CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Quan điểm của Đảng và nhà nước về công tác GDTC cho học sinh, sinh viên trường học. GDTC trong các nhà trường là bộ phận không thể thiếu được của nền giáo dục xã hội chủ nghĩa.GDTC có tác dụng tích cực với sự hoàn thiện nhân cách, thể chất cho học sinh, sinh viên nhằm đào tạo con người mới phát triển toàn diện, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước và giữ vững an ninh quốc phòng. Bước sang thế kỷ 21, các quốc gia đều có sự quan tâm rất lớn đến phát triển thể chất cho thế hệ trẻ.
Trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội, Đảng và nhà nước ta luôn coi trọng vị trí con người, xem đó là động lực, là nhân tố quan trọng thúc đẩy sự phát triển của xã hội. Vấn đề này được Đảng và nhà nước ta khẳng định ngay từ những ngày đầu của công cuộc đổi mới, công tác GDTC trong nhà trường đặc biệt coi trọng. Nghị quyết Trung ương 4 khóa VII về đổi mới công tác giáo dục và đào tạo. Mục tiêu chính của GDTC là nhằm giáo dục, hình thành nhân cách, đòi hỏi người Việt Nam “phát triển cao về trí tuệ, phong phú về tinh thần, cường tráng về thể chất.
Đảng ta thấm nhuần chủ nghĩa Mác- Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh, thể hiện trong việc xác định đường lối chung của công cuộc đổi mới đất nước một cách đúng đắn sáng tạo. Những cơ sở tư tưởng, quan điểm thể dục thể thao nói chung và GDTC cho thế hệ trẻ nói riêng được cụ thể hóa trong các kỳ Đại hội Đảng, các chỉ thị, các nghị quyết, nghị định thông tư về TDTT. Chỉ thị 112/CT ngày 2/05/1989 của hội đồng Bộ trưởng về công tác TDTT “Đối với HS-SV trước hết nhà trường phải thực hiện nghiêm túc việc dạy và học môn TD theo chương trình quy định, có biện pháp tổ chức, hướng dẫn các hình thức tập luyện và hoạt động thể thao ngoại khóa ngoài giờ học”. 6 Hiến pháp năm 1992 nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam điều 41 ghi rõ: “Nhà nước thống nhất quản lí sự nghiệp phát triển TDTT; quy định chế độ GDTC bắt buộc trong trường học; khuyến khích và giúp đỡ phát triển các hình thức tổ chức thể dục, thể thao tự nguyện của nhân dân, tạo các điều kiện cần thiết để không ngừng mở rộng các hoạt động TDTT quần chúng, chú trọng hoạt động thể thao chuyên nghiệp, bồi dưỡng các tài năng thể thao”.
Chỉ thị 36/CT/1994 về công tác TDTT trong giai đoạn mới nêu rõ: “Cải tiến chương trình giảng dạy, tiêu chuẩn rèn luyện thân thể, đào tạo giáo viên TDTT cho trường học các cấp, tạo những điều kiện cần thiết về cơ sở vật chất để thực hiện chế độ GDTC bắt buộc ở tất cả các trường học…”. [6] Ngày 07/03/1995 Thủ tướng chính phủ ra chỉ thị 133 – TTG về việc xây dựng quy hoạch phát triển ngành TDTT về GDTC trường học đã ghi rõ: “Bộ GDĐT cần coi trọng việc GDTC trong nhà trường, cải tiến nội dung giảng dạy TDTT nội khóa, ngoại khóa, quy định tiêu chuẩn về rèn luyện thân thể cho HS các cấp học, có quy chế bắt buộc đối với các trường”. [5] Phát biểu với hội nghị GDTC trong nhà trường phổ thông toàn quốc tại Hải Phòng, tháng 8 năm 1996, Nguyên phó thủ tướng Nguyễn Khánh cũng đã nói: “ Ước vọng của mỗi chúng ta là: mỗi thanh niên Việt nam đều có cơ thể cường tráng, cùng với tâm hồn trong sáng và trí tuệ phát triển”. 7 Cùng với các nghị quyết chỉ thị Đảng và Nhà nước Bộ GDĐT đã thực hiện chủ trương, đường lối về công tác giáo dục thể thao nói chung và GDTC học đường nói riêng, bằng rất nhiều các văn bản, pháp quy cụ thể như: Thông tư liên tịch số 04-93/GDĐT – TDTT ngày 17/04/1993 về việc xây dựng kế hoạch đồng bộ, xác định mục tiêu nội dung, biện pháp nhằm cải tiến công tác quản lí TDTT và GDTC trong trường học các cấp 2000 – 2005.
Phát biểu với hội nghị GDTC trong nhà trường phổ thông toàn quốc tại Hải Phòng tháng 08/1996, nguyên phó thủ tướng Nguyễn Khánh cũng đã nói: “Ước vọng của mỗi chúng ta là: mỗi thanh niên Việt nam đều có cơ thể cường tráng, cùng với tâm hồn trong sáng và trí tuệ phát triển”. Thông tư liên tịch số 08/LB – DN – TDTT ngày 24/12/1996 về công tác TDTT trong các trường dạy nghề và sư phạm. Luật Giáo dục được Quốc hội khóa IX nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam thông qua 2/12/1998 quy định: “Nhà nước coi trọng TDTT trường học, nhằm phát triển và hoàn thiện thể chất cho tầng lớp thanh thiếu niên. GDTC là nội dung bắt buộc đối với HS-SV được thực hiện trong hệ thống giáo dục quốc dân từ Mầm non đến bậc Đại học”.
Thông tư thực hiện chỉ thị 15/2002/CT – TTG của Thủ tướng chính phủ về việc chống tiêu cực trong các hoạt động TDTT. Để khẳng định vai trò tất yếu của TDTT đối với toàn xã hội, cũng nhưng nhằm thúc đẩy nhanh phong trào TDTT quần chúng, công tác GDTC trường học, Đảng ta luôn có chủ trương chỉ thị, nghị quyết kịp thời tương ứng với những yêu cầu, tình hình nhiệm vụ cụ thể để thúc đẩy mạnh tiến trình phát triển. Như vậy, GDTC và thể thao trường học thực sự có vị trí quan trọng trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ phát triển toàn diện, hoàn thiện về nhân cách, trí tuệ và trình độ, chuẩn bị thể lực để chuẩn bị cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, giữ vững và tăng cường an ninh quốc phòng cho Đất nước. 8 Chương trình mục tiêu cải tiến nâng cao chất lượng GDTC, sức khỏe phát triển và bồi dưỡng tài năng trẻ thể thao HS-SV trong nhà trường các cấp đã được hoàn thiện.
Đảng - Chính phủ coi TDTT là một công tác cách mạng như bao công tác cách mạng khác. TDTT có ý nghĩa và vị trí to lớn trong xây dựng con người phát triển toàn diện, xây dựng đời sống mới góp phần thiết thực thực hiện tốt các nhiệm vụ xây dựng và phát triển kinh tế – xã hội, an ninh – quốc phòng của đất nước. Từ tư tưởng chỉ đạo đó, Đảng – Chính phủ luôn quan tâm đến công tác TDTT trong từng giai đoạn lịch sử của cách mạng Việt Nam. Thực hiện tốt Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần VII, đặt biệt là chỉ thị 36 – CT/TW của bí thư Trung ương Đảng, sơ kết 3 năm thực hiện chỉ thị 36 – CT/TW và Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần VIII, Đảng ta đã chỉ rõ: “Phát triển phong trào TDTT sâu rộng trong cả nước, trước hết là trong thanh thiếu niên, tạo chuyển biến tích cực về chất lượng và hiệu quả GDTC trong trường học.
Nhiệm vụ chung của ngành TDTT từ năm 1993 đến năm 2000 là: ‘Tiếp tục cụ thể hóa và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần VIII, chỉ thị 36 – CT/TW của bí thư Trung ương Đảng và chỉ thị 113/TTG, 274/TTG của thủ tướng chính phủ là giai đoạn cơ bản của Đảng và Nhà nước đã tạo ra bước phát triển về quy mô, về chất lượng của phong trào TDTT làm tiền đề vững chắc bước vào thế kỷ XXI góp phần nâng cao sức khỏe, thể lực, đáp ứng nhu cầu văn hóa, tinh thần của nhân dân và đạt được vị trí xứng đáng trong các hoạt động thể thao ở khu vực Đông Nam Á, phục vụ ngày càng đắc lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”. Đối với công tác GDTC: “Tập trung sự chỉ đạo đổi mới và nâng cao chất lượng GDTC trong trường học, đảm bảo yêu cầu về giảng dạy 2 tiết trong một tuần, giảng dạy đúng chương trình, tổ chức kiểm tra tiêu chuẩn rèn luyện thân thể, các trường tổ chức hoạt động TDTT ngoại khóa cũng đảm bảo 2 tiết trong một tuần”. 9 Về GDTC trong trường học, trong báo cáo đã khẳng định bên cạnh những kết quả đạt được, báo cáo đưa ra những tồn tại trong lĩnh vực GDTC: Công tác GDTC trong trường học vẫn còn hạn chế và đang đứng trước những thử thách to lớn. Nghiêm trọng hơn là thiếu Giáo viên TDTT.
Cơ sở vật chất của TDTT còn thiếu thốn và lạc hậu, nhất là trong trường học. Từ yếu kém trên, ngành TDTT phối hợp với ngành giáo dục cần nhấn mạnh: Để phát triển TDTT trong trường học, phải quan tâm xây dựng đội ngũ giáo viên TDTT. Từ nhiệm vụ chung của ngành TDTT, mục tiêu cụ thể mà Bộ giáo dục và đào tạo đưa ra là: Mục tiêu GDTC giai đoạn 2006 – 2025 mang tính chất dự báo theo sự phát triển của đất nước. Theo dự báo cuối giai đoạn 2006 – 2025, Đất nước ta trở thành một nước công nghiệp, cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân đạt mức khá cao, GDP bình quân đầu người tăng ít nhất 10 lần so với hiện nay.
Đến khi đó GDTC và TDTT càng có vị trí quan trọng trong đời sống của nhân dân để thích ứng với điều kiện của một nước công nghiệp. Quy mô và chất lượng của phong trào TDTT quần chúng trong HS-SV được mở rộng và nâng cao, cơ sở hạ tầng TDTT trường học được phát triển đồng bộ theo nhiều cấp độ khác nhau, nhằm đảm bảo có chất lượng và hiệu quả cao trong GDTC, bồi dưỡng và phát triển tài năng thể thao của Đất nước. Đạt 100% trường học thực hiện GDTC có chất lượng 80% số trường có hoạt động TDTT ngoại khóa thường xuyên. Phát triển lực lượng VĐV và HS-SV đạt trình độ cao ở khu vực Đông Nam Á.
Thể thao HS-SV trở thành lực lượng chính của thể thao Việt Nam. Hệ thống tổ chức GDTC và thể thao học đường được xã hội hóa ở trình độ cao, trên cơ sở mục tiêu giáo dục theo pháp luật và các văn bản của Nhà nước. 10 Các công trình TDTT trường học được hiện đại hóa, ngang tầm với nhà trường của các nước tiên tiến trong khu vực. Đội ngũ cán bộ giáo viên TDTT có khả năng sáng tạo về lí luận và phương pháp GDTC vận dụng công nghệ tiên tiến trong công tác GDTC và thể thao học đường, tham gia hoạt động có hiệu quả trong các tổ chức thể thao HS-SV ở khu vực và thế giới.
Để đáp ứng yêu cầu xây dựng cho chiến lược đào tạo con người phát triển toàn diện, góp phần thực hiện mục tiêu dân giàu nước mạnh xã hội công bằng, dân chủ và văn minh.