PHẦN MỞ ĐẦU Giáo dục thể chất và thể thao trong nhà trường là một mặt giáo dục quan trọng không thể thiếu trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo, góp phần thực hiện mục tiêu: "Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài" cho đất nước, để cho mỗi công dân, nhất là thế hệ trẻ có điều kiện "Phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức". Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII năm 2016 xác định: “Xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện. Hoàn thiện các chuẩn mực giá trị văn hoá và con người Việt Nam, tạo môi trường và điều kiện để phát triển về nhân cách, đạo đức, trí tuệ, năng lực sáng tạo, thể chất, tâm hồn, trách nhiệm xã hội, nghĩa vụ công dân, ý thức tuân thủ pháp luật…. [8] Giáo dục thể chất là một trong mục tiêu giáo dục toàn diện của Đảng và Nhà nước ta, nằm trong hệ thống giáo dục quốc dân; GDTC được hiểu là quá trình sư phạm nhằm giáo dục thế hệ trẻ, hoàn thiện về thể chất và nhân cách, nâng cao khả năng làm việc, và kéo dài tuổi thọ của con người.
GDTC được xem là một lĩnh vực TDTT với nhiệm vụ là: “Phát triển toàn diện các tố chất thể lực, trên cơ sở đó phát triển các năng lực thể chất, bảo đảm hoàn thiện thể hình, củng cố sức khoẻ, hình thành theo hệ thống và tiến hành hoàn thiện đến mức cần thiết các kỹ năng và kỹ xảo quan trọng cho cuộc sống”. GDTC trong nhà trường là môn học bắt buộc, giúp học HS, SV phát triển toàn diện các tố chất thể lực, tầm vóc, tiến tới hoàn thiện đến mức cần thiết các kỹ năng, kỹ xảo quan trọng cho cuộc sống, đồng thời giáo dục văn hóa thể chất, nâng cao sức khỏe tinh thần, biết cách thích ứng và hài hòa với các điều kiện sống, điều kiện môi trường học tập, lao động của bản thân và hoàn cảnh xã hội. Đồng thời chương trình GDTC trong các trường Đại học, Cao đẳng và Trung học chuyên nghiệp nhằm giải quyết các nhiệm vụ giáo dục đó là: “Trang bị kiến thức, kỹ năng và rèn luyện thể lực cho HS, SV”. [61] GDTC cũng như các loại hình giáo dục khác, là quá trình sư phạm với đầy đủ đặc điểm của nó, có vai trò chủ đạo của nhà sư phạm, tổ chức hoạt động của 2 nhà sư phạm phù hợp với HS với nguyên tắc sư phạm.
GDTC chia thành hai mặt tương đối độc lập: Dạy học động tác (giáo dưỡng thể chất) và giáo dục tố chất thể lực. Trong hệ thống giáo dục nội dung đặc trưng của GDTC được gắn liền với giáo dục, trí dục, đức dục, mỹ dục và giáo dục lao động, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện HS, SV trong nhà trường. GDTC có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong giai đoạn phát triển của mỗi con người, thể hiện ở các mặt: Góp phần giữ gìn sức khỏe, nâng cao thể lực và tầm vóc phù hợp với độ tuổi, giới tính và đặc điểm sức khỏe cá nhân của từng HS, SV. Phát triển thể lực toàn diện, các kỹ năng vận động cơ bản và các năng lực vận động cốt lõi: Năng lực tự động, sáng tạo; năng lực giao tiếp ứng xử; năng lực thể lực (sức nhanh, sức mạnh, sức bền, sự khéo léo); năng lực phối hợp vận động; năng lực vượt chướng ngại vật; năng lực phòng chống đuối nước; năng lực thích ứng với môi trường xã hội.
Nghị quyết số 29-NQ/TƯ [7] về đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT coi trọng phát triển thể chất để phát triển toàn diện cả về đức - trí - thể - mỹ cho HS, SV. Nghị quyết cũng nhấn mạnh, đổi mới nội dung giáo dục theo hướng tinh giản, hiện đại, thiết thực, phù hợp với lứa tuổi, trình độ và ngành nghề; tăng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Theo đó, Chương trình môn học GDTC, nội dung chương trình học GDTC các cấp học cũng phải tiến hành đổi mới sao cho phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi và phát huy được tối ưu năng lực thể chất của HS, SV. Trước yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục mà Đảng và Nhà nước đặt ra, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) chủ trương đổi mới giáo dục, bao gồm những vấn đề cơ bản như: đổi mới từ chương trình định hướng nội dung dạy học sang chương trình định hướng năng lực; đổi mới phương pháp dạy học theo hướng chú trọng phát triển năng lực của HS; chuyển đổi kiểm tra đánh giá kiến thức, kỹ năng sang đánh giá năng lực của người học.
Điều 2, Nghị định số 11/2015/NĐ-CP quy định Vị trí, mục tiêu GDTC và hoạt động thể thao trong nhà trường, nhấn mạnh: "GDTC trong nhà trường là nội dung giáo dục, môn học bắt buộc, thuộc chương trình giáo dục của các cấp học 3 và trình độ đào tạo, nhằm trang bị cho trẻ em, HS, SV các kiến thức, kỹ năng vận động cơ bản, hình thành thói quen luyện tập TDTT để nâng cao sức khỏe, phát triển thể lực, tầm vóc, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện". Với mục tiêu này, công tác GDTC tại các trường đại học cần phải đặc biệt quan tâm tới việc xây dựng nội dung học môn GDTC trong nhà trường để đảm bảo thực hiện tốt mục tiêu chương trình đề ra. Tóm lại, nhiệm vụ, mục tiêu của GDTC và thể thao trong nhà trường là nâng cao sức khỏe, đảm bảo sự phát triển bình thường của cơ thể HS, SV; phát triển các tố chất thể lực và kỹ năng vận động cơ bản của con người; hình thành thói quen RLTT, giữ gìn vệ sinh và rèn luyện đạo đức, ý chí cho người học. Phát triển GDTC và thể thao trong nhà trường có tầm quan trọng đặc biệt cho việc chuẩn bị nguồn nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Trong thực tế những vấn đề đổi mới công tác giáo dục đại học đa ngành và đa dạng hoá loại hình đào tạo cùng với sự phát triển mạnh mẽ về số lượng SV thì vấn đề đảm bảo chất lượng giáo dục trong đó có GDTC đang đứng trước những thử thách to lớn. Hiệu quả của công tác GDTC trong các trường học hiện nay còn nhiều hạn chế, yếu kém do nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan khác nhau. Trong đó, công tác giảng dạy môn học GDTC vẫn còn mang nặng tính hình thức; thực trạng năng lực thể chất của HS, SV còn nhiều hạn chế, một phần do: Điều kiện trang thiết bị, sân bãi dụng cụ tập luyện còn thiếu; quá trình quản lý, chỉ đạo, tổ chức vận dụng nội dung hình thức tập luyện trong các nhà trường còn nhiều nơi chưa hợp lý; chương trình môn học thể dục chưa phù hợp 4 với đặc điểm tâm sinh lý của HS, SV nên kết quả học tập chưa đạt chất lượng cao. Hiện nay, chương trình GDTC cho HS, SV đã được phổ cập, tuy nhiên vẫn chưa tạo ra một chế độ vận động thân thể tích cực thường xuyên và có hệ thống, dẫn tới hiệu quả GDTC chưa được như mong muốn.
Do đó, cần thiết phải xây dựng chế độ vận động thân thể tích cực cho các cấp học, từ lứa tuổi mầm non cho đến SV đại học, nhằm tạo ra sự biến đổi về thể chất, góp phần nâng cao thể lực và tầm vóc con người Việt Nam. Trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) Thanh Hóa là trường đại học công lập nằm trong hệ thống giáo dục quốc dân, chịu sự quản lý của Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa và quản lý chuyên môn của Bộ GD&ĐT. Trường có sứ mạng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao các lĩnh vực Văn hóa - Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch; nghiên cứu khoa học phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Thanh Hóa, khu vực Nam Sông Hồng - Bắc Trung Bộ và cả nước. Trường xác định đến năm 2030, là cơ sở đào tạo và nghiên cứu khoa học có uy tín của khu vực Nam Sông Hồng - Bắc Trung Bộ; đào tạo các lĩnh vực nghệ thuật, du lịch nằm trong tốp đầu của cả nước [104].
Trong những năm qua, Bộ môn GDTC đã áp dụng nội dung môn học theo quy định của Bộ GD&ĐT; tiến hành đổi mới hình thức tổ chức, quản lý, phương pháp dạy và học các môn học nói chung và môn học GDTC nói riêng đã đạt được những kết quả đáng khích lệ. Tuy nhiên, căn cứ vào điều kiện thực tiễn của nhà trường về cơ sở vật chất, nguồn nhân lực và một số điều kiện khách quan khác, hiệu quả của các giảng dạy môn học GDTC, phát triển thể lực chung cho SV nhóm sức khỏe yếu ngành văn hóa, du lịch vẫn còn nhiều hạn chế. Từ thực tiễn tổ chức hoạt động GDTC và thể thao tại trường Đại học Văn hoá, Thể thao và Du lịch Thanh Hoá như nêu trên cho thấy sức khỏe của sinh viên luôn là một đối tượng được nhà trường chú trọng vì sinh viên đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của nhà trường. Đào tạo ra những con người có sức khỏe 5 và trình độ cao là nhiệm vụ của nhà trường và ngành giáo dục.
Nhưng đến nay, trong các trường đại học có rất ít các nghiên cứu về đối tượng sinh viên sức khỏe yếu, đặc biệt là trường Đại học Văn hoá, Thể thao và Du lịch Thanh Hoá chưa có đề tài nào nghiên cứu về lĩnh vực sức khỏe sinh viên và đối tượng sinh viên sức khỏe yếu. Do vậy, cần thiết đổi mới nội dung giảng dạy môn GDTC, đáp ứng yêu cầu tăng cường sức khỏe, vui chơi, giải trí cho SV của trường nói chung và cho các nhóm SV có sức khoẻ yếu nói riêng. Căn cứ vào điều kiện thực tế của Trường, đề tài luận án: “Nghiên cứu nội dung GDTC đối với SV nhóm sức khỏe yếu ngành văn hóa, du lịch trường Đại học VHTT&DL Thanh Hóa” được lựa chọn nghiên cứu nhằm đổi mới nội dung giảng dạy môn GDTC phù hợp với các SV có sức khoẻ yếu, đáp ứng với nhu cầu rèn luyện, nâng cao thể trạng của SV và góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập môn học GDTC tại trường. Mục đích nghiên cứu: Xây dựng nội dung GDTC cho SV nhóm sức khỏe yếu ngành Văn hóa, Du lịch của Trường Đại học VHTT&DL Thanh Hóa, góp phần nâng cao sức khỏe, thể chất cho SV, đồng thời nâng cao hiệu quả, chất lượng GDTC của Nhà trường.