiện cho người học thực hiện quyền vui chơi, giải trí, phát triển năng khiếu thể thao cho HSSV- những chủ nhân tương lai của đất nước [8], [9]. Thông qua rèn luyện thân thể với những đòi hỏi sự nỗ lực cao của mỗi môn thể thao khác nhau, có thể hình thành và giáo dục được những phẩm chất đạo đức nhân cách của con người một cách tự nhiên như: ý chí, lòng dũng cảm, lòng quyết tâm, sự tự tin, tính kiên trì và nhẫn nại, ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần tập thể ý thức đồng đội… TDTT làm lành mạnh đời sống văn hóa tinh thần của xã hội, góp phần đẩy lùi các tệ nạn xã hội; đặc biệt là xây dựng niềm tin và lối sống lành mạnh cho thế hệ trẻ [27], [32], [86]. Giáo dục thể chất và thể thao trường học có ý nghĩa to lớn trong việc phát huy và bồi dưỡng nhân tố con người; đồng thời góp phần phát triển thể chất, nhân cách, đạo đức lối sống lành mạnh, làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần; phát huy tinh thần dân tộc của con người Việt Nam, tăng cường và giữ vững an ninh quốc phòng.
Một trong những biện pháp hữu hiệu để làm việc này là dùng hoạt động thể thao như một phương tiện hữu ích để thu hút sinh viên tham gia, vừa có tác dụng giáo dục phẩm chất, nhân cách, rèn luyện sức khỏe, nâng cao tầm vóc giống nòi vừa góp phần giúp sinh viên sử dụng thời gian nhàn rỗi hợp lý, xa rời cám dỗ đời thường để chăm lo học tập, gây dựng tương lai. Thực tế đã chứng minh công tác GDTC trong những năm qua tại các trường đại học đã 2 và đang giữ một vai trò vô cùng quan trọng trong việc giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ. GDTC đã tạo ra được sức hút rất lớn trong phong trào rèn luyện thân thể của sinh viên [41]. Với xu hướng hội nhập và toàn cầu hóa như hiện nay, nước ta đang có nhiều thời cơ thuận lợi để phát triển nhanh về mọi mặt.
Tuy nhiên, cũng tồn tại nhiều nguy cơ thách thức, trong đó giáo dục văn hóa, đạo đức, hướng giới trẻ, đặc biệt là sinh viên vào các hoạt động lành mạnh tránh xa các tệ nạn xã hội là điều cần phải được quan tâm [31], [17], [20] Theo đó, Khiêu vũ thể thao, là môn thể thao có sự kết hợp giữa âm nhạc và chuyển động cơ thể, phù hợp với tố chất của người Việt Nam nên kể từ khi được du nhập cách đây 10 năm, đã phát triển rất nhanh. Phong trào Khiêu vũ Thể thao đang ngày càng phát triển cùng với sự quan tâm của Nhà nước. Các giải thi đấu khiêu vũ mang tính chất quốc gia và quốc tế đã được tổ chức thường niên. Việt Nam đã có tên trong bản đồ khiêu vũ quốc tế với vị trí khá cao tại châu.
Trong nước, ngoài giải vô địch quốc gia, hàng năm có đến hàng chục giải khác từ giải trẻ, những giải của các CLB mở rộng, các giải mời…[67]. Cơ sở khoa học cho thấy, chăm sóc và nâng cao sức khỏe của con người bằng “phương tiện” là bài tập thể chất, là biện pháp chủ động nhất, tích cực nhất, ít tốn kém nhất có khả năng thực thi, mà lại phù hợp với quy luật hoạt động tâm, sinh lý của cơ thể và lứa tuổi, mang tính phòng ngừa bệnh tật, nâng cao sức khỏe, làm đẹp hình thái, phát triển toàn diện các tố chất vận động một cách hiệu quả nhất. Chính vì vậy, đã có không ít những công trình nghiên cứu mang ý nghĩa thực tế về thể thao trường học các cấp của nhiều tác giả theo nhiều chủ đề khác nhau như: Động cơ ham thích tập luyện TDTT của HSSV; Đặc điểm tập luyện thể thao đối với các môn chuyên biệt; Xác định nội dung và hình thức hoạt động thể thao ngoại khoá; Xây dựng CLB TDTT trường học; Huấn luyện thể thao thành tích cao trong HSSV; đổi mới tổ chức thi đấu thể thao trường học [44], [75], [77] 3 Để mang lại những giá trị đích thực của GDTC và TDTT đến với thế hệ trẻ Việt Nam, cần có sự nhìn nhận đúng đắn, và sớm có hành động của các cấp lãnh đạo, trực tiếp là các cấp ủy Đảng, Ban Giám hiệu các nhà trường về công tác GDTC và hoạt động thể thao học đường và cần sự chung tay của toàn xã hội. Từ cơ sở tiếp cận, tôi nghiên cứu đề tài: “Phát triển Khiêu vũ thể thao (Dancesport) trong các trường đại học tỉnh Thanh Hóa”.
Mục đích nghiên cứu: Nghiên cứu phát triển Khiêu vũ thể thao (Dancesport) trong sinh viên các trường đại học tỉnh Thanh Hóa, thông qua loại hình CLB Khiêu vũ Thể thao sinh viên mở rộng; Nhằm chia sẻ cộng đồng, thu hút nguồn lực xã hội để phát triển, duy trì hoạt động của CLB TDTT sinh viên, góp phần phát triển thể chất, đáp ứng nhu cầu của sinh viên và quần chúng ở tỉnh Thanh Hóa. Mục tiêu nghiên cứu: Mục tiêu 1: Đánh giá thực trạng giáo dục thể chất và thể thao các trường đại học và thực trạng phong trào Khiêu vũ thể thao tỉnh Thanh Hóa. Mục tiêu 2: Cấu trúc CLB và đánh giá hiệu quả phát triển Khiêu vũ thể thao trong sinh viên các trường đại học Thanh Hoá theo loại hình CLB Khiêu vũ thể thao sinh viên Thanh Hóa mở rộng. Giả thuyết khoa học: Câu lạc bộ Khiêu vũ thể thao sinh viên mở rộng là tổ chức TDTT cơ sở của của sinh viên và quần chúng; có đặc trưng cơ bản là tự nguyện, linh hoạt (co giãn), đa dạng, tự chủ, độc lập.
Nếu tổ chức CLB Khiêu vũ thể thao sinh viên theo hình thức CLB TDTT mở rộng cho các đối tượng khác ngoài nhà trường, sẽ thu hút, tạo thêm nguồn lực để phát triển, duy trì hoạt động của CLB; chia sẻ, gắn kết cộng đồng; đáp ứng nhu cầu TDTT của sinh viên và quần chúng ở tỉnh Thanh Hóa. 4 CHƢƠNG I TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Một số khái niệm 1. Câu lạc bộ thể dục thể thao Khái niệm chung của CLB: là tổ chức xã hội bao gồm một tập hợp người nhất định trên cơ sở tự nguyện, tự giác và ham thích một mặt nào đó của xã hội [66], [76].
Mặt hoạt động này trước hết phục vụ trực tiếp về đời sống tinh thần và vật chất cho người tham gia, đồng thời có phục vụ cho xã hội. Bản chất của CLB là tổ chức xã hội, nó hình thành do nhu cầu, nguyện vọng của một nhóm người, đồng thời phục vụ trực tiếp cho nhóm người đó và phục vụ xã hội [19], [22], [80]. Trong quy chế tổ chức và hoạt động của CLB TDTT được ban hành theo quyết định số 1589/2003/QĐ-UBTDTT ngày 19/9/2003 của Bộ trưởng Chủ nhiệm Uỷ ban TDTT thì “CLB TDTT là một tổ chức xã hội, được thành lập để tổ chức, hướng dẫn tập luyện TDTT cho người tập. CLB được tổ chức theo loại hình công lập và ngoài công lập” [68].
Trong điều lệ của các Liên đoàn Thể thao Việt Nam đều có quy định các tổ chức cơ sở của Liên đoàn là các CLB từng môn thể thao. Trên địa bàn thành phố Hà Nội nói chung và trong các trường Đại học trên địa bàn thành phố Hà Nội nói riêng có các CLB Cầu lông, CLB Quần vợt ở cơ sở là tổ chức cơ sở được coi là tế bào của Liên đoàn Cầu lông, Liên đoàn Quần vợt thành phố Hà Nội [30]. Theo Dương nghiệp Chí, Vũ Thái Hồng (2009), CLB TDTT là hình thức tổ chức hoạt động TDTT của những người cùng hứng thú đạt đến mục tiêu của TDTT được thành lập theo trình tự quy định, có cơ sở vật chất hoặc sân bãi tương đối ổn định, được tổ chức hướng dẫn theo kế hoạch” [22]. Khái niệm này đề cập tới cả các CLB TDTT hoạt động theo hình thức công lập và ngoài công lập, có phí và không có phí.
5 Trong luật TDTT 2006 và Luật TDTT sửa đổi (2013), xác định CLB TDTT là loại hình cơ sở thể thao [53]. Từ các phân tích về khái niệm CLB TDTT của các nhà khoa học và các giáo trình, văn bản pháp quy trong và ngoài nước có thể hiểu khái niệm CLB TDTT (hay CLB TDTT): Là một tổ chức xã hội về TDTT, là nền tảng, tế bào của hệ thống tổ chức, quản lý TDTT, là đơn vị cơ sở TDTT. Người tập trong CLB là những người có cùng sở thích về hoạt động TDTT trên cơ sở tự nguyện, tự giác. Tổ chức quản lý và hoạt động có tổ chức theo quy chế và pháp luật hiện hành, có kế hoạch chương trình hoạt động thiết thực.
Như vậy CLB TDTT là đơn vị cơ sở TDTT có trình độ tổ chức cao và hoàn thiện ở cơ sở [5], [6]. Xã hội hoá thể dục thể thao Xã hội hoá TDTT là chỉ quá trình chuyển đổi trong lĩnh vực tham gia, quản lý và hoạt động TDTT: Thứ nhất là, từ phương thức Nhà nước hoàn toàn làm TDTT theo cơ chế kế hoạch tập trung sang phương thức Nhà nước kết hợp với xã hội cùng làm TDTT trong cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, tiến tới phương thức xã hội làm TDTT là chính, Nhà nước chỉ đóng vai trò định hướng chỉ đạo, kiểm soát, ban hành chính sách. Thứ hai là, về mặt lý giải từ “hóa” trong cụm từ “XHH” tuy đều chỉ là một quá trình chuyển đổi, nhưng sự chuyển đổi trong XHH con người nhấn mạnh tính “giai đoạn của chuyển đổi”, còn sự chuyển trong XHH TDTT lại nhấn mạnh về tính “Mức độ của chuyển đổi”. XHH TDTT là một trong những quan điểm cơ bản của Đảng ta về phát triển TD,TT.
Những quan điểm đó được Đảng và Nhà nước đề ra từ rất sớm, phù hợp với thực tiễn của công cuộc đổi mới của đất nước và đáp ứng nhu cầu phát triển sự nghiệp TDTT nước ta trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước [1], [2], [3], [4]. Nhu cầu và tiêu dùng thể dục thể thao Nhu cầu là một hiện tượng tâm lý của con người; là đòi hỏi, mong muốn, nguyện vọng của con người về vật chất và tinh thần để tồn tại và phát triển.