phần mở đầu, kết luận thì đề tài đƣợc kết cấu thành 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lí luận về phát triển du lịch Chƣơng 2: Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tại thị trấn Tam Đảo Chƣơng 3: Thực trạng phát triển du lịch thị trấn Tam Đảo 3 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH 1. Khái niệm, đặc điểm của du lịch 1. Khái niệm du lịch Mặt dù hoạt động du lịch đã xuất hiện rất lâu và phát triển với tốc độnhanh, song cho đến ngày nay khái niệm du lịch vẫn chƣa có sự thống nhất.Năm 1811, định nghĩa về du lịch lần đầu tiên xuất hiện ở nƣớc Anh: “ Du lịchlà sự phối hợp nhịp nhàng giữa lý thuyết và thực hành của các cuộc hành trìnhvới mục đích giải trí”. Năm 1930, Clusmam - ngƣời Thụy Sỹ cho rằng “Du lịch là sự chinh phục không gian của những ngƣời đến một địa điểm mà ở đó họ không có chổ cƣ trú thƣờng xuyên”.
Tháng 6-1991, tại Otawa (Canada) diễn ra Hội nghị Quốc tế về thống kê Du lịch cũng đƣa ra định nghĩa. “Du lịch là hoạt động của con ngƣời đi tới một nơi ngoài môi trƣờng thƣờng xuyên (nơi ở thƣờng xuyên của mình), trong một khoảng thời gian ít hơn đã đƣợc các tổ chức du lịch quy định trƣớc, mục đích của chuyến đi không phải là để tiến hành các hoạt động kiếm tiền trong phạm vi vùng đến thăm”. Theo Luật du lịch Việt Nam năm 2017 thì “Du lịch là một hoạt động của con ngƣời ngoài nơi cƣ trú thƣờng xuyên của mình nhằm thỏa mãn nhu cầu tham quan, giải trí, nghỉ dƣỡng trong một khoảng thời gian nhất định” Khác với quan điểm trên, các học giả biên soạn Từ điển Bách Khoa toàn thƣ Việt Nam (1966) đã tách hai nội dung cơ bản của du lịch thành hai phần riêng biệt. Nghĩa thứ nhất (đứng trên góc độ mục đích của chuyến đi): Du lịch là một dạng nghỉ dƣỡng sức tham quan tích cực của con ngƣời ngoài nơi cƣ trúvới mục đích: nghỉ ngơi, giải trí, xem danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, công trình văn hoá, nghệ thuật … Nghĩa thứ hai (đứng trên góc độ kinh tế): Du lịch là một ngành kinh doanh tổng hợp có hiệu quả cao về nhiều mặt: nâng cao hiểu biết về thiên nhiên, truyền thống lịch sử và văn hoá dân tộc, từ đó góp phần tăng thêm tình yêu đất 4 nƣớc; đối với ngƣời nƣớc ngoài là tình hữu nghị với dân tộc mình; về mặt kinh tế, du lịch là lĩnh vực kinh doanh mang lại hiệu quả rất lớn: có thể coi là hình thức xuất khẩu hàng hoá và dịch vụ tại chỗ.
Trong khuôn khổ bài khóa luận này, khái niệm du lịch được hiểu theo nghĩa thứ hai của Từ điển Bách hoa toàn thư Việt Nam, nghĩa là xem xét du lịch dưới góc độ một ngành kinh tế. Đặc điểm của du lịch + Du lịch là ngành phụ thuộc vào tài nguyên du lịch. Tài nguyên du lịch có loại do thiên nhiên tạo ra nhƣng có loại do quá trình phát triển lịch sử qua nhiều thế hệ của con ngƣời tạo ra. Đây là cơ sở khách quan để hình thành nên các tuyến, các điểm du lịch.
+ Du lịch là ngành kinh doanh tổng hợp phục vụ nhu cầu tiêu dùng đa dạng của khách du lịch. Những ngƣời đi du lịch thƣờng có mức tiêu dùng cao hơn so với tiêu dùng bình quân của đại bộ phận dân cƣ. Vì vậy, ngành du lịchphải là một ngành kinh doanh tổng hợp phục vụ cho các nhu cầu về nghỉ ngơi,đi lại, ăn uống, tham quan, giải trí, mua hàng và các dịch vụ khác để có thể đáp ứng các nhu cầu của khách hàng. + Du lịch ngoài kinh doanh dịch vụ ra còn phải đảm bảo nhu cầu về an ninh, chính trị và trật tự xã hội cho du khách, cho địa phƣơng và cho các quốc gia tiếp nhận du khách.
+ Ngành du lịch là ngành dịch vụ nên việc tiêu thụ sản phẩm phụ thuộc rất nhiều vào các yếu tố chủ quan và khách quan và chủ quan. Vì vậy, việc đảm bảo doanh thu và phát triển ổn định của ngành du lịch là rất khó so với các ngành sản xuất khác. + Ngành du lịch mang tính thời vụ. Do đó, ảnh hƣởng rất lớn tới việc sử dụng lao động.
Đây là bài toán khó cho các nhà quản lý. + Du lịch có thể làm ô nhiễm môi trƣờng và ảnh hƣởng đến tài nguyên của đất nƣớc do khai thác không hợp lý, làm phát sinh các xáo trộn hoặc xói mòn các giá trị văn hóa truyền thống… 5 Với các đặc điểm trên thì du lịch là ngành đặc biệt có nhiều đặc điểm và tính chất pha trộn vào nhau tạo thành một tổng thể phức tạp vừa mang đặc điểm của ngành kinh tế vừa mang đặc điểm của ngành kinh tế xã hội. Phát triển du lịch 1. Một số khái niệm liên quan - Khái niệm phát triển “Phát triển kinh tế là sự tăng trƣởng kinh tế gắn liền với sự hoàn thiện cơ cấu, thể chế kinh tế, nâng cao chất lƣợng cuộc sống và bảo đảm công bằng xã hội.
Phát triển đƣợc xem là sự thay đổi về chất hơn là về lƣợng. Phát triển cũng thƣờng đi kèm với những thay đổi quan trọng trong nền kinh tế. - Phát triển du lịch Du lịch là ngành dịch vụ hoạt động trong nền kinh tế nhằm thỏa mãn những nhu cầu vui chơi giải trí, tìm hiểu thiên nhiên, các nét đẹp văn hóa…của dân cƣ các miền khác nhau trên thế giới để thu đƣợc lợi nhuận. Trên khái niệm phát triển và định nghĩa về du lịch đƣợc giới thiệu ở trên chúng ta có thể xác định đƣợc định nghĩa của phát triển du lịch cụ thể: Phát triển du lịch chính là sự gia tăng sản lƣợng và doanh thu cùng mức độ đóng góp của ngành du lịch cho nền kinh tế, đồng thời có sự hoàn thiện về mặt cơ cấu kinh doanh, thể chế và chất lƣợng kinh doanh của ngành du lịch.
Ngoài ra, còn một vài khái niệm liên quan tới việc phát triển du lịch nhƣ: Khách du lịch: Là ngƣời khởi hành rời khỏi nơi cƣ trú thƣờng xuyên của mình nhằm thỏa mãn nhu cầu tham quan, giải trí, nghĩ dƣỡng trong một khoảng thời gian nhất định ở nơi cƣ trú. Sản phẩm du lịch: Là một loại sản phẩm đặc biệt do nhiều yếu tố hợp thành, cung cấp cho thị trƣờng chủ yếu ở các mặt: Nhà ở, nơi lƣu trú, giao thông du lịch, cung cấp ăn uống, du ngoạn tham quan, hạng mục vui chơi giải trí, dịch vụ mua sắm, tuyến du lịch, sắp xếp chƣơng trình và các dịch vụ chuyên môn khác. Thị trường du lịch: Thị trƣờng du lịch đƣợc quan niệm là tổng thể các hành vi và quan hệ kinh tế thể hiện ra trong quá trình trao đổi sản phẩm du lịch.2 Nội dung phát triển du lịch 1.1 Đánh giá về mặt quy m Phát triển về mặt quy mô trong du lịch là tăng trƣởng về doanh thu, lƣợng khách du lịch đến địa phƣơng. Doanh thu và lƣợng khách du lịch tăng trƣởng ổn định có nghĩa là địa phƣơng đã có những bƣớc đi đúng đắn, hợp lý trong việc phát triển du lịch cũng nhƣ thu hút du khách tới địa phƣơng.
Chuyển dịch về mặt cơ cấu khách du lịch: Đó là quá trình thúc đẩy việc chuyển dịch số lƣợng, tỷ lệ các nhóm khách du lịch khác nhau nhằm đạt đến sự hợp lý, hiệu quả chung của ngành du lịch trên cơ sở khai thác tốt nhất các tiềm năng, thế mạnh của địa phƣơng để nắm bắt các cơ hội phát sinh từ xu thế phát triển du lịch trong nƣớc và quốc tế. Thông thƣờng đó là sự dịch chuyển tỷ trọng của khách du lịch nội địa và khách quốc. Sự tăng tỷ trọng của khách quốc tế trong cơ cấu khách du lịch sẽ cho thấy mức độ hấp dẫn của du lịch địa phƣơng cũng nhƣ hiệu quả của việc quảng bá du lịch. - Chuyển dịch về loại hình du lịch: Ngoài việc chuyển dịch cơ cấu nguồn khách du lịch, chuyển dịch cơ cấu trong du lịch còn bao gồm cả việc chuyển dịch về quy mô và tỷ lệ khai thác các loại hình du lịch.
Việc chuyển dịch này đƣợc thể hiện qua việc gia tăng quy mô và tỷ trọng khách du lịch tham gia vào các loại hình du lịch khác nhau nhƣ: du lịch khám phá, du lịch văn hóa, du lịch tham quan nghỉ dƣỡng, du lịch hội thảo hội nghị… Doanh thu du lịch đƣợc thu từ nhiều nguồn nhƣ dịch vụ ăn uống, nhà hàng, khách sạn và các dịch vụ đi kèm với hoạt động du lịch. Do đó, ngành du lịch cần nâng cao chất lƣợng các dịch vụ đi kèm với giá cả phù hợp. Cơ sở vật chất kỹ thuật: tăng cƣờng mở rộng, nâng cấp các cơ sở lƣu trú, các nhà hàng khách sạn, đa dạng hóa thêm nhiều loại hình du lịch để tăng doanh thu cho ngành cũng nhƣ tăng ngày khách tại điểm du lịch. Đánh giá về mặt chất lượng du lịch Phát triển về mặt chất lƣợng trong du lịch là sự phát triển theo hƣớng hợp lý và hiệu quả của hoạt động du lịch và các dịch vụ liên quan, tăng mức độ hài lòng của du khách khi đến địa phƣơng.
Để phát triển về mặt chất lƣợng, cần 7 thực hiện việc tăng cƣờng đầu tƣ để nâng cấp cơ sở vật chất kỹ thuật, nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực và qua đó nâng cao chất lƣợng phục vụ. Đặc biệt là chất lƣợng nguồn nhân lực, đây là nhân tố quan trọng quyết định đến chất lƣợng sản phẩm du lịch. Chính vì vậy mức độ nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực đƣợc coi là một trong những dấu hiệu quan trọng để nhận biết sự phát triển bền vững của du lịch. + Sự đa dạng về sản phẩm du lịch: Đánh giá thông qua số lƣợng sản phẩm du lịch hiện có và mức độ phát triển của các loại hình du lịch này.
Qua đó có biện pháp nâng cao chất lƣợng sản phẩm du lịch cũng nhƣ mở rộng thêm các loại hình du lịch khác phù hợp với đặc thù của địa phƣơng. Nhƣng khi trên quan điểm phát triển du lịch bền vững thì chỉ số về ngày lƣu trú, mức độ hài lòng của khách, tỷ lệ quay lại một quốc gia, một vùng, một điểm du lịch nào đó của khách đƣợc quan tâm và đánh giá cao hơn. - Chỉ số hài lòng của khách hàng (du khách): Sự kỳ vọng của khách hàng là kết quả sự so sánh hiệu quả của dịch vụ du lịch mang lại giữa những gì họ kỳ vọng trƣớc khi họ tham gia và những trải nghiệm họ nhận đƣợc sau khi tham gia dịch vụ du lịch.